W projekcie Strategii Rozwoju Rynku Kapitałowego znalazły się ciekawe propozycje, takie jak zwolnienia czy obniżki podatkowe, rozszerzenie oferty produktowej czy ograniczenie zjawiska goldplatingu (nadmiernie poszerzającej pierwotne intencje implementacji dyrektyw UE w prawie narodowym, częstym efektem jest zwiększenie kosztów dla biznesu). Jednak o atrakcyjności i dojrzałości rynku kapitałowego, poza wymienionymi czynnikami, decyduje również jakość samych emitentów i bezpieczeństwo inwestowania. Z tym bezpośrednio związane są standardy ładu korporacyjnego i poziom ich przestrzegania przez spółki notowane na giełdzie, szczególnie w kontekście ochrony akcjonariuszy mniejszościowych. Strategia Rozwoju Rynku Kapitałowego proponuje w tym zakresie wiele wartych uwagi rozwiązań.
Szczególnie interesująco brzmi propozycja zróżnicowania przez giełdę opłat dla emitentów, w zależności od podejścia spółek do stosowania zasad ładu korporacyjnego, co pozwoliłoby przełożyć poziom jego przestrzegania na wymierne korzyści finansowe dla emitentów. Równie ciekawe są propozycje publicznego ogłaszania rankingów w zakresie stosowania ładu korporacyjnego, przy obecnym braku jakichkolwiek przekrojowych informacji na ten temat (poza analizami przygotowywanymi i publikowanymi okresowo przez Forum Rad Nadzorczych) oraz nagród w tym obszarze. Pozwoliłyby to inwestorom uwzględniać tego typu informacje w swoich decyzjach inwestycyjnych. Wyzwanie, jakie wiąże się z przyznawaniem nagród czy wyróżnień, to pojawiająca się konieczność stworzenia systemu weryfikacji czy deklaracje spółek zgodne są z rzeczywistością.
Zastanawia postulat wprowadzenia zasad dobrych praktyk dla spółek Skarbu Państwa notowanych na GPW. Wydaje się, że z perspektywy akcjonariuszy mniejszościowych, stosowanie przez te spółki obecnie istniejących zasad ładu korporacyjnego, w tym Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na GPW, byłoby już świetnym wynikiem.
Same zasady ładu korporacyjnego są już skodyfikowane na naszym rynku zarówno w formie Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na GPW (DPSN), jak i różnych przepisów prawa. Natomiast to czego ewidentnie brakuje to mechanizmów egzekwujących stosowania tych zasad przez spółki. W tym kontekście dalszej analizy wymaga sugestia rozważenia wprowadzenia sankcji za nieprzestrzeganie ładu korporacyjnego, co oznaczałoby w praktyce odejście od obecnie przyjętej zasady stosuj lub wyjaśnij, jeśli nie stosujesz. W tym kontekście należy spojrzeć również na debiutantów giełdowych, którzy mają obowiązek w prospekcie emisyjnym złożyć oświadczenie w zakresie przestrzegania zasad dobrych praktyk – tyle, że znów nikt nie weryfikuje rzetelności tych oświadczeń i nie bierze odpowiedzialności za skuteczność i jakość funkcjonujących w spółce rozwiązań, na przykład w zakresie audytu wewnętrznego, czy zarządzania ryzykiem.
Podsumowując, projekt Strategii Rozwoju Rynku Kapitałowego, a w szczególności elementy dotyczące poprawy ładu korporacyjnego i zwiększenia zaufania do rynku kapitałowego, doskonale wpisują się w dyskusje i działania na dojrzałych rynkach kapitałowych, gdzie coraz częściej mówi się o rozszerzeniu tych regulacji także na podmioty niebędące spółkami giełdowymi w związku z ich istotnym wpływem na gospodarkę. Propozycje są dobre i ciekawe, natomiast kluczowe wyzwania będą wiązały się z samym ich wdrożeniem.
Krzysztof Szułdrzyński
Partner zarządzający działem audytu i usług doradczych PwC, współtwórca Forum Rad Nadzorczych, członek Komitetu Konsultacyjnego GPW ds. ładu korporacyjnego
