Dzięki decentralizacji wytwarzania energii odnawialnej, małe i średnie przedsiębiorstwa oraz gospodarstwa rolne zwiększają niezależność energetyczną, co sprzyja zrównoważonemu rozwojowi terenów wiejskich. Piotr Ostaszewski – prezes Ekovoltis (dawniej e2V) mówi o wpływie zielonej energetyki na przemysł, rolnictwo i budownictwo.
Zielona energia posiada specyficzne cechy, dzięki którym wspomaga postęp w przemyśle i gospodarce. Proszę opowiedzieć o tym, w jaki sposób innowacyjna energetyka wspiera zrównoważony rozwój.
Jedną z największych zalet zielonej energii jest jej decentralizacja, co oznacza, że może być produkowana niemal wszędzie, gdzie są odpowiednie warunki naturalne. To wpływa na procesy przemysłowe, ponieważ pozwala na lokalne wytwarzanie energii. Ma to szczególne znaczenie dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz dla gospodarki na terenach słabo rozwiniętych, zwłaszcza wiejskich. Przedsiębiorstwa z tych obszarów mogą nie mieć dostępu do rozbudowanej infrastruktury energetycznej, a koszty doprowadzenia sieci dystrybucyjnych do odległych miejsc mogą wpływać na opłacalność przedsięwzięć.
Na terenach wiejskich, źródła energii odnawialnej mogą znacząco przyspieszyć rozwój gospodarczy. To z kolei może przyciągnąć inwestycje, wspierać tworzenie miejsc pracy i poprawiać jakość życia mieszkańców. Niestety, przykłady mikrosieci funkcjonujących na obszarach wiejskich, gdzie lokalne społeczności korzystają z energii słonecznej, wiatrowej czy biomasy, można znaleźć głównie za granicą, w takich miejscach jak duńska wyspa Bornholm, Alaska czy Teksas. Tego rodzaju inicjatywy mają szczególny wpływ na rozwój turystyki czy niewielkich przedsiębiorstw rzemieślniczych i przetwórczych.
Decentralizacja wytwarzania energii odnawialnej promuje innowacje i rozwój technologii związanych z zarządzaniem energią. Przykłady to inteligentne sieci energetyczne (smart grids), które efektywnie integrują źródła energii odnawialnej i zarządzają nimi w sposób zoptymalizowany, dostosowując dostawy do rzeczywistych potrzeb użytkowników. Ponadto decentralizacja wytwarzania energii odnawialnej sprzyja społecznej akceptacji i zaangażowaniu w transformację energetyczną, która dzieje się na naszych oczach. Kiedy lokalne społeczności mają możliwość uczestniczenia w produkcji energii, stają się bardziej zaangażowane w ochronę środowiska i wspieranie zrównoważonego rozwoju. To może prowadzić do powstawania nowych modeli biznesowych, które łączą lokalne inicjatywy z globalnymi celami klimatycznymi. Na przykład duńska Wyspa Samsø stała się jednym z pierwszych miejsc na świecie, które osiągnęło samowystarczalność energetyczną, korzystając wyłącznie z odnawialnych źródeł energii. Lokalni mieszkańcy są właścicielami farm wiatrowych, biogazowni i instalacji solarnych, co nie tylko umożliwia im produkcję energii, ale również angażuje ich w ochronę środowiska i promowanie zrównoważonego rozwoju.
Wreszcie, decentralizacja wytwarzania energii odnawialnej przyczynia się do redukcji emisji gazów cieplarnianych i poprawy jakości powietrza. Lokalne źródła energii odnawialnej zmniejszają zapotrzebowanie na paliwa kopalne. Działania te wzmacniane są również poprzez odpowiednie zmiany legislacyjne – wprowadzenie klastrów czy spółdzielni energetycznych powoduje zwiększenie roli energetyki lokalnej, a w dłuższej perspektywie może przyczynić się do osiągnięcia globalnych celów klimatycznych i poprawy zdrowia publicznego.
W jaki sposób zdecentralizowana zielona energetyka może wspomagać rozwój najnowszych technologii przemysłowych, w tym tak zwanego przemysłu 4.0?
Bliskość punktu produkcji energii do miejsca jej zużycia wspiera rozwój automatyzacji. Zmniejszają się straty energii związane z jej przesyłem, możliwe jest bardziej precyzyjne zarządzanie dostawami. Systemy automatyczne mogą szybciej reagować na zmiany w dostępności energii i dostosowywać operacje do lokalnych warunków, co zwiększa ich efektywność. Przykładem jest Tesla Gigafactory w stanie Nevada, gdzie energia z OZE generowana na miejscu zasila linie produkcyjne, co minimalizuje opóźnienia i zapewnia stabilne dostawy energii do zaawansowanych systemów automatycznych.
Ponadto, zaawansowane systemy magazynowania energii, takie jak baterie litowo-jonowe, mogą gromadzić nadmiar energii wyprodukowanej przez OZE i wykorzystywać ją w czasie zwiększonego zapotrzebowania. To pozwala na lepsze zarządzanie zasobami energetycznymi i zapewnia stabilne zasilanie dla zautomatyzowanych linii produkcyjnych, robotów i innych urządzeń. Warto zaznaczyć, że niebawem ruszą programy wsparcia inwestycji w magazyny energii. Dofinansowanie NFOŚiGW ma wystartować jeszcze w 2024 roku, a program dysponuje budżetem w wysokości 4 miliardów złotych skierowanych do przedsiębiorców.
Inteligentne fabryki mogą również czerpać inne korzyści z energii odnawialnej. Systemy zarządzania budynkami mogą integrować różne źródła OZE, takie jak panele fotowoltaiczne, systemy geotermalne i małe turbiny wiatrowe, aby optymalizować zużycie energii i poprawiać efektywność energetyczną. Inteligentne systemy zarządzania mogą automatycznie dostosowywać oświetlenie, ogrzewanie, wentylację i klimatyzację do warunków środowiskowych i potrzeb użytkowników, co prowadzi do znacznych oszczędności energii i redukcji emisji CO2.
Decentralizacja wytwarzania energii odnawialnej jest też istotna w nowoczesnym rolnictwie i budownictwie. W jaki sposób te dwa sektory skorzystają na rozwoju zielonej energetyki?
Własne źródła energii, takie jak panele słoneczne czy turbiny wiatrowe, mogą zasilać maszyny rolnicze, systemy nawadniania czy oświetlenie gospodarstw. Elektryczne ciągniki mogą być ładowane z instalacji fotowoltaicznych umieszczonych w gospodarstwie. Systemy nawadniające zasilane energią słoneczną są już stosowane w wielu regionach, szczególnie tam, gdzie dostęp do energii elektrycznej jest ograniczony. Drony wykorzystywane do monitorowania upraw również mogą być zasilane bateriami ładowanymi energią słoneczną. Te rozwiązania pozwalają na zwiększenie wydajności rolnictwa, jednocześnie zmniejszając jego zależność od paliw kopalnych.
Systemy fotowoltaiczne są integrowane z uprawami rolnymi. Panele słoneczne mogą być umieszczane nad uprawami, co nie tylko generuje energię, ale również zapewnia cień dla roślin, redukując parowanie wody i poprawiając mikroklimat. Taka integracja nosi miano agrofotowoltaiki i pozwala na lepsze wykorzystanie gruntów, jednoczesną produkcję żywności i energii oraz zwiększenie dochodów rolników. W Polsce agrofotowoltaika znajduje się na etapie wczesnego rozwoju, lecz wiąże się z nią spory potencjał, m.in. z uwagi na dużą powierzchnię gruntów rolnych.
W budownictwie, decentralizacja wytwarzania energii odnawialnej pozwala na budowę budynków zeroenergetycznych, które samodzielnie generują energię potrzebną do ich funkcjonowania. Wspomniane już wcześniej panele fotowoltaiczne, małe turbiny wiatrowe, czy pompy ciepła mogą być instalowane na budynkach mieszkalnych i komercyjnych.
Budynki wyposażone we własne źródła energii przyczyniają się do redukcji emisji CO2 i innych zanieczyszczeń, co prowadzi do poprawy jakości powietrza i zdrowia mieszkańców. Dodatkowo, inwestycje w zieloną energię mogą zwiększyć wartość nieruchomości, coraz więcej firm poszukuje właśnie “zielonych” biurowców. W związku z koniecznością ograniczenia śladu węglowego decydują się one na zmianę lokalizacji swoich biur.
Rozmawiał Mateusz Banaszak
