Projekt rozporządzenia z dnia 24 kwietnia 2026 r., wydany w związku z ustawą o wzmocnieniu stosowania prawa do jednakowego wynagrodzenia kobiet i mężczyzn, stanowi istotny krok w kierunku zwiększenia realnej przejrzystości wynagrodzeń. Jego znaczenie nie polega jednak na wprowadzeniu nowej zasady równości – ta funkcjonuje w polskim porządku prawnym od lat – lecz na stworzeniu mechanizmów, które mają umożliwić jej skuteczne egzekwowanie.
Dotychczas problem luki płacowej pozostawał w dużej mierze niewidoczny lub trudny do uchwycenia w praktyce. Pracodawcy nie byli zobowiązani do przedstawiania szczegółowych danych, a brak jednolitych metod obliczania wskaźników powodował, że nawet dostępne analizy nie były w pełni porównywalne. Projektowane przepisy zmieniają ten stan rzeczy, wprowadzając obowiązek sporządzania szczegółowych sprawozdań dotyczących różnic w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn.
Zgodnie z projektowanymi regulacjami, sprawozdanie ma obejmować szeroki zakres danych dotyczących luki płacowej, zarówno w ujęciu rocznym, jak i godzinowym, a także uwzględniać różnice w zakresie składników uzupełniających i zmiennych wynagrodzenia. Co istotne, raportowanie nie ogranicza się wyłącznie do średnich wartości wynagrodzeń. Przewidziano również obowiązek uwzględniania mediany, która pozwala lepiej oddać rzeczywisty poziom wynagrodzeń większości pracowników i eliminuje zniekształcenia wynikające z wysokich wynagrodzeń jednostkowych.
Nowe przepisy wprowadzają także jednolite wzory obliczania wskaźników luki płacowej. Wskaźniki te będą wyrażane jako procentowa różnica między wynagrodzeniem kobiet i mężczyzn, odniesiona do poziomu wynagrodzeń mężczyzn. Standaryzacja metodologii ma fundamentalne znaczenie, ponieważ eliminuje możliwość dowolnego interpretowania danych i zapewnia ich porównywalność pomiędzy podmiotami.
Istotnym elementem projektowanej regulacji jest rozszerzenie zakresu analizy na wszystkie składniki wynagrodzenia, w tym premie i inne świadczenia o charakterze zmiennym. W praktyce to właśnie w tych elementach często ujawniają się największe dysproporcje, które nie są widoczne przy analizie samego wynagrodzenia zasadniczego. Wprowadzenie obowiązku raportowania tych danych może zatem prowadzić do ujawnienia różnic, które dotychczas pozostawały poza kontrolą.
Kolejną nowością jest obowiązek przedstawiania struktury wynagrodzeń w podziale na przedziały płacowe. Pracodawcy będą zobowiązani do wskazania, jaki odsetek kobiet i mężczyzn znajduje się w poszczególnych poziomach wynagrodzeń. Takie podejście pozwala nie tylko ocenić różnice w wysokości wynagrodzeń, ale także zidentyfikować ewentualne bariery strukturalne, polegające na koncentracji kobiet w niższych przedziałach płacowych.
Projekt przewiduje również obowiązek analizy luki płacowej w podziale na kategorie pracowników, co oznacza konieczność porównywania wynagrodzeń w ramach podobnych stanowisk lub grup zaszeregowania. Rozwiązanie to ma szczególne znaczenie z punktu widzenia praktyki stosowania prawa, ponieważ eliminuje argumentację opartą na ogólnym zróżnicowaniu stanowisk i umożliwia bardziej precyzyjną ocenę, czy zasada równego wynagrodzenia jest rzeczywiście przestrzegana.
Wprowadzenie tak szerokiego obowiązku raportowego będzie miało istotne konsekwencje dla pracodawców. Po pierwsze, wymusi uporządkowanie systemów wynagrodzeń oraz metod ich dokumentowania. Po drugie, zwiększy ryzyko ujawnienia nieuzasadnionych różnic płacowych, co może prowadzić nie tylko do sporów sądowych, ale także do konsekwencji reputacyjnych. Z drugiej strony, dla pracowników nowe regulacje oznaczają istotne wzmocnienie pozycji, w szczególności poprzez zwiększenie dostępu do informacji i ułatwienie dochodzenia roszczeń.
Projektowane przepisy wpisują się w szerszy trend regulacyjny, który zakłada, że sama formalna równość nie jest wystarczająca, jeżeli nie towarzyszy jej przejrzystość. W tym sensie omawiana regulacja nie tyle wprowadza nowe obowiązki materialne, ile tworzy narzędzia umożliwiające ich egzekwowanie. W projekcie zwiększono górny limit grzywny do 60 000,00 zł oraz rozszerzono katalog wykroczeń.
W konsekwencji, największą zmianą wynikającą z projektowanych przepisów jest przejście od abstrakcyjnej zasady równego wynagrodzenia do systemu, w którym jej realizacja będzie podlegała regularnej, mierzalnej i porównywalnej ocenie.








