Nie każdy przedsiębiorca może skorzystać z dodatkowych rozwiązań dotyczących czasu pracy w okresie stanu zagrożenia epidemicznego oraz stanu epidemii. Chodzi o zmianę systemu lub rozkładu czasu pracy pracowników oraz zlecenie pracy w godzinach nadliczbowych.
Te bardzo wygodne i elastyczne narzędzia swobodnego kształtowania czasu pracy są dostępne dla ograniczonej grupy przedsiębiorstw.
Kto może skorzystać?
Ustawa pozwala na elastyczne kształtowanie czasu pracy czterem grupom przedsiębiorstw:
- prowadzącym działalność zapewniającą funkcjonowanie systemów i obiektów infrastruktury krytycznej, a więc kluczowych dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służących zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców w zakresie zaopatrzenia w energię, surowce energetyczne i paliwa, sieci teleinformatycznych, zaopatrzenia w wodę, systemów transportowych, produkcji, składowania, przechowywania i stosowania substancji chemicznych i promieniotwórczych,
- nie będącym wprawdzie częścią infrastruktury krytycznej, ale będącym podwykonawcą lub dostawcą kluczowym dla zachowania ciągłości infrastruktury krytycznej,
- zapewniającym funkcjonowanie stacji paliw płynnych oraz stacji gazu ziemnego,
- podmioty, którym Prezes Rady Ministrów w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 wydał polecenie w trybie art. 11 ust. 2 ustawy o COVID-19, na przykład transport do wykonania.
Dodatkowe warunki
Ustawa w zakresie tych szczególnych rozwiązań wprowadza dodatkowo zasadę „wszystkie ręce na pokład”. W konsekwencji pracodawca korzystający z zawartych w niej rozwiązań jest zobowiązany odmówić udzielenia pracownikom urlopu wypoczynkowego, urlopu bezpłatnego, a także każdego innego urlopu, przesunąć termin urlopów już ustalonych, a w przypadku pracowników już korzystający z wolnego – odwołać ich i wezwać do pracy.
Na pracodawcy spoczywa także obowiązek zapewnienia pracownikowi zakwaterowania i wyżywienia, jeżeli jest to niezbędne do wykonania jego obowiązków pracowniczych. Wartość takich świadczeń nie podlega wliczeniu do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
Podsumowanie
Rozwiązania dostępne dla kluczowych z punktu widzenia funkcjonowania państwa przedsiębiorstw są jednymi z najdalej ingerujących w prawa pracowników w zakresie czasu pracy. Pracodawca może wybierać spośród różnych systemów i rozkładów czasu pracy, dostosowując je do swoich potrzeb, bez potrzeby przechodzenia przez formalności, które są potrzebne w normalnych warunkach i które nadal muszą stosować inni pracodawcy (m.in. zmienić regulamin pracy, uzgodnić zmiany z organizacją związkową).
Karolina Kołakowska, adwokat w Kancelarii Brzezińska Narolski Adwokaci (http://bnadwokaci.pl/). Ekspert z zakresu indywidualnego i zbiorowego prawa pracy oraz ochrony danych osobowych, trener i szkoleniowiec.
