Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin przeprowadziło ogólnopolskie badanie, którego celem było sprawdzenie wiedzy Polaków na temat pszczół[i]. Z ankiety wynika, że ogólny poziom świadomości polskiego społeczeństwa na temat pszczół jest bardzo niski. Polacy posługują się niesprawdzonymi informacjami, a wiele osób przyznaje, że nie zna podstawowych faktów dotyczących pszczół – przy tym większość ankietowanych ma mylne poczucie, że w Polsce jest ich niedostatecznie dużo.
Najpowszechniejsze mity o pszczołach
Większość Polaków (64%) ma świadomość, że pszczoły miodne nie są jedynymi owadami zapylającymi. Niekoniecznie jednak są świadomi, że oprócz pszczoły miodnej w zapylaniu uczestniczą również tzw. dzikie zapylacze (m. in. gatunki pszczół dziko żyjących, ale również motyle, chrząszcze czy muchówki), których na świecie żyje setki tysięcy gatunków. Samych owadów pszczołowatych żyje na świecie około 25 000 gatunków, a w Polsce ponad 460 gatunków.
Jedynie 25% osób wie, że w sezonie wiosenno-letnim w ulu mieszka aż 30 000 – 70 000 pszczół. Jeszcze mniej Polaków (14%) ma świadomość, że pojedyncza pszczoła żyje jedynie około 42 dni. Podobnie niewielu (15%) respondentów wie, że pszczoła zbiera pożytek jedynie w ciągu 21 dni swojego życia.
Polacy są przekonani o tym, że w kraju istnieje „problem pszczół” – 77% osób uważa, że w Polsce brakuje pszczół, a 71% jest zdania, że pszczoły masowo giną. Tymczasem w Polsce od lat 90. odnotowuje się stały przyrost liczby rodzin pszczelich o ok. 3-4% w skali roku. Obecnie w naszym kraju żyje ponad 60 miliardów pszczół, w 1,5 mln rodzinach pszczelich[ii].
Aż 75% Polaków uważa, że pszczoły giną z uwagi na niewłaściwe stosowanie środków ochrony roślin. Prawda jest dla większości Polaków mocno zaskakująca. Jedną z najczęstszych przyczyn upadku rodzin pszczelich są wirusy i pasożyty: przede wszystkim roztocza warrozy. Do grona licznych czynników zagrażających pszczołom zaliczamy również: bakterie i choroby układu pokarmowego pszczół, niewystarczającą ilość pożywienia w okresie zimowym, zmiany meteorologiczne i stosowanie nieprawidłowych praktyk pszczelarskich. Upadki rodzin pszczelich spowodowane niewłaściwym stosowaniem środków ochrony roślin stanowią około 0,5% zdarzeń w skali roku[iii].
Często niewłaściwie rozumianym przez statystycznego Polaka zjawiskiem są upadki rodzin pszczelich, do których dochodzi zimą i wczesną wiosną. Są to tzw. straty zimowe pszczół i jest to zjawisko zupełnie naturalne, ale też potęgowane przez obecność pasożytów i chorób pszczół w ulu. Straty zimowe zależą od temperatur w zimie i warunków klimatycznych panujących wczesną wiosną. Mogą również wynikać również z nieodpowiedniego zakarmienia i przygotowania pszczół na zimę. Istotne są też gwałtowne zmiany pogodowe i przedłużająca się zimna wiosna: gdy roje się już obudziły, a nie mają możliwości oblotu z uwagi na niską temperaturę otoczenia, mogą nie mieć w ulu pokarmu i wymrzeć z głodu. W zeszłym roku średnie straty rodzin pszczelich wynikające z zimowania wyniosły w Polsce średnio blisko 13%. W niektórych województwach (warmińsko-mazurskie, zachodniopomorskie, lubelskie, śląskie) wskaźnik ten dochodził do 35%.
Badanie zostało przygotowane w związku z inicjatywą ustanowienia Światowego Dnia Pszczół, który będzie obchodzony corocznie 20 maja. Pierwsze oficjalne obchody (po zatwierdzeniu terminu podczas lipcowej, 40. sesji konferencji Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa) będą mieć miejsce w 2018 roku.
[i]Badanie zostało przeprowadzone przez pracownię badawczą Maison & Partners na reprezentatywnej próbie dorosłych Polaków w listopadzie 2016 roku.
[ii] Źródło danych: http://www.inhort.pl/files/program_wieloletni/PW_2015_2020_IO/spr_2016/4.3_2016_Sektor_pszczelarski_w_Polsce.pdf
[iii] Źródło danych: http://www.inhort.pl/files/program_wieloletni/PW_2015_2020_IO/spr_2016/4.3_2016_Sektor_pszczelarski_w_Polsce.pdf
