Europejskie rynki inwestycyjne niestety znajdują się obecnie w trudnej sytuacji ze względu na zewnętrzne i wewnętrzne uwarunkowania, które stanowią coraz większe przeszkody w prowadzeniu działalności wykonawczej. Realia polskich wykonawców należą obecnie do tych najbardziej wymagających. Trudne do przewidzenia wahania cen towarów i usług, galopująca podwyżka cen paliw i rosnące koszty zatrudnienia w połączeniu z olbrzymią inflacją to mix, który wiele rodzimych przedsiębiorstw brutalnie wypchnął już z rynku.
Zdecydowane działania mogą uchronić przedsiębiorców przed bankructwem
Istnieje szereg rozwiązań, które stosują firmy wykonawcze, aby przynajmniej częściowo zniwelować negatywny wpływ wymienionych wyżej okoliczności na swoje funkcjonowanie i umożliwić sobie prawidłowe wykonanie rozpoczętych projektów. Nawet jeżeli w kontrakcie opiewającym na długotrwałą współpracę zawartym przed 1.01.2021 nie znajduje się klauzula waloryzacyjna, która po tej dacie stała się standardem prawnym, obecne regulacje dopuszczają korektę brzmienia umów dotyczących prac budowlanych, dostaw i usług. Ponadto Prawo zamówień publicznych z dnia 10.11.2022 doczekało się nowych zapisów, które wprowadzają obowiązek umieszczania klauzul waloryzacyjnych do wszystkich umów dotyczących zakresów czasowych powyżej 6 miesięcy.
Niestety wykonawcy coraz częściej skarżą się na pozorny charakter waloryzacji kontraktów budowlanych wynikających ze zbyt niskiego stopnia elastyczności finansowania ze strony inwestorów. Zamawiający zawierają zbyt małe limity zmiany cen świadczonych usług w klauzulach waloryzacyjnych, które obecnie stanowią jeden z obowiązkowych zapisów kontraktowych — grając tym samym na swoją korzyść. Najczęściej są to limity nie tylko niewystarczające, ale i zamykające drogę do polubownych negocjacji na krzywdzącym dla wykonawcy niskim poziomie.
W obecnych niepewnych czasach warto mieć dobrego doradcę, który mając niezbędną wiedzę z zakresu prawa finansowego, pomoże znaleźć wykonawcy najlepsze rozwiązanie na etapie negocjacji kontraktu, bez potrzeby wchodzenia w wysokie koszty postępowań sądowych. Dobrą strategią wydaje się ustanowienie podziału ryzyka finansowego inwestycji pomiędzy zlecającym a firmą wykonawczą na poziomie 50% z każdej strony. Długotrwałe batalie sądowe mogą ciągnąć się latami i dystansować strony od upragnionego rozwiązania konfliktu. Warto zatem zasięgnąć porady zawczasu, a tym samym otworzyć sobie drogę do ułatwionej egzekucji kontraktu, która może wiązać się z pomniejszeniem ustalonego zakresu prac, skróceniem czasu obowiązywania umowy, a także czasowym zawieszeniem świadczenia usług lub dostaw.
Jakie okoliczności uprawniają podmioty wykonawcze do uruchomienia klauzul waloryzacyjnych?
Prawo, do którego obecnie odwołują się podmioty walczące o należną im waloryzację wartości umów, to art. 455 ust. 1 pkt. 4 obecnej ustawy prawa zamówień publicznych — mówiący o uzasadnionej zmianie zawartego kontraktu na skutek wystąpienia okoliczności niemożliwych do przewidzenia, nawet w przypadku dotrzymania wszelkich przesłanek starannego zarządzania przedsiębiorstwem. Jak wiemy, a potwierdza to Opinia Urzędu Zamówień Publicznych z marca 2022, zarówno konflikt wywołany agresją zbrojną na Ukrainę, pandemia Covid 19, a także pokłosie tych wydarzeń w postaci nieprzewidywalności rynków paliw, dostaw i usług — wyczerpują znamiona zewnętrznych zjawisk niemożliwych do przewidzenia. Tym samym uprawniają przedsiębiorców do dochodzenia swoich praw na mocy istniejącej ustawy.
