Doświadczenia z kryzysu z 2008 roku pokazały, że instrumenty podatkowe mają istotną rolę w łagodzeniu skutków spowolnienia gospodarczego. Aktualne działania innych państw pozwalają stwierdzić, że polityka podatkowa ma i będzie mieć istotne znaczenie w walce ze skutkami ekonomicznymi koronawirusa.
W obliczu pandemii koronawirusa, kraje Europy Wschodniej stopniowo wprowadzają zmiany w prawie podatkowym – przede wszystkim, odroczone zostały terminy do składania deklaracji podatkowych w większości państw (Czechy, Słowacja, Litwa, Łotwa) oraz umorzone zostały kary z tytułu opóźnionych deklaracji podatkowych (bez podania przyczyny do 3 miesięcy, Czechy). W przypadku Litwy, przedsiębiorcy, którzy przerwali prowadzenie działalności gospodarczej, są zwolnieni ze składania deklaracji.
Również w krajach Europy Zachodniej wprowadzono m.in. regulacje mające na celu odroczenie płatności podatków. Przykładowo we Francji odsunięto na czerwiec termin płatności zaliczek na podatek dochodowy, a te które wpłacono mogą być zwrócone. Podobne czasowe zwroty podatków zapłaconych od stycznia 2020 będą możliwe w Szwecji. W Niemczech nie będą naliczane odsetki od zaległości podatkowych dla dotkniętych kryzysem firm. Z kolei rząd w Belgii będzie oferował firmom, którym spadły dochody ulgi podatkowe.
Podobne trendy można obserwować poza Europą. Podobne do europejskich rozwiązania zastosowano na terenie Stanów Zjednoczonych – możliwe stało się przesunięcie terminów do składania deklaracji podatkowych oraz wprowadzono programy pomocowe. W Chinach w związku z pandemią tymczasowo obniżyły składki dla pracodawców oraz wprowadziły szereg ulg i zwolnień podatkowych. Obniżono VAT z 3 do 1% w systemie kasowym dla małych przedsiębiorców. Dodatkowo, obniżono m.in. podatek VAT na usługi medyczne, gastronomiczne, fryzjerskie, a także na odzież i maski ochronne (obniżenie VAT w celu pobudzenia konsumpcji rozważane jest także na Jamajce, na Cyprze).
Z kolei w Australii zdecydowano się z jednej strony na działania zapobiegające karaniu podatników – przykładowo umorzenie odsetek należnych od 23 stycznia 2020 r., jak również na zachęty podatkowe – przewidziano 15-miesięczną zachętę inwestycyjną (do 30 czerwca 2021 r.) w postaci “przyspieszonych” odpisów amortyzacyjnych, a dla firm o obrotach poniżej 500 milionów USD przewidziano możliwość odliczenia 50% kosztu danego aktywa w roku jego zakupu. Kanadyjskie rozwiązania pozwalają na odroczenie płatności podatków dochodowych do dnia 31 sierpnia 2020 r. (rozwiązanie obejmuje także brak konieczności wpłacania bieżących zaliczek), przy jednoczesnym braku naliczania kar/odsetek za późniejszą płatność. Na odroczenie płatności podatków oraz składania zeznań podatkowych zdecydowano się także w Japonii (bez konieczności składania jakichkolwiek wniosków przez podatników).
Z polskim pakietem antykryzysowym środowisko przedsiębiorców, jak również środowisko doradców, wiązało bardzo duże oczekiwania. Z perspektywy biznesu za najważniejsze należy uznać dwa pierwsze filary tzw. Tarczy Antykryzysowej, czyli filar dotyczący bezpieczeństwa pracowników oraz filar dotyczący finansowania przedsiębiorstw. W tym zakresie szczególnie istotne mogą być regulacje pomocowe dotyczące dofinansowania elastycznego zatrudnienia, jak również planowane wsparcie w zakresie gwarancji / poręczeń instytucji państwowych dla przedsiębiorców. W Polsce projekty stosownych aktów prawnych nie zostały jeszcze opublikowane, dlatego można mieć nadzieję, że postulaty przedsiębiorców mogą być nadal wzięte pod rozwagę i odzwierciedlone w konkretnych rozwiązaniach wspomagających przedsiębiorców zmagających się z efektami epidemii koronawirusa.
Myśląc o podatkach warto również pamiętać, że istniejące instrumenty podatkowe nie powinny w żaden sposób utrudniać walki z epidemią (np. w zakresie rozliczania przekazywania środków ochrony), a wręcz promować jej zwalczanie (np. zwolnienie z PIT części wynagrodzeń personelu medycznego “na pierwszej linii”).
Jan Wacławek, partner zarządzający działem podatkowo-prawnym PwC Polska:
