Dziewięć lat temu powstała pierwsza i jak dotąd jedyna w Polsce metropolia powołana mocą ustawy. Dziś Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia to 41 miast i gmin, blisko 2,1 mln mieszkańców oraz wspólnota samorządów, która udowodniła, że współpraca ponad lokalnymi granicami przynosi wymierne efekty. Rocznica utworzenia GZM zbiega się z rozpoczęciem festiwalu Kierunek GZM – wydarzenia, które już po raz kolejny zaprasza mieszkańców i gości do odkrywania potencjału Metropolii i wspólnego świętowania jej urodzin.
Przez dziewięć lat GZM stała się jednym z najważniejszych ośrodków współpracy samorządowej w Polsce. Do największych osiągnięć Metropolii należą integracja transportu publicznego i rozwój wspólnej komunikacji, uruchomienie i rozwój systemu Transport GZM, wdrażanie nowoczesnych rozwiązań w zakresie mobilności, inwestycje wspierające transformację regionu, rozwój projektów związanych z nowymi technologiami oraz konsekwentne wzmacnianie współpracy pomiędzy samorządami, nauką i biznesem.
– Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia udowodniła, że współpraca samorządów przynosi konkretne efekty – mówi Leszek Pietraszek, przewodniczący zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. – Dziś mieszkańcy korzystają z rozwiązań, które trudno byłoby zrealizować pojedynczym gminom. Dziewiąta rocznica to dobry moment, by podziękować wszystkim, którzy współtworzą Metropolię, ale też spojrzeć w przyszłość. Czekamy na podpis Prezydenta pod ustawą poszerzającą kompetencje GZM, która pozwoli nam jeszcze skuteczniej odpowiadać na wyzwania stojące przed regionem – dodaje.
Transport i nowa mobilność
Jednym z największych sukcesów GZM jest rozwój Transport GZM – jednej z największych sieci komunikacji miejskiej w tej części Europy. Każdego dnia mieszkańców obsługuje około 1900 autobusów, tramwajów i trolejbusów, kursujących na ponad 500 liniach, które zatrzymują się na blisko 7000 przystanków. Metropolia konsekwentnie kupuje nowoczesny, zeroemisyjny tabor, rozwija integrację taryfową z kolejami regionalnymi oraz finansuje dodatkowe połączenia kolejowe.
Znaczenie kolei w regionu dzięki zaangażowaniu GZM rośnie. Dowodem na to jest udział Metropolii w programie Kolej+. Metropolia przeznaczyła 350 mln zł jako wkład finansowy w inwestycje realizowane przez gminy, wspierając projekty, które poprawią dostępność komunikacyjną regionu i zwiększą rolę kolei w codziennych podróżach mieszkańców. W ten sposób stopniowo powstaje Metrokolej, która docelowo będzie najszybszym sposobem poruszania się po GZM.
Symbolem nowoczesnej mobilności stał się Metrorower – największy system miejskich wypożyczalni rowerów w Polsce i trzeci co do wielkości w Europie. Do dyspozycji mieszkańców pozostaje ponad 7 tysięcy rowerów, rozmieszczonych na blisko tysiącu stacji w 40 gminach. Z systemu korzystają już setki tysięcy użytkowników, a jego uzupełnieniem jest uruchamiana wypożyczalnia Metroroweru elektrycznego, rozwijająca ofertę ekologicznego transportu w Metropolii.
Kampus GZM
GZM jest również jednym z najważniejszych ośrodków akademickich i naukowych w Polsce. Na terenie Metropolii działa 26 uczelni wyższych, na których studiuje ponad 90 tysięcy studentów, mających do wyboru setki kierunków i specjalizacji. Metropolia aktywnie wspiera swoje uczelnie w podnoszeniu jakości swojej oferty edukacyjnej. Za pośrednictwem Metropolitalnego Funduszu Wspierania Nauki GZM wsparła już 222 projekty naukowe realizowane przez 14 uczelni. Część z nich dotyczyła zapraszania przez uczelni noblistów i naukowców z najlepszych uczelni świata.
Wsparcie gmin
Od początku swojej działalności GZM konsekwentnie wspiera rozwój swoich miast i gmin. Łącznie przekazała już ponad miliard złotych na inwestycje pobudzające rozwój oraz zwiększające odporność gmin na sytuacje kryzysowe, wspierając realizację przedsięwzięć infrastrukturalnych, społecznych i środowiskowych.
Metropolia prowadzi również wspólne grupy zakupowe energii elektrycznej i gazu, umożliwiając miastom i gminom uzyskiwanie korzystniejszych warunków zakupu energii oraz ograniczanie kosztów funkcjonowania samorządów. Oszczędności z tego tytułu są liczone w dziesiątkach milionów złotych.
Krok w przyszłość
GZM aktywnie wspiera również rozwój elektromobilności, przygotowuje projekty związane z zieloną transformacją, cyfryzacją i innowacjami oraz buduje silną pozycję regionu na arenie krajowej i międzynarodowej. Metropolia jest dziś partnerem dla administracji rządowej, instytucji europejskich, środowisk naukowych i przedsiębiorców, a jej doświadczenia coraz częściej stają się punktem odniesienia dla innych obszarów funkcjonalnych w Polsce.
Przed GZM otwiera się dziś nowy etap rozwoju. Metropolia oczekuje na podpis Prezydenta RP pod uchwaloną przez parlament ustawą powołującą drugi w Polsce związek metropolitalny, tym razem na Pomorzu. Nowa ustawa dokona również szerokiej nowelizacji przepisów regulujących działalność GZM, co da możliwość realizacji nowych zadań służących mieszkańcom i rozwojowi całego regionu.
Dziewiąte urodziny GZM są jednocześnie świętem mieszkańców. Rozpoczynający się dziś festiwal Kierunek GZM to dokładnie 269 wydarzeń organizowanych na terenie całej Metropolii – przede wszystkim mikrowypraw, którym towarzyszą warsztaty czy koncerty. To okazja, by odkrywać miejsca, ludzi i inicjatywy, które tworzą wyjątkowy charakter Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii oraz przekonać się, że siłą tego obszaru jest różnorodność połączona współpracą.
Dziewięć lat działalności pokazuje, że metropolitalny model zarządzania sprawdza się w praktyce. GZM konsekwentnie udowadnia, że wspólne działanie pozwala skuteczniej odpowiadać na wyzwania współczesnych miast oraz budować silny, konkurencyjny region.
