Drugi rok pandemii łaskawszy dla finansów seniorów

Sławomir Grzelczak, prezes BIG InfoMonitor 2
Sławomir Grzelczak, prezes BIG InfoMonitor

Drugi rok pandemii okazał się łaskawszy dla finansów seniorów. Ich zaległości przestały przyrastać. Na koniec listopada wyniosły 10,2 mld zł, a liczba niesolidnych płatników w grupie 65+ to ponad 383 tys. osób – wynika z danych Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor i bazy informacji kredytowych BIK. Powody kłopotów? Przede wszystkim za niskie wpływy i problemy zdrowotne generujące wysokie koszty leczenia, zobowiązania zaciągane z nadmiernym optymizmem, ale też chęć pomocy rodzinie. Rekord zadłużenia należy do seniora z Lubelszczyzny, który ma do spłaty prawie 75 mln zł.

Według danych GUS osób, które ukończyły 65 lat, żyje w Polsce 6 732 360, co stanowi 21,4 proc. ogółu populacji dorosłych Polaków. Tymczasem wśród 2 699 914 dłużników odnotowanych w Rejestrze Dłużników BIG InfoMonior i bazie informacji kredytowych BIK na koniec listopada 2021 r. osób w tym wieku było 383,2 tys., czyli 14,2 proc. Reprezentacja seniorów wśród niesolidnych dłużników pozostaje więc niższa niż w całym społeczeństwie, choć czas pandemii dał im się mocno we znaki. Gdy młodszym pokoleniom pozbawionym pokus i okazji do wydatków ubywało nieopłaconych w terminie rachunków i rat kredytów, to sytuacja osób w wieku 65+ się pogarszała i przybyło im ok. 1 mld zł zaległości.
– Często już przed pandemią żyli bardzo skromnie i trudno było im „zyskać” na lockdownach czy ograniczeniach. W warunkach dużego obciążenia publicznej służby zdrowia doszły natomiast zwiększone wydatki na leczenie. A do tego chęć finansowego wsparcia rodziny w trudnym okresie. Poza tym, ze względu na ryzyko zakażeń wiele osób mogło przestać dorabiać lub stracić taką możliwość – zwraca uwagę Sławomir Grzelczak, prezes BIG InfoMonitor.

zaleglości grupy wiekowe
Źródło: Rejestr Dłużników BIG InfoMonitor i baza informacji kredytowych BIK

Po tym jak w listopadzie 2020 r. wartość zaległości seniorów podwyższyła się o ponad 1 mld zł i zbliżyła się do 10,4 mld zł, po roku, w listopadzie 2021 r., przeterminowane zobowiązania wynoszą 10,23 mld zł. Średnio na osobę wypada 26 694 zł i jest to o 123 zł mniej niż przed rokiem. Na kwoty te składają się przede wszystkim niespłacane zobowiązania wobec banków oraz firm pożyczkowych, a także nieuregulowane rachunki za telefon, media czy czynsz.

Przedział wiekowy Liczba dłużników Średnia zaległość (zł)
18-24 124 864 7 878
25-34 531 004 16 983
35-44 688 163 29 619
45-54 560 919 38 655
55-64 409 447 34 823
65+ 383 208 26 817

Źródło: Rejestr Dłużników BIG InfoMonitor i baza informacji kredytowych BIK

Należy przy tym zaznaczyć, że od początku pandemii, tj. od marca 2020 roku, osoby w wieku 65+ okazały się jedyną grupą wiekową, której przeterminowane zobowiązania znacząco rosły.

Pociesza jednak fakt, że nadal udział niesolidnych dłużników wśród ogółu najstarszych Polaków należy do najniższych w porównaniu z innymi grupami wiekowymi. Kłopoty z terminowymi rozliczeniami ma obecnie 5,7 proc. osób 65+. Lepiej jest jedynie w najmłodszym pokoleniu 18-24 latków, gdzie udział osób, które mają problemy z opłacaniem rachunków i rat wynosi 4,4 proc. W pozostałych jest już zdecydowanie wyższy. Najgorzej wypadają osoby w wieku 45-54 lat, gdzie nie radzi sobie ze spłatą bieżących zobowiązań i kredytów 11,7 proc. – zaznacza Sławomir Grzelczak.

zaleglości grupy wiekowe 2021
Źródło: Rejestr Dłużników BIG InfoMonitor i baza informacji kredytowych BIK

Spis treści:

Nawet seniorów zaskakują zdarzenia losowe

Co najbardziej przeszkadza osobom po 65. roku życia w unikaniu długów i finansowych problemów? W badaniu przygotowanym na zlecenie BIG InfoMonitor wśród przyczyn kłopotów finansowych seniorzy najczęściej wskazali niskie wpływy – 33 proc. odpowiedzi. Co piąta osoba skarży się na problemy zdrowotne generujące wysokie koszty leczenia czy rehabilitacji. 17 proc. osób podaje także nieprzewidziane wydatki, a kolejne 8 proc. zdarzenia losowe, które nie były brane pod uwagę podczas planowania budżetu. 6 proc. ankietowanych wspomina również, że przyczyną ich kłopotów jest niemożność spłaty zaciągniętych zobowiązań finansowych ze względu na zbyt optymistyczne podejście do możliwości ich regulowania. Kłopoty 4 proc. seniorów to efekt pomocy rodzinie.

przyczyny kłopotów finansowych
Źródło: Badanie Quality Watch dla Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor

Trudności się pojawiają, choć osoby starsze są dalekie od życia ponad stan. Na brak dyscypliny finansowej, rozrzutność czy zakupy pod wpływem emocji wskazuje jedynie 1 proc. osób w tej kategorii wiekowej, co spowodowało, że wśród seniorów udział osób z problemami jest jednak zdecydowanie niższy niż wśród innych grup wiekowych.

Seniorzy z Mazowsza i Śląska z najwyższymi zaległościami

Najwięcej osób starszych ma problemy z opłacaniem rachunków oraz regulowaniem rat pożyczek i kredytów w województwach: śląskim, mazowieckim, dolnośląskim i wielkopolskim. Na Mazowszu łączna zaległość osób w grupie 65+ sięga już prawie 2 mld zł. Seniorzy z tego regionu mają również najwyższą średnią zaległość, która wynosi prawie 36,6 tys. zł na osobę.

WOJEWÓDZTWO Liczba dłużników Kwota zaległości (zł) Średnia zaległość (zł)
ŚLĄSKIE 60 268 1 574 244 828 26 121
MAZOWIECKIE 50 541 1 849 250 152 36 589
DOLNOŚLĄSKIE 38 144 904 183 414 23 705
WIELKOPOLSKIE 33 388 850 381 252 25 469
ŁÓDZKIE 27 626 823 630 544 29 813
KUJAWSKO-POMORSKIE 26 066 591 834 409 22 706
POMORSKIE 24 763 639 780 425 25 836
MAŁOPOLSKIE 23 125 632 950 161 27 370
ZACHODNIOPOMORSKIE 21 370 573 906 407 26 856
LUBELSKIE 15 486 424 703 621 27 425
WARMIŃSKO-MAZURSKIE 14 194 280 164 560 19 738
LUBUSKIE 11 950 263 114 802 22 019
PODKARPACKIE 10 415 255 855 876 24 566
ŚWIĘTOKRZYSKIE 10 215 215 675 270 21 113
OPOLSKIE 8 802 195 413 424 22 200
PODLASKIE 6 854 154 432 578 22 531
Polska 383 208 10 229 521 723 26 694

Źródło: Rejestr Dłużników BIG InfoMonitor i baza informacji kredytowych BIK

Przeliczając na liczbę mieszkańców regionu, najwięcej dłużników po 65. roku życia – 7 proc. i więcej mają woj. kujawsko-pomorskie, zachodniopomorskie, lubuskie, dolnośląskie i śląskie. Ponad dwukrotnie rzadziej spotykani są natomiast niesolidni płatnicy w wieku 65+ na Podlasiu i Podkarpaciu.

Więcej kobiet wśród dłużników

W grupie niesolidnych dłużników seniorów, w odróżnieniu od pozostałych grup wiekowych, przeważają kobiety – 51 proc. Ale i tak na liście 20 rekordzistów dominują mężczyźni. Na czele najbardziej zadłużonych znajduje się 65-latek z woj. lubelskiego, który ma do spłaty prawie 75 mln zł. Panie są na drugiej i trzeciej pozycji: 66-latka ze Śląska ma zaległości na ponad 37 mln zł, a nieuregulowane zobowiązania 68-latki z Mazowsza przekraczają 28 mln zł.

WOJEWÓDZTWO Rekordowa zaległość Płeć Wiek
LUBELSKIE 74 609 391 M 65
ŚLĄSKIE 37 034 844 K 66
MAZOWIECKIE 28 307 044 K 68
MAZOWIECKIE 28 304 576 M 71
MAZOWIECKIE 21 078 441 M 69
DOLNOŚLĄSKIE 19 950 593 M 65
ŁÓDZKIE 19 913 986 M 66
PODKARPACKIE 14 157 130 M 65
MAŁOPOLSKIE 12 134 061 M 66
ŁÓDZKIE 11 767 712 M 66
MAZOWIECKIE 11 716 624 M 70
MAŁOPOLSKIE 11 320 972 M 65
MAZOWIECKIE 10 913 530 K 70
POMORSKIE 10 465 830 M 70
WIELKOPOLSKIE 10 331 078 M 67
WIELKOPOLSKIE 10 172 995 M 75
MAZOWIECKIE 9 921 845 K 74
LUBUSKIE 9 401 233 K 70
ZACHODNIOPOMORSKIE 9 327 065 M 66
MAZOWIECKIE 8 541 449 M 69

Źródło: Rejestr Dłużników BIG InfoMonitor i baza informacji kredytowych BIK

Badanie Quality Watch zrealizowane w dniach 22-25 października 2021 na próbie 1078 osób, metodą CAWI (komputerowo wspomagany wywiad internetowy) wśród Polaków w wieku 18+. Reprezentatywność ze względu na: wiek, płeć, wielkość miejsca zamieszkania.