Najnowsza, 11. edycja ogólnopolskiego systemu monitorowania Ekonomicznych Losów Absolwentów szkół wyższych (ELA) pokazuje, że ukończenie Państwowej Uczelni Zawodowej (PUZ) jest dobrą inwestycją dla studentów i ma pozytywny wpływ na rozwój regionalnych rynków pracy. Analiza losów osób, które uzyskały dyplom w 2020 roku, wskazuje, że absolwenci PUZ szybciej znajdują zatrudnienie, częściej pracują na etacie i osiągają wyniki płacowe porównywalne z absolwentami innych uczelni. System ELA został stworzony i jest prowadzony przez Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy (OPI) na zlecenie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW).
Model kształcenia, który się sprawdza
– Wyniki 11. edycji ELA potwierdzają, że Państwowe Uczelnie Zawodowe skutecznie realizują swoją regionalną misję. Celują w kształcenie studentów pochodzących głównie z mniejszych ośrodków, wspierają osoby łączące naukę z pracą zawodową oraz dostarczają lokalnym gospodarkom wysoko wykwalifikowanych specjalistów – mówi Marcin Kulasek, minister nauki i szkolnictwa wyższego.
– Przygotowana przez OPI analiza pokazuje, że absolwenci PUZ szybciej znajdują pracę, częściej utrzymują stabilne zatrudnienie i skutecznie konkurują na rynku pracy pod względem osiąganych dochodów. Wyniki te potwierdzają zasadność wsparcia publicznych uczelni zawodowych w ramach programu MNiSW Dydaktyczna Inicjatywa Doskonałości. Dane ELA wskazują, że inwestycje w praktyczne szkolnictwo wyższe przynoszą wymierne korzyści zarówno absolwentom, jak i całym regionom – dodaje wiceminister resortu nauki, Maria Mrówczyńska.
Kto kończy PUZ – czyli kilka słów o demografii
– Dane ELA pokazują, że absolwenci PUZ różnią się profilem od absolwentów pozostałych uczelni.
Są przeciętnie starsi – na studiach I stopnia średni wiek absolwenta PUZ wynosi 26 lat wobec 25 lat na innych uczelniach, a na studiach II stopnia odpowiednio 31 i 27 lat. Wśród absolwentów PUZ większy jest również udział kobiet. Na studiach I stopnia kobiety stanowią 63% absolwentów PUZ wobec 58% na pozostałych uczelniach, natomiast na studiach II stopnia ich udział wynosi aż 76% wobec 64% – mówi dr hab. Mikołaj Jasiński, profesor Ośrodka Przetwarzania Informacji.
Państwowe Uczelnie Zawodowe pełnią także istotną funkcję wyrównywania szans edukacyjnych. Wśród absolwentów studiów I stopnia aż 67 proc. mieszkało w mniejszych miejscowościach, podczas gdy w przypadku pozostałych uczelni odsetek ten wynosił 51 proc. Z podobną sytuacją mamy do czynienia na studiach II stopnia – 71 proc. absolwentów PUZ pochodziło z mniejszych miejscowości wobec 51 proc. absolwentów innych uczelni.
Skuteczna odpowiedź na potrzeby lokalnych rynków
– Analiza losów zawodowych absolwentów pokazuje wyraźną przewagę PUZ pod względem szybkości podejmowania zatrudnienia. Absolwenci studiów I stopnia potrzebowali średnio 10,5 miesiąca na znalezienie pracy etatowej, podczas gdy absolwenci innych uczelni – 13 miesięcy. W przypadku studiów II stopnia różnica była również zauważalna – 4,2 miesiąca wobec 5,1 miesiąca – mówi dr hab. Agnieszka Chłoń-Domińczak, prof. SGH, ekspertka Ośrodka Przetwarzania Informacji.
Wyniki te potwierdzają skuteczność praktycznego modelu kształcenia realizowanego przez Państwowe Uczelnie Zawodowe. Kierunki studiów są często powiązane z potrzebami lokalnych pracodawców, dzięki czemu absolwenci szybciej znajdują zatrudnienie, w którym mogą wykorzystać zdobyte kwalifikacje.
Stabilna praca i konkurencyjne wynagrodzenia
Dane ELA wskazują również, że przewaga absolwentów PUZ nie ogranicza się tylko do szybkiego znalezienia pierwszej pracy. W kolejnych latach po ukończeniu studiów spędzają oni większą część czasu w pracy na etacie niż absolwenci innych uczelni, co świadczy o większej stabilności ich sytuacji zawodowej.
Choć w pierwszych latach po uzyskaniu dyplomu absolwenci PUZ są nieco bardziej narażeni na bezrobocie, w dłuższej perspektywie te różnice stopniowo zanikają. Wynika to przede wszystkim ze specyfiki lokalnych rynków pracy. Mniejsze ośrodki (najczęstsze miejsce zamieszkania absolwentów i absolwentek PUZ) oferują mniej miejsc pracy niż największe ośrodki akademickie, ale jednocześnie zapewniają trwałe możliwości zatrudnienia osobom posiadającym praktyczne kwalifikacje.
– Równie istotne są wyniki dotyczące wynagrodzenia. Pomocne są analizy uwzględniające Względny Wskaźnik Zarobków (WWZ), który odnosi zarobki absolwenta do przeciętnego poziomu wynagrodzeń w jego powiecie zamieszkania, dzięki czemu pokazuje nie tyle bezwzględny poziom płacy, ile pozycję względem lokalnego rynku. Z danych ELA wynika, że osoby kończące PUZ osiągają rezultaty porównywalne z absolwentami pozostałych uczelni, a w niektórych okresach nawet lepsze. Oznacza to, że dyplom Państwowej Uczelni Zawodowej skutecznie wzmacnia pozycję absolwentów na lokalnych rynkach pracy – mówi dr Marek Bożykowski, ekspert Ośrodka Przetwarzania Informacji.
Nowe funkcje systemu ELA
Tegoroczna edycja ELA przynosi także nowe narzędzia analityczne dotyczące mobilności geograficznej absolwentów. Po raz pierwszy możliwe jest osobne śledzenie migracji absolwentów studiów I stopnia kontynuujących naukę oraz tych, którzy zakończyli edukację na poziomie licencjackim. Rozszerzono również informacje o wielkości miejscowości zamieszkania i studiowania absolwentów, co może wspierać samorządy i uczelnie w planowaniu działań rozwojowych.
Ogólnopolski system monitorowania Ekonomicznych Losów Absolwentów szkół wyższych (ELA)
System ELA został stworzony i jest prowadzony przez Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy (OPI) na zlecenie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW). Dostarcza wiarygodnych informacji o sytuacji absolwentów polskich uczelni na rynku pracy. Bazuje on na danych, które już od dawna gromadzone są w rejestrach publicznych. ELA czerpie dane z innego systemu rozwijanego również w OPI, czyli z POL-onu oraz wykorzystuje informacje z rejestru osób objętych ubezpieczeniem społecznym, który jest prowadzony przez ZUS. Najświeższe dane dotyczą osób, które ukończyły studia w 2024 r. i obejmują okres co najmniej 12 miesięcy aktywności zawodowej po uzyskaniu dyplomu (do grudnia 2025 r.) Daje to czas absolwentom na zdobycie często pierwszych doświadczeń zawodowych. Wszystkie dane przetwarzane przez system są zanonimizowane oraz wdrożone zostały odpowiednie mechanizmy, które gwarantują bezpieczeństwo. System jest bardzo nowoczesny i przyjazny dla użytkownika. Posiada narzędzia pozwalające m.in. na generowanie raportów, rankingów i infografik, zgodnie z potrzebami użytkownika. Strona systemu ELA jest dostosowana także do urządzeń mobilnych.
