Firmy dowolnej wielkości mogą ponownie otwierać i wznawiać działalność, dbając  przy tym o zdrowie i bezpieczeństwo swoich pracowników, a to dzięki nowym możliwościom monitorowania odległości dla zachowania odpowiedniego dystansu społecznego, bezdotykowym wejściom czy wykrywaniu gorączki.

Firma Hewlett Packard Enterprise (HPE) ogłosiła pięć nowych rozwiązań w zakresie powrotu do pracy, które pomogą organizacjom przyspieszyć przywracanie działalności biznesowej po COVID-19. Nowe rozwiązania, które pomogą w kontrolowaniu rozprzestrzeniania się wirusa i zapewnią ciągłość biznesową, będą wdrażane i zarządzane za pośrednictwem usług HPE Pointnext Technology Services. Rozwiązania te będą skalowalne dla firm każdej wielkości, wykorzystując bezpieczne, wysokowydajne serwery HPE dla urządzeń brzegowych, infrastrukturę sieciową opartą na AI Aruba oraz technologie z ekosystemu partnerów HPE.

HPE ściśle współpracuje z klientami, którzy doświadczyli przestojów z powodu przestojów związanych z COVID-19 i pomaga utrzymać ich działalność poprzez stworzenie lub udoskonalenie możliwości pracy zdalnej. Jednym z przykładów jest wdrożenie udoskonalonej, bezpiecznej łączności i rozwiązań VDI dla wsparcia telepracy. Ponadto, aby pomóc klientom w oszczędzaniu kapitału i obniżeniu ryzyka finansowego, HPE zaoferowało 2 mld dol. na finansowanie i nowe programy za pośrednictwem HPE Financial Services. Oferty te obejmują rozliczenia międzyokresowe lub redukcję kosztów, wynajem krótkoterminowy oraz generowanie środków pieniężnych poprzez przekształcenie istniejących, posiadanych zasobów IT na kapitał, który może być wykorzystany do zakupu nowych, zmodernizowanych technologii.

Pięć nowych rozwiązań wspierających powrót do pracy wprowadzonych przez HPE wesprze kolejny etap u klientów, którzy oczekują, że przynajmniej część ich pracowników bezpiecznie powróci do biur lub zakładów pracy. Do klientów HPE, którzy już zaczęli wdrażać te rozwiązania, należą zarówno duże międzynarodowe lotniska i globalne zakłady przetwórstwa spożywczego czy opakowań, jak i sklepy detaliczne i biura firmowe.

Nowe rozwiązania obejmują monitorowanie odległości dla zachowania odpowiedniego dystansu społecznego, bezdotykowe wejścia, wykrywanie gorączki, rzeczywistość rozszerzoną i wizualne doradztwo zdalne, a także alerty w miejscu pracy i wymianę informacji.

„Od czasu wybuchu epidemii COVID-19, nasi klienci zwracają się do HPE w celu uzyskania pomocy w dostosowaniu się do wyjątkowych wyzwań, jakie stawia przed nimi pandemia, w celu utrzymania ciągłości działalności biznesowej. Byliśmy przy nich przez cały ten trudny okres, począwszy od wsparcia przejścia na zdalną obsługę za pomocą naszych kompleksowych rozwiązań w zakresie wirtualnego interfejsu pulpitu (VDI), a skończywszy na pomocy w powrocie do pracy i nowej normalności” – powiedział Saadat Malik, wiceprezes IoT i Intelligent Edge Services w HPE. „Nasze nowe, solidne rozwiązania, wykorzystujące szereg technologii HPE i możliwości partnerów, pomagają firmom w bezpiecznym przejściu na nowy system, opierając się jednocześnie na wysoce zróżnicowanej, długoterminowej strategii cyfryzacji miejsca pracy”
– dodaje Malik. 

Osiągnięcie ciągłości działania i utrzymanie zdrowia dzięki pięciu nowym rozwiązaniom HPE w zakresie powrotu do pracy.

Pięć nowych rozwiązań wspierających powrót do pracy zostanie wdrożonych przez dział HPE Pointnext Technology Services, która dysponuje różnorodną wiedzą fachową i wsparciem na skalę światową oraz łączy szerokie możliwości HPE w zakresie sprzętu i oprogramowania w połączeniu z ofertą partnerów.

Nowe rozwiązania będą wykorzystywały serwery HPE ProLiant, systemy HPE EdgeLine Converged Edge Systems i infrastrukturę sieciową wspieraną przez Aruba AI do zasilania i przetwarzania danych z kamer oraz analizy wideo na brzegu sieci, a także umożliwią usługi lokalizacyjne. Rozwiązania te wykorzystują również technologie partnerów, którzy zapewniają inteligentny nadzór za pomocą kamer monitorujących i termowizyjnych, a także oprogramowanie AI do analizy wideo (SAFR™ firmy RealNetworks, Venzo Secure). Rozwiązania umożliwiające powrót do pracy oferują klientom następujące korzyści: 

• Monitorowania odległości dla zachowania odpowiedniego dystansu społecznego – wsparcie pracodawców zarówno w monitorowaniu, jak i wdrażaniu wytycznych. Przykłady zastosowania obejmują ostrzeganie pracowników za pośrednictwem urządzeń z funkcją Bluetooth, jeśli są zbyt blisko siebie przez dłuższy czas, lub wykorzystanie analizy wideo w celu weryfikacji czy twarz pracownika jest zabezpieczona maską w wymaganych do tego lokalizacjach.
• Bezdotykowe wejścia – stosowanie bezpiecznego i higienicznego sposobu wejścia pracowników do miejsca wykonywania pracy bez konieczności dotykania klamek i innych punktów wejścia. Rozwiązanie to wykorzystuje rozpoznawanie twarzy do bezdotykowego dostępu, a także do wieloczynnikowej kontroli dostępu i weryfikacji tożsamości osoby.
• Wykrywanie gorączki – identyfikacja osób z podwyższoną temperaturą ciała za pomocą kamer termowizyjnych, uczenia maszynowego i analityki wideo w celu proaktywnego ostrzegania pracowników i personelu dla zapewnienia im bezpieczeństwa i zmniejszenia ryzyka rozprzestrzeniania się wirusa.

• Rozszerzona rzeczywistość i wizualne doradztwo zdalne – umożliwienie pracownikom na miejscu efektywnej współpracy z pracownikami zdalnymi w celu sprawnego wykonywania skomplikowanych czynności konserwacyjnych. Oferując zdigitalizowane, trójwymiarowe wizualizacje systemu lub maszyny, pracownik zdalny może zidentyfikować problem, jak np. pęknięty zawór gazu lub wody w hali produkcyjnej, aby zawnioskować o niezbędne i terminowe naprawy. 

• Alerty w miejscu pracy i wymiana informacji – wsparcie pracodawców w dzieleniu się informacjami o miejscu pracy i wysyłaniu pracownikom alertów dotyczących konkretnej lokalizacji za pomocą aplikacji i pulpitów nawigacyjnych. Pracownicy otrzymują powiadomienia w czasie rzeczywistym dotyczące konkretnej lokalizacji w budynku, a także te o wszelkich zmianach lub aktualizacjach pojawiających się na miejscu w czasie, gdy firmy przechodzą do normalnej działalności.

Przyspieszenie powrotu do działalności dla każdej firmy bez względu na skalę działania

ISA SpA, producent i dostawca wyposażenia wnętrz we Włoszech, wdrożył już niektóre z tych rozwiązań w celu monitorowania odległości i czasu trwania interakcji między pracownikami oraz ostrzegania ich za pomocą powiadomień push, jeśli zbyt blisko przebywali pośród innych. 

Współpraca CBRE i Forbis Group nabiera tempa. Efektem pierwszych, wspólnych działań jest wykonanie realizacji biurowej dla Cisco Systems Poland Sp. z o.o. przy ulicy Domaniewskiej w Warszawie. Dzięki sprawnie przeprowadzonemu procesowi oraz zaangażowaniu ekspertów CBRE i Forbis Group realizacja została wykonana zgodnie z harmonogramem, pomimo zatrzymania gospodarki. 

CBRE i Forbis Group zrealizowali wspólnie projekt dla Cisco Systems Poland Sp. z o.o. Plan zakładał zmiany aranżacyjne na całkowitej powierzchni 1900 metrów kwadratowych. CBRE reprezentował klienta i nadzorował cały przebieg prac budowlanych, podczas gdy Forbis Group realizował prace budowlane, jako generalny wykonawcza, zgodnie z dostarczonym projektem. Za sukcesem realizacji stoi sprawna i bezproblemowa współpraca ekspertów działu Building Consultancy z CBRE oraz ekspertów Forbis Group.

Jesteśmy bardzo zadowoleni, że nasza współpraca z CBRE pozwala nam przynosić wymierne korzyści dla klientów. Realizacja dla Cisco Systems Poland Sp. z o.o. jest tego najlepszym przykładem. Mimo licznych utrudnień, związanych z pandemią i ograniczeniem spotkań do zdalnych telekonferencji, udało nam się wspólnie z CBRE z sukcesem zrealizować wymagający projekt – zaznacza Marcin Powierza, współwłaściciel Forbis Group. 

Prace budowlane rozpoczęły się w marcu, czyli w czasie, kiedy w kraju wprowadzano lockdown i wszelkie restrykcje związane z pandemią koronawirusa. Głównym celem stało się utrzymanie prac budowlanych i założonego terminu. Wprowadzony został szereg zabezpieczeń i procedur, mających na celu zminimalizowanie ryzyka związanego z pojawieniem się osoby zakażonej na budowie. Kilkuetapowe mierzenie temperatury, separacja stanowisk pracowniczych, wymienna koordynacja pracowników nadzorujących budowę – wszystkie te rozwiązania miały na celu utrzymanie ciągłości prac budowlanych nawet w przypadku, gdyby pojawiła się osoba chora na budowie. Wszystkie te procedury zostały wprowadzone jeszcze przed zaleceniami Ministerstwa Zdrowia.

Pomimo wielu komplikacji, z którymi aktualnie mierzy się większość inwestycji w Europie, takich jak np. opóźnienia w dostawach sprzętu i materiałów produkowanego poza granicami kraju czy zmniejszenie dostępnych mocy przerobowych, udało się uzyskać to co jest naszym głównym celem – pełne zadowolenie naszego wspólnego klienta. Myślę, że nasza stała współpraca z Forbis Group nabiera na znaczeniu szczególnie w takich sytuacjach, zaufanie i partnerskie zasady współpracy pozwoliły nam zareagować niezwłocznie i sprawnie dostosować się do nowej sytuacji. – komentuje Michał Mróz, project manager ze strony CBRE.

Dzięki współpracy CBRE i Forbis Group, której nie pokrzyżowała nawet panująca pandemia, cały projekt udało się zrealizować zgodnie z harmonogramem, który nie uwzględniał przesunięć i opóźnień.

Firma S.C. Johnson, która jest liderem globalnego rynku profesjonalnych oraz domowych środków czystości, wsparła globalną walkę z wirusem COVID 19. Przedsiębiorstwo do tej pory ofiarowało ponad milion dolarów na rzecz walki ze skutkami wirusa w Europie. Tylko do Polski przekazano dary oraz bezpośrednie wsparcie finansowe o łącznej wartości 133.000 dolarów (ponad pół miliona złotych).

Zasoby te są częścią kompleksowego wsparcia organizacji działających na rzecz ograniczenia rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19, a także pomocy osobom dotkniętym w wyniku pandemii. W perspektywie globalnej na ten cel firma przeznaczyła kwotę 10 milionów dolarów.

Firma SC Johnson pomoc skierowała do szerokiego grona organizacji walczących
ze skutkami COVID-19, zlokalizowanych w 15 krajach Europy.

W Polsce wsparciem finansowym objęto wybrane szpitale oraz organizacje społeczne:

• $55,946 (220,000 zł) otrzymała Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy (WOŚP) – środki zostały przekazane na zakup sprzętu dla polskich szpitali walczących
  z pandemią COVID-19 w kraju oraz w celu wspierania działań na rzecz lokalnych społeczności
• $15,258 (60,000 zł) otrzymał Wielospecjalistyczny Szpital Wojewódzki
  w Gorzowie Wielkopolskim – pieniądze te mają ułatwić niesienie pomocy pacjentom poszkodowanym przez wirus COVID-19,
• Ponad 139.000 sztuk produktów firmy (wycenianych na kwotę 946,076 złotych) zostało przekazanych Hospicjum Św. Kamila w Gorzowie Wielkopolskim oraz Stowarzyszeniu Otwarte Drzwi – w celu wsparcia osób objętych opieką tych organizacji.

Wśród działań na rzecz innych krajów europejskich wyróżnić można m.in.:

• Współpracę z niemieckimi organizacjami społecznymi Gute Nacht Bus oraz Tafel Erkrath – w celu organizacji noclegu, pomocy społecznej oraz transportu dla osób potrzebujących.
• Pomoc miejskiemu ośrodkowi pomocy społecznej w Sztokholmie przy zakupie jedzenia oraz środków higieny dla bezdomnych,

• Partnerstwo z Czerwonym Krzyżem poprzez wsparcie ze strony firmy pracowników służby zdrowia oraz osób potrzebujących. Pomocą objęto Austrię, Wielką Brytanię, Węgry oraz teren Niemiec,
• Wsparciu ośrodków zdrowia w Wielkiej Brytanii udzielonego w partnerstwie z Fundacją NHS Charities Together – w celu zapewnienia pomocy pacjentom oraz pracownikom służby zdrowia w rejonach z najwyższą liczbą poszkodowanych przez COVID-19. Podczas tych działań w szczególności zadbano o zdrowie pracowników obciążonych stresem – poprzez organizację dostaw posiłków, jak również dołożono starań mających na celu zapewnienie możliwości relaksu w przerwach od pracy,
• Dostarczenie sprzętu dla Szpitala Luigi Sacco przy pomocy ze strony Fundacji Francesca Rava we Włoszech. Ponadto, firma wsparła też dwie organizacje dobroczynne: Lega Italiana per la Lotta contro i Tumori (LILT) oraz OBM ONLUS– które opiekują się kobietami w ciąży oraz nowonarodzonymi dziećmi, zagrożonymi działaniem COVID-19,
• Przekazanie środków finansowych dla Lekarzy Bez Granic w Hiszpanii, którzy zapewniali obecność profesjonalnych lekarzy podczas działań jednostek pogotowia wzywanych do osób zarażonych COVID-19,
• Pomoc Fundacji SOS Covid w Portugalii, która zapewniała sprzęt ochronny lekarzom spieszącym na ratunek pacjentom zarażonym wirusem,
• Wsparcie Fundacji Margareta of Romania Royal poprzez pomoc w powstaniu systemu telefonicznych porad dla seniorów, gdzie można było skonsultować się z psychologiem, poprosić o dostarczenie produktów spożywczych albo zorganizować dostawę zakupów, jeśli osoba potrzebująca nie miała dostępu do internetu,

Dzięki globalnemu partnerstwu z organizacją Save the Children, firma pomogła również dzieciom i młodzieży, które miały ograniczony dostęp do szkół w czasach pandemii w Wielkiej Brytanii oraz Hiszpanii. To nowa inicjatywa, której celem jest umożliwienie dzieciom i młodzieży zdobywania wiedzy oraz poznawania nowoczesnych sposobów radzenia sobie z zagrożeniami czyhającymi na zdrowie naszych najbliższych.

W którą stronę będzie ewoluował światowy marketing w wyniku pandemii? Coroczna, szósta edycja międzynarodowego badania marketerów „Salesforce State of Marketing” wskazuje nasilenie trendów, które ujawniły się już w latach ubiegłych. Niezalenie od sytuacji makroekonomicznej klient musi być w centrum uwagi. Jednak z powodu wirusa na jeszcze szybszy wzrost może liczyć wirtualna rzeczywistość oraz technologie oparte na sztucznej inteligencji. Niezmiennie w najwyższej cenie są też wszystkie kompetencje miękkie. 

Międzynarodowe badanie specjalistów zajmujących się marketingiem, co roku realizowane przez Salesforce na potrzeby raportu „State of Marketing” zbiegło się z ogólnoświatowym kryzysem COVID-19. Jak wiadomo, pandemia wywołała nie tylko ogromne zawirowanie w światowej gospodarce, ale i różnego rodzaju przetasowania w hierarchiach wartości. Jakie trendy ujawniły się w obliczu tak wielkich zmian rynkowych?

Ważne wnioski z raportu

• Wrażenia klienta z kontaktu z firmą i produktem (Customer Experience) jeszcze bardziej na topie – obecnie już 84% klientów i konsumentów twierdzi, że doświadczenia dostarczane przez firmy są równie ważne jak ich produkty i usługi (to wzrost o 4% w stosunku do badania z 2018 r.).
• Skuteczny marketing wymaga dostępu do danych – niemal 4/5 firm (78%) potwierdza, że ich działania ukierunkowane na zarządzanie zaangażowaniem klientów wynikają z przetwarzanych danych.
• Zarządzanie Customer Experience jest w centrum uwagi nawet tych firm, które mają gorsze wyniki od średniej w branży – 68% z grupy underperformers prowadzi działania marketingowe dla budowania odpowiednich doświadczeń swoich klientów. W grupie o ponadprzeciętnych rezultatach (high performers) działania takie prowadzi aż 88% firm.
• Tradycyjne podejście do marketingu ogranicza i hamuje osiąganie rezultatów biznesowych – 69% badanych firm twierdzi, że marketing tradycyjny ogranicza zaangażowanie klienta. To duży wzrost w stosunku do 2018 r., kiedy z twierdzeniem takim zgadzało się 37% firm.
• Upowszechnianie sztucznej inteligencji (AI) – AI to wschodząca gwiazda wśród nowoczesnych technologii; jej wykorzystanie w marketingu wzrosło z 29% firm w 2018 r. do 84% w roku 2020.
• Firmy powinny nie tylko szanować i chronić dane swoich klientów, ale też zachować pełną przejrzystość w procesach zarządzania nimi – 58% konsumentów i klientów firm czuje się komfortowo, gdy ich dane są wykorzystywane w sposób przejrzysty. Niestety 63% twierdzi, że firmy nie działają w tej kwestii w sposób transparentny.
• Marketerzy dopracowują modele personalizacji – 81% badanych szefów marketingu twierdzi, że obecnie znacznie bardziej niż przed 2 laty troszczy się o równowagę między personalizowaniem komunikacji z klientami a zachowaniem ich odpowiedniego komfortu.
• Koncentracja na jednostkach w B2B – stosunkowo nowym zjawiskiem w marketingu B2B są programy ABM (Account Based Marketing), czyli działania skoncentrowane na pojedynczych klientach. Spośród wszystkich tego typu działań 64% zapoczątkowano w ciągu ostatnich 5 lat. Co ciekawe firmy z grupy high-performers przeznaczają na ABM 18% swoich budżetów, a underperformers – 14%.

Informacje o badaniu:

Raport „Salesforce: State of Marketing 2020” bazuje na badaniach przeprowadzonych w 2020 r. na grupie 6950 szefów marketingu w firmach z sektora B2B i B2C działających na terenie Ameryki Północnej i Łacińskiej, Europy, Azji (w tym Bliskiego Wschodu), Afryki i obszaru Pacyfiku.

Badane firmy podzielono na 3 grupy zależnie od oceny wyników działań marketingowych: high performers (ponadprzeciętne dla branży rezultaty działań), underperformers (rezultaty umiarkowane lub poniżej przeciętnej w branży) oraz moderate performers (rezultaty zbliżone do średniej w branży).

Pandemia na razie nie ujawnia nowych trendów – na fali będzie wirtualna rzeczywistość

W badaniach zidentyfikowano trendy, które uwidaczniano już w ubiegłorocznych edycjach „State of Marketing” – m.in. silną koncentrację na customer experience, chęć angażowania klientów w interakcje, personalizowanie komunikacji, wykorzystanie nowoczesnych technologii, w tym AI, troskę o wiarygodność firmy. Nie można przesądzić, że nasilenie tych trendów jest skutkiem kryzysu, tym bardziej, że pandemia jeszcze nie wygasła, a jej ekonomiczne konsekwencje są odczuwalne od niedawna. Niemniej według szefów marketingu kolejne lata przyniosą duże zmiany w ich podejściu. 60% z nich uważa, że znaczący wpływ na marketing będzie miało komercyjne uruchomienie sieci 5G. Większe możliwości Internetu przyniosą rozwój projektów np. z obszaru wirtualnej rzeczywistości, co stanie się elementem strategii customer experience.

Marketing przejmuje strategiczne funkcje w firmach

Światowy marketing coraz mocniej angażuje się w zarządzanie zaangażowaniem klientów w czasie rzeczywistym. Z jednej strony klienci domagają się od firm spersonalizowanego prezentowania ofert i zrozumienia jako jednostki. Z drugiej strony zdolność do budowania zaangażowania na takim poziomie wymaga od firm wyjścia poza tradycyjne działania marketingowe, płynnej współpracy wewnątrz organizacji i oczywiście zastosowania zaawansowanych technologii IT. Pewne jest, że strategiczna rola marketingu w firmach jest coraz bardziej widoczna – obecnie niemal połowa (45%) szefów marketingu twierdzi, że ich dział jest w organizacji liderem w zakresie zarządzania doświadczeniami klientów. W 2017 r. twierdziło tak tylko 24% CMO.

W marketingu najszybszy wzrost odnotowuje sztuczna inteligencja

Obecnie największym wyzwaniem dla marketingu jest efektywne integrowanie różnorodnych danych pozyskiwanych z wielu źródeł w czasie rzeczywistym. Jest to konieczne dla uzyskania możliwie pełnej i dokładnej wiedzy o kliencie – oczywiście po to, by niezależnie od formy kontaktu móc właściwie obsłużyć jego sprawę. Obecnie przy wykorzystaniu wielu różnych kanałów komunikacji firm z otoczeniem w zasadzie jedynie zaawansowane rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji w odpowiedni sposób wspierają zarządzanie informacją o kliencie. Stąd też rekordowy wzrost wydatków działów marketingu na rozwiązania AI. W ciągu ostatnich 2 lat wykorzystanie AI w marketingu wzrosło o 186%. Upowszechnianie sztucznej inteligencji prowadzi do wykształcenia nowego pojęcia „empatycznego marketingu”, czyli takiego, który pozwala zrozumieć indywidualne potrzeby klientów i osiągnąć wysoki stopień personalizacji, nawet gdy firma obsługuje jednocześnie tysiące klientów.

Pięć najważniejszych zastosowań AI to:

• zapewnienie personalizowanych doświadczeń w kanałach komunikacji i obsługi,
• doskonalenie segmentacji klientów,
• wnioskowanie z danych,
• prowadzenie klientów do kolejnych działań (zarządzanie customer journey),
• automatyzacja interakcji z klientami.

Czy wysokie nakłady na AI przynoszą oczekiwane rezultaty? W obsłudze klienta zawsze wyzwaniem było zapewnienie spójnych doświadczeń i komunikacji niezależnie od formy kontaktu. Tegoroczne badania pokazały, że obecnie już ponad połowa (51%) szefów marketingu uważa, iż wdrożone przez nich narzędzia cross-channel dają klientom poczucie satysfakcji. To duży wzrost w stosunku do 31% w 2018 r. Warto dodać, że obecnie 71% klientów wykorzystuje wiele kanałów do przeprowadzenia tej samej transakcji.

Nakłady na AI dają rezultaty także w marketingu B2B, gdzie wyraźnie ugruntowuje się trend budowania indywidualnych relacji z klientami. Firmy B2B wdrażają strategie ABM – Account Based Marketing (obecnie 92% badanych potwierdza, że kieruje się taką strategią) dla spełnienia oczekiwań klientów, którzy chcą, by podejście i zaangażowanie były porównywalne do tych z sektora B2C.

Kompetencje miękkie zawsze w cenie

Szefowie marketingu w swoich zespołach najwyżej oceniają kompetencje związane z komunikatywnością i analizą danych oraz kreatywnością. Firmy odczuwają pewien niedostatek umiejętności programistycznych (w tym kodowania) oraz znajomości data science. Najniżej oceniana w zespołach jest inteligencja emocjonalna.

Headless commerce – liczy się spójna treść

W celu budowania zaangażowania klienta zdecydowana większość zespołów marketingowych dzieli wspólne cele i wskaźniki z kolegami z działów sprzedaży, e-commerce i obsługi klienta. Firmy coraz częściej podejmują inicjatywy sprzyjające budowie jednolitego systemu komunikowania się z klientami, takie jak np. headless commerce. Jest to technologia, w której brak nadrzędnej struktury IT – najważniejsza jest treść, która ma być dostarczona klientom w najlepszy możliwy dla nich sposób, niezależnie od platformy i momentu interakcji. Headless commerce wykorzystuje interfejsy API, aby dostosować wygląd prezentowanych treści do różnych urządzeń i ekranów. Przykładowo można stworzyć dzięki temu zupełnie odrębny wygląd sklepu, aplikacji mobilnej, a nawet wersji na smartwatcha.

Dane w służbie empatycznego marketingu

Z roku na rok firmy posiadają i analizują coraz większe ilości danych na temat swoich odbiorców. Warto podkreślić, że co roku zwiększa się średnia liczba źródeł informacji o klientach wykorzystywanych przez firmy – w 2019 r. było ich 8, w 2020 r. już 10, a prognozy na 2021 r. mówią o 12 źródłach. Najczęściej wykorzystywane są dane transakcyjne, deklarowane zainteresowania i preferencje oraz tożsamości cyfrowe. Jednak ich analiza przynosi wartość jedynie wówczas, gdy są one dokładne, aktualne i zintegrowane. Niestety niewielu respondentów jest zadowolonych z posiadanych danych. Przyczynia się do tego zarówno brak integracji rozwiązań IT – średnio tylko 28% z nich jest zintegrowanych, jak i rozdrobnienie narzędzi do zarządzania danymi. W tym zakresie w 2018 r. używano średnio 3 narzędzi, podczas gdy w 2020 r. już 12.

Jednym z elementów strategii empatycznego marketingu jest budowanie zaufania klientów, które zależy nie tylko od właściwie dostosowanej obsługi. Duży wpływ na nie ma sposób wykorzystywania przez firmę danych osobowych. Poczucie prywatności i anonimowości jest krytyczną wartością klientów. Obecnie 63% z nich twierdzi, że firmy nie działają w tej kwestii w sposób transparentny. Na tym tle aż 81% szefów marketingu uważa, że dba o równowagę między personalizacją a poziomem komfortu klienta w zakresie ochrony danych osobowych. To pokazuje, że komunikacja na temat wykorzystania i ochrony danych osobowych może być dla firm wciąż bardzo atrakcyjnym polem do budowania relacji z klientami i zabiegania o ich względy.

Mimo pandemii koronawirusa zapotrzebowanie na usługi IT w ostatnich miesiącach stale rosło. Zapewnienie nieprzerwanego dostępu do narzędzi informatycznych, regularna praca nad ich ulepszaniem, a także tworzenie nowych rozwiązań wymagały wdrożenia efektywnych środowisk pracy zdalnej, gdzie systemy do współpracy online odgrywały kluczową rolę.

W Lufthansa Systems, jednej z wiodących firm informatycznych świadczących usługi dla sektora lotniczego, najważniejsze jest zapewnienie nieprzerwanego dostępu do oferowanych rozwiązań. Pandemia COVID-19 nie mogła sprawić, że prace nad prowadzonymi projektami ulegną spowolnieniu. Przeciwnie, niektóre inicjatywy zyskały na znaczeniu. W wielu liniach lotniczych z dnia na dzień obciążenia poszczególnych aplikacji gwałtownie wzrosły.

Bezpieczeństwo pracowników w niepewnych czasach

Wraz z wybuchem pandemii gdański oddział Lufthansa Systems stanął przed wyzwaniem stworzenia środowisk pracy zdalnej dla ponad 800 zatrudnionych tam osób. Priorytetem było zapewnienie poczucia bezpieczeństwa pracownikom i sprawnego przepływu informacji wewnątrz firmy. Lufthansa Systems Poland jako jedna z pierwszych organizacji z kompleksu biurowego Alchemia w Gdańsku zaproponowała pracownikom, aby wykonywali swoje obowiązki z domowego zacisza.

Regularna komunikacja w ramach zespołów musiała błyskawicznie przenieść się do przestrzeni wirtualnej. Niezwykle ważne było również zapewnienie łatwego dostępu do wspólnych zasobów firmowych. Poza bieżącymi obowiązkami, do środowisk online przeniesiono również szkolenia dotyczące m.in. procesu zmiany oraz radzenia sobie ze stresem. Z pomocą przyszła platforma Cisco Webex wdrożona przez firmę Sevenet S.A.

„W czasie COVID-19 zaobserwowaliśmy lawinowy wzrost zainteresowania platformami pracy zdalnej jaką jest Cisco Webex. Klienci potrzebowali zarówno narzędzi do bieżącej wymiany informacji takiej jak Webex Teams, ale również platform spotkań grupowych w tym Webex Meetings oraz Events. Warto tutaj podkreślić, że poza bogatą funkcjonalnością systemy Webex są po prostu bezpieczne. Z jednej strony oferują szyfrowaną komunikację pomiędzy użytkownikami, zaś z drugiej posiadają bogate mechanizmy bezpieczeństwa samego spotkania. Przykładem może być tu blokowanie dostępu do spotkania przez organizatora bądź wymuszenie podania hasła, gdy użytkownik podłącza się z telefonu lub z systemu wideokonferencyjnego. Cisco, oprócz samego rozwiązania, posiada również dedykowane terminale wideo (np. DX80). To idealny duet do wyposażenia domowego biura” – mówi Rafał Chomicz, Prezes Zarządu Sevenet S.A.

Pracownicy dobrze czują się na home office

Mimo że w okresie kwarantanny wielu osobom brakowało osobistej interakcji z innymi członkami zespołu, jak wynika z wewnętrznego badania przeprowadzonego przez Lufthansa Systems Poland, 80% pracowników firmy dobrze ocenia pracę w trybie home office, czuje, że jest produktywna i dobrze poinformowana. Co ciekawe, efektywność ich pracy w wielu przypadkach okazała się być nawet wyższa niż przed pandemią.

„Po dwóch miesiącach pracy zdalnej przeprowadziliśmy badanie opinii wśród naszych pracowników i to, co było dla nas niezwykle ciekawe i bardzo motywujące do dalszego działania, to informacja, że 97% naszych pracowników czuje się bardzo dobrze poinformowana o tym, co dzieje się w firmie. Komunikacja w dużych firmach zawsze jest sporym wyzwaniem, zarówno dla przełożonych, jak i działów HR, gdyż by dotrzeć do odbiorcy trzeba zaspokoić różne potrzeby grup. Komunikacja w czasach COVID-19 to zupełnie nowa kompetecja, którą musieliśmy bardzo szybko zbudować i po tym wyniku sądzimy, że osiągnęliśmy na tym polu pewien sukces” – mówi Aleksandra Oszajca, Dyrektor HR z Lufthansa Systems Poland.

„Przed pandemią organizowaliśmy cykliczne spotkania kierowane do wszystkich naszych pracowników. W czasie ich trwania pracownicy mogli wyrazić swoją opinię na wiele różnych tematów. Obecnie odbywają się one za pośrednictwem platformy Cisco Webex i często są o wiele bardziej owocne. Przykładowo, podczas jednej z ostatnich sesji pracownicy zadali aż 150 pytań za pośrednictwem funkcji czatu. W przypadku tradycyjnego spotkania nie byłoby to możliwe ze względu na ograniczenia czasowe” – mówi Dariusz Przywara, Prezes Lufthansa Systems Poland.

Model mieszany w nowej normalności

Konieczność zapewnienia ciągłości działania w warunkach pandemii wiązała się w wielu firmach z potrzebą przyspieszenia procesu cyfrowej transformacji. Dla 89% dyrektorów IT z całego świata, którzy wzięli udział w niedawnym badaniu Cisco, wzrost wykorzystania pracy zdalnej oznaczał zmianę kulturową w ich firmie. 87% ankietowanych przyznało, że utrzymanie normalnego poziomu działalności było dla nich wyzwaniem – podobnie jak zapewnienie bezpieczeństwa rozproszonej siły roboczej, na które wskazało 80% ankietowanych przez Cisco dyrektorów IT.

Dlatego organizacje, aby pozostać produktywnymi i konkurencyjnymi, stawiają na narzędzia pomagające zabezpieczyć zdalnych pracowników i utrzymać ich produktywność w czasach nowej normalności. Stąd gwałtowny wzrost i utrzymująca się popularność Cisco Webex. W kwietniu Webex miał 500 milionów użytkowników na całym świecie – w skali globu było to 3-krotnie więcej niż przed pandemią, w Polsce ten wzrost był jeszcze większy.

Zdaniem ekspertów Cisco wiele zmian w strukturze i kulturze firm utrzyma się po zakończeniu pandemii koronawirusa, a w miejscach pracy będzie dominował model mieszany, w którym część osób pracuje zdalnie, a część z biura.

„Trudno oczekiwać, że po zniesieniu restrykcji wrócimy do stanu sprzed pandemii. Koronawirus sprawił, że wiele osób doceniło walory pracy zdalnej. Firmy powinny elastycznie reagować na potrzeby pracowników i umożliwiać im wykonywanie obowiązków z dowolnego miejsca, nie zapominając jednocześnie o kwestiach bezpieczeństwa. Myślę, że wprowadzenie w firmach mieszanego modelu pracy będzie jedną z trwalszych zmian wywołanych obecną sytuacją” – podsumowuje Przemysław Kania, dyrektor generalny Cisco Polska.

W 2019 roku obuwie było jedną z najchętniej kupowanych przez Internet kategorii produktów, a klienci miesięcznie wydawali średnio około 228 złotych na ten cel. Co ciekawe, pierwszymi źródłami informacji na temat oferty przede wszystkim był Internet: strony sklepów i wyszukiwarka^[1]. Dlatego też firmy zajmujące się e-handlem, żeby przyciągnąć na swoje strony klientów, inwestują w narzędzia do zautomatyzowanego marketingu. Według danych ExpertSender zastosowanie odpowiednich narzędzi może przełożyć się na 6 razy większe zainteresowanie klientów i 12 razy wyższą sprzedaż w kategorii obuwie. 

W Internecie obuwie częściej kupują kobiety, choć różnica jest niewielka: według deklaracji robi to 60% kobiet i 56% mężczyzn. Co ciekawe, sama kategoria jest równie podatna na efekt ROPO (ang. research online purchase offline), czyli wyszukiwanie produktów online a zakup offline, jaki i odwrócony efekt ROPO, czyli wyszukiwanie produktu offline, a zakup online.^[2]

Nie bez znaczenia jest tu zastosowanie trendów w e-handlu. Przede wszystkim dopasowanie oferty do wcześniejszych zakupów pozwala w prosty sposób zasugerować klientom np. jaki rozmiar powinni dobrać lub poinformować ich o najnowszym produkcie, który będzie pasował do poprzednich wyborów. – mówi Krzysztof Jarecki, CEO ExpertSender.

Metodą na zachęcenie klientów do zakupów online jest wykorzystanie personalizowanych e-maili i SMSów. Tak też było w przypadku współpracy ExpertSender i Szopex. Wysyłano wiadomości dostosowane do oczekiwań klientów z zastosowaniem zaawansowanej personalizacji opartej na danych behawioralnych i zakupowych, dzięki czemu zainteresowanie tymi komunikatami wzrosło. W porównaniu do 2017 roku 4 razy więcej osób otworzyło wiadomość z ofertą sklepu Worldbox oraz Sklepu Koszykarza, a aż 6 razy więcej kliknęło w wiadomość wysłaną przez Sklep Biegacza. 

Personalizacja w dzisiejszych czasach jest niezwykle ważna. Pozwala nie tylko zaproponować odpowiednią ofertę, której klient potrzebuje, ale też umożliwia przedstawienie tej propozycji w ulubionym kanale komunikacji klienta. Niezależnie czy to jest e-mail, SMS, notyfikacja z aplikacji, strony internetowej lub media społecznościowe. To na pewno wpływa na pozytywne odczucia i przywiązanie do e-sklepu. – dodaje Krzysztof Jarecki, CEO ExpertSender.

To też przełożyło się na sprzedaż. Była ona średnio większa o ok. 115% niż w 2017 roku, przy czym dla sklepu Worldbox oraz Sklepu Koszykarza wzrost ten był ok. dziesięciokrotny, a w przypadku Sklepu Biegacza – nawet dwunastokrotny.

Zależało nam na bezawaryjności narzędzia, dużej dostarczalności wiadomości, dobrej komunikacji z działem wsparcia technicznego oraz możliwości szerokich działań przy minimalnym zaangażowaniu naszego działu IT. ExpertSender z powodzeniem spełnił większość tych oczekiwań.– mówi Agnieszka Stankiewicz, analityk CRM w Szopex.

^[1] Na podstawie raportu e-commerce w Polsce 2020, Gemius dla e-commerce Polska.

^[2] Na podstawie raportu e-commerce w Polsce 2020, Gemius dla e-commerce Polska.

• W ciągu kilku tygodni sytuacja na rynku pracy zmieniła się drastycznie. Do tej pory największym zmartwieniem pracodawców było znalezienie pracowników o odpowiednich kwalifikacjach, teraz firmy walczą o utrzymanie etatów.
• Konieczne są rozwiązania, które będą wspierać utrzymanie miejsc pracy.
• Polskie Forum HR, członek Konfederacji Lewiatan, przedstawiło resortowi rodziny, pracy i polityki społecznej rekomendację dotyczącą wydłużenia okresu zatrudnienia pracownika tymczasowego u jednego pracodawcy użytkownika z 18 do 30 miesięcy w ciągu 36 miesięcy.

Wszelkie badania pokazują, że pracodawcy w ograniczonym zakresie będą zwiększać bezpośrednie zatrudnienie . Prognozy rekrutacyjne są najsłabsze od 2008 roku. Jak wynika z badania Plany Pracodawców, realizowanego przez Randstad, aż 59% pracodawców w ciągu najbliższych 6 miesięcy spodziewa się w Polsce recesji. To o 35 pkt proc. więcej niż zanotowano w poprzedniej edycji badania. Firmy jeszcze długo będą odczuwały skutki pandemii. Nieprzewidywalność wpływu wirusa na rynek pracy, w skali dotąd niespotykanej, sprawia, że wszelkie decyzje podejmowane przez przedsiębiorców są bardzo ostrożne, naznaczone presją ograniczania kosztów i zachowania maksymalnej elastyczności.

– Z rozmów, jakie prowadzimy w firmach, przebija duże poczucie niepewności co do przyszłości ich organizacji i całej gospodarki. Obawy przed drugą falą epidemii, utraty rynków zbytu, odbudowy łańcucha dostaw, spadku popytu czy utrzymania płynności. To duże wyzwania, na które często nadal nie ma jeszcze odpowiedzi, a wszelkie prognozowanie jest obarczone dużym ryzykiem – dodaje Ewelina Glińska-Kołodziej, Dyrektor Operacyjny, Trenkwalder Polska.

Konsekwencją tego jest również niepewność po stronie pracowników. Wiele branż znacznie ograniczyło swoją działalność, co przełożyło się na rosnące wskaźniki bezrobocia. Z drugiej strony mamy sektory, które dużo lepiej radzą sobie z obecną sytuacją. Przemysł spożywczy, producenci środków czystości, IT, e-commerce, czy centra usług wspólnych – te sektory nadal zatrudniają.

– Badanie zrealizowane przez naszą firmę pokazało, iż spośród nowo zatrudnionych pracowników tymczasowych 45% zostało zwolnionych z poprzedniej pracy. Aż 80% nowych pracowników było wcześniej zatrudnionych w gastronomii, usługach lub produkcji. 68% z nich wskazało, że w wyniku pandemii musiało podjąć pracę w zupełnie innej branży niż dotychczas. Praca tymczasowa jest dla tych osób sposobem na przetrwanie tego trudnego okresu – mówi Tomasz Dudek, Dyrektor Zarządzający OTTO Work Force.

Praca tymczasowa w dużym stopniu wsparła pracodawców i pracowników w wychodzeniu z kryzysu ponad dekadę temu. Mimo, że pracownicy tymczasowi w początkowej fazie masowo tracili zatrudnienie, co obserwowaliśmy również w momencie wybuchu pandemii, jednocześnie byli pierwszymi, których zatrudniano gdy tylko sytuacja zaczęła się poprawiać. Pierwsze sygnały takich reakcji już obserwujemy na rynku.

Z tych wszystkich powodów Polskie Forum HR przedstawiło Ministerstwu Rodziny Pracy i Polityki Społecznej rekomendację dotyczącą wydłużenia okresu zatrudnienia pracownika tymczasowego w u jednego pracodawcy użytkownika z 18 do 30 miesięcy w ciągu 36 miesięcy.

– W naszej opinii zmiana ta pozwoli firmom na łagodniejsze przejście przez ten trudny okres. Będzie bardzo dobrą alternatywą dla pracodawców, którzy nie mogą pozwolić sobie na podejmowanie długotrwałych zobowiązań, a nadal chcą realizować projekty i tworzyć miejsca pracy – nawet w krótkim okresie czasu. To rozwiązanie pozwoli również na łatwiejszy powrót na rynek pracy i utrzymanie zatrudnienia przed dłuższy okres czasu grupie osób, które zostały zwolnione w czasie kryzysu – mówi Anna Wicha, Prezes Polskiego Forum HR.

Pośród elastycznych form zatrudnienia, pracę tymczasową wyróżniają wysokie standardy zatrudnienia. W założeniu praca tymczasowa odpowiada nie tylko potrzebom przedsiębiorstw w zakresie elastyczności, lecz także potrzebie godzenia życia zawodowego i prywatnego przez pracowników. Przyczynia się zatem do tworzenia miejsc pracy oraz do udziału większej liczby osób w rynku pracy i ich integracji, co ma szczególne znaczenie w przejściowym okresie trwania pandemii.

W czasie licznych obostrzeń, wywołanych przez koronawirusa, Polacy zaczęli intensywnie transportować zwierzęta, paczki czy palety. Jednocześnie spadła liczba przeprowadzek czy sprowadzanych samochodów. Więcej informacji o transporcie i jego cenach w czasie COVID-19 prezentuje raport Clicktrans.pl – polskiego serwisu aukcji transportowych.

Serwis Clicktrans.pl zbadał tendencje transportowe Polaków w okresie największych obostrzeń i społecznego dystansu od zamknięcia granic w połowie marca 2020 do końca maja, po którym wprowadzono ostatni etap odmrażania gospodarki. Raport Clicktrans pokazuje, jak pandemia wpłynęła na transport towarów i zwierząt.

W okresie pandemii królowali czworonożni towarzysze

Społeczny dystans sprawił, że Polacy częściej zlecali transport zwierząt domowych. Na terenie kraju liczba zleceń wzrosła aż o 39,5% w porównaniu z analogicznym okresem 2019 roku. Pupil ułatwiał przetrwanie społecznego dystansu. Ponadto, osoby na kwarantannie musiały przetransportować swoje psy rodzinie czy znajomym.

Koronawirus nie sprzyjał przeprowadzkom, sprowadzaniu samochodów i motocykli

Z oczywistych względów okres epidemii nie był dobrym czasem na przeprowadzkę. Liczba zleceń w serwisie Clicktrans na przeprowadzkę spadła zarówno na trasach międzynarodowych (o 11,9%), jak i krajowych (28,8%). Podobny spadek dotyczył samochodów. W trakcie COVID-19 międzynarodowy transport samochodów spadł o 10,6% a krajowy o 2,7%. To pokazuje, że Polacy w niepewnym finansowo czasie nie byli gotowi na kosztowne wydatki, jak przeprowadzka czy sprowadzenie samochodu. Przeprowadzkom nie sprzyjała także obowiązkowa kwarantanna po przekroczeniu granic wielu europejskich państw.

Spadek cen usług transportowych

W większości przypadków, niezależnie czy transport był krajowy czy międzynarodowy, koronawirus wywołał spadek cen transportu w porównaniu z analogicznym okresem zeszłego roku.

– Spadek cen usług transportowych był spowodowany większą konkurencją o zlecenia wśród przewoźników. Część firm miała problem ze stałymi zleceniami, m.in. na trasach międzynarodowych, i zaczęła intensywnie szukać ich w Internecie, proponując bardziej konkurencyjne stawki szczególnie w transporcie krajowym – tłumaczy Michał Brzeziński, CEO Clicktrans.pl.

Najwyższy spadek cen widać w krajowych przeprowadzkach, wyniósł niemal 16% (z 664 zł do 559 zł). O 15% spadły także ceny międzynarodowego transportu zwierząt (z 1095 zł do 931 zł). Spory spadek cen (o 11%) odnotowano także w krajowym transporcie mebli (z 225 zł do 200 zł).

Raport: „Transport towarów przez Polaków w czasie epidemii” został opracowany na podstawie 70 595 zleceń transportowych użytkowników serwisu Clicktrans.pl opublikowanych w okresie największych obostrzeń związanych z koronawirusem (15.03.-31.05.2020). Dane zostały porównane z analogicznym okresem 2019 roku. Szczegółowe informacje, wnioski oraz wykresy znajdują się w raporcie.

Ransomware pozostaje jednym z najbardziej kosztownych zagrożeń dla biznesu. Tylko w 2019 roku wygenerował globalne straty w wysokości 11,5 miliardów dolarów. Targetowane kampanie, koncentracja na biznesie i instytucjach państwowych, ransomware-as-a-service, leakware… – tak będzie wyglądał krajobraz ataków szyfrujących w kolejnych latach. 

Biznes rodzi…ransom-biznes

Przestępcy coraz chętniej mierzą w sektor biznesowy, w tym MŚP. Dotyka je aż 71% ataków. Nie jest więc zaskoczeniem, że według raportu Ransomware i Cyberbezpieczeństwo przygotowanego przez Xopero Software, ataki szyfrujące wywołują poważny niepokój u 79,8% małych i średnich firm. Paradoksalnie co druga z nich przyznaje, że nie jest wystarczająco przygotowana na to zagrożenie. Jednocześnie ponad 77% przedsiębiorstw, które dotknął ransomware deklaruje, że używa aktualnych programów antywirusowych.

Rośnie również sama częstotliwość ataków. Na początku 2016 roku ransomware uderzał co 2 minuty, rok później co 40 sekund. W 2019 roku mówiono o 14 sekundach, a do przyszłego roku czas ten może skrócić się nawet do 11 sekund!

Władza na celowniku

Ransomware nie jest łaskawy dla rządowych i lokalnych władz.

– Jeden z najgłośniejszych ataków typu ransomware w 2019 r., przydarzył się miastu Baltimore w USA. W wyniku szkód wyrządzonych przez złośliwe oprogramowanie, miasto straciło około 18,2 miliona dolarów. Pikanterii całej sprawie dodał fakt, że hakerzy stojący za atakiem zażądali tylko 76 tysięcy dolarów okupu, które i tak na początku lokalnym władzom wydały się pokaźną sumą. Przykład Baltimore dobrze ilustruje błąd w szacowaniu strat związanych z atakami ransomware – mówi Paweł Wałuszko, Cybersecurity Expert w TestArmy.

Wbrew pozorom, dotyczy to również Polski. W grudniu minionego roku byliśmy świadkami ataków szyfrujących na Urzędy Gminy w Kościerzynie i Lututowie.

Skąd rosnąca ilość ataków na organizacje rządowe i instytucje publiczne? Przetwarzają one ogromne ilości danych dotyczących milionów ludzi, a z reguły korzystają z przestarzałych i łatwych do obejścia technologii, co dla przestępców oznacza niekiedy szybki i prosty zysk – wart swojego ryzyka.

A ryzykiem jest tutaj prawdopodobieństwo zapłaty okupu. Okazuje się bowiem, że sektor publiczny niechętnie sięga do portfela. Z badań CyberEdge wynika, że 45% firm, które padły ofiarą ransomware opłaciły okup, podczas, gdy współczynnik ten w sektorze publicznym wyniósł 17,1%.

Ile kosztuje ransomware?

Według danych Cybersecurity Ventures wartość globalnych szkód spowodowanych przez ransomware w 2019 roku możemy szacować na 11,5 miliarda dolarów. Dla porównania, w 2015 było to 325 milionów. Do tych kosztów zaliczamy: wartość zniszczonych/skradzionych danych, koszty przestoju, utraconej produktywności, postępowania karne, szkolenia pracowników i utratę reputacji. Koszt pojedynczego ataku szacowany jest na 150 tys. dolarów. W jego skład wchodzi kwota okupu oraz koszt przestoju w działalności organizacji, który potrafi być nawet 23 razy wyższy niż żądana kwota.

Jak się chronić?

– Przede wszystkim inwestować w edukację zespołu i bezpieczeństwo systemów informatycznych. Regularne szkolenia pracowników mogą w znaczącym stopniu zminimalizować ryzyko ataku poprzez phishing. Ransomware stale ewoluuje, a więc nawet jeśli dziś zabezpieczenia dają 100% gwarancji bezpieczeństwa, to nie można mieć pewności, że jutro, w obliczu nowych ataków, nadal będą tak samo skuteczne. Dlatego tak istotne jest, by regularnie aktualizować wszelkie zabezpieczenia – radzi Grzegorz Bąk, Product Development Manager w Xopero Software – Nie możemy również zapomnieć o backupie. Gdy wszystkie nasze zabezpieczenia zawiodą, będzie on kołem ratunkowym, które pozwoli na odzyskanie danych, bez konieczności płacenia okupu.

– Zamiast liczyć na to, że przestępcy zaprzestaną swojego procederu, ochroni nas jeden cudowny antywirus albo łudzić się, że „nam się to nie zdarzy bo to mała firma” zakładajmy najgorsze i stosujmy się do powszechnych najlepszych praktyk bezpieczeństwa (edukacja pracowników, separacja sieci, ochrona poczty i stacji, aktualizacje czy zasada least privilege), a gdy mimo wszystko to zawiedzie przywróćmy system z niezaszyfrowanej kopii zapasowej – radzi Robert Grabowski, Head of CERT Orange Polska.

Specjaliści są zgodni – szkolenia pracowników z zakresu cyberbezpieczeństwa, aktualizacja zabezpieczeń, separacja sieci, ochrona poczty i oprogramowanie do backupu – to sposoby na walkę z ransomware.

Czy w dobie pandemii koronawirusa, ktoś jeszcze pamięta, że jesteśmy na półmetku roku przejściowego Brexitu? To w tym czasie miały wykuwać się nowe przepisy i ustawy międzynarodowe, które będą jasno i wyraźnie definiować jak powinien wyglądać import, eksport i gospodarcze kontakty międzynarodowe pomiędzy Wielką Brytanią i reszty Europy. W czerwcu premier Boris Johnson stwierdził, że nie ma szans na przedłużenie okresu przejściowego. Nie da się jednak ukryć, że niepewność jaka panuje wokół tego tematu może się znacząco odbić na relacjach gospodarczych z Królestwem, a to będzie ciosem dla firm transportowych i logistycznych z naszego regionu. – To jest temat globalny, o silnym wydźwięku lokalnym. Zgłasza się do mnie wiele firm z pytaniem: ten Brexit to będzie czy może pandemia sprawiła, że mamy się teraz martwić innymi rzeczami? No niestety, Brexit będzie i jeżeli Wielka Brytania wspólnie z Unią Europejską nie opracuje szybko spójnego planu działania to przed nami miesiące chaosu – mówi Piotr Porzycki, prawnik i doradca podatkowy z kancelarii CMW, ekspert Północnej Izby Gospodarczej.

• Kontrole graniczne wracają do Wielkiej Brytanii 1 stycznia 2021. Wciąż jednak brakuje przepisów i wytycznych jak będzie wyglądał obrót handlowy po Brexicie
• Pandemia koronawirusa spowodowała, że rozmowy spowolniły, ale nie ma mowy o wydłużeniu okresu przejściowego dla Brexitu. Efektem jest chaos, który najmocniej dotyka firmy, które zajmują się m.in. spedycją i logistyką, handlem międzynarodowym i rozliczeniami podatkowymi
• Efekty nieumiejętnie przeprowadzonego Brexitu dotkną nas wszystkich. Wzrosną obciążenia publicznoprawne i koszty wymiany towarowej z Wielką Brytanią, a to odbije się na cenach
• To się skończy bardzo źle, bo powstanie umowa o wolnym handlu pisana „na kolanie”, która będzie zawierała masę luk, niedomówień i błędów – mówi mec. Piotr Porzycki, prawnik i ekspert Północnej Izby Gospodarczej w Szczecinie.

„Umowa na kolanie” albo brak porozumienia. Brexit zapowiada się boleśnie

Mówiąc kolokwialnie: Brexit został „przykryty” przez koronawirusa. Wiele firm zajmujących się logistyką, transportem, e-commerce i rozliczeniami finansowymi zajęło się „gaszeniem pożaru” w postaci ratowania bieżącej działalności przed konsekwencjami globalnej pandemii, a tymczasem za rogiem czekają już kolejne komplikacje. Jak wyglądać będzie międzynarodowa wymiana handlowa między Wielką Brytanią, a Unią Europejską? To dzisiaj wielka niewiadoma, a czasu by ustalić przepisy i rozliczenia coraz mniej. Od 1 stycznia 2021 roku na granicy Unia Europejska – Wielka Brytania powrócą kontrole. Najpierw częściowo, a całkowicie – równo za rok – w lipcu 2021.

– Świat skupił się na pandemii, ale o Brexicie zapominać nie można. Decyzje zapadły i cały czas trwają prace legislacyjne i negocjacyjne, co do kształtu przyszłej współpracy. Jest to temat aktualny i ważny, bo negocjacje nie przynoszą żadnego rezultatu. Sytuacja jest więc taka, że przedsiębiorcy oczekują na pewne uporządkowanie spraw związanych z importem, eksportem czy możliwością przekraczania granic, a nic takiego nie ma miejsca. Wielka Brytania ma swoje postulaty, których nie akceptuje Unia Europejska i odwrotnie. To się skończy bardzo źle, bo albo powstanie umowa o wolnym handlu między Unią Europejską a Wielką Brytanią, która będzie zawierała masę luk, niedomówień i błędów albo wcale nie będzie takiego porozumienia – mówi mec. Piotr Porzycki, prawnik i  doradca podatkowy kancelarii CMW.

Pandemia koronawirusa według naszego eksperta nie może być usprawiedliwieniem dla spowolnienia prac legislacyjnych w zakresie Brexitu. Koronawirus skomplikował pewne sprawy, ale nie zatrzymał pracy instytucji europejskich. – Zadaniem stron jest określić warunki współpracy dla obopólnych korzyści. Brak porozumienia to problem  zarówno dla przedsiębiorców unijnych, jak również brytyjskiego otoczenia biznesowego – dodaje mec. Porzycki.

Transport, spedycja, logistyka, handel – Brexit będzie odczuwalny dla całej gospodarki

Co najbardziej martwi przedsiębiorców? Wyłączenie w relacjach polsko – brytyjskich zasady swobody przepływu kapitału, skutkujące opodatkowaniem dywidend i niektórych innych należności transgranicznych podatkiem dochodowym oraz podatkiem od czynności cywilnoprawnych, wprowadzenie obszaru celnego i ustalenie jak import i eksport towarów będzie przebiegać np. pod kątem cła czy preferencji podatkowych. Te kwestie to podstawa przyszłego obrotu gospodarczego między Wielką Brytanią, a Unią Europejską.

Brexit bez umowy o wolnym handlu oznaczać będzie bowiem objęcie taryfą celną wymiany towarowej między Polską, a Wielką Brytanią. To z kolei skutkować będzie koniecznością uzyskania przez polskich przedsiębiorców uczestniczących w takim obrocie stosownych pozwoleń na stosowanie uproszczeń i preferencji celnych. Są to jednak procedury skomplikowane i czasochłonne, które trwają miesiącami. Jak mówi mec. Piotr Porzycki uzyskanie ww. pozwoleń może zajmować nawet… 10 miesięcy. Biorąc pod uwagę fakt, że mamy lipiec to nie ma szans by przedsiębiorcy przygotowali się na to w odpowiedni sposób.

– To będzie problem, który dotknie lokalnych przedsiębiorców. Wiele firm z Pomorza Zachodniego to przedstawiciele sektora TSL, czyli Transportu, Spedycji i Logistyki. Nowa rzeczywistość będzie skutkowała tym, że firmy wypadną z kręgu przedsiębiorstw importujących lub eksportujących towary z lub do Wielkiej Brytanii. . Wiele zależy także od wysokości ponoszonych kosztów – jeżeli będą one zbyt wysokie, a procedury zbyt skomplikowane, to nawet firmy, które teoretycznie uzyskają wszystkie dokumenty i pozwolenia mogą nie być zainteresowane taką działalnością. Dla firm z naszego regionu Brexit może więc oznaczać straty, a jak wiadomo kolejne straty w czasie pandemii koronawirusa to ogromny problem i wiele przedsiębiorstw nie może pozwolić sobie na utracenie kolejnych rynków – mówi mec. Piotr Porzycki. – Branża TSL z pewnością będzie dotknięta najmocniej, ale straci też sektor handlowy, w tym branża retail. Wzrosną koszty obrotu towarowego, co przełoży się na wysokość uzyskiwanych marż, a w konsekwencji – ceny towarów. Będzie to odczuwalne dla wszystkich – dodaje mec. Porzycki.

Północna Izba Gospodarcza w Szczecinie nie wyklucza, że już niebawem powołany zostanie panel ekspercki, który będzie udzielać informacji przedsiębiorcom, którzy mogą być dotknięci Brexitem. Założenie jest takie, by think-tank działał podobnie do „Izbowego Pakietu dla Przedsiębiorców”, który został powołany, by wspierać firmy borykające się z problemami w czasie pandemii koronawirusa.

Podczas walnego zebrania członków stowarzyszenia Polska Rada Centrów Handlowych (PRCH) wybrano nowy zarząd i komisję rewizyjną organizacji. Pierwsze obrady nowego kierownictwa zaowocowały wyłonieniem prezesa, wiceprezesów oraz dyrektora generalnego. 

Sprawozdawczo-wyborcze walne zebranie członków PRCH odbyło się 17 czerwca br., w związku z pandemią koronawirusa po raz pierwszy w formie łączonej, offline i online. Głosowanie 42 członków zwyczajnych wyłoniło nowe struktury stowarzyszenia. W skład zarządu powołano 12 ekspertów branży nieruchomości komercyjnych: Karola Bartosa (Atrium European Real Estate), Agatę Brzezińską (Pradera), Jana Dębskiego (Unibail-Rodamco-Westfield), Radosława Knapa, Justynę Kur (Apsys Polska), Annę Malcharek (Gemini Holding), Urszulę Matej-Bil (EPP), Dominika Piwka (NEPI Rockcastle), Leszka Sikorę (ECE Projektmanagement), Piotra Staniszewskiego (Dentons), Aleksandra Walczaka (DEKADA) oraz Aleksandrę Zentile-Miller (Chapman Taylor). Wybrano również członków komisji rewizyjnej: Danutę Dąbrowską, Jakuba Jonkisza i Izabelę Walczewską – Schneyder.

Pierwsze obrady zarządu odbyły się 2 lipca br. i zaowocowały wyłonieniem nowego prezesa PRCH. Jan Dębski zastąpił na tym stanowisku Aleksandrę Zentile-Miller i jest czwartym przewodniczącym zarządu stowarzyszenia w jego 17-to letniej historii. Dębski swoją karierę rozpoczynał w Kanadzie, gdzie spędził trzynaście lat pracując w sektorze budowlanym. Od 1993 roku był Dyrektorem Rozwoju Pepsico w Centralnej Europie i Rosji. Następnie przez jedenaście lat piastował pozycję CEO w firmie ECE Projektmanagement, z którą rozpoczął ekspansję w Polsce. Od dziesięciu lat jest związany z Unibail Rodamco Westfield jako Chairman of Business Development.

– Wraz z pandemią koronawirusa przed branżą miejsc handlu i usług pojawiło się wiele nowych wyzwań, dlatego czuję ogromną odpowiedzialność obejmując stanowisko prezesa PRCH w takim momencie. Scenariusza, który napisało nam życie, nie da się napisać na nowo, jednak mogę obiecać, że będę starał się z całych sił zmienić jego zakończenie tak, aby branża wyszła z kryzysu obronną ręką. Czeka nas teraz wiele miesięcy wytężonej pracy, pracy na rzecz poprawy wizerunku centrów handlowych, zmian legislacyjnych, edukacji oraz rozwoju miejsc handlu i usług – mówi Jan Dębski, nowy prezes Polskiej Rady Centrów Handlowych.

Nowe kierunki działania stowarzyszenia będzie wyznaczać również pięciu wiceprezesów organizacji: Karol Bartos, Justyna Kur, Anna Malcharek, Piotr Staniszewski oraz Aleksander Walczak. Dyrektorem generalnym PRCH pozostał Radosław Knap, związany ze stowarzyszeniem od 2009 r., wybrany na to stanowisko po raz drugi.

– Dziękuję za ten dowód zaufania i docenienie mojej dotychczasowej działalności. Zależy mi na dalszym rozwoju organizacji w nowych obszarach, jakie są ważne dla sektora, dlatego bardzo cieszę się, że będę mógł kontynuować pracę jako dyrektor generalny PRCH. Czuję na sobie odpowiedzialność, aby odpowiednio kierować zespołem stowarzyszenia, jednocześnie wsłuchując się w głos ekspertów, będących naszymi członkami. Chcę nadal budować ich zaangażowanie i tworzyć organizację będącą głosem w sprawach legislacyjnych i jednocześnie merytorycznym wsparciem sektora nieruchomości handlowych. W odnowionym składzie rozpoczynamy pracę nad nowymi projektami, nie rezygnując jednocześnie z naszych flagowych przedsięwzięć jak PRCH Expert Development Programme, PRCH Database czy PRCH Retail Awards, które przez lata zyskały uznanie branży – mówi Radosław Knap, dyrektor generalny PRCH.

Decyzją walnego zgromadzenia w poczet członków honorowych stowarzyszenia przyjęto Elżbietę Dmowską-Mędrzycką (Mediadem) oraz Pawła Dębowskiego (Dentons). Oboje zaangażowani byli w działalność PRCH od początku istnienia organizacji i zostali wyróżnieni za zasługi dla rozwoju sektora.

200 mln zł przewidziano w konkursie „Szybka ścieżka – Koronawirusy” na dofinansowanie projektów badawczych, których efektem ma być opracowanie innowacyjnych rozwiązań mających na celu przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu się wirusów, w tym przede wszystkim SARS-COV-2. W konkursie, który potrwa do końca roku, mogą wziąć udział przedsiębiorstwa, ich konsorcja oraz konsorcja naukowo-przemysłowe.

Konkurs był tematem środowego webinarium z cyklu „Tarcza antykryzysowa dla biznesu”, który to cykl został zorganizowany przez Ministerstwo Rozwoju we współpracy z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości.

Jak poinformowała Agnieszka Lewandowska z Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, podstawowym warunkiem zakwalifikowania przedstawionego projektu do dofinansowania jest możliwość jego wdrożenia w działalności gospodarczej.

W 200-milionowym budżecie konkursu, który jest realizowany w ramach Programu Inteligentny Rozwój, 75 mln jest przeznaczonych dla województwa mazowieckiego, a 125 mln dla pozostałych 15 województw. Otrzymane dofinansowanie można przeznaczyć na badania przemysłowe i/lub eksperymentalne prace rozwojowe mieszczące się w trzech obszarach tematycznych konkursu (badania przemysłowe są fakultatywne, natomiast prace rozwojowe obowiązkowe).

Pierwszy z obszarów to zestawy i urządzenia do szybkiej diagnostyki, np. testy czy roboty do zdalnego pobierania próbek. Drugi obejmuje badania nad lekami i szczepionkami. Mogą one dotyczyć zarówno wykorzystania już zarejestrowanych substancji w nowy sposób, czyli np. w terapii koronawirusa, jak i nowych, innowacyjnych leków.

Trzeci ostatni obszar to prace związane z prewencją zakażeń, z tworzeniem tzw. tarczy antywirusowej. Mieszczą się w nim projekty urządzeń do podtrzymywania życia, środki ochrony osobistej i grupowej (np. skuteczne maseczki ochronne), systemy dezynfekcji, systemy teleinformatyczne (np. specjalne aplikacje), kioski do diagnostyki czy systemy zwiększające efektywność wszelkiego rodzaju pracy zdalnej.

Wartość kosztów kwalifikowalnych projektów, czyli kosztów, na których pokrycie może zostać przyznana dotacja – to w przypadku projektów realizowanych samodzielnie przez mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa – od 1 mln zł do 50 mln euro, a pozostałych projektów – od 2 mln zł do 50 mln euro.

Poziom dofinansowania dla MŚP może wynieść nawet 80 proc. na badania przemysłowe i do 60 proc. na prace rozwojowe. W przypadku dużych firm jest to odpowiednio 65 proc. i 40 proc.

Nadsyłanie wniosków przebiega w trzech rundach. Pierwsza już się zakończyła i trwała od 6 maja do 5 czerwca, druga obejmuje okres od 6 czerwca do 24 lipca, trzecia – od 25 lipca do 31 grudnia br. Na początku oceny projektów sprawdzana jest ich poprawność formalna . Potem następuje panelowe spotkanie online wnioskodawcy z ekspertami i pracownikami NCBR, którzy przekazują mu swoje uwagi dotyczące wniosku. Po panelu przedsiębiorca ma szansę na poprawienie wniosku i uwzględnienie wskazówek ekspertów.

Na koniec projekt jest oceniany przez panel ekspertów pod względem zgodności z kryteriami konkursu. Ocenia się m.in. istotę projektu (jego cel, proponowaną metodologię badawczą, innowacyjność rezultatów), realizację (plan prac, zespół badawczy oraz zarządzający, infrastrukturę naukowo-badawczą), a także aspekty procesu wdrożenia projektu takie jak np. znaczenie realizacji projektu dla polskiej gospodarki i jej opłacalność, zachowanie praw własności intelektualnej.

Innym sposobem uzyskania dofinasowania na inwestycje związane z przeciwdziałaniem pandemii jest ubieganie się o dotację na infrastrukturę do zwalczania COVID-19 w ramach Programu Inteligentny Rozwój. Łukasz Małecki z Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej poinformował, że chodzi tu o wsparcie finansowe projektów, których celem jest budowa lub unowocześnienie infrastruktury służącej do testowania oraz przygotowania do masowej produkcji produktów służących do zwalczania pandemii COVID-19. Chodzi tu o szczepionki i inne produkty lecznicze, sprzęt szpitalny, odzież ochronną, środki odkażające itp.

Budżet konkursu opiewa na 100 mln zł, a nabór wniosków, który rozpoczął się 8 czerwca, potrwa do 31 lipca. Jak wskazał Małecki, pod uwagę będą brane tylko te projekty, które mogą zostać zrealizowane w okresie do 6 miesięcy od dnia udzielenia pomocy. Maksymalna wysokość dotacji wynosi 75 proc. kosztów kwalifikowalnych. Może ona zostać zwiększona o 15 pkt. proc., jeżeli projekt zostanie zakończony w terminie dwóch miesięcy od dnia udzielenia dofinasowania.

Kolejne webinaria z cyklu „Tarcza antykryzysowa dla biznesu” poświęcono ułatwieniom podatkowym w Tarczy Antykryzysowej (wtorek 7 lipca) oraz dopłatom do kredytów dla firm dotkniętych kryzysem (środa 8 lipca).

Więcej informacji oraz szczegółowy harmonogram webinariów: www.parp.gov.pl/tarcza.

Partnerami cyklu „Tarcza antykryzysowa dla biznesu” są Ministerstwo Finansów, Krajowa Administracja Skarbowa, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Agencja Rozwoju Przemysłu, Polski Fundusz Rozwoju, Urząd Zamówień Publicznych, Bank Gospodarstwa Krajowego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju oraz Krajowy Punkt Kontaktowy ds. Instrumentów Finansowych Programów Unii Europejskiej.

W ramach zawartego porozumienia organizacje członkowskie koalicji będą współpracować na rzecz zapewnienia finansowania systemu ochrony zdrowia w Polsce na poziomie średniej państw OECD oraz poprawy dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej. 

Wyzwanie bez precedensu

Pięć międzynarodowych izb handlowych i gospodarczych w Polsce podpisało list intencyjny na rzecz wspólnego dialogu, wspierającego zapewnienie finansowania systemu ochrony zdrowia w Polsce na poziomie średniej państw Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (Organisation for Economic Co-operation and Development – OECD) oraz poprawy dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej.

Sygnatariusze listu to przedstawiciele: Amerykańskiej Izby Handlowej w Polsce, Belgijskiej Izby Gospodarczej, Polsko-Kanadyjskiej Izby Gospodarczej, Polsko-Niemieckiej Izby Przemysłowo-Handlowej oraz Polsko-Szwajcarskiej Izby Gospodarczej. Koalicjanci zapowiadają możliwość rozszerzenia porozumienia o kolejne organizacje członkowskie.

Przedstawiciele koalicji zwracają uwagę, że pandemia COVID-19 jest jak dotąd najpoważniejszym wyzwaniem dla polskiej gospodarki w XXI wieku. Zdaniem przedstawicieli organizacji członkowskich koalicji skutki tego zjawiska stanowią bezprecedensowe zagrożenie między innymi dla stabilności finansowania systemu ochrony zdrowia.

– Odpowiednio finansowany i stabilnie funkcjonujący system opieki zdrowotnej stanowi kluczowy warunek bezpieczeństwa społecznego. Zdrowie obywateli to zaś istotny czynnik zrównoważonego rozwoju państwa. Jako sygnatariusze listu intencyjnego izb handlowych i gospodarczych w Polsce nie mamy wątpliwości, że wszelkie działania na rzecz wsparcia dla zapewnienia optymalnego poziomu finansowania systemu ochrony zdrowia są konieczne. Czas kryzysu to paradoksalnie najwłaściwszy czas na rewizję strategii i mądre inwestycje w tym obszarze. W ostatnim raporcie OECD zwrócono uwagę, że „dopływ dodatkowych funduszy, o ile zostaną one skutecznie zainwestowane, może w znacznym stopniu przyczynić się do usunięcia głównych barier utrudniających dostęp do opieki”[1] – mówi Dorota Dąbrowska-Winterscheid, dyrektor zarządzająca w Amerykańskiej Izbie Handlowej w Polsce.

Konstruktywny dialog

W ramach zawartego porozumienia przedstawiciele koalicji izb handlowych i gospodarczych w Polsce zamierzają podejmować działania, których celem jest zapobieganie negatywnym skutkom zdrowotnym i gospodarczym pandemii COVID-19. Chodzi między innymi o uniknięcie pogorszenia dostępu do świadczeń, który skutkowałby pogorszeniem stanu zdrowia i jakości życia pacjentów.

Sygnatariusze listu intencyjnego deklarują działania w obszarze formułowania wspólnych stanowisk i opinii, wypracowywanych w oparciu o analizy i wzajemną wymianę informacji. Członkowie porozumienia zamierzają brać aktywny udział w debacie publicznej dotyczącej znaczenia stabilności finansowania systemu ochrony zdrowia dla bezpieczeństwa społecznego i rozwoju gospodarczego Polski. Ważnym aspektem planowanych działań koalicji ma być wspieranie dyskusji dotyczących zapewnienia wysokiej jakości usług w ochronie zdrowia oraz budowanie świadomości znaczenia dostępności skutecznych i bezpiecznych produktów leczniczych jako istotnego czynnika polityki zdrowotnej państwa.

– Aktualne wyzwania, związane ze skutkami pandemii COVID-19, wymagają szczególnego zaangażowania i współpracy wielu interesariuszy. W naszym przekonaniu jedynie opracowywanie rozwiązań na rzecz zapewnienia optymalnego poziomu finansowania ochrony zdrowia oraz dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej przy szerokim zaangażowaniu przedstawicieli instytucji publicznych, przedsiębiorców, organizacji pozarządowych oraz instytucji naukowych pozwoli zabezpieczyć kluczowe potrzeby w obszarze opieki zdrowotnej. Jako koalicja izb handlowych i gospodarczych pragniemy aktywnie uczestniczyć we współtworzeniu propacjenckiego systemu ochrony zdrowia – mówi Piotr Górski, członek zarządu Belgijskiej Izby Gospodarczej.

Dostępność świadczeń

Ważnym aspektem aktualnych potrzeb w sektorze ochrony zdrowia, na który zwracają uwagę przedstawiciele koalicji, jest dostępność świadczeń opieki zdrowotnej, w tym terapii farmakologicznych.

– Dostępność skutecznych technologii lekowych ma zasadnicze znaczenie dla uzyskiwanych efektów zdrowotnych, zarówno doraźnych, jak i odległych. W ostatnich latach w wielu dziedzinach medycyny zwiększyła się dostępność terapii, jednak wciąż wielu polskich pacjentów nie może skorzystać z leczenia zgodnego z aktualną wiedzą medyczną. W naszym odczuciu utrzymanie dobrego trendu inwestycji w nowoczesne rozwiązania terapeutyczne jest konieczne. Ze swojej strony pragniemy dostarczać interesariuszom rzetelnych informacji i analiz, które będą stanowiły wartościowy wkład do dyskusji w tym zakresie. Zdajemy sobie sprawę z wagi i trudności decyzji podejmowanych w obszarze inwestycji w nowoczesne terapie farmakologiczne, szczególnie w dobie kryzysu. Ponieważ jednak inwestycje te wydają się mieć jedynie pozytywne skutki dla zdrowia obywateli i gospodarki Polski, służymy swoimi analizami i opiniami, które pomogą z rozwagą podejmować decyzje o kluczowym dla zdrowia i bezpieczeństwa obywateli Polski znaczeniu – mówi Jacek Graliński, przewodniczący Komitetu Farmaceutycznego AmCham.

[1] https://www.oecd.org/poland/Polska-Profil-systemu-ochrony-zdrowia-2019-Launch-presentation.pdf

Epidemia koronawirusa spowodowała kryzys w trzech obszarach – zdrowotnym, gospodarczym i politycznym. Konsekwencje dla zdrowia publicznego w Polsce zaczynają się na szczęście stabilizować. Jeśli uda nam się ograniczyć działanie epidemii do kilku ognisk, będziemy w stanie nad nią zapanować. Za tym kryzysem nieuchronnie jednak zbliżają się konsekwencje kryzysu ekonomicznego. Wiemy już, że z powodu epidemii koronawirusa stracimy dużo jako społeczeństwo. Zarządzenie dystansu społecznego i lockdownu przeniosło ciężar utrzymania gospodarki na skarb państwa. Mimo zbliżającego się pełnego odmrożenia działalności gospodarczej, wyjdziemy więc z kryzysu dużo biedniejsi. 

– Żaden rząd, nawet najbogatszy, nie jest w stanie sam z siebie utrzymywać gospodarki w nieskończoność. Dlatego odmrożenie jest konieczne. Nie zmieni to jednak faktu, że ponad miesięczny lockdown mocno nadszarpnął polskie PKB – powiedział serwisowi eNewsroom Marcin Roszkowski, prezes Instytutu Jagiellońskiego. – Trzecim kryzysem, spowodowanym przez koronawirusa, jest kryzys polityczny. Reakcja rządów na epidemię będzie miała duży wpływ na kolejne wybory w poszczególnych państwach. W Polsce decyzje polityczne na szczęście nie przełożyły się na duży wzrost bezrobocia. Programy antykryzysowe służą bowiem zamianie wsparcia dla bezrobotnych na wsparcie postojowego w firmach, które dzięki temu nie miały impulsu do zwolnień. Bezrobocie i rozszycie tej tkanki gospodarczej powoduje trwałe zniszczenia. To jest filozofia stojąca za tarczami antykryzysowymi i programami pomocowymi, które stosują rządy europejskie. Zupełnie inaczej ma się sytuacja w Stanach Zjednoczonych – gdzie elastyczność zatrudnienia pracowników jest dużo większa. Tam pula osób bezrobotnych wzrosła aż do  40 milionów Amerykanów. Jednak utrzymanie pracowników na postojowym także kosztuje. Dlatego te trzy kryzysy – zdrowotny, gospodarczy i polityczny – spowodują, że będziemy biedniejsi, mimo różnego rozłożenia akcentów w różnych krajach – analizuje Roszkowski.

W dniach 2-3 lipca br. w Gdańsku w Muzeum II Wojny Światowej odbyła się VIII edycja Ogólnopolskiego Szczytu Energetycznego – OSE GDAŃSK 2020, poświęconego wyzwaniom stojącym przed polską energetyką.

Przed rozpoczęciem debat odbyła się uroczysta Gala Wręczenia statuetek „Bursztyn Polskiej Energetyki 2020”. Statuetka „Bursztyn Polskiej Energetyki” jest nagrodą przyznawaną osobom, instytucjom bądź firmom za szczególne działania w zakresie rozwoju i bezpieczeństwa polskiej gospodarki i energetyki w kraju i zagranicą. Laureaci w/w statuetki dzięki tej nagrodzie zostali uhonorowani za determinację oraz konsekwencję w realizacji podjętych zobowiązań lub wyzwań stawianych przed nimi z tytułu pełnionego stanowiska lub przyjętej strategii firmy. W tym roku statuetka została wręczona Zbigniewowi Gryglasowi – Podsekretarzowi Stanu w Ministerstwie Aktywów Państwowych za konsekwentne promowanie rozwoju morskiej energetyki wiatrowej na Morzu Bałtyckim oraz działania na rzecz zwiększenia udziału polskich firm z sektora gospodarki morskiej w rynku offshore, Monice Morawieckiej – Prezes Zarządu PGE BALTICA za konsekwentne realizowanie Programu Offshore w grupie kapitałowej PGE, poprzez nadzorowanie przygotowań do budowy trzech farm wiatrowych na Morzu Bałtyckim: Elektrowni Wiatrowej Baltica-1 (EWB1), Elektrowni Wiatrowej Baltica-2 (EWB2), Elektrowni Wiatrowej Baltica-3 (EWB3), Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej za skuteczne i konsekwentne realizowanie programu „Czyste powietrze”, czego efektem jest lepsze zarządzanie energią cieplną i ograniczenie emisji szkodliwych substancji do atmosfery, Gminie Potęgowo za zrealizowanie inwestycji budowy ekologicznej sieci ciepłowniczej oraz montażu paneli fotowoltaicznych na budynkach użyteczności publicznej, które przyczyniły się do poprawy efektywności energetycznej i wzrostu bezpieczeństwa ekologicznego gminy. Podczas gali wręczone zostały także statuetki „Bursztynowe Serce”. Statuetka „Bursztynowe Serce” jest nagrodą przyznawaną osobom, instytucjom bądź firmom za szczególne działania w zakresie filantropii. Laureaci w/w wyróżnienia dzięki tej nagrodzie zostali uhonorowani za determinację oraz konsekwencję w realizacji podjętych działań takich jak: długofalowe programy na rzecz pomocy potrzebującym, wyrównywania szans edukacyjnych utalentowanej młodzieży, pomocy lokalnym społecznościom, promowaniu postaw proekologicznych. W tym roku statuetka została wręczona Fundacji ORLEN w uznaniu za konsekwentne i skuteczne realizowanie projektów na rzecz poprawy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, a także wspieranie edukacji młodych ludzi poprzez programy stypendialne.

Debatą otwierającą OSE GDAŃSK 2020 była Sesja Plenarna pt. „Polska polityka energetyczna – priorytety unijne vs polskie cele strategiczne”. Moderatorem debaty był Wojciech Jakóbik – Redaktor Naczelny, BiznesAlert.pl, zaś udział w niej wzięli: Janusz Kowalski – Sekretarz Stanu i Pełnomocnik Rządu ds. Reformy Nadzoru Właścicielskiego nad Spółkami Skarbu Państwa, Ministerstwo Aktywów Państwowych; Ireneusz Zyska – Sekretarz Stanu, Pełnomocnik Rządu ds. Odnawialnych Źródeł Energii, Ministerstwo Klimatu; Zbigniew Gryglas – Podsekretarz Stanu, Pełnomocnik Ministerstwa Aktywów Państwowych ds. Morskiej Energetyki Wiatrowej; Stefan Gullgren – Ambasador Królestwa Szwecji w Polsce; Tale Kandal – Chargé d’Affaires Królestwa Norwegii w Polsce; Rafał Gawin – Prezes Urzędu Regulacji Energetyki; Artur Michalski – Wiceprezes Zarządu, NFOŚiGW. Początek debaty stanowił próbę odpowiedzenia na pytanie o podstawowe kierunki zmian polityki energetycznej Polski do 2050 roku  w kontekście Europejskiego Zielonego Ładu, co pozwoliło zastanowić się nad nowym polskim mixem energetycznym i rewolucji w podejściu do roli paliw kopalnych. W tym kontekście analizowano także uwarunkowania płynące z planu neutralności klimatycznej do 2050, dzięki czemu możliwe było omówienie nowych perspektyw rozwoju sektora OZE, także na podstawie doświadczeń płynących z aukcji dla OZE. Kolejnym tematem, z jakim zmierzyli się zaproszeni goście to miejsce energetyki jądrowej w nowej polityce energetycznej z uwzględnieniem stopnia zaawansowania polskiego projektu oraz modeli finansowania. Ważnym punktem debaty była także kwestia dywersyfikacji dostaw paliw i pytania czy „bezpieczniej” będzie znaczyło również „taniej”. Druga część dyskusji uwzględniała międzynarodowy kontekst i dotyczyła m.in. priorytetów współpracy w basenie Morza Bałtyckiego (gaz, off-shore, elektroenergetyka, ciepłownictwo, kogeneracja, wzrost efektywności energetycznej), a także kształt wspólnego rynku energii i gazu po Brexicie. Zapoznano także słuchaczy z doświadczeniami krajów UE w zakresie przeciwdziałania negatywnym skutkom wzrostu cen nośników energii.

Po Sesji Plenarnej odbyły się trzy panele dyskusyjne: „Strategie dostosowawcze grup energetycznych do nowych trendów rynkowych i zmian polityki energetycznej Państwa”, „Off shore – perspektywy rozwoju, skala projektów, Polscy wytwórcy komponentów i instalacji” oraz „Projekty OZE w portfolio firm energetycznych”.

Panel „Strategie dostosowawcze grup energetycznych do nowych trendów rynkowych i zmian technologicznych” moderowany był przez Zbigniewa Kozłowskiego – Partnera, DWF Poland Jamka sp.k., zaś w dyskusji wzięli udział: Piotr Górnik – Dyrektor ds. Energetyki Cieplnej, Fortum Power and Heat Polska Sp. z o.o.; Dominik Wadecki – Wiceprezes Zarządu ds. Operacyjnych, Grupa Energa; Jerzy Kwieciński – Prezes Zarządu, PGNiG S.A.; Marcin Lewandowski – Prezes Zarządu, Grupa GPEC; Andrzej Modzelewski – Członek Zarządu, innogy Polska S.A.; Rafał Soja – Prezes Zarządu, TAURON Sprzedaż; Józef Węgrecki – Członek Zarządu ds. Operacyjnych, PKN ORLEN S.A.  Na początku zaproszeni prelegenci starali się zidentyfikować konieczne zmiany strategii grup energetycznych i ich główne przyczyny, między innymi by odpowiedzieć na pytanie, czy zbliża się kres dotychczasowego modelu gospodarki paliwowej w Polsce. Następnie starano się rozwiązać kwestie pogodzenia bezpieczeństwa energetycznego, oczekiwań klientów i interesów akcjonariuszy grup energetycznych. Zastanawiano się również nad innowacjami technologicznymi wspierającymi zrównoważony rozwój i ich wpływ na modele rynkowe w poszczególnych podsektorach energetyki, a także przyszłymi programami inwestycyjnymi oraz sposobami ich finansowania. W dalszej części debaty pochylono się nad zagadnieniem gazu jako coraz powszechniejszego surowca dla dużej energetyki oraz uzależnienia polskiej energetyki od systemów wsparcia. Na koniec poproszono uczestników dyskusji o ich opinie w kwestii nowych rozwiązań w polskiej energetyce, w tym wykorzystania wodoru.

Następny panel nosił tytuł „Off shore – perspektywy rozwoju, skala projektów, Polscy wytwórcy komponentów i instalacji” i  poprowadzony został przez Mariusza Wójcika – Project Managera, ILF i Członka Zarządu FNEZ. Gośćmi biorącymi udział się w debacie byli: Ireneusz Zyska – Sekretarz Stanu, Pełnomocnik Rządu ds. Odnawialnych Źródeł Energii, Ministerstwo Klimatu; Zbigniew Gryglas – Podsekretarz Stanu, Pełnomocnik Rządu ds. Morskiej Energetyki Wiatrowej, Ministerstwo Aktywów Państwowych; Mateusz Berger – Wiceprezes Zarządu, Agencja Rozwoju Przemysłu S.A.; Jarosław Dybowski – Dyrektor Wykonawczy ds. Energetyki, PKN ORLEN S.A.; Tomasz Jakubowski – Dyrektor ds. Operacyjnych, Centralna Jednostka Inwestycyjna PSE; Michał Kołodziejczyk – Prezes Zarządu, Equinor Polska; Monika Morawiecka – CEO, PGE Baltica; Paweł Przybylski – Prezes Zarządu, Siemens Gamesa Renewable Energy; Mariusz Witoński – Prezes Zarządu, Polskie Towarzystwo Morskiej Energetyki Wiatrowej.  Zaproszeni goście odnieśli się na początku do głównych obszarów regulacji, jeżeli chodzi o projekt ustawy o promocji morskiej energetyki wiatrowej. Omówiono również system finansowania morskich farm wiatrowych (kto, kiedy i na jakich zasadach może uzyskać wsparcie), jak i również plan udziału materiałów i usług lokalnych (kto może skorzystać, a kto stracić). Drugim, kluczowym elementem debaty było pytanie na jakich zasadach będzie odbywać się przyłączanie MFW do sieci. Na tej podstawie możliwe było zarysowanie obowiązków inwestora i operatora MFW w szczególności próbowano odpowiedzieć na pytanie, czy będzie łatwiej przygotować projekt morskiej farmy wiatrowej.

Ostatni panel pierwszego dnia nosił tytuł „Projekty OZE w portfolio firm energetycznych”. Moderatorem debaty był Maciej Bando – b. Prezes URE, zaś w roli panelistów wystąpili: Wojciech Drożdż – Wiceprezes Zarządu ds. Innowacji i Logistyki, ENEA Operator Sp. z o.o.; Mariusz Iskierski – Wiceprezes Zarządu ds. Inwestycji, PGE Energia Odnawialna S.A.; Przemysław Janiszewski – Wiceprezes Zarządu, Polimex-Mostostal S.A.; Ewa Malicka – Prezes Zarządu, Towarzystwo Rozwoju Małych Elektrowni Wodnych; Roman Masek – Dyrektor Techniczny, BELSE Sp. z o.o. Panel dyskusyjny rozpoczął się od próby nakreślenia przez prelegentów miejsca energetyki w zapewnieniu zrównoważonego rozwoju, co stanowiło wstęp do analiz przyszłości sektora wydobywczego i jego aliansu z energetyką konwencjonalną. Odniesiono się także w debacie do potencjału rynkowego energetyki wiatrowej i fotowoltaiki a także, w szczególności, do szans rozwoju lądowej energetyki wiatrowej. Wnioski pozwoliły skonstruować ostrożne prognozy, jeżeli chodzi o miejsce energetyki rozproszone w KSE, jak i również zmierzyć się z kwestią rozwoju magazynów energii oraz energetyki jądrowej w Polsce.

W drugim dniu OSE GDAŃSK 2020 odbyły się trzy panele dyskusyjne:  „Nowe uwarunkowania dla rozwoju ciepłownictwa i kogeneracji, program Czyste powietrze”, „Rynek energii elektrycznej, paliw płynnych oraz gazu” oraz „Inwestycje w innowacyjność – firmy, samorządy, prosumenci (OZE, e-mobility, fotowoltaika)”.

Debatę „Nowe uwarunkowania dla rozwoju ciepłownictwa i kogeneracji, program Czyste powietrze” poprowadził prof. Waldemar Kamrat z Politechniki Gdańskiej, zaś do debaty zostali zaproszeni: Jacek Chodkowski – Prezes Zarządu, DALKIA Polska Energia S.A.; Anna Jakób – Członek Zarządu, Grupa GPEC; Przemysław Kołodziejak – p.o. Prezesa Zarządu, PGE Energia Ciepła S.A.; Andrzej Kuliński – Prezes Zarządu, Elbląskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o.; Paweł Stańczyk – Prezes Zarządu, PGNIG Termika S.A; Anna Wiosna – Dyrektor, Bank Pekao S.A.; dr inż. Krzysztof Zborowski – Wiceprezes Zarządu, Radomskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej „RADPEC” S.A. W pierwszej części debaty odniesiono się do nowego systemu wsparcia kogeneracji w kontekście oczekiwań i szans rozwoju. Zastanawiano się także nad preferencjami dla rozwoju efektywnych energetycznie systemów ciepłowniczych i czy w związku z tym zbliża się schyłek kogeneracji węglowej. Przeanalizowano także Program antysmogowy z perspektywy jego stanu zaawansowania, pierwszych efektów, niezbędnych korekt i naturalnie stymulowania proekologicznych zachowań. W dalszej części dyskusji podjęto temat inwestycji w ciepłownictwie, zwłaszcza jeżeli chodzi o podstawowe trendy rozwojowe, finansowanie projektów, czy bariery inwestycyjne. Następnie zastanawiano się nad miejscem samorządów w rozwoju polskiego ciepłownictwa (w szczególności pod kątem gospodarki odpadami) a także wykorzystania OZE w ciepłownictwie systemowym. Na koniec poproszono zaproszonych gości o odniesienie się do ostatnich zmian w otoczeniu regulacyjnym ciepłownictwa, paneliści zapoznali także słuchaczy z najnowszymi technologiami w ciepłownictwie i Kogeneracji.

Kolejny panel, zatytułowany „Rynek energii elektrycznej, paliw płynnych oraz gazu” poprowadzony został przez Marka Kulesę – Dyrektora w Towarzystwie Obrotu Energią. W roli prelegentów wystąpili: Piotr Dziadzio – Sekretarz Stanu, Ministerstwo Klimatu; Jan Frania – Wiceprezes Zarządu, PGE Dystrybucja S.A.; Rafał Gawin – Prezes Urzędu Regulacji Energetyki; Jakub Kowalski – Członek Zarządu, Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o.; Henryk Młodawski – Członek Zarządu, Exalo Drilling; Adam Stępień – Dyrektor Generalny, Krajowa Izba Biopaliw; Beata Wittmann – Członek Zarządu, Gas Storage Poland; Artur Zawisza – Wiceprezes Zarządu, Unia Producentów i Pracodawców Przemysłu Biogazowego. Na wstępie uczestnicy panelu podzielili się swoimi wrażeniami, jeżeli chodzi o pierwsze doświadczenia płynące z wdrożenia rynku mocy. Następnie poproszono ich o nakreślenie przyszłości polskiego węgla z uwzględnieniem czynników społecznych, ekonomicznych oraz neutralności klimatycznej. W dalszej części zastanawiano się, czy prosumenci stanowią wzmocnienie dla pozycji konsumentów energii elektrycznej, co było istotne z punktu widzenia m.in. ochrony konkurencyjności przemysłu energochłonnego. Kolejna kwestia, jaka została omówiona, było rosnące znaczenie gazu jako podstawowego paliwa dla energetyki oraz stopnia liberalizacji polskiego rynku gazu, w tym rozwoju rynku giełdowego gazu ziemnego. Pod koniec debaty zastanawiano się nad problematyką dywersyfikacji źródeł i kierunków dostaw gazu, ropy naftowej oraz paliw płynnych a także rozwoju nowych segmentów rynku paliw (elektromobilność, paliwa alternatywne – wodór). Odniesiono się także do tematu magazynów energii i gazu po 2020 roku a także wodoru jako prawdopodobnego paliwa przyszłości.

Ostatni panel nosił tytuł „Inwestycje w innowacyjność – firmy, samorządy, prosumenci (OZE, e-mobility, fotowoltaika)” i  moderowany był przez Michała Sznycera – Wiceprezesa Zarządu Pracodawców Pomorza i Partnera w Kancelarii MGS Law Kancelaria Radców Prawnych, w roli prelegentów zaś wystąpili: Artur Dembny – Prezes Zarządu, CRK Energia Sp. z o.o.; Jakub Faryś – Prezes Polskiego Związku Przemysłu Motoryzacyjnego; Andrzej Kojro – Prezes Zarządu, Enea Operator Sp. z o.o.; Radosław Kwiecień – Członek Zarządu, Bank Gospodarstwa Krajowego; Paweł Niedzielski – Dyrektor ds. Sprzedaży, Sektor Energetyczny, Nokia Solutions and Network Sp. z o.o.; Arnold Rabiega – Prezes Zarządu, Krajowy Instytut Energetyki Rozproszonej; Bogdan Szymański – Prezes Zarządu, Stowarzyszenie Branży Fotowoltaicznej – Polska PV; Grzegorz Walczukiewicz – Dyrektor, Port Czystej Energii Sp. z o.o. Zaproszeni goście zastanawiali się, czy Operator Systemu może być wyznacznikiem kierunków inwestycji sieciowych, jak i również jaka jest rola samorządów w realizacji projektów infrastrukturalnych. Następnie odniesiono się do zagadnienia wyzwań i barier w odniesieniu do wspierania przesyłu transgranicznego. Nie bez znaczenia był także temat podłączenia OZE do sieci w kontekście konkurencji i bezpieczeństwo systemu. Druga część panelu dotyczyła przyszłości projektów dotyczących spalarni odpadów oraz biogazowi oraz energetyki rozproszonej i skutków nowej polityki energetycznej. Paneliści starali się także nakreślić sytuację, jeżeli chodzi o Magazyny energii ad 2020 jako niezbędny element dojrzałego rynku czystej energii. Na koniec zaś podjęto tematy rozwoju e-mobility (pojazdy elektryczne, stacje ładowania, technologie magazynowania energii), fotowoltaiki (zwłaszcza jeżeli chodzi o kierunki rozwoju: małe przydomowe instalacje czy duże farmy) oraz rozwoju rynku wodoru jako prawdopodobnego paliwa przyszłości.

Interesująca dyskusja, zarówno pomiędzy uczestnikami paneli, jak i dzięki licznym pytaniom z sali świadczy o dużym zainteresowaniu poruszonymi tematami i stanowi punkt wyjścia do debaty w kolejnej edycji Ogólnopolskiego Szczytu Energetycznego, który odbędzie się już na wiosnę przyszłego roku. Więcej szczegółów można znaleźć na stronie internetowej www.osegdansk.pl.

Ogólnopolski Szczyt Energetyczny był wspierany przez liczne grono firm partnerskich oraz partnerów medialnych, które angażowały się w przygotowania wspomnianego przedsięwzięcia.

Europejskie Centrum Biznesu główny organizator OSE GDAŃSK 2020 pragnie szczególnie podziękować Partnerowi Strategicznemu: TAURON Polska Energia S.A. Partnerom Głównym: ENEA S.A. oraz Polskiemu Koncernowi Naftowemu ORLEN S.A., Partnerowi Merytorycznemu: PGE Polska Grupa Energetyczna S.A., Partnerom: Agencji Rozwoju Przemysłu S.A., Bankowi Gospodarstwa Krajowego, Bankowi Ochrony Środowiska S.A., BELSE Sp. z o.o., Energoprojekt Poznań S.A., Grupie ENERGA, Grupie LOTOS S.A., Fortum Power and Heat Polska Sp. z o.o., Gaz-System S.A., Grupie GPEC, Polskiemu Górnictwu Naftowemu i Gazownictwu S.A., Polskim Sieciom Elektroenergetycznym S.A., Gospodarzowi Gali Bursztyn Polskiej Energetyki Miastu Gdańsk, Partnerowi Motoryzacyjnemu: Grupie Zdunek. Pragniemy także podziękować za współpracę Samorządowi Województwa Pomorskiego, Fundacji na Rzecz Energetyki Zrównoważonej oraz firmie UpLive.

Podziękowania należą się także Patronom Medialnym: Portalowi BiznesAlert, Portalowi Capital24.pl, Magazynowi Chemia i Biznes, Centrum Informacji o Rynku Energii CIRE.PL, Portalowi CEO.com.pl, Dziennikowi Gazecie Prawnej, Portalom z Grupy Xtech: energetykacieplna.pl. elektroinzynieria.pl, srodowisko.pl, Magazynowi Energetyka Cieplna i Zawodowa, Czasopismu Energetyka Wodna, Portalowi Energetykon.pl, Magazynowi Law Business Quality, Magazynowi Biomasa, Portalowi mBrokers.pl, Czasopismu Nowa Energia, Portalowi Nuclear.pl, Portalowi OptimalEnergy.pl, Magazynowi OZEON, Portalowi Polish Market Online, Magazynowi Polski Przemysł , Radiu Gdańsk, Magazynowi Smart Grids Polska, Portalowi Teraz Środowisko, Warsaw Business Journal, Wiadomościom Naftowym i Gazowniczym, Portalowi WysokieNapiecie.pl.

Szczyt objęty został Patronatem Honorowym przez Marszałka Senatu RP Tomasza Grodzkiego, Ministra Aktywów Państwowych Jacka Sasina, Ministra Klimatu Michała Kurtykę, Ministra Infrastruktury Andrzeja Adamczyka, Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej Michała Gróbarczyka, Ministerstwo Rozwoju, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, Ministerstwo Cyfryzacji, Ambasadę Królestwa Szwecji w Warszawie, Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki Rafała Gawina, Prezesa Urzędu Dozoru Technicznego Andrzeja Ziółkowskiego, Wojewodę Pomorskiego Dariusza Drelicha, Wojewodę Świętokrzyskiego Zbigniewa Koniusza, Marszałka Województwa Pomorskiego Mieczysława Struka, Wicemarszałka Województwa Zachodniopomorskiego Tomasza Sobieraja, Prezydent Miasta Gdańska Aleksandrę Dulkiewicz, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Agencję Rynku Energii, Fundację na rzecz Energetyki Zrównoważonej, Główny Instytut Górnictwa, Górniczą Izbę Przemysłowo-Handlową

Instytut Kolejnictwa, Izbę Gospodarczą Ciepłownictwo Polskie, Krajową Izbę Biopaliw, Krajową Izbę Gospodarczą, Krajowy Instytut Energii Rozproszonej, Narodową Agencję Poszanowania Energii, Politechnikę Gdańską, Polski Związek Przemysłu Motoryzacyjnego, Polskie Stowarzyszenie Elektromobilności, Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych, Polskie Towarzystwo Morskiej Energetyki Wiatrowej, Polskie Towarzystwo Przesyłu i Rozdziału Energii Elektrycznej, Pracodawców Pomorza, Polsko Skandynawską Izbę Gospodarczą, Stowarzyszenie Branży Fotowoltaicznej – Polska PV, Towarzystwo Rozwoju Małych Elektrowni Wodnych, Związek Miast Bałtyckich, Unię Producentów i Pracodawców Przemysłu Biogazowego, Związek Miast i Gmin Morskich.

Polska Izba Nieruchomości Komercyjnych zapytała liderów rynku o podsumowanie pierwszego półrocza i prognozy na koniec roku. Według nich rynki biurowy i magazynowy są w dobrej kondycji. Wartość transakcji inwestycyjnych przekroczy 2 mld Euro. Jednak wiele projektów było rozpoczętych przed marcem i nie ma jeszcze pełnej wiedzy o tym, jak COVID-19 wpłynie na rynek w średnim i dłuższym okresie. Eksperci prognozują, że procesy wycen i transakcji będą teraz dłuższe, a inwestorzy mają wrócić do większej aktywności pod koniec roku.

Drugi kwartał był lepszy niż można się było spodziewać, szczególnie dla magazynów i logistyki. Spodziewamy się większego zainteresowania inwestorów aktywami magazynowymi, kosztem biurowców i centrów handlowych. Dobrej prognozie dla tego segmentu sprzyja rozwój e-commerce oraz duża aktywność inwestorów i najemców. Warto wspomnieć, że w Europie Zachodniej stopy kapitalizacji w logistyce wróciły do poziomu sprzed COVID-19.

Obserwujemy dużą presję ze strony inwestorów na ulokowanie kapitału w nieruchomościach komercyjnych. Niskie stopy procentowe oraz programy zwiększające płynność pieniądza na rynku napędzają popyt inwestycyjny – mówi Krzysztof Cipiur, Director Capital Markets Knight Frank.

A z drugiej strony wymagania banków są teraz większe. Dalsza aktywność inwestorów będzie więc zależna od warunków pozyskiwania finansowania – komentuje Agnieszka Jachowicz, Członek Zarządu PINK.

Renata Osiecka, Dyrektor Zarządzająca, AXI IMMO:

Inwestycje

Pandemia covid-19, nowe zachowania konsumenckie, a także nowe zwyczaje pracowników biurowych z pewnością wpłyną na sektor inwestycyjny, a także na pracę działów wycen. Niemniej spodziewamy się, że w drugiej połowie roku będziemy obserwować powolny powrót inwestorów na rynek. Musimy przygotować się, że w nowej sytuacji procedowanie transakcji z pewnością wydłuży się. Jednak zadajmy sobie pytanie czy kiedykolwiek rynek inwestycyjny był nastawiony na sprint? Posługując się dalej terminologią sportową, był to raczej bieg długodystansowy. Musimy pamiętać, że większość transakcji, które są obecnie zamykane swój początek miały pół i więcej roku wcześniej. Inwestorzy bardzo ostrożnie podchodzą do rozpoczynania nowych projektów, dlatego każdy ruch poprzedzony jest analizą. Ta zachowawczość, rozumiana przez zwiększoną ostrożność do podejmowania decyzji na pewno nie zmieni się.

Rynek Magazynowy

Najbardziej optymistycznie sygnały docierają z rynku magazynowego. Sektor ten m.in. za sprawą zwiększonego popytu na zakupy przez Internet, spowodował dywersyfikację kanałów sprzedaży dla wielu firm, co z korzyścią wpłynęło na większe zapotrzebowanie na kluczowe dla obsługi e-commerce powierzchnie typu ‘last mile’ oraz duże regionalne i międzynarodowe huby dystrybucyjne. Co to zmienia dla rynku inwestycyjnego? Otóż zaobserwujemy przetasowania w portfelach. Spodziewamy się, że część funduszy, które były dotychczas nastawione na zakup biurowców i centrów handlowych, zrezygnuje z aktywów typowo handlowych na rzecz magazynów. Wartość rynku powierzchni logistycznych i przemysłowych będzie nadal rosła m.in. przez położenie geograficzne Polski i jej dotychczasową dodatnią koniunkturę finansową i niezmiennie dużą aktywność najemców.

Biura

Biura pozostaną nadal ważnym assetem w portfelach funduszy inwestycyjnych. Sytuację w sektorze regulują przede wszystkim nastroje najemców i to jakie decyzje będą podejmowali w dłuższej perspektywie. W czasie pandemii część firm rozważała renegocjacje podpisanych już umów najmu. Na dziś wydaje się, że rynek z trendu konsolidacyjnego i zawierania dużych transakcji najmu, zwróci się raczej ku mniejszym transakcjom w kilku lokalizacjach tak, aby różne zespoły klientów miały pewnego rodzaju dowolność w wyborze miejsca, w którym będą pracować.

Retail

Największych zmian spodziewamy się w sektorze handlowym m.in. poprzez nadal wydłużający się konflikt na linii najemcy – właściciele centrów handlowych. Niemniej, już od pewnego czasu rynek ten przechodzi transformację z tradycyjnego miejsca do handlu w kierunku sklepów „pop-up” czy showroomów z rozbudowaną ofertą leisure i entertaiment. W nowej sytuacji nieco lepszą perspektywę w przypadku możliwych zmian właścicielskich spodziewamy się w segmencie parków handlowych niż samych centrów handlowych, które od kilku lat pozostają w orbicie zainteresowań inwestorów.

Zdecydowanie przed nami czas wielu wyzwań, w którym więcej niż dotychczas będą miały działy wycen, które do analiz będą musiały wprowadzić nowe scenariusze ryzyka, przez co sam proces otrzymania raportu wydłuży się i będzie wzbogacony o nowe dotychczas nie brane pod uwagę czynniki. Spodziewamy się, że jedną z istotnych postcovidowych zmiennych będzie jeszcze większa uwaga i sprawdzanie wiarygodność najemców, zwłaszcza teraz kiedy wielu dużych graczy zmagało się ze skutkami pandemii, a nowe podmioty zwłaszcza w sektorze magazynowym są często pod względem organizacyjnym na etapie start-upów. Niemniej sytuacja sprzyja też wielu okazjom, dlatego pod koniec roku lub na początku 2021 możemy spodziewać się wejścia dotychczas nie obecnego na naszym rynku kapitału zagranicznego.

Ryszard Gretkowski, wiceprezes zarządu 7R:

Pandemia przyspieszyła rozwój trendów obserwowanych już wcześniej i potwierdziła zapotrzebowanie rynku na konkretne produkty i rozwiązania przemysłowo-magazynowe. Gwałtowny wzrost transakcji e-commerce to dla nas dobry prognostyk. W tym obszarze zmiany dyktują sami konsumenci. Bez względu na scenariusz przebiegu pandemii w drugiej połowie 2020 roku, zapotrzebowanie na duże powierzchnie handlowe może wykazywać tendencje spadkowe, a na znaczeniu zyska logistyka ostatniej mili i magazyny miejskie typu 7R City Flex. Jeszcze bardziej liczyć się będą atrakcyjne lokalizacje magazynów, ułatwiające operatorom logistycznym rozwój łańcucha dostaw na terenie całej Polski. Elastyczność, projekty BTS i bliska współpraca z najemcami przy planowaniu budynku zgodnie z ich potrzebami będą kluczowymi czynnikami sukcesu dla firm deweloperskich adaptujących się do zmian nowej normalności.

Regionalizacja centrów dystrybucyjnych

Polska jest istotnym hubem logistycznym w Europie Środkowo-Wschodniej. Olbrzymie wyzwania i przeciążenie łańcucha dostaw w pierwszej połowie roku pokazały, że większa regionalizacja centrów dystrybucji jest ważnym elementem adaptacji do zmieniających się dynamicznie potrzeb rynku. Po zamknięciu granic lądowych i powietrznych okazało się, że nie możemy jak dotąd polegać na szybkim transporcie towarów z Chin, ale i rynków europejskich. Firmy e-commerce i operatorzy logistyczni będą w nadchodzącym czasie zagęszczać swoją sieć magazynów, także tych miejskich, aby mieć towar jeszcze bliżej odbiorcy docelowego i obsługiwać zamówienia jak najszybciej.

Ekomagazyny

Wzmożona aktywność na platformach e-commerce zwiększyła ruch w firmach logistycznych i kurierskich. Należy pamiętać, że wzrost popularności e-handlu to zwiększony ślad węglowy firm odpowiedzialnych za transport towarów. Najemcy logistyczni coraz częściej adresują potrzebę zastosowania zielonych rozwiązań w magazynach, które oferuje np. ekokoncepcja 7R Green, wprowadzona przez dewelopera z początkiem roku. To ważny krok na drodze niwelowania niekorzystnych zmian w środowisku naturalnym, a zielone praktyki powinny stać się standardem na rynku nieruchomości magazynowych.

Projekty specjalistyczne dla e-commerce

Wielu klientów zrobiło w pandemii zakupy w Internecie po raz pierwszy. Część z tych nowych użytkowników zostanie przy tej wygodnej formie. Zmiany w zachowaniach konsumenckich wymuszone, a właściwie przyspieszone, przez lockdown pozwalają prognozować, że branża retail zacznie ograniczać swoje powierzchnie handlowe na rzecz niewielkich showroomów, a większość sprzedaży będzie się opierać na e-commerce. To także zmiana dla rynku magazynowego. Będzie powstawać więcej obiektów dla branży e-commerce, a oznaczać to będzie mocny zwrot w kierunku projektów wysoko specjalistycznych, zautomatyzowanych, zrobotyzowanych, wyposażonych w antresole i przenośniki.

Krzysztof Cipiur, Director Capital Markets, Knight Frank:

Obserwujemy dużą presję ze strony inwestorów na ulokowanie kapitału. Niskie stopy procentowe oraz programy zwiększające płynność pieniądza na rynku napędzają popyt inwestycyjny. Zainteresowanie inwestorów skupia się obecnie wokół logistyki i biur w warszawskim CBD.

Spodziewamy się, że tegoroczne wakacje będą czasem transakcji pozarynkowych, tzw. off-market. Również apetyt inwestorów na logistykę nie maleje, a wręcz przeciwnie, tendencja z ostatnich lat się utrzymuje, dlatego pomimo pandemii wiele transakcji jest obecnie rozpoczynanych. Transakcje większego ryzyka, czyli te z segmentu core-plus i value-add pozostają w zawieszeniu i przewidujemy, że ta sytuacja utrzyma się w najbliższym czasie. Ważnym czynnikiem są ograniczenia w uzyskaniu finansowania bankowego z powodu konserwatywnej polityki banków.

Jeśli w tym roku nastąpi druga fala pandemii, czego następstwem będą kolejne obostrzenia także w przekraczaniu granic, może to dodatkowo ograniczyć przypływ pieniądza z Azji, ponieważ polityka i wewnętrzne regulacje funduszy inwestycyjnych np. z Korei Południowej wymagają ich osobistego przyjazdu i obejrzenia nieruchomości. Jest to istotne, ponieważ udział kapitału południowokoreańskiego w wolumenie transakcji z udziałem kapitału zagranicznego na rynku nieruchomości komercyjnych w Europie w 2019 roku wzrósł o 7% w stosunku do 2018 roku, z 3% na 10%. Największymi graczami na rynku nieruchomości komercyjnych pozostają jednak firmy z naszego regionu – Niemcy, Austria, Wielka Brytania i Francja, które często mają przedstawicieli w Polsce, co znacznie ułatwia i przyspiesza procesy decyzyjne.

Rafał Pomorski, CFO Globalworth Poland:

Pandemia koronawirusa ma bezprecedensowy wpływ na globalną gospodarkę i siłą rzeczy bardzo intensywnie oddziałuje na branżę, w której działamy. Sytuacja jest nadal bardzo zmienna i pewnie dlatego tak trudno jest stawiać krótkoterminowe, a tym bardziej długoterminowe prognozy. Cały czas pojawia się wiele znaków zapytania i różnego rodzaju obawy dotyczące przyszłości oraz tego jak dystans społeczny i model home office wpłyną chociażby na rynek biurowy. W tak dynamicznie zmieniających się warunkach rynkowych elastyczność oraz zdolność szybkiego dostosowania się są niezbędne, aby starać się dalej płynnie prowadzić działalność biznesową. W Globalworth postawiliśmy na przygotowanie i analizę kilku scenariuszy na podstawie których we właściwym czasie możemy wprowadzić odpowiednie działania w zależności od rozwoju sytuacji. Sytuacja monitorowana jest na bieżąco, a nasze zespoły praktycznie każdego tygodnia weryfikują i, jeśli trzeba, korygują założone scenariusze oraz powiązane z nimi działania. Zapewne wiele dojrzałych organizacji w drugiej połowie roku przyjmie podobne strategie, które skupiać się będą na chronieniu biznesu, aktywów i ograniczaniu ryzyka, a jednocześnie na poszukiwaniu szans stworzonych przez nowe uwarunkowania.

W 2020 roku aktywność rynkowa w regionie CEE w znacznym stopniu będzie wynikała z renegocjacji i przedłużeń niż nowych umów najmy czy transakcji typu pre-let – wynika z najnowszego raportu Colliers International pt. „exCEEding Borders Office Snapshot”, w którym firma podsumowuje kluczowe wyniki rynkowe za pierwszy kwartał 2020 roku dla 14 stolic Europy Środkowej i Wschodniej. Zauważalny jest także wzrost liczby oferowanych podnajmów, co wiąże się z częściowym zmniejszeniem zapotrzebowania na powierzchnię biurową. Można spodziewać się również, że umowy będą poddane dodatkowej weryfikacji przez wynajmujących, banki oraz inwestorów w celu zmniejszenia ryzyka spadku zrównoważonego dochodu.

Reakcje najemców

Najemcy dokonują obecnie weryfikacji swoich strategii w zakresie nieruchomości, co związane jest z popularyzacją pracy częściowo zdalnej. Poszukują też bardziej elastycznych lub hybrydowych rozwiązań, które pozwolą im rozwijać się i zawierać umowy w zależności od potrzeb. Stanowi to pewne wyzwanie dla rynku inwestycyjnego, ponieważ podobnie jak w przypadku wszystkich typów nieruchomości, wartość biurowców w dużej mierze jest uzależniona od poziomu najmu.

Z globalnych badań Colliers wynika, że większość pracowników chciałaby kontynuować pracę zdalną co najmniej 1 lub 2 razy w tygodniu po ustaniu pandemii COVID-19. Wiele firm w Europie Środkowo-Wschodniej rozważa hybrydowe połączenie pracy zdalnej i biurowej z wykorzystaniem oprogramowania do zarządzania projektami, komunikacji rozproszonych zespołów, a nawet zarządzania umiejętnościami w biznesie. Eksperci podkreślają, jak ważne jest, aby przetestować szereg scenariuszy w celu przywrócenia równowagi i dobrania odpowiedniego rozmiaru biura w momencie powrotu. Poradnik Colliers „Rebalance your Workplace Planner” pokazuje organizacjom, jak działać elastycznie i proaktywnie w obliczu nieznanych, zmiennych ekonomicznych i zdrowotnych.

Skutki kryzysu

Niektóre sektory biznesowe zostaną dotknięte przez kryzys bardziej, a inne mniej. Zmiany z pewnością nadejdą, ale tempo oraz globalny i niespotykany dotąd charakter pandemii sprawiają, że bardzo trudno na tę chwilę przewidzieć jej konkretne skutki.

Cały sektor biurowy znajduje się dziś pod silną presją. Większość wynajmujących i najemców prowadzi otwarte negocjacje, aby poradzić sobie w tych trudnych czasach. Najbardziej powszechną praktyką w całym regionie CEE jest odraczanie czynszów i dodatkowe zachęty. W zamian za te ustępstwa umowy najmu są zazwyczaj przedłużane o określony czas.

Spowolnienie dotknęło również rynek inwestycyjny. W dużej mierze wynikało to z ograniczeń podróżowania i miało wpływ na zatrzymanie lub na czasowe wstrzymanie procesów kupna-sprzedaży. W związku z ponownym otwarciem granic eksperci przewidują, że w drugiej połowie roku liczba transakcji zwiększy się.

Rynek biurowy w stolicach regionu CEE – pierwszy kwartał 2020 r.

Całkowite zasoby nowoczesnej powierzchni biurowej w 14 stolicach Europy Środkowo-Wschodniej na koniec I kwartału 2020 r. wyniosły prawie 26,4 mln mkw. W pierwszych miesiącach roku deweloperzy oddali do użytku ponad 288 mln mkw. Największymi zasobami nowoczesnej powierzchni biurowej w regionie może pochwalić się Warszawa (5,6 mln mkw.), Budapeszt (3,7 mln mkw.) i Praga (3,7 mln mkw.). Silny wzrost nowej podaży w I kwartale 2020 r. odnotowano w Bukareszcie (78 tys. mkw.), następnie w Belgradzie (48 tys. mkw.) i Budapeszcie (45 tys. mkw.). Rekordowa ilość nowoczesnej powierzchni biurowej w budowie na koniec I kwartału 2020 r. znajdowała się w Warszawie (792,9 tys. mkw.), Budapeszcie (582 tys. mkw.) i Bukareszcie (380 tys. mkw.). Wzrost popytu w porównaniu do 2019 roku odnotowały tylko Ryga i Bratysława. Spadła aktywność na rynku najmu w Warszawie, Pradze, Kijowie, Tiranie i Bukareszcie.

– Pandemia COVID-19 niewątpliwie wpłynęła na rynek biurowy w Polsce. Sytuacja na świecie jest niepewna i zmienia się każdego dnia, dlatego w wielu firmach procesy decyzyjne wydłużają się. Jednak ci najemcy, którym właśnie kończą się umowy najmu, są zmuszeni do dokonania pewnych kroków, dlatego też wiele transakcji nadal trwa. W tym i następnym roku z pewnością możemy spodziewać się wzrostu liczby renegocjacji, które do tej pory stanowiły tylko 33% umów najmu w Polsce. Ze względu na obecną sytuację, najemcy koncentrują się głównie na optymalizacji kosztów i postrzegają relokacje jedynie przez pryzmat potencjalnych oszczędności. Pandemia z pewnością przyczyniła się do zmiany podejścia do pracy zdalnej. Z ankiet przeprowadzonych przez Colliers wynika, że większość osób chciałaby pracować z domu 1-2 dni w tygodniu po zakończeniu pandemii. Wielu z nich nie wyobraża sobie jednak pracy bez bezpośredniej interakcji ze współpracownikami – podczas spotkań lub rozmów przy kawie. W efekcie zmianie ulegnie funkcja biura – stanie się ono miejscem kreatywnym, w którym pracownicy będą spotykać się, aby wymieniać doświadczenia. Spodziewamy się również wzrostu zainteresowania hybrydowymi modelami najmu – powierzchnie wynajmowane na tradycyjne biuro będą uzupełniane o powierzchnie typu coworking/flex w zależności od aktualnych potrzeb organizacji. Na pomoc w zarządzaniu biurem w trakcie i po pandemii przyjdzie także technologia – systemy do rezerwacji biurek, miejsc parkingowych itd. – mówi Paweł Skałba, senior partner, dyrektor Działu Powierzchni Biurowych w Colliers International.

Arval Service Lease Polska, lider na rynku wynajmu długoterminowego pojazdów z pełną obsługą (tzw. car fleet management), rusza z ofertą wynajmu rowerów, w tym także elektrycznych i jednocześnie definiuje nowy sektor mobilności – bike fleet management. Umowa wynajmu zapewnia finansowanie roweru, ubezpieczenie od kradzieży, OC, NNW, a także serwis i pakiet sezonowych przeglądów. To pierwsza tego typu oferta na rynku przygotowana przez firmę na co dzień zajmującą się wynajmem pojazdów. Jest skierowana do klientów, którzy już korzystają z usług Arval.

Rowery oferowane przez Arval są dostępne od ręki. Zależnie od klasy i rodzaju jednośladu cena za wynajem wynosi od 2,4 zł do 6 zł za dzień (ceny netto). Arval proponuje umowę na 36 miesięcy, obejmującą dodatkowo ubezpieczenie od kradzieży, OC, NNW oraz serwis i pakiet przeglądów. Każdy pojazd dostarczany jest z zabezpieczeniem antykradzieżowym. Firmy decydujące się na wynajem rowerów dla swoich pracowników mogą również zamówić usługi dodatkowe, takie jak assistance 24/7, door-to-door czy też przechowywanie rowerów w sezonie zimowym. Arval może zapewnić również parkingi rowerowe oraz firmowe mini stacje serwisowe, gdzie użytkownicy mogą np. dopompować koła. Umowę wynajmu rowerów zawierać mogą firmy, które już korzystają z usług Arval, a po zakończonym okresie wynajmu, jednoślady mogą zostać wykupione przez pracowników, którzy z nich korzystali.

Wynajem rowerów, w tym rowerów elektrycznych jest kolejnym elementem pakietu usług Arval pod nazwą „The Journey Goes On”, który pozwala na zapewnienie przedsiębiorstwom mobilności w czasie powrotu do normalności po okresie „społecznej kwarantanny”. – Firmy poszukują obecnie różnych sposobów na zapewnienie pracownikom bezpiecznego dojazdu do pracy, by ograniczać zbędne kontakty i unikać komunikacji zbiorowej. Oprócz elastycznych form wynajmu samochodów na krótki i średni okres wprowadziliśmy możliwość wynajmu jednośladów. W ten sposób otwieramy nowy sektor mobilności –  bike fleet management – mówi Robert Antczak, dyrektor generalny Arval Service Lease Polska. To pierwsza tego typu oferta na polskim rynku rozwijana przez firmę z branży wynajmu długoterminowego pojazdów, z pełną obsługą.

– Rowery elektryczne pozwalają na komfortowe dojazdy do pracy nawet z odległości kilkunastu kilometrów prawie przez cały rok. Sezon rowerowy w Polsce jest coraz dłuższy, bo mamy coraz cieplejsze zimy. W dużych miastach do pracy rowerem można dojechać szybciej niż samochodem, wliczając czas potrzebny na parkowanie. Poza tym to sposób na spędzenie kilkudziesięciu minut dziennie w aktywny i zdrowy sposób – mówi Rafał Tarnacki, product & innovations manager w Arval Service Lease Polska.

W ofercie wynajmu rowerów od Arval dostępne są obecnie cztery różne modele:

• elektryczny Kross Trans Hybrid 2.0 – w cenie 6 zł netto za dzień (180 zł netto za miesiąc)
• tradycyjny Kross Trans 4.0 w – cenie 2,60 zł netto za dzień (78 zł netto za miesiąc)
• elektryczny Romet eGazela w cenie 4,60 zł netto za dzień (138 zł netto za miesiąc)
• tradycyjny Romet Gazela w cenie 2,40 zł netto za dzień (72 zł netto za miesiąc)

Gama rowerów na wynajem w ofercie Arval będzie sukcesywnie rozszerzana.

W najbliższych dniach warte uwagi będą głównie informacje opisujące stan walki z pandemią w Stanach Zjednoczonych oraz dane o liczbie zadeklarowanych bezrobotnych w USA.

W ostatnich dniach docierały do nas dwa strumienie informacji. Pierwszy, pozytywny – z globalnej gospodarki m.in. w postaci danych o aktywności biznesowej i bezrobociu po obu stronach Atlantyku – daje nadzieję na to, że poprawa sytuacji w drugiej części roku może być szybsza, niż się spodziewano. Drugi, w postaci wzrostu liczby dziennych zakażeń koronawirusem na poziomie globalnym i w USA, zwraca uwagę, że obawy w kontekście pandemii wciąż pozostają żywe.

Te dwa główne motywy ścierały się i balansowały wzajemnie w zeszłym tygodniu. Sama zmienność na rynku walutowym w obliczu tej „równowagi” nie była zbyt duża – spora część aktywów nie wykazywała jasnego, kierunkowego trendu. Opisywane poniżej waluty (z wyjątkiem funta brytyjskiego) w parze z euro zakończyły tydzień w niewielkiej odległości od poziomu na jakim go rozpoczęły.

PLN

Para EUR/PLN w ubiegłym tygodniu nie wybiła się poza widełki 4,41-4,48, w których utrzymuje się od około miesiąca, przez większość czasu kontynuując spokojny handel.

W tym okresie poznaliśmy dwie istotne publikacje z polskiej gospodarki: odczyt inflacji CPI oraz indeksu PMI w czerwcu. Inflacja konsumencka niespodziewanie odbiła, osiągając poziom 3,3% i podążając w tym samym kierunku co inflacja w strefie euro. Indeks PMI również pokazał odbicie, podobne do tego, jakie obserwowaliśmy w niemal całej Europie, aczkolwiek wskaźnik ten cały czas pozostaje poniżej poziomu 50 punktów.

Najbliższe dni nie przyniosą istotnych publikacji ekonomicznych z Polski. Uwagę inwestorów może przykuć za to druga tura wyborów prezydenckich, która odbędzie się w niedzielę. Utrzymanie prezydentury przez Andrzeja Dudę prawdopodobnie w istotny sposób nie wpłynęłoby na rynek walutowy.

Naszym zdaniem zwycięstwo Rafała Trzaskowskiego miałoby większy potencjał wywołania zmienności, niemniej trudno jednoznacznie określić kierunek tych zmian. Zmiana na fotelu prezydenta oznaczałaby zmianę status quo, czego rynki z zasady nie lubią. Jednocześnie ten kandydat wydaje się być bardziej proeuropejski, przez co jego wygrana mogłaby zostać odebrana pozytywnie przez inwestorów. Nawet w przypadku zrealizowania się tego scenariusza, nie oczekujemy jednak bardzo dużych ruchów na parze EUR/PLN.

EUR

Dane napływające z gospodarki strefy euro w dalszym ciągu wypadają lepiej od oczekiwań. Zbiorczy indeks PMI opisujący aktywność biznesową we wspólnym bloku w czerwcu (po rewizji) znalazł się na poziomie 48,5 pkt. Poziom poniżej 50 pkt w przeszłości był zbieżny z recesją, jednak jest prawdopodobne, że ogromne wahania jakie obserwowaliśmy w ostatnich miesiącach sprawiły, że bezwzględne poziomy odczytów aktywności biznesowej dostarczają obecnie mniej przydatnych informacji. W naszej ocenie, aby uzyskać bardziej wiarygodny obraz sytuacji po otwarciu gospodarek, będziemy musieli zaczekać na dane o produkcji i sprzedaży w czerwcu.

Niemiecki parlament wsparł EBC w sporze z sędziami niemieckiego sądu konstytucyjnego, co sprzyjało dalszemu spadkowi spreadów obligacji peryferyjnych krajów strefy euro. Seria spotkań politycznych na wysokim szczeblu (Eurogrupa i ECOFIN) w tym tygodniu może wesprzeć optymizm, w kontekście czego widzimy możliwość umocnienia euro w relacji do głównych walut.

USD

Miesięczny raport z amerykańskiego rynku pracy ponownie zaskoczył in plus. Czerwcowe dane pokazały wzrost zatrudnienia w sektorach pozarolniczych o 4,8 mln, podczas gdy odczyt za maj został zaktualizowany w górę, do 2,7 mln. Stopa bezrobocia spadła z kolei do 11,1% w czerwcu z 13,3% w poprzednim miesiącu. Optymizm w kontekście publikacji ogranicza fakt, że ankiety, na podstawie których opracowywane są dane, przeprowadzane były w okolicy połowy miesiąca, w związku z czym nie odzwierciedlały wzrostu liczby zakażeń i wyhamowania czy odwrócenia procesu otwierania gospodarki w części stanów pod koniec miesiąca.

Zmiana zatrudnienia w sektorach pozarolniczych w USA (2017-2020)

Źródło: Refinitiv Datastream Data: 06/07/20

Do tej pory nie obserwowaliśmy silnej reakcji amerykańskiej waluty na niekorzystne zmiany na froncie walki z pandemią w USA. Wzajemna zależność między podwójną rolą dolara jako waluty safe haven i wskaźnika kondycji amerykańskiej gospodarki z pewnością zdominuje handel przy wejściu w letnie miesiące.

GBP

Optymizm w kontekście stopniowego łagodzenia obostrzeń w Wielkiej Brytanii w ubiegłym tygodniu przeważał nad obawami związanymi z Brexitem, wspierając brytyjską walutę. Funt zakończył tydzień jako jedna z najlepiej radzących sobie głównych walut.

Biorąc pod uwagę, że kalendarz ekonomiczny dla Wielkiej Brytanii w tym tygodniu nie obfituje w istotne informacje, spodziewamy się, że szterling raczej nie będzie poddany większym wahaniom. Sądzimy jednak, że w średnim terminie waluta będzie radzić sobie dobrze, wraz z tym, jak gospodarka Wielkiej Brytanii będzie kontynuowała powrót do normalności, a inwestorzy nabiorą przekonania, że lokalne lockdowny nie będą miały istotnego negatywnego wpływu na ożywienie gospodarcze. Do tej pory dane z gospodarki, szczególnie indeksy PMI oraz dane dot. sprzedaży detalicznej były zachęcające. Spodziewamy się, że pozytywny trend w danych w kolejnych tygodniach zostanie utrzymany.

CHF

Frank szwajcarski zakończył ubiegły tydzień na niemal niezmienionym poziomie w parze z euro. Po początkowym wzroście para EUR/CHF oddała zyski i ustabilizowała się nieco powyżej poziomu 1,06.

Wygląda na to, że Szwajcarski Bank Narodowy kontynuuje swoje działania zmierzające do ograniczenia siły franka – dane SNB pokazały, że w ubiegłym tygodniu doszło do największego wzrostu wartości depozytów na żądanie od maja.

Ostatnie wieści ze Szwajcarii były w większości negatywne. Większość najbardziej bieżących danych z gospodarki okazała się znacznie gorsza od oczekiwań, z czego najbardziej rozczarował wskaźnik wyprzedzający KOF oraz indeks PMI dla przemysłu. Sporym zaskoczeniem był lekki spadek tego ostatniego w relacji do poziomu sprzed miesiąca. Kontrastuje to z silnym odbiciem indeksów aktywności biznesowej w innych europejskich krajach. W tym miejscu należy jednak zwrócić uwagę, że poprawa czasu dostaw działała przeciwko wzrostowi indeksu, w pewnym stopniu zaburzając obraz sytuacji. Jednocześnie indeks opisujący aktywność w usługach istotnie wzrósł, osiągając poziom 49,1 pkt, co jest pozytywną informacją biorąc pod uwagę, że sektor ma kluczowe znaczenie dla gospodarki Szwajcarii.

Kalendarz ekonomiczny dla Szwajcarii w tym tygodniu jest w większości pusty. W środę poznamy jedynie dane o bezrobociu w czerwcu.

Autorzy: Enrique Diaz-Alvarez, Matthew Ryan, Roman Ziruk – analitycy Ebury

Oprócz relatywnie wąskiej grupy zdeklarowanych fanów z pewnością niewiele osób ekscytuje się pokerem w ogóle, a pokerem online w szczególności. Tymczasem jest to sektor, którego obroty sięgają miliardów dolarów. Branża już od kilku lat podlegała wprawdzie pewnym turbulencjom, jako że wojnę pokerowi w dotychczasowym kształcie wydały USA, a obecnie epidemia koronowirusa odcisnęła – podobnie jak na wielu branżach – swoje negatywne piętno. Jednak szeroko rozumiany przemysł iGamming, w tym gry hazardowe, odnotowują systematyczne zyski (wartość netto szacowana na 138,7 mld USD w 2018 r. i 152,1 mld USD w 2019 r.). Duża w tym zasługa Izraela, który jest uznawany za światowego lidera w dziedzinie innowacji, a jego firmy i przedsiębiorcy odgrywają ogromną rolę w sektorze gier online. To Isai Scheinberg, izraelsko-kanadyjski założyciel PokerStars, witryny pokera online, sprawił, iż zainteresowały się nim miliony ludzi na całym świecie.

Isai Scheinberg przed sądem USA, czyli koniec pewnej pokerowej epoki

Niewiele wydarzeń z pokerem w tle przykuwało uwagę opinii publicznej. Wydaje się, iż w skali globalnej można mówić o trzech takich przypadkach. Pierwszym z nich było rozpropagowane w 2003 r. zwycięstwo 27-letniego Chrisa Moneymaker`a w turnieju World Series of Poker z wygraną 2,5 mln USD. Transmisja turnieju i zwycięstwo Moneymaker`a były ekscytujące niczym wielkie wydarzenie sportowe. Wprawdzie kanały telewizyjne już w 2002 r. zaczęły popularyzować pokera online, umieszczając kamery bezpośrednio przy stołach gier, ale dopiero wygrana Moneymakera wywołała boom pokerowy w Stanach Zjednoczonych. Miliony Amerykanów rzuciły się do internetu, aby spróbować swoich sił. Poker na dobre zagościł w telewizji.

Drugim wydarzeniem, które co prawda spopularyzowało pokera, ale jednocześnie zadało mu poważny cios, był tzw. czarny piątek (Black Friday) 15 kwietnia 2011 r., kiedy to władze federalne USA zamknęły największe witryny pokerowe z PokerStars, Full Tilt i Absolute Poker, a 11 prominentnym osobom z branży postawiono zarzuty nielegalnego hazardu, prania brudnych pieniędzy i oszustw bankowych.

Wreszcie trzecie wydarzenie miało miejsce w styczniu bieżącego roku, kiedy to „guru” pokera, twórca najbardziej znanej witryny PokerStars, Isai Scheinberg dobrowolnie oddał się w ręce wymiaru sprawiedliwości USA, a w marcu został uznany za winnego i aktualnie oczekuje na wyrok w areszcie domowym. Jego dobrowolny przylot do Nowego Jorku uważany jest za koniec pewnej pokerowej epoki, kres pokera na wysokim poziomie z obrotami rzędu kilku miliardów dolarów. Czy tak istotnie będzie? Zanim odpowiemy na to pytanie, warto więcej uwagi poświęcić osobie Isai Scheinberga i jego PokerStars.

73-letni obecnie Scheinberg dorastał na Litwie. Uzyskał tytuł magistra matematyki na Moskiewskim Uniwersytecie Państwowym, a następnie uciekł z ZSRR do Izraela. Tam walczył w wojnie Jom Kippur w 1973 r. i pracował w IBM. Ostatecznie przeniósł się do Kanady, gdzie jako utalentowany programista komputerowy odegrał kluczową rolę w opracowaniu uniwersalnego standardu obliczeniowego Unicode, który pozwala komputerom na przetwarzanie różnych języków świata. Jako miłośnik pokera w 2000 r. założył firmę PYR Software w Toronto, która opracowała oprogramowanie dla internetowych firm pokerowych. W 2001 r. wraz z synem Markiem założył własną firmę PokerStars, zarejestrowaną początkowo w Kostaryce.

Oprogramowanie Scheinberga było wyjątkowe, ponieważ umożliwiało grę w turniejach online. PokerStars oferował także tradycyjne stoły do pokera online, pobierając prowizję za obsługę gier. Jednak to dzięki turniejom witryna stała się hitem wśród graczy. Firma szybko stała się drugą co do wielkości w branży, za PartyGaming z siedzibą w Gibraltarze, która zdominowała największy na świecie rynek pokera online w Stanach Zjednoczonych. W 2006 r. organizowała miliony turniejów online. Zaledwie pięć lat po uruchomieniu PokerStars było już warte około 2 mld USD.

Dążenia PokerStars do upublicznienia i wejścia na Wall Street zostały udaremnione pod koniec 2006 r., kiedy to Stany Zjednoczone przyjęły ustawę o nielegalnym egzekwowaniu zasad hazardu internetowego (UIGEA). Jej przepisy zakazywały firmom hazardowym dokonywania płatności w krajach, które nie aprobowały hazardu online. Formalnie nie zakazano pokera online, ale UIGEA znacznie utrudniło przyjmowanie depozytów przez strony. Nowe rozwiązanie stało się błogosławieństwem dla PokerStars, ponieważ jej rywal opuścił rynek amerykański. Scheinberg zdecydował się pozostać w USA i skorzystać z szeroko otwartego rynku. Firma stała się największą witryną pokerową na świecie. Kolejne lata upłynęły pod znakiem szybkiego wzrostu i rekordów popularności. Do 2010 r. firma generowała około 500 mln USD zysków rocznie przy 1,4 mld USD przychodów.

Amerykańskie problemy pokera online

Amerykański Departament Sprawiedliwości nigdy nie zalegalizował zagranicznych firm pokerowych działających w USA, przyjmując oficjalnie stanowisko, że poker online narusza ustawę Wire Act z 1961 r. Mimo tego PokerStars, PartyGaming czy Full Tilt Poker nadal serowały gry, reklamowały się w telewizji, promowały i sponsorowały najbardziej znanych pokerzystów. Wydawało się, że rząd USA przymyka oko na ten biznes.

Internetowe firmy pokerowe uspokajały, że Wire Act, odnosząc się tylko do „zakładów na dowolne wydarzenie sportowe lub zawody”, nie dotyczy pokera. Inne prawo federalne, Illegal Gambling Business Act (IGBA), nie miało zastosowania do pokera, ponieważ była to gra zręcznościowa, a nie hazardowa. Taką opinię prawną najlepszych kancelarii uzyskali przedstawiciele PokerStars. W 2005 r. firma przeniosła swoją siedzibę na Wyspę Man.

Sielanka skończyła się w 2011 r. W ów czarny piątek federalni prokuratorzy postawili Scheinberga i 10 innych osób w stan oskarżenia, zamknęli amerykańską stronę PokerStars i jej głównego rywala Full Tilt Poker. Wszyscy poza Scheinbergiem przyznali się do winy i otrzymali stosunkowo łagodne wyroki. Federalna akcja uczyniła z Scheinberga bohatera ludowego wśród entuzjastów pokera online. Kiedy upadł Full Tilt Poker i nie był w stanie zwrócić 330 mln USD depozytów graczy, prokuratorzy zawarli z Scheinbergiem umowę, w wyniku której PokerStars nabyło Full Tilt i spłaciło jego amerykańskich klientów, a on sam formalnie przestał być szefem witryny.

W istocie jednak prokuratorzy federalni nigdy nie zrezygnowali ze ścigania Scheinberga. Jego syn Mark Scheinberg sprzedał PokerStars za 4,9 mld USD w 2014 r. firmie Amaya Inc. notowanej na giełdzie. Nowy właściciel przewidywał przekształcenie PokerStars w giganta hazardu online, który oferowałby gry kasynowe i zakłady sportowe wraz z pokerem.

Ogromne sumy pieniędzy sprawiły, że przemysł pozostawał na celowniku Departamentu Sprawiedliwości, zwłaszcza prokuratorów na Manhattanie. Prawnicy rządowi celowali w słabe punkty w przepływie pokerowych pieniędzy przez system finansowy USA. Większość banków i wystawców kart kredytowych nie była skłonna przetwarzać płatności pokera online, więc PokerStars i Full Tilt musiały polegać na małych firmach, które niekiedy były podejrzane i drogie. W latach 2009-2010 władze federalne przejęły aktywa dziesiątek firm przetwarzających transakcje pokera online w USA, oskarżając je lub zakazując działalności.

Z pozoru wybór Donalda Trumpa na urząd prezydenta USA wydawał się korzystny dla hazardu online. Sam działał w branży kasyn, założył nawet spółkę joint venture z hazardem internetowym. Pozytywnie wypowiadał się na temat jego pełnej legalizacji. Jednak gdy objął urząd prezydenta, jego administracja poszła w przeciwnym kierunku. Departament Sprawiedliwości po raz kolejny zmienił opinię na temat ustawy Wire Act, utrzymując, że dotyczy ona szeroko pojętego hazardu online i pokera.

Federalni prokuratorzy mogli więc na poważnie zająć się Scheinbergiem i jego ekstradycją. Prawdziwym problemem stały się zarzuty, że naruszył ustawę o grach hazardowych. Nie dotyczyły natomiast kwestii przepływów pieniędzy. Prawo IGBA jest dziś bardziej klarowne z powodu orzeczenia Sądu Apelacyjnego na Manhattanie w 2013 r., który stwierdził, że oferowanie pokera w stanie, w którym gra jest nielegalna, narusza prawo federalne, bez względu na to, czy poker jest grą zręcznościową, czy nie.

Oddanie się Scheinberga w styczniu 2020 r. w ręce wymiaru sprawiedliwości USA oznacza koniec jednej z najdzikszych sag w historii internetu, kiedy to zagraniczne firmy o wątpliwej proweniencji zgarniały setki milionów opłat od amerykańskich graczy marzących o statusie gwiazd pokera. Winy Scheinberga mogą skutkować wyrokiem do pięciu lat więzienia, choć jest mało prawdopodobne, że trafi za kraty. Pozostaje w areszcie domowym, w rzeczywistości niewiele bardziej surowym niż kwarantanna, która dotyka obecnie milionów mieszkańców Nowego Jorku.

Jaka jest przyszłość pokera online?

To pytanie należy stawiać nie tylko w kontekście skazania Isai Scheinberga, „pokerowej polityki” USA, ale też w obliczu epidemii COVID-19, która poważnie wstrząsnęła branżą. Zacznijmy od kondycji PokerStars. Firma od lat spada w rankingach. Wprawdzie wciąż przyciąga 6 100 graczy gotówkowych na godzinę, ale zaledwie kilka lat temu przyciągała ponad 20 000 graczy i miażdżyła wszystkie inne strony www. Czy spadek będzie kontynuowany?

Internetowy przemysł pokerowy systematycznie traci od czasu czarnego piątku w 2011 r., zaś wielkie firmy uznają konieczność hazardowej dywersyfikacji. Amaya, spółka macierzysta PokerStars, przekształcona następnie w The Stars Group, miała właśnie taką wizję, wchodząc w różne gałęzie hazardu, wzmacniając swoje kasyna i zakłady sportowe.

PokerStars nadal zajmuje czołowe miejsce w branży pokera online, ale z powodu upadku całego sektora pozostanie tylko jednym z wyborów dla graczy. Będzie to dalekie od czasów, gdy był największą i najbardziej dostępną witryną pokerową.

Optymizmem powinien napawać fakt, iż – jak już wspomnieliśmy – izraelskie firmy i przedsiębiorcy przejmują przemysł iGaming. Najlepsze witryny kasyn, w krajach takich jak Kanada i Wielka Brytania, a nawet Afryka Południowa, zależą od rozwoju izraelskiego przemysłu gier. Pomimo dość ostrych restrykcji prawnych w samym Izraelu nadal pozostaje on przystanią dla najlepszych firm iGaming i zapewnia zatrudnienie projektantom, programistom oraz pokrewnym specjalistom IT. Ma wysokorozwiniętą gospodarkę zapewniającą wyższy standard życia w porównaniu z wieloma innymi krajami zachodnimi, dużą liczbę utalentowanych i wysoce zmotywowanych specjalistów. Przemysł iGaming w Izraelu działa na różnych poziomach, niezależnie od tego, czy zakłada się firmę w kraju, czy prowadzi działalność poza nim. Niektóre spółki są wspierane przez rząd, co ułatwia im inwestycje w zasoby i narzędzia iGamingu.

Specjaliści utrzymują, iż w Stanach Zjednoczonych niebawem zmieni się nastawienie do gier hazardowych. Wprawdzie po czarnym piątku wiele osób przewidywało, iż będzie to śmierć amerykańskiego pokera online, ale – jak to zwykle bywa – byli tacy, którzy podjęli nowe wyzwanie. Problemem władz amerykańskich zdaje się nie być hazard jako taki, ale rozliczenia i przepływy pieniędzy, które chcą kontrolować, co udowodniły przy wielu innych okazjach, choćby przy wprowadzaniu prawa FATCA (ang. Foreign Account Tax Compliance Act – ustawa federalna uchwalona w 2010 r., wdrożona 1 lipcu 2014 r., która wymaga od zagranicznych instytucji finansowych identyfikacji amerykańskich klientów i przekazywania informacji o ich rachunkach finansowych).

Prawdą jest, iż ekspansja iGamingu w Stanach Zjednoczonych została zastopowana. Żaden stan nie uchwalił ustawy, która legalizowała gry kasynowe lub pokera online, nie mówiąc już o uruchomieniu witryny pokerowej. Jednak dzięki wykładni Departamentu Sprawiedliwości z 2011 r. poszczególne stany otrzymały zielone światło do samodzielnego podejmowania takich decyzji, bez obawy, że pogwałcą wciąż niejasne federalne przepisy o hazardzie. Chociaż istnieje jakaś forma hazardu w 48 z 50 stanów (z wyłączeniem Utah i Hawajów), legalizacja pokera online z pewnością wydaje się logiczna i nieunikniona.

COVID-19, uderzając boleśnie w branżę hazardową, zwłaszcza kasyna, paradoksalnie wydobył jej nowe możliwości rozwojowe. Jednym z jego interesujących efektów ubocznych w pokerze jest to, że wykreował ogromny rynek ludzi, którzy chcą grać w prywatnego pokera online z przyjaciółmi. Poker online zaczyna przeżywać boom w czasach pandemii, a efektem staje się rozwój tzw. Home Games online. Wielu operatorów zaczęło oferować funkcję hostowania prywatnych gier ze znajomymi, a PokerStars ma taką funkcję od prawie dekady. Na rynku ujawniła się luka, która wprawdzie istniała, ale była ignorowana. Chodzi tu o grupy starszych graczy, stałych bywalców pubów, studentów, a także graczy domowych. Kiedy powróci normalność post-pandemiczna, pozostanie dojrzały rynek domowych gier pokerowych, do którego operatorzy winni dostosowywać swoje oferty. Zyskać mogą ci, którzy zaoferują domowe gry z kamerą internetową. Wszystko wskazuje więc na to, że świat pokera online może się znacznie poszerzyć.

Jeśli chodzi o przyszłość kasyn, to zdaniem ekspertów nastąpią tu również znaczące zmiany wymuszone doświadczeniami z czasów epidemia koronawirusa. Zapewne zostaną wprowadzone tzw. maksima stołowe. Dotychczas menadżerowie pokerowi starali się „upchnąć” jak najwięcej osób przy jednym stole, zwłaszcza w turniejach. Po COVID-19 to się jednak zmieni, niezależnie od tego, czy poker roomom się to spodoba, czy nie. Między stolikami będzie więcej miejsca, aby gracze nie pozostawali w zbyt bliskim kontakcie. Zmieni się również liczba osób przy stole. Zamiast stołów z dziewięcioma lub dziesięcioma graczami (czy to w grach gotówkowych, czy turniejach) pokoje pokerowe najprawdopodobniej uczynią normą stoły ośmioosobowe. Oczywiście więcej uwagi kasyna będą przywiązywały do czystości, bowiem w przeszłości poker roomy niekoniecznie były jej bastionem. Zapewne zmienią się godziny pracy kasyn, niezbędne będą też przerwy itp. Niektóre kasyna z powyższych względów mogą zostać zamknięte, zaś małe powierzchniowo poker roomy okażą się nieopłacalne.

Reasumując, dla pokera, zwłaszcza pokera online, nadchodzi całkowicie nowa rzeczywistość, w której nie wszystkie firmy i gracze będą w stanie się odnaleźć i wyjść z niej obronną ręką. Nie musi to bynajmniej oznaczać rzeczywistość gorszą, ale z pewnością diametralnie inną.

Autorzy: radca prawny Robert Nogacki, dr Marek Ciecierski

Od kilku miesięcy śledzę różnorodne prognozy dotyczące cen nieruchomości. Jedną z ostatnich jest szeroko publikowany w mediach raport Emmerson Evaluation, zgodnie z którym do końca 2022 roku powinniśmy spodziewać się postępujących spadków cen mieszkań. Spadków wyjątkowo dużych, rzędu aż 15-20% w porównaniu do hossy z przełomu 2019/2020. Taki scenariusz budzi nadzieje wśród części kupujących, ale nie spodziewam się jego realizacji.

Kluczem do zrozumienia trendów cen nieruchomości na rynku, jest dostrzeżenie korelacji pomiędzy ich wysokością a średnimi wynagrodzeniami w kraju. Na podstawie danych NBP i GUS możemy stwierdzić, że w Polsce w ostatnich 5 latach stosunek ten wynosił blisko 95%. W ciągu najbliższych 2 lat oczekiwany jest spadek tempa wzrostu wynagrodzeń do 3-4% rocznie. Oznacza to, że na koniec 2022 roku średnia pensja brutto w polskim sektorze przedsiębiorstw wyniesie 6000 zł brutto. Tymczasem, mimo rosnących pensji, eksperci Emmerson Evaluation oczekują aż 15-20% spadku cen nieruchomości. Spełnienie takiej prognozy oznaczałoby zmianę poziomu korelacji Pearsona (określającego relację wynagrodzeń do cen) z 95% do – 98%! Jest to więc scenariusz skrajnie mało prawdopodobny.

W raporcie podnoszony jest także argument, że „liczba osób mogąca pozwolić sobie na zakupy gotówkowe jest ograniczona”. Oczywiście, jest to założenie całkowicie poprawne, bo w zasadzie wszystkie zasoby w ekonomii są ograniczone. Warto jednak dodać, że grupa osób, które stać na kupno mieszkania za gotówkę liczy aż ok. 250 tys. (jeśli koszt to 250 tys. zł) lub 100 tys. (jeśli koszt to 500 tys. zł). Oznacza to potencjalny popyt w wysokości ok. 50 mld zł, który w dobie niskich stóp procentowych na lokatach, może zostać łatwo i szybko przeniesiony na rynek nieruchomości. Dla lepszego zobrazowania – w ciągu roku buduje się w Polsce ok. 200 tys. mieszkań.

Na polskim rynku nieruchomości bardzo prawdopodobny jest za to scenariusz, który jest już od lat realizowany na Węgrzech. Niskie stopy procentowe obowiązujące obecnie w naszym kraju będą stanowiły bardzo silny bodziec wspierający popyt na rynku nieruchomości. Obniżka stóp sprawiła, że rata modelowego kredytu hipotecznego (300 tys. zł, 30 lat) spadła z ok. 1400 zł do ok. 1200 zł.

Z drugiej strony, banki w ostatnich miesiącach bardzo zaostrzyły procedury kredytowe, wymagając wyższego niż dotychczas wkładu własnego, obniżając zdolność kredytową, odmawiając udzielenia kredytów osobom pracującym w wybranych gałęziach gospodarki. W tym momencie mamy więc dwie znoszące się siły – tani kredyt i zaostrzone wymogi jego udzielania. Wiele wskazuje jednak na to, że po tej stanowczej interwencji banków, z biegiem czasu będą one łagodzić warunki kredytowania (pierwsze oznaki tego trendu pokazuje już majowy raport Związku Banków Polskich). Dzięki temu warunki finansowania w najbliższych kwartałach staną się przystępniejsze niż przed epidemią.

Prognozy dotyczące przyszłości polskiego rynku po pojawieniu się koronawirusa, dobrze konfrontować z danymi nie tylko z naszego kraju, ale też z innych państw, których gospodarki zmierzyły się z epidemią. W maju ceny nieruchomości w Chinach rosły w tempie 4,9% (liczone rok do roku). Choć to najniższy wynik od ponad dwóch lat, to o żadnych spadkach cen nie ma tam mowy. Jak donosi agencja prasowa Bloomberg, sprzedaż nieruchomości w Wielkiej Brytanii właśnie wróciła do poziomu sprzed koronawirusa.

Biorąc pod uwagę niski koszt kredytowania, brak alternatyw inwestycyjnych, analogie z innych państw, jak Chiny czy Wielka Brytania, prognozy dla zmian wynagrodzeń w Polsce oraz historyczne korelacje między cenami nieruchomości a poziomem płac, możemy zarysować dwie prognozy. Po pierwsze, w 2020 roku ceny nieruchomości najprawdopodobniej pozostaną stabilne. W grudniu za 1 m2 mieszkania w największych polskich miastach będziemy płacili mniej więcej tyle samo, co obecnie. Po drugie, w latach 2021-2022 rynek powróci do wzrostów. Spodziewam się, że nieruchomości będą drożeć w tempie ok. 6% w skali roku, a w grudniu 2022 roku cena 1 m2 w będzie o ok. 13% wyższa niż obecnie.

Wśród ekspertów często pojawiają się też prognozy zwiastujące wyprzedaże na rynku wtórnym. Powodem jest m.in. zdecydowane ograniczenie najmu krótkoterminowego w ostatnich miesiącach. Właściciele tego typu lokali mogą zmienić rodzaj działalności na najem długoterminowy lub sprzedać inwestycję. Druga opcja, jeśli nie mamy przysłowiowego „noża na gardle” jest jednak nieopłacalnym rozwiązaniem. Inwestorzy nie mają powodów, by w czasach niskich stóp procentowych na lokatach i wysokiego prawdopodobieństwa powrotu do wzrostów cen nieruchomości, wyprzedawać mieszkanie kupione w celach zarobkowych.

Zostawiając na marginesie wszystkie prognozy, możemy być natomiast pewni jednego. Koronawirus i lockdown zmieniły preferencje klientów na rynku nieruchomości, co jest już widoczne. Spada sprzedaż małych mieszkań i kawalerek, rośnie zainteresowanie dużym metrażem. Przejście do home office zmieniło podejście do organizacji pracy. Właściciele firm z segmentu SOHO (small office, home office) rozpoczęli intensywne poszukiwania mieszkań komfortowo łączących funkcje biura z codziennym życiem. Rozpędu nabiera rynek second home, co widać zwłaszcza w Trójmieście, gdzie jedną z ciekawszych inwestycji jest apartamentowiec Tarasy Bałtyku. Dla mieszkańców polskich miast posiadanie drugiego, atrakcyjnie zlokalizowanego mieszkania to nie tylko szansa na bezpieczny odpoczynek i niezależność, ale też możliwość budowania portfela inwestycyjnego. W samym Gdańsku w maju ceny nieruchomości wzrosły o 1,36% w porównaniu do kwietnia. Nadmorskie nieruchomości premium to stabilne inwestycje w niepewnych czasach pandemii.

Autor: Piotr Tarkowski

Już od kilku dni trwają upragnione wakacje. Choć budziły one wiele wątpliwości, Polacy z wielką chęcią wybierają się zwłaszcza na tygodniowy odpoczynek. W tym roku na popularności zyskało Świnoujście czy Ustka, natomiast najchętniej wybieranym obiektem noclegowym są apartamenty oraz domki letniskowe. Za nocleg urlopowicze zapłacą średnio 70 zł za osobę.

Według prognoz długoterminowych tegoroczne lato będzie jeszcze cieplejsze niż ostatnie.  Lipiec zapowiada się słonecznie, a zatem jest to dobra wiadomość dla wszystkich planujących urlop w pierwszej połowie wakacji. Według badania CBOS – ponad 80% Polaków spędzi tegoroczne wakacje w kraju.

Na wakacje najchętniej do Świnoujścia

Podobnie jak na okres czerwcowego, długiego weekendu najpopularniejszą miejscowością na okres wakacji  jest według portalu Noclegowo.pl Świnoujście – 11%. Nie dużo mniejsze zainteresowanie odnotowano Kołobrzegiem – 9,9%. Na trzecim miejscu znaleźć można Łebę – 8,8%.

“W porównaniu do zeszłego roku, możemy zobaczyć, że wzrosło zainteresowanie mniejszymi miejscowościami jak Jarosławiec, Jastarnia, Dźwirzyno czy Grzybowo. Aktualnie znajdują się one w czołówce najchętniej wybieranych miejscowości na okres wakacyjny.” – komentuje Mateusz Goliat, ekspert portalu Noclegowo.pl

Obiekty na wyłączność coraz bardziej popularne

Polacy w tym roku swój wypoczynek planują spędzić w apartamentach – 36,4% oraz domkach letniskowych – 27,2%. Choć jeszcze w zeszłym roku najczęściej rezerwowanym obiektem noclegowym były pokoje w kwaterach prywatnych, to aktualnie trend ten znacznie się odwrócił. Apartamenty oraz domki letniskowe pozwalają spędzić urlop tylko w gronie swojej rodziny bądź znajomych, dlatego też wiele Polaków postrzega właśnie te dwie opcje jako najbezpieczniejsze.

Wakacje we dwoje

W 2019 roku na wyjazd we dwoje zdecydowało się 27% turystów,  jednak w tym roku dane te zdecydowanie uległy zmianie. Aktualnie na wypoczynek we dwie osoby zdecydowało się 64,7% spośród wszystkich osób rezerwujących nocleg na okres wakacyjny. Możemy zauważyć więc, że w tym roku Polacy znacznie rzadziej decydują się na wyjazd większą grupą i wybierają wypoczynek w kameralnym gronie.

Wypoczynek dłuższy niż rok temu

W tym roku Polacy preferują 7-dniowy wypoczynek – 25,7%. Niewiele mniej turystów decyduje się na 6-dniowy wyjazd – 14%. Natomiast ponad 10% rezerwuje swoje wakacje na 10 dni. Trend ten  w porównaniu do zeszłego roku również uległ zmianie, podobnie jak ilość osób. W ubiegłym roku na najwięcej osób zdecydowało się na wyjazd 4-dniowy – 21,8%. Może być to spowodowane tym, że w przez pandemię koronawirusa Polacy nie wyjeżdżali w czasie wiosny, stąd pojawiła się ta chęć dłuższego wypoczynku w trakcie trwających wakacji.

Nad Bałtykiem ceny bez zmian, w górach lekki spadek

Nadal średnio za nocleg w Polsce trzeba zapłacić 70-80 zł, czyli cena ta nie  uległa szczególnej zmianie w stosunku do zeszłego roku. W większych miastach jak Sopot lub Gdańsk ceny te są wyższe i sięgają średnio 100 zł za nocleg za osobę. W mniejszych miejscowościach jak wspomniane wcześniej Grzybowo czy Dźwirzyno znaleźć można nocleg już za 50 zł za osobę. Pośród najpopularniejszych górskich destynacji najtaniej turyści zapłacą za nocleg w Zakopanem – średnio 67 zł za osobę, a najdrożej w Karpaczu – 78 zł.

„Z naszym obserwacji wynika, że średnia cena za nocleg nie uległa zmianie względem roku 2019. Zaobserwowaliśmy zarówno niewielkie zmiany spadkowe – jak w górach oraz wzrostowe – zwłaszcza w spokojnych regionach jak Mazury czy Bieszczady” – dodaje Mateusz Goliat. 

Udogodnienia w obiekcie ważniejsze niż lokalizacja

W poprzednich latach Polacy przy rezerwacji noclegu koncentrowali się głównie na odległości do atrakcji, restauracji czy centrum. Wypoczynek opierał się głównie na spędzaniu czasu poza obiektem. Aktualnie jednak coraz częściej poszukujący noclegu dopytują o dostępne udogodnienia w samym obiekcie takie jak grill, miejsce na ognisko, meble ogrodowe czy plac zabaw dla dzieci. Kluczowe stało się także ciekawe spędzenie czasu nie wychodząc do popularnych miejsc, a w zaciszu wynajętego noclegu.

Autor: Zuzanna Maciejewska

Grupa INC, specjalizująca się w finansowaniu innowacyjnych podmiotów, podsumowuje zrealizowane projekty w minionym kwartale. Okazał się on rekordowy, gdyż spółka pozyskała w tym czasie dla swoich klientów ponad 20 mln zł. Jest to kwota przeszło 5-krotnie wyższa niż w I kw. 2020 r. Kolejny okres zapowiada się również udanie, ponieważ w samym lipcu INC planuje przeprowadzić 4 emisje akcji. W ciągu najbliższego roku Grupa INC planuje pozyskać dla swoich klientów kwotę ok. 100 mln zł.

– II kwartał, w szczególności czerwiec był dla nas bardzo udany. Emisje, które przeprowadziliśmy były skierowane do dużych inwestorów indywidualnych, ale także wykorzystaliśmy w pozyskiwaniu kapitału naszą platformę crowdinvestingową CrowdConnect.pl. Zdecydowaną większość transakcji stanowiły spółki gamingowe, na które przypada ok. 16 mln zł pozyskanego kapitału. Największe transakcje i oferty dotyczyły spółki United Label oraz Incuvo. Uważam, że duża liczba realizowanych projektów w II kw. powinna być już widoczna w wynikach półrocznych, które opublikujemy najpóźniej 7 września. – komentuje Paweł Śliwiński, prezes DM INC.

Rozwój Grupy INC w zakresie pozyskania kapitału dla innowacyjnych podmiotów wynika z przyjętej w marcu br. strategia rozwoju. Zakłada ona osiągnięcie pozycji krajowego lidera w kompleksowej obsłudze małych i średnich spółek z tzw. sektora nowej ekonomii poszukujących finansowania na rozwój. Grupa INC zamierza spełnić ten cel poprzez rozwój fintechowego domu maklerskiego.

– Na pozycja na rynku kapitałowym, to wynik konsekwentnie realizowanej strategii rozwoju. Jednak jest to dopiero początek. Poziom zebranego kapitału, który udało nam się zrealizować w II kw., chcielibyśmy, w wersji konserwatywnej, powtórzyć w kolejnych okresach. Oczywiście mamy ambitniejsze plany i w ciągu najbliższego roku planujemy pozyskać dla swoich klientów ok. 100 mln zł. – dodaje Paweł Śliwiński.

W III kw. INC spodziewa się pierwszych debiutów spółek, które pozyskiwały kapitał na platformie CrowdConnect.pl. Najbliżej debiutu są SkinWallet oraz genXone, w którym Grupa INC jest także zaangażowana kapitałowo.

Przed wstrząsem spowodowanym pandemią wiele organizacji realizowało długoterminowe plany transformacji cyfrowej. Koronawirus jednak podniósł cyfrową stawkę i potwierdził, że aplikacje są najważniejszym zasobem współczesnych organizacji.Wiele z podjętych inicjatyw cyfrowych rozstrzyga dziś o być albo nie być dla takich przedsiębiorstw jak np. restauracje, kawiarnie i przedsiębiorstwa handlowe. Funkcjonowanie umożliwia im realizacja zamówień online, które płynnie łączą się z usługami dostaw. Wiele innych inicjatyw trzeba zaś zrewidować, uwzględniając nowe warunki w zmienionym świecie. Mówimy o złożonych transakcjach sprzedaży wymagających organizacji wielu interesariuszy, wydarzeniach angażujących klientów oraz zatrudnianiu i wprowadzaniu pracowników do organizacji w bezpieczny sposób. Niektóre organizacje dobrze rozwijają się w tym środowisku, ale wiele innych toczy walkę o przetrwanie, a różnica między nimi zależy od szybkości dostosowania się z wykorzystaniem technologii. Już teraz można wskazać kilka dobrych praktyk tych firm, którym się to udało.

Przewodnik „dobrej adaptacji” przedstawia cztery fazy działania. Są one nie tylko wskazówką, jak wrócić do równowagi po zakłóceniach związanych z pandemią, lecz także dają możliwość usprawnienia cyfrowego rozwoju i procesów zwiększających elastyczność biznesu.

Krok pierwszy: przywracanie produktywności – praca zdalna

Pierwsza faza reakcji na pandemię dotyczyła ustalenia priorytetów działania. Organizacje identyfikowały, jakie obszary operacyjne są najważniejsze dla biznesu w celu złagodzenia negatywnego wpływu pandemii na działalność (np. bezpieczne miejsce pracy, świadczenia chorobowe czy opiekuńcze, kryzys ekonomiczny itd.). Ważnym zagadnieniem było wykorzystanie technologii i rozwiązań, które mogą szybko przywrócić wydajność. W przypadku większości organizacji pierwszym krokiem była ochrona pracowników i umożliwienie im pracy zdalnej. Często wiązało się to z szybką zmianą z setek zdalnych połączeń na tysiące, a nawet dziesiątki tysięcy. Programy i projekty z tym związane, które zwykle trwałyby kilka miesięcy, musiały zostać wykonane w ciągu kilku dni czy godzin.Z perspektywy naszych klientów[1] widzimy, że w takich sytuacjach najistotniejsza jest elastyczność dostawców i otwartość na natychmiastowe wsparcie bieżącej potrzeby. Ponadto, gwarantem skuteczności w przyśpieszonym procesie digitalizacji są też rozwiązania programistyczne oraz SaaS i hybrydowe modele wdrożeniowe, które pozwalają na szybkie skalowanie możliwości cyfrowych bez potrzeby posiadania dedykowanych zespołów.

Krok drugi: skalowanie cyfrowej przepustowości

Zapewnienie wystarczającej przepustowości celem obsługi zwiększonego ruchu w kanałach cyfrowych otwiera drugą fazę działań. Wielu klientów F5 buduje nową infrastrukturę, żeby sprostać zalewowi cyfrowych procesów i ich uczestników, tak jak dostawca narzędzi wspierających współpracę online. Firma ta doświadczyła gwałtownego wzrostu popytu z powodu ogromnej fali pracy zdalnej. Poza rozbudową fizycznej infrastruktury, zwiększanie przepustowości cyfrowej, przybrało też inne formy. W wielu przypadkach organizacje zostały lub będą zmuszone do wdrażania rozwiązań architektonicznych służących ekspansji. Zaliczamy do nich cloud bursting (rozszerzanie możliwości chmury prywatnej na życzenie po osiągnięciu limitu) i poszerzanie wdrożeń on-premise za pomocą urządzeń wirtualnych lub definiowanych programowo w chmurze publicznej.

Krok trzeci: zabezpieczanie aplikacji

Trzecia faza dotyczy zabezpieczenia aplikacji, przez które przepływa główna wartość biznesu. Miliony ludzi migrują dziś do aplikacji internetowych w tempie dyktowanym pandemią. Proporcjonalnie do skali działań online rosną wyzwania związane z ich bezpieczeństwem.Obserwujemy wiele przypadków, w których cyberprzestępcy pracują nad wyzyskiwaniem nowych systemów oraz tych, które właśnie się zmieniają. Stan Waszyngton został niedawno zaatakowany przez grupę cyberprzestępców o nazwie Scattered Canary, która wykorzystała tysiące skradzionych numerów ubezpieczenia społecznego aby nielegalnie ubiegać się o świadczenia. Inne grupy celowały w programy pomocowe mające wzmocnić gospodarkę (jak Small Business Administration), próbując nielegalnie wykorzystać możliwość pozyskania środków pomocowych, które były dysponowane za pośrednictwem aplikacji internetowych.

Straty sektora prywatnego, także doświadczającego nowych ataków, sięgają milionów dolarów – dotyczy to szczególnie sieci, które nie wdrożyły zaawansowanych technologii zwalczania nadużyć finansowych. Gwałtowny wzrost zamówień żywności w Internecie jest wykorzystywany przez organizacje hakerskie na różnych płaszczyznach – od nielegalnego handlu kuponami zniżkowymi, do opłacania transakcji za pomocą skradzionych kart kredytowych.

Środowisko makroekonomiczne tworzy dodatkową presję na bezpieczeństwo aplikacji. W czasach spowolnienia gospodarczego organizacje stają się bardziej wrażliwe na ryzyko i chcą łatać luki ochrony, aby ich sytuacja nie uległa pogorszeniu. Analitycy branżowi wskazują na wzrost wydatków w kilku obszarach związanych z bezpieczeństwem cybernetycznym w pandemii, w tym bezpieczne dostarczanie aplikacji i bezpieczną łączność. Cyberochrona w nowym środowisku jest trudna, ponieważ atakujący wykorzystują luki, których nie naprawiono podczas standardowych procesów wdrażania. Wiele z cyberprzestępczych celów jednak uodporni się na ataki w miarę postępu prac organizacji nad ochrona aplikacji.

Krok czwarty: budowa nowych rozwiązań

W czwartej fazie organizacje zaczynają rozpoznawać nowe ścieżki działania, wprowadzać innowacje dla klientów i tworzyć wartość w nowych standardach. Takie podejście widać już w sektorze restauracyjnym, który rozszerzył ofertę o dostawy do domu czy medycznym – zmieniającym się dzięki technologiom telemedycznym – oraz naturalnie w handlu.  W wielu przypadkach pandemia wymogła kompromisy. W obszarze telemedycyny czasowo zawieszono zasady HIPAA (Health Insurance Portability and Accountability Act[2]), aby umożliwić szerszy dostęp do konsultacji medycznych osobom, które pozostają w odosobnieniu. Celem jest zwiększenie wydajności operacyjnej i umożliwienie nowych działań online lub ponowna rewizja istniejących strategii.

Rozkwit w rzeczywistości post-pandemicznej

Spodziewamy się, że transformacja biznesu w kanały cyfrowe będzie po pandemii kontynuowana, ponieważ klienci i organizacje przyzwyczajają się do sposobu działań online[3]. Zmiany w krajobrazie biznesowym mogą być poważne i nieodwracalnie wpłyną na dynamikę konkurencji rynkowej, zwiększając podziały między tymi organizacjami, które skutecznie zarządzają kapitałem aplikacyjnym, a tymi, które tego nie robią.Kiedy mówimy o transformacji cyfrowej, tak naprawdę mówimy o organizacjach budujących wartości biznesowe oraz różnicowanie poprzez używane aplikacje. Po sześciu miesiącach od wybuchu globalnej pandemii wydaje się, że jednym z jej oczywistych skutków będzie przyspieszenie i wzmocnienie inicjatyw cyfrowych.  Powyższe cztery fazy przyśpieszonej digitalizacji w okresie intensywnych zmian nie kończą procesu jednorazowym powrotem do „normalności”. Rozwój w świecie po okresie pandemii oznacza przyjęcie przez organizacje ciągłego cyklu transformacji obejmującego eksperymenty, testy, uodparnianie i skalowanie w zwinny sposób. Tempo zmian przyspiesza, a sprawność biznesowa ma kluczowe znaczenie dla przetrwania i rozwoju.

Kara Sprague, wiceprezes i dyrektor zarządzający BIG-IP w F5

[1] W marcu i kwietniu br. nasza firma pomogła kilku organizacjom osiągnąć ten cel. Wiele z nich to instytucje opieki zdrowotnej i agencje rządowe, dla których niezwykle ważne było, aby pracownicy mogli podjąć pracę zdalną natychmiastowo.

[2] Ustawa miała na celu zmodernizowanie przepływu informacji zdrowotnych, określenia, w jaki sposób dane osobowe przechowywane przez sektor opieki zdrowotnej i ubezpieczeń zdrowotnych powinny być chronione przed oszustwami i kradzieżą, a także określenia ograniczeń w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego. (Za Wikipedią)

[3] Twitter już zadeklarował, że praca zdalna będzie standardem dla ich organizacji. Badania przeprowadzone przez IDC wskazują, że odsetek firm spodziewających się, że 1/4 zatrudnionych będzie pracować online wzrósł z 8% (przed wybuchem pandemii) do 60% w 2021 r.

Święta w USA często powodują, że na rynkach dzieje się relatywnie niewiele. Nie inaczej było tym razem. Dzisiaj od rana widać natomiast odreagowanie tego dnia bez traderów zza oceanu.

Dzień wolny w USA bez niespodzianek

Dzień Niepodległości w USA uszanowali też inni inwestorzy. Na głównych parach z dolarem wiało nudą. Przeniosło się to też na inne pary w tym polskiego złotego, który miał również spokojny piątek. Dzisiaj od rana widać specyficzną sytuację. Z jednej strony jest przepływ kapitału do Europy, co potwierdza wzrost euro względem dolara, ale z drugiej strony inwestorzy trzymają środki w euro (bo tracą względem tej waluty również waluty państw naszego regionu, które zwyczajowo zyskiwały, gdy euro drożało względem dolara i franka szwajcarskiego).

Koronawirus a ropa naftowa

Rynek ropy naftowej jest mocno zależny od przewidywanego popytu na surowiec. W związku z tym kolejne lockdowny zamykające ludzi w domach i przerywające prace przemysłu odbijają się negatywnie na jej notowaniach. Dlatego analitycy z niepokojem patrzą na nowe rekordy przypadków koronawirusa w USA. Warto zwrócić uwagę, że rekordy te padają w dużych stanach, a liczby w porównaniu chociażby z Polską wskazują na bardzo poważny problem. Inwestorzy na razie starają się jednak ignorować ten bodziec i inwestują pod dobre dane makroekonomiczne, bo ropa zyskuje na wartości.

Dane z Niemiec

Dzisiaj od rana poznaliśmy zamówienia w niemieckim przemyśle. Rosną one w ujęciu miesięcznym o 10,4%, co na pierwszy rzut oka może wydawać się dobrym wynikiem. Jest to jednak niemal 5% poniżej oczekiwań oraz co ważniejsze spadek w ujęciu rocznym przekracza wciąż 30%. Dane te nie przeszkodziły jednak euro od rana się umacniać.

Dzisiaj w kalendarzu danych makroekonomicznych brak ważnych odczytów.

Maciej Przygórzewski – główny analityk w InternetowyKantor.pl

Coroczny raport „Manufacturing Risk Index” firmy Cushman & Wakefield prezentuje analizę wpływu COVID-19 na branżę produkcyjną.

Z najnowszego raportu międzynarodowej firmy doradczej  Cushman & Wakefield (NYSE: CWK) wynika, że wraz z ponownym uruchamianiem zakładów produkcyjnych na całym świecie pojawiają nowe trendy w odpowiedzi na globalną pandemię COVID-19.

Eksperci Cushman & Wakefield dokonali analizy wpływu pandemii COVID-19 na globalny przemysł oraz aktualnych warunków w poszczególnych krajach świata, a także prognoz dotyczących ożywienia produkcji przemysłowej. W związku z tym, że firmy produkcyjne starają się zabezpieczyć linie produkcyjne jednocześnie opracowując strategię odbudowywania rentowności, firma Cushman & Wakefield przygotowała raport pt. „Global Manufacturing Risk Index 2020”, prezentujący najlepsze lokalizacje dla produkcji przemysłowej spośród 48 krajów w Europie, Ameryce Północnej i Południowej oraz Azji.

Ranking bazowy

W opublikowanym raporcie poszczególne kraje zostały sklasyfikowane według ich przewidywanej zdolności „odmrożenia” sektorów produkcyjnych wraz ze znoszeniem wprowadzonych obostrzeń i powracaniem firm do normalności. Ranking krajów pod względem ich zdolności do powrotu do normalności został sporządzony w oparciu o sześć kluczowych zmiennych, ważonych według ich szacowanego udziału w ożywieniu sektora produkcyjnego.

Liderem rankingu bazowego pozostały Chiny, a drugie miejsce zajęły Stany Zjednoczone.

Zarówno Chiny, jak i Stany Zjednoczone oferują duży rynek zbytu i zasoby siły roboczej, zachęty na szczeblu zarówno federalnym, jak i stanowym, a także rozbudowaną sieć infrastruktury – powiedział Jason Tolliver, globalny dyrektor działu badań newCommerce w Cushman & Wakefield. Dzięki szybkiemu wdrażaniu technologii w procesach produkcyjnych, Stany Zjednoczone, pomimo droższej siły roboczej w tym kraju, mogą zacząć efektywniej rywalizować z Chinami o miejsca pracy w przemyśle – dodaje ekspert.

Obserwujemy poważne zakłócenia w aktywności ekonomicznej na całym świecie, a zgromadzone przez nas dane ukazują korzyści i problemy wynikające z sieci wzajemnych powiązań – powiedziała Lisa Graham, dyrektor działu badań rynku nieruchomości magazynowych i przemysłowych w regionie EMEA, Cushman & Wakefield. Reshoring na masową skalę – abstrahując od wykonalności i atrakcyjności tego rozwiązania – nie jest realistyczny i nie nastąpi w najbliższej przyszłości. W ramach zwiększania niezawodności funkcjonowania na wypadek drugiej fali pandemii lub kolejnego lockdownu, firmy produkcyjne będą raczej koncentrować się na dwóch najpilniejszych problemach: pozyskiwaniu surowców i komponentów oraz zakłóceniach łańcuchów dostaw – dodaje ekspertka.

Ranking według poziomu ryzyka

Raport zawiera także analizę czynników ryzyka politycznego i ekonomicznego. Liderem rankingu według poziomu ryzyka została w 2020 roku Kanada (w górę o jedno miejsce w porównaniu z rokiem 2019), a Stany Zjednoczone spadły na drugą pozycję. Singapur awansował z szóstego miejsca na trzecie, a Niemcy – z siódmego na czwarte. Pierwszą piątkę zamykają Chiny.

Ranking według kosztów

Trzecią analizowaną kategorią były koszty, w tym koszty pracy i prowadzenia działalności. Tegoroczny ranking MRI według kosztów odzwierciedla szeroki wpływ wojny handlowej pomiędzy USA i Chinami na pozycje poszczególnych krajów regionu. Chiny nadal są liderem zestawienia, ale Wietnam i Indie awansowały odpowiednio na drugie i trzecie miejsce.

Proces przenoszenia produkcji do Azji Południowo-Wschodniej trwa już od dłuższego czasu. Wraz ze wzrostem płacy minimalnej w Chinach wzrosły zamówienia produktów wymagających dużych nakładów siły roboczej takich jak odzież, zabawki i obuwie w tańszych lokalizacjach. Jednak pomimo inicjatyw podejmowanych przez rządy krajów Azji Południowo-Wschodniej w celu przyciągnięcia firm produkcyjnych, Chiny nadal mają wyraźną przewagę infrastrukturalną oferując możliwości efektywnego transportu drogowego, kolejowego i morskiego – powiedział Jason Tolliver.

Z powodu trwającej pandemii wiele pytań dotyczących przyszłości globalnego sektora produkcyjnego pozostaje bez odpowiedzi. Jesteśmy pełni optymizmu co do jego przyszłości, która w ostatecznym rozrachunku będzie jednak zależała od elementów branży, które obecnie dynamicznie się rozwijają, jak i krajów i firm produkcyjnych, które nadal sprawnie funkcjonują w obliczu pojawiających się nowych wyzwań – dodaje Jason Tolliver.

Opinia eksperta

Joanna Sinkiewicz, Partner, Head of Industrial & Logistics, Cushman & Wakefield:

Sytuacja ogólna związana z koronawirusem i ograniczeniem kontaktów doprowadziła do znaczących spadków  w przemyśle. W kwietniu br. produkcja przemysłowa spadła o 1/4, a produkcja samochodów nawet o 4/5 w ujęciu rocznym. Spadł też eksport takich towarów jak maszyny czy meble. Dużo  lepiej radziły sobie branże budowlana i spożywcza. Duża grupa najemców produkcyjnych ograniczyła swoją działalność, często wykorzystując tradycyjne przerwy wakacyjne (od 2 do 4 tygodni), wcześniej tj. w marcu i kwietniu br., koncentrując się na zapewnieniu bezpieczeństwa zdrowotnego oraz ciągłości operacyjnej. Powoli wracamy do normalnych zasad działania.

Czy widać negatywny wpływ tych zjawisk na rozwój rynku magazynowego w Polsce? Część  najemców produkcyjnych faktycznie sygnalizowała przejściowe problemy. Stopniowo jednak wracają do normalnej działalności operacyjnej i zgłaszają nowe zapotrzebowania. Dodatkowo, polski rynek magazynowy, opiera się na różnych gałęziach gospodarki, z dużym i rosnącym udziałem handlu internetowego. Ten ostatni wzmocnił swoją pozycję i tempo rozwoju w okresie lockdown-u. Trudno już dziś ocenić finalne skutki pandemii, wiele pytań pozostaje bez odpowiedzi a na horyzoncie rysuje się ryzyko drugiej fali pandemii, także potrzeba czasu by ocenić całościowy obraz.

Wydaje się, jednak że jednym z rezultatów aktualnego kryzysu będzie dążenie firm produkcyjnych do zmniejszenia ryzyka związanego z „blokadą” jakieś lokalizacji. Tym samym, firmy produkcyjne będą zwiększały swoje zapasy w różnych lokalizacjach oraz dywersyfikowały źródła pozyskiwania surowców i komponentów, potrzebnych do produkcji wyrobów gotowych na rynki europejskie. W dłuższym terminie Polska może być beneficjentem tego trendu. W tym aspekcie, decydujące znaczenie ma nasze dogodne położenie geograficzne w centralnej części starego kontynentu, dalszy rozwój infrastruktury transportowej i wciąż relatywnie niskie koszty pracy i inwestycyjne. Pandemia przyczyni się do wzrostu bezrobocia, co może paradoksalnie korzystnie wpłynąć na rozwój rynku nieruchomości magazynowych i produkcyjnych, dla którego czynnik rosnących kosztów pracy i malejącej dostępności pracowników, był wymieniany jako główna bariera dla szybszego wzrostu.

Minister gospodarki morskiej i żeglugi śródlądowej Marek Gróbarczyk oraz pełnomocnik rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego Marcin Horała podpisali w obecności premiera RP Mateusza Morawieckiego porozumienie w sprawie poprawy dostępu do Portu Gdynia. Prace przygotowawcze do budowy tzw. Drogi Czerwonej w Gdyni zostaną sfinansowane z Programu Wieloletniego CPK w latach 2020-2023.

Droga Czerwona zapewni bezpośrednie połączenie Portu Gdynia z siecią dróg krajowych, w tym z trasą ekspresową S6. Nowy dwujezdniowy odcinek poprowadzi od Portu Gdynia do skrzyżowania ul. Morskiej z Obwodnicą Trójmiasta i ma zastąpić remontowaną Estakadę Kwiatkowskiego. Inwestycja poprawi dostępność portu od strony lądu, a tym samym zwiększy jego możliwości przeładunkowe.

Szacowana łączna wartość budowy Drogi Czerwonej, bezpośredniego łącznika z obwodnicą trójmiejską, to ponad 1,5 mld zł, a jej realizacja przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad zaplanowana jest w latach 2020-2028.

– Droga Czerwona zapewni optymalne połączenie Portu Gdynia z obwodnicą trójmiejską. Znajdujemy się właśnie obok Muzeum Emigracji, które jest symbolem tego, jak kiedyś Polacy już na zawsze wypływali z kraju w świat w poszukiwaniu lepszego życia. Tymczasem zależy nam na tym, żeby to do polskich portów przypływały towary, żeby wzrastała wymiana handlowa i żeby dzięki temu nasz kraj jeszcze szybciej się rozwijał – powiedział premier RP Mateusz Morawiecki.

Minister gospodarki morskiej i żeglugi śródlądowej Marek Gróbarczyk i wiceminister Marcin Horała, pełnomocnik rządu ds. CPK, zobowiązali się, że podejmą wspólne działania w celu realizacji tego przedsięwzięcia.

Finansowanie prac przygotowawczych dla Drogi Czerwonej zostało przewidziane w ramach Programu Społeczno-Gospodarczego wchodzącego w skład Programu Wieloletniego, o którym jest mowa w Ustawie z 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym. Program Wieloletni CPK, który jest już na ostatnim etapie uzgodnień na poziomie rządowym, zapewni finansowanie w latach 2020-2023 dla prac przygotowawczych do inwestycji w nowe lotnisko przesiadkowe dla Polski, nowe linie kolejowe (tzw. szprychy) i inwestycje komplementarne.

– W rozwoju portów morskich niezwykle ważne jest zapewnienie bezpiecznego dostępu do terminali zarówno od strony morza, jak też lądu. Oprócz dostępu kolejowego w Gdyni ogromne znaczenie ma budowa tzw. Drogi Czerwonej. Cieszę się, że znajduje ona swoje miejsce w strategii budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego – powiedział Marek Gróbarczyk, minister gospodarki morskiej i żeglugi śródlądowej.

– Celem nadrzędnym tej inwestycji są ułatwienia w transporcie ludzi i towarów, co idealnie wpisuje się w sens inwestycji CPK – podkreślił Marcin Horała, pełnomocnik rządu ds. CPK. – Ta inicjatywa pokazuje, jak fałszywa jest budowana przez niektórych alternatywa między inwestycjami strategicznymi a lokalnymi. Tymczasem to właśnie dzięki wielkiemu, strategicznemu programowi inwestycyjnemu CPK możemy również realizować powiązane inwestycje lokalne jak Droga Czerwona w Gdyni – dodał.

W osobnym podpisanym dziś porozumieniu o współpracy spółki Zarząd Portu Morskiego Gdynia i Centralny Port Komunikacyjny zobowiązały się do ścisłej współpracy przy realizacji istotnych projektów inwestycyjnych.

– Budowa inwestycji drogowych i kolejowych znacząco przyspieszy realizację kluczowych dla gospodarki morskiej i krajowej projektów, takich jak Port Zewnętrzny. Budowa Drogi Czerwonej będzie stymulacją do rozwoju regionu, ale także wsparciem dla działań na rzecz nowych połączeń żeglugowych w basenie Morza Bałtyckiego – powiedział Adam Meller, prezes Zarządu Morskiego Portu Gdynia.

Istotne znaczenie dla trójmiejskich portów mają też planowane inwestycje kolejowe CPK na Pomorzu, w szczególności budowa nowej linii kolejowej nr 5 CPK–Płock–Grudziądz–Gdańsk i modernizacja istniejących linii kolejowych nr 131, 201 i 202 przez Trójmiasto do Słupska. Umożliwią one np. osiągnięcie czasu przejazdu z Gdyni do Warszawy w 2 godz. 25 min. a do CPK w 2 godz. 10 min.

– Te inwestycje oznaczają rozdzielenie komunikacji pasażerskiej i towarowej, a tym samym zwiększenie przepustowości sieci kolejowej na potrzeby przewozów towarowych. Skrócenie czasu transportu do i z portów morskich będzie miało kluczowe znaczenie dla ich dalszego rozwoju – mówi Mikołaj Wild, prezes spółki CPK.

Strategiczną inwestycją Portu Gdynia jest Port Zewnętrzny, którego budowa stała się koniecznością w obliczu rosnącej konkurencji rynkowej oraz wobec prognoz popytu na przeładunki kontenerowe, przewidujących wzrost w polskich portach morskich do poziomu ok. 9,5 mln TEU w 2050 r. 

Budowa Portu Zewnętrznego przygotowywana jest w modelu Partnerstwa Publiczno-Prywatnego (PPP). Oznacza to, że firmy będą partycypować w kosztach inwestycji, w zamian za prawo do prowadzenia działalności związanej z przeładunkiem towarów. To dlatego wiceminister funduszy i polityki regionalnej Waldemar Buda, pełnomocnik rządu ds. PPP, podpisał dziś z prezesem Adamem Mellerem z Portu Gdynia w sprawie kontynuacji przygotowania projektu PPP.

– Budowa nowej infrastruktury ma istotne znaczenie dla konkurencyjności każdego portu, a zastosowanie modelu PPP stworzy możliwość optymalizacji wydatków publicznych. Kluczową kwestią dla projektu Portu Zewnętrznego jest zapewnienie koniecznej infrastruktury dostępowej, zarówno od strony lądu jak i morza – powiedział wiceminister funduszy i polityki regionalnej Waldemar Buda.

Dla Portu Gdynia istotną kwestią jest budowa falochronów, która umożliwi dostęp dla statków o większym tonażu, a będzie skoordynowana z powstaniem dodatkowego toru podejściowego do portu wojennego. Falochrony staną się także osłoną dla obecnie funkcjonującego wejścia do portu; ułatwią ruch statków handlowych przy Porcie Zewnętrznym, jak i promów oraz statków wycieczkowych wchodzących do Portu Gdynia.

Port Gdynia pełni funkcję punktu węzłowego międzynarodowej sieci bazowej TEN-T. Znajduje się on na wejściu korytarza Bałtyk–Adriatyk, którego przedłużeniem jest łącząca Gdynię ze Szwecją Autostrada Morska Gdynia–Karlskrona.

Pandemia koronawirusa jest sytuacją, z jaką biznes nie zetknął się do tej pory. Dla wielu przedsiębiorców to czas pełnego przearanżowania modelu prowadzonej działalności, choćby pod względem przejścia w pełni czy w części na pracę zdalną – co nie we wszystkich sektorach jest wykonalne. Logistyka świeżych produktów, ze względu na konieczność zapewnienia konsumentom podstawowych towarów, nie mogła zwolnić tempa. Co więcej, w niektórych przypadkach można stwierdzić, że sytuacja przyspieszyła niektóre ze zmian.

Ostatnie miesiące pokazały, że przyszłością funkcjonowania biznesu w szerokim ujęciu jest praca zdalna. Jak wynika z najnowszych badań przeprowadzonych przez pracownię ARC Rynek i Opinia, niemal siedmiu na dziesięciu Polaków pracujących zdalnie ocenia ten sposób pracy, jako łatwy i efektywny. Z kolei ponad połowa przedsiębiorców deklaruje, że w przyszłości całość lub część obowiązków pracownicy będą mogli realizować zdalnie.

– W przypadku pracy zdalnej, na jej efektywność wpływa zapewnienie pracownikom dostępu do niezbędnych systemów operacyjnych. Inwestycje w cyfrową transformacje i systemy IT są dzisiaj koniecznością dla biznesu. W przypadku logistyki świeżych produktów i nie tylko, obsługa klienta czy zarządzanie transportem może być realizowane zdalnie, bez negatywnego wpływu na łańcuch dostaw. To samo dotyczy zarządzania jakością. Temperatura i poziom wilgotności w naszych magazynach jest automatycznie monitorowany, a wszystkie anomalie są sygnalizowane alertami w aplikacji mobilnej. – Piotr Pietrzykowski, prezes Green Factory Logistics.

Przyspieszająca udział cyfryzacji w gospodarce to duża szansa dla biznesu, ale zmiany nie ograniczają się wyłącznie do inwestycji w systemy IT. Dla branży logistycznej i intralogistycznej oraz innych gałęzi biznesu automatyzacja i robotyzacja nie jest już wizją przyszłości, ale staje się codziennością, dyktowaną także przez poszukiwanie rozwiązań problemu kurczących się zasobów ludzkich. Wykorzystanie zautomatyzowanych i mobilnych robotów oraz elastycznych przestrzeni i integracja systemów zarządzania może być odpowiedzią na postępujące trendy digitalizacji i indywidualizacji potrzeb konsumentów. Logistyka coraz częściej inwestuje w technologie, aplikacje i rozwiązania bazujące na Internecie Rzeczy. Jak pokazuje raport B2B Global IoT Analysis, do końca 2020 roku ich kwota sięgnie 250 mld Euro.

– Za automatyzacją i robotyzacją zawsze musi iść uzasadnienie ekonomiczne skorelowane z charakterem biznesu. W przypadku logistyki produktów spożywczych wymagających ciągłej kontroli temperatury wciąż istotnym czynnikiem pozostaje praca człowieka. Wielkość zamówień i zleceń, ze względu na obrót produktami sezonowymi, jest zmienna co utrudnia poddanie ich automatyzacji. Z kolei w przypadku systemów operacyjnych związanych z przyjęciem czy wydaniem towaru, a także systemy klientów i centrów dystrybucyjnych cyfryzacja jest bez wątpienia niezbędna. – Piotr Pietrzykowski, prezes Green Factory Logistics.

Transformacja, jakiej ulegnie branża logistyczna w najbliższych latach będzie inicjowana innowacjami wdrażanymi w innych branżach, takich jak np. motoryzacyjnej, gdzie obecnie trwają prace nad wykorzystaniem potencjału autonomicznych pojazdów, sterowanych za pomocą sieci lub dronów dostawczych w przypadku mniejszych zamówień. Wciąż rozwijająca się technologia komunikacji pomiędzy urządzeniami, jako jeden z elementów automatyzacji, może uprościć procesy logistyczne realizowane w magazynach czy wspierać transport towarów, gwarantując bardziej bezpieczne dostawy.

-Koronawirus przyspieszył nieuniknione zmiany, dając dodatkowy impuls do wprowadzenia wielu rozwiązań opartych na innowacjach. Te zmiany z pewnością wpłyną na poprawę procesów logistycznych i usprawnią wszystkie  operacje. – Piotr Pietrzykowski, prezes Green Factory Logistics

Tempo i skala zmian regulacji podatkowych wymuszają na firmach coraz większą digitalizację zespołów finansowo-podatkowych. Jak wynika z badania „CFO Survey 2020 – spring edition”, przeprowadzonego przez firmę doradczą Deloitte, zdaniem 47 proc. dyrektorów finansowych polskich przedsiębiorstw wdrożenie nowoczesnych rozwiązań technologicznych poprawia efektywność pracy tych działów. Niewiele mniejsza liczba osób biorących udział w badaniu wskazuje na ograniczenie w ten sposób ryzyka podatkowego. Według ponad połowy pytanych digitalizacja ma największy wpływ na tworzenie i aktualizowanie raportów oraz automatyzację procesu gromadzenia danych. 

Według dyrektorów finansowych polskich przedsiębiorstw badanych przez Deloitte największe znaczenie dla pracy zespołów finansowo-podatkowych w ich firmach ma przygotowywanie i aktualizowanie raportów (58 proc.), automatyczne gromadzenie danych (55 proc.), zarządzanie przepływem pracy i dokumentami (50 proc.) oraz stosowane narzędzia analityczne (47 proc.).

Jak zauważają eksperci Deloitte, takie wskazania nie dziwią, gdy pod uwagę zostaną wzięte z jednej strony zwiększający się poziom skomplikowania raportowania podatkowego oraz rosnąca ilość wymaganych danych podatkowych, a z drugiej strony czasochłonność tworzenia wykwalifikowanego zespołu specjalistów podatkowych. Dodatkowo, nakładając na to ograniczenia natury kosztowej oraz dążenia do ulepszania procesów związanych z zarządzaniem ryzykiem. – Coraz powszechniej w obszarze finansowo-podatkowym stosowane są dedykowane systemy informatyczne usprawniające procesy raportowania podatkowego, rozszerzenia dla ogólnie dostępnych systemów ERP, rozwiązania polegające na automatyzacji i robotyzacji procesów, a także wdrożenia narzędzi klasy BI in memory. Rozwiązania te mogą w znacznym stopniu ograniczyć czasochłonność – mówi Paweł Spławski, Partner, Lider Programu CFO w Deloitte.

Wydatki na analitykę danych – tak, ale nie zawsze

Badanie „CFO Survey 2020 – spring edition”, zostało wykonane między marcem a połową maja 2020 r., czyli już w trakcie epidemii SARS-CoV-2, na grupie 309 dyrektorów finansowych z 6 krajów Europy Środkowej. Uzyskane dane pokazują, że choć 50 proc. ankietowanych wskazało redukcję kosztów jako kluczową strategię działania ich biznesów w tym trudnym okresie, znaczna część z nich planuje w ciągu następnych dwunastu miesięcy zwiększać wydatki na narzędzia analityki danych w obszarze podatków.

Ponad połowa (56 proc. CFO) widzi taką możliwość w przypadku usprawnienia w planowaniu zasobów przedsiębiorstwa (ERP), a według 48 proc. wzrosty wydatków obejmą systemy i aplikacje podatkowe. Istotne (42 proc.) będą też koszty automatyzacji procesów, co wiąże się np. z robotami usprawniającymi proces księgowania faktur zakupowych, czy też z coraz bardziej zautomatyzowanym generowaniem i wysyłaniem faktur sprzedażowych do klientów.

– Planowanie zwiększenia wydatków przez istotną część badanych na narzędzia związane z analizą danych w obszarze podatków ma na pewno związek z nieustannymi nowelizacjami przepisów. Wprowadzenie nowych wymogów dotyczących raportowania V7M stanowi dość istotną zmianę systemową i wymusza gromadzenie nowych typów informacji – mówi Krzysztof Wilk, Partner Associate w dziale Doradztwa Podatkowego w Deloitte.

Co interesujące, bardzo wysoki odsetek badanych nie przewiduje wzrostu nakładów na rozwiązania kognitywne.  61 proc. pytanych wskazało w tym przypadku, że nie będzie inwestować w technologie kognitywne, do których zalicza się np. sztuczna inteligencja, ani w systemy bazujące na Internecie Rzeczy. Aż 71 proc. respondentów nie bierze pod uwagę blockchainu.

Korzyści digitalizacji podatków

Przepisy podatkowe w ostatnim czasie coraz częściej wymuszają na przedsiębiorcach digitalizację pracy zespołów podatkowych. Ankietowani przez Deloitte uważają, że takie rozwiązania poprawiają efektywność pracy w ich firmach (47 proc.), pozwalają ograniczyć ryzyko podatkowe (44 proc.), usprawniają procesy raportowania (35 proc.) i podejmowania decyzji (27 proc.), a także zmniejszają zaangażowanie pracowników w powtarzalne czynności (26 proc.) oraz redukują koszty i liczbę ludzkich błędów (po 24 proc.).

Zgodnie z obowiązującymi regulacjami systemy finansowo-księgowe czy ERP muszą być dostosowane do sporządzania raportów JPK i przeprowadzania ich wewnętrznej walidacji. W coraz bardziej złożonym otoczeniu prawnym opieranie się na weryfikacji manualnej danych podatkowych jest coraz bardziej ryzykowne. Dzieje się tak nie tylko ze względu na rosnące wolumeny transakcyjne. Przyczyniają się do tego także wymagania administracji podatkowej oraz zwiększone możliwości kontrolne organów wynikające z automatyzacji procesu kontroli podatkowych.

– Transakcje są weryfikowane przez organy z danymi kontrahentów poprzez porównywanie JPK VAT, a coraz częściej dane analizowane są z innymi ustrukturyzowanymi raportami takimi jak e-sprawozdania finansowe, czy pliki kontrolne JPK w zakresie faktur, wyciągów bankowych i magazynów. Z tego powodu, jak widać z odpowiedzi naszych ankietowanych, automatyzacja funkcji podatkowej, jak również zwiększanie nacisku na poprawę pewności raportowania są wyraźnie dostrzegane przez kadrę zarządczą i stają się dziś niemal koniecznością – mówi Norbert Wasilewski, Partner Associate w Dziale Doradztwa Podatkowego Deloitte. Ekspert dodaje, że zbliża się 4. rocznica wejścia w życie przepisów dotyczących raportowania JPK i w tym czasie zarówno podatnicy jak i organy podatkowe mocno zwiększyły swoje kompetencje oraz możliwości kontrolne przygotowanych przez podatników danych.

Raportowanie podatkowe – najczęściej przez ERP

Wymóg elektronicznego raportowania podatkowego wiąże się z koniecznością wykorzystania szeregu rozwiązań, zależnych od tego o jakie deklaracje chodzi w danym przypadku. Z odpowiedzi CFO wynika, że najczęściej są to narzędzia wbudowane w systemy księgowe/ERP. W przypadku JPK VAT/ JPK VDEK tak zadeklarowało 65 proc. pytanych; 61 proc. postępuje tak z mechanizmem podzielonej płatności (Split Payment), a przy Białej Liście Podatników 45 proc. Najrzadziej systemowe narzędzia wspierające raportowanie są stosowane w zakresie obowiązków dotyczących raportowania MDR (tylko 19 proc.). W mniejszym stopniu firmy respondentów korzystały z narzędzi zewnętrznych takich jak: nakładki, interfejsy czy dashboardy oraz realizacji obowiązków w formie outsourcingu.

Nadążanie za błyskawicznie zmieniającymi się regulacjami podatkowymi to nie lada wyzwanie. Z perspektywy prowadzących biznes najlepszym rozwiązaniem jest obsługa wszelkich procesów podatkowych z jednego źródła, takiego jak system finansowo-księgowy czy ERP.

– Nowe wymogi to nie tylko wyzwanie dla systemów, ale i coraz częściej ryzyko istotnych sankcji dla firm czy zarządów – np. brak możliwości zaliczenia wydatków do kosztów przy zapłacie na konto spoza tzw. Białej Listy czy sankcje związane z brakiem zachowania metody podzielonej płatności. Braki w nowym pliku JPK_V7M, który wejdzie w życie od 1 października 2020 r., mogą z kolei skutkować karą administracyjną w wysokości 500 zł za każdy błąd. Nie powinno więc dziwić, że przedsiębiorcy nierzadko posiłkują się zewnętrznymi rozwiązaniami, takimi jak samodzielne oprogramowanie, nakładki lub konwertery – mówi Norbert Wasilewski. Ekspert dodaje, że wyspecjalizowane firmy o wysokich kompetencjach technologicznych i doradczych, wiedzą, jak je prawidłowo skonfigurować, aby zapewnić zgodność z ostatnimi obowiązującymi przepisami. Są one również bardziej elastyczne i pozwalają na szybsze dostosowanie do nowych wymogów czy nawet zmieniającego się podejścia organów podatkowych.

Relatywnie niewielki udział narzędzi analitycznych wspierających raportowanie MDR pokazuje, że nawet bardzo złożone rozwiązania informatyczne i postępująca automatyzacja wielu procesów nie zawsze mogą w sposób efektywny radzić sobie z wszystkimi obszarami raportowania. Wciąż istnieją obszary, w których konieczna jest szczegółowa analiza konkretnych działań podatnika i przełożenie ich na ewentualne obowiązki sprawozdawcze, które wymykają się ramom systemów IT lub, które mogą być przez nie co najwyżej wspierane pod czujnym okiem specjalistów. 

Technologiczne kompetencje ekspertów podatkowych

We współczesnym środowisku księgowo-podatkowym eksperci obok oczywistej znajomości zagadnień finansowych czy prawnych muszą coraz częściej dysponować także odpowiednią wiedzą informatyczną, pozwalającą na współpracę z działami IT czy konsultantami zewnętrznymi przy opracowywaniu oprogramowania i odpowiednich rozwiązań automatyzujących czy analizujących dane.

– Widać to również w firmach doradczych, gdzie działy podatkowo-technologiczne rozwijają się bardzo dynamicznie, łącząc znajomość przepisów podatkowych ze specjalizacją IT. Nie powinien więc dziwić fakt, że również przedsiębiorcy w dużej części w takim kierunku rozwijają swoje funkcje podatkowe. Wciąż jednak widać przestrzeń do rozwoju w tym obszarze – mówi Paweł Spławski.

Ponad połowa polskich respondentów badania Deloitte pozytywnie oceniła wiedzę i umiejętności swoich pracowników w dziedzinie technologii cyfrowych w funkcji podatkowej. Jednoznacznej pozytywnej odpowiedzi w tym zakresie udzieliło 48 proc., a 6 proc. częściowo zgodziło się z tym stwierdzeniem. Tyle samo zdecydowanie mu zaprzeczyło, a aż 31 proc. odpowiedziało „raczej nie”. Zastanawiające może być, że 8 proc. CFO zadeklarowało, że nie ma żadnej wiedzy na ten temat.