Dopuszczenie pracownika do wykonywania obowiązków na stanowisku pracy bez odpowiedniego zabezpieczenia w postaci odzieży i obuwia roboczego to jawne łamanie prawa.
Dopuszczenie pracownika do wykonywania obowiązków na stanowisku pracy bez odpowiedniego zabezpieczenia w postaci odzieży i obuwia roboczego to jawne łamanie prawa. Obowiązek ten narzucają na pracodawcę zarówno przepisy prawa pracy, jak i ogólne przepisy BHP, choć nie bez znaczenia są tu też kwestie praktyczne i zdroworozsądkowe – stanowiska pracy, które wymagają odpowiedniego zabezpieczenia lub zwyczajnie narażają na uszkodzenie odzież własną pracownika powinny być wyposażone w odpowiednią odzież roboczą.
Kwestia zapewnienia odzieży ochronnej przez pracodawcę powinna być ujęta w odpowiednim regulaminie zakładowym, a sama odzież powinna być dostosowana do potrzeb konkretnego pracownika. Zapotrzebowanie na odzież roboczą nie występuje na każdym stanowisku – na niektórych sprawdzi się bowiem odzież ochronna, a czasami nawet odzież prywatna pracowników. Kiedy pracodawca musi zapewnić pracownikowi odzież roboczą, a kiedy może pozwolić sobie na jej brak?
Wymogi prawne
Paragraf 1 artykułu 237 Kodeksu Pracy reguluje przepisami obowiązek pracodawcy do zapewnienia pracownikom odzieży i obuwia roboczego spełniających wymogi odpowiednich norm w dwóch przypadkach.
Pierwszym z nich jest sytuacja, w której odzież własna pracownika mogłaby ulec zniszczeniu albo znacznemu zabrudzeniu. Druga, gdy ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub BHP konieczne jest stosowanie specjalistycznej odzieży. Nie trudno zauważyć, że przepisy te w żaden sposób nie określają konkretnych stanowisk czy rodzajów wykonywanej pracy – liczą się wyłącznie warunki, w jakich dana praca jest wykonywana. To wspomniany wcześniej regulamin wewnątrzzakładowy, sporządzony na podstawie odpowiednich regulacji BHP i norm, wedle których firma funkcjonuje, określa które stanowiska wymagają stosowania odzieży roboczej.
Najczęstszym sposobem nakreślania regulaminów zakładowych odnośnie odzieży roboczej jest konsultacja pracodawcy z pracownikami zatrudnionymi na danych stanowiskach. To w rozmowie z nimi będzie on w stanie określić stanowiska pracy, na których dozwolone będzie stosowanie własnej odzieży i obuwia roboczego, pamiętając oczywiście o tym, że i te muszą spełniać odpowiednie wymogi bezpieczeństwa i higieny pracy.
Prawny zapis zabraniający stosowania własnej odzieży roboczej dotyczy wyłącznie sytuacji, w których praca na danym stanowisku jest związana z bezpośrednią obsługą maszyn i urządzeń technicznych oraz tych, w których pracownik podczas wykonywania prac będzie narażony na intensywne brudzenie lub skażenie odzieży i obuwia roboczego środkami chemicznymi, promieniotwórczymi, lub materiałami biologicznie zakaźnymi.
Obowiązki pracodawcy w praktyce
Sytuacja zapewniania odzieży roboczej pracownikom przez pracodawcę nie zawsze wygląda w praktyce tak, jak powinna. Okazuje się bowiem, że wielu pracodawców informuje pracowników o tym, że zakupi odzież roboczą, po czym nie wywiązuje się z obowiązku i tym samym próbuje zmusić pracownika do korzystania z własnej odzieży. Pracownik taki ma prawo odmówić wykonywania pracy lub zażądać wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za stosowaną odzież – prawo to przyznaje mu kodeks pracy.
Co więcej, pracownik może pozwać pracodawcę do sądu w momencie, kiedy ten wymusza na pracownikach stosowanie własnej odzieży, nie zapewniając jednocześnie ekwiwalentu za odzież. Odnosząc się po raz kolejny do wspomnianego wcześniej regulaminu wewnątrzzakładowego, bardzo częstym zabiegiem stosowanym przez pracodawców po ustaleniu szczegółów z pracownikami jest umieszczenie w regulaminie konkretnych stanowisk, które będą dopuszczały stosowanie własnej odzieży. To między innymi ten zapis pozwala na późniejsze ubieganie się pracowników o wypłatę ekwiwalentu za odzież. Ważne jest również to, że pracownik zainteresowany wypłatą ekwiwalentu wyraził wcześniej zgodę na korzystanie z własnej odzieży.
Ostatnią niezwykle istotną kwestią odnośnie odzieży roboczej zapewnianej pracownikom przez pracodawcę jest fakt, że to pracodawca odpowiada za czyszczenie i konserwację oraz wszelkie wymiany odzieży. Pracownik zatrudniony na stanowisku wymagającym stosowania odzieży roboczej nie ponosi odpowiedzialności za zniszczenie odzieży związane z normalnym wykonywaniem pracy.
Jeśli odzież ulegnie zniszczeniu i nie będzie zapewniała odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa, pracodawca musi dostarczyć pracownikowi nowy zestaw odzieży bezzwłocznie. Warto skorzystać z regularnych zakupów nowej odzieży, np. w hurtowniach takich sklep https://www.bhp-gabi.pl – dzięki temu łatwo można oszczędzić większą sumę w ujęciu rocznym. Pracownik może odmówić podjęcia pracy na stanowisku jeśli jego odzież jest uszkodzona i nie nadaje się do użytkowania.
