Kursy walut
Ładowanie kursów…
◆Kalendarz podatkowy

Polska ma silny przemysł, ale brakuje specjalistów od automatyzacji. Raport SEGRO pokazuje skalę problemu

-Reklama-Biuro Tłumaczeń OnlineBiuro Tłumaczeń Online

Polska ma rozbudowaną bazę produkcyjną, rozwinięte zaplecze logistyczne i kilka dużych ośrodków przemysłowych. Coraz większym problemem jest jednak dostępność pracowników potrafiących obsługiwać, programować i utrzymywać nowoczesne urządzenia. O tych samych specjalistów konkurują producenci samochodów, operatorzy magazynów, sieci handlowe, centra danych oraz przedsiębiorstwa zbrojeniowe.

Problem opisuje raport „The New Collar Workforce: Competing for the talent to deliver the next industrial revolution”, przygotowany na zlecenie SEGRO we współpracy z Randstad Advisory. Badanie objęło osiem europejskich państw, około 13 tys. przedsiębiorstw i ponad 400 tys. ogłoszeń o pracę.

Autorzy analizowali rozwój zawodów określanych jako new collar. Chodzi o stanowiska, na których praktyczne doświadczenie techniczne trzeba łączyć z umiejętnościami obsługi automatyki, robotów przemysłowych, systemów cyfrowych i analizy danych. W wielu przypadkach nie wymagają one wyższego wykształcenia, lecz odpowiedniego przygotowania zawodowego i specjalistycznych szkoleń.

Polska ma 3,3 wykwalifikowanego pracownika na jedno ogłoszenie

W Polsce na jedno ogłoszenie dotyczące stanowisk wymagających nowych kompetencji technicznych przypada średnio 3,3 osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje. W Niemczech wskaźnik wynosi 2,2, we Francji 3,1, a w Holandii 4,6.

Wyniki pokazują, że niedobór specjalistów występuje również w państwach o bardziej rozwiniętej automatyzacji przemysłu. Niemieckie przedsiębiorstwa dysponują rozbudowanym zapleczem technologicznym, ale jednocześnie muszą konkurować o stosunkowo niewielką grupę pracowników z najbardziej poszukiwanymi umiejętnościami.

Wskaźnika nie należy utożsamiać z liczbą kandydatów ubiegających się o pracę. Badacze uwzględnili wszystkie zidentyfikowane osoby posiadające określone kwalifikacje, również te, które są już zatrudnione i nie szukają nowego zajęcia.

Na potrzeby analizy Randstad przyjął poziom referencyjny 50 osób z odpowiednimi kompetencjami na jedno ogłoszenie. Taka relacja ma zapewniać pracodawcom większe możliwości rekrutacji i zwiększania zatrudnienia. Jest to jednak założenie modelowe, a nie powszechnie obowiązujący standard rynku pracy.

Wykres 1. Dostępność specjalistów technicznych
Niemcy

2,2 osoby

Francja

3,1 osoby

Polska

3,3 osoby

Holandia

4,6 osoby

Źródło: SEGRO, The New Collar Workforce, listopad 2026; liczba osób o odpowiednich kompetencjach na ogłoszenie.

Tylko 14 proc. pracowników produkcji przeszło do nowych zawodów

W analizowanej grupie zawodów produkcyjnych Randstad zidentyfikował w Polsce około 336 tys. pracowników. Spośród nich 47,9 tys. posiada kwalifikacje odpowiadające nowym stanowiskom technicznym, co stanowi 14,2 proc.

W Niemczech udział ten wynosi 21,9 proc., we Włoszech 16,2 proc., a we Francji 9,3 proc. Polska wypada więc lepiej od Francji, ale wyraźnie ustępuje Niemcom, gdzie automatyzacja produkcji jest bardziej zaawansowana.

Różnice dotyczą nie tylko znajomości nowego oprogramowania. Przedsiębiorstwa potrzebują pracowników, którzy potrafią programować sterowniki PLC, diagnozować awarie robotów, analizować dane z maszyn i integrować urządzenia z systemami sterowania produkcją.

Są to kwalifikacje niezbędne do uruchamiania nowych linii technologicznych i utrzymywania ich sprawności. Niedobór takich specjalistów może wydłużać wdrożenia, zwiększać koszty serwisowania urządzeń i utrudniać rozbudowę zakładów.

Wykres 2. Pracownicy produkcji z nowymi kompetencjami
Francja

9,3%

Polska

14,2%

Włochy

16,2%

Niemcy

21,9%

Źródło: Randstad Advisory, s. 33; udział w analizowanych grupach pracowników produkcji.

Handel detaliczny ma największe braki kadrowe

Jeszcze większa dysproporcja między zapotrzebowaniem a liczbą wykwalifikowanych pracowników występuje w polskim handlu detalicznym.

W tej części badania zidentyfikowano około 226,2 tys. osób wykonujących tradycyjne prace handlowe i operacyjne. Zaledwie 9,1 tys. posiada kompetencje odpowiadające analizowanym nowym stanowiskom. Jednocześnie odnotowano 81,8 tys. ogłoszeń o pracę wymagającą takich kwalifikacji.

W rezultacie na jedno ogłoszenie przypada w Polsce około 0,1 osoby z odpowiednimi umiejętnościami. To najniższy wynik spośród ośmiu badanych państw. W Niemczech wskaźnik wynosi 0,5, a w Wielkiej Brytanii 0,6.

Nie oznacza to, że w polskim handlu brakuje ponad 70 tys. pracowników. Ogłoszenia pokazują zapotrzebowanie rekrutacyjne, a nie liczbę faktycznie nieobsadzonych etatów. Wyniki wskazują natomiast na duży niedobór kwalifikacji potrzebnych do obsługi coraz bardziej zautomatyzowanych sklepów i centrów dystrybucyjnych.

Pracodawcy poszukują między innymi techników robotyki magazynowej, operatorów automatycznych systemów kompletacji zamówień, specjalistów zarządzania zapasami z wykorzystaniem RFID oraz pracowników potrafiących analizować dane dotyczące sprzedaży i stanów magazynowych.

Transformacja przebiega szybciej w handlu internetowym niż w tradycyjnych sklepach. W ośmiu badanych krajach do nowych zawodów technicznych i cyfrowych przeszło około 12 proc. analizowanych pracowników e-commerce, wobec 3 proc. w handlu stacjonarnym.

Automatyzacja przebiega w różnym tempie

Polskie przedsiębiorstwa mają różne możliwości pozyskiwania specjalistów w zależności od branży. Największy udział pracowników, którzy zdobyli kwalifikacje odpowiadające nowym stanowiskom, występuje w badanej grupie zawodów produkcyjnych. W budownictwie i sektorze life sciences odsetek przekracza 12 proc.

Znacznie mniejszy udział takich osób odnotowano w transporcie i logistyce, przemyśle obronnym oraz handlu detalicznym.

W transporcie potrzebni są przede wszystkim specjaliści od diagnostyki pojazdów elektrycznych, automatyzacji magazynów i analizy danych flotowych. W przemyśle obronnym rośnie zapotrzebowanie na techników systemów autonomicznych, elektroników, specjalistów łączności oraz pracowników utrzymania zaawansowanego sprzętu wojskowego.

Przemysł produkcyjny wymaga z kolei szerszych kompetencji w zakresie mechatroniki, robotyki i automatyki. Poszczególne branże korzystają jednak z podobnych umiejętności, dlatego często konkurują o tych samych pracowników.

Według raportu kompetencje z zakresu mechatroniki i automatyki są poszukiwane we wszystkich siedmiu głównych sektorach objętych analizą. To samo dotyczy umiejętności związanych z przemysłowym internetem rzeczy i systemami połączonymi.

Przeniesienie specjalisty z jednej firmy do drugiej rozwiązuje problem pojedynczego pracodawcy, ale nie zwiększa liczby wykwalifikowanych osób na rynku. Autorzy badania wskazują dlatego na potrzebę rozwijania kwalifikacji obecnych pracowników, także tych zatrudnionych w innych branżach.

Wykres 3. Nowe kwalifikacje techniczne w polskich branżach
Produkcja

14,2%

Life sciences

12,2%

Budownictwo

12,2%

Transport i logistyka

4,9%

Przemysł obronny

4,8%

Handel detaliczny

4%

Źródło: Randstad Advisory, s. 33, 36, 39, 42, 45 i 50; udziały w odrębnych modelowanych grupach zawodowych.

Wrocław i Górny Śląsk mają duże zasoby pracowników przemysłowych

W Polsce zaplecze kadrowe dla nowych inwestycji skupia się przede wszystkim w kilku obszarach metropolitalnych. W zestawieniu obejmującym pracowników z różnych sektorów największe grupy zidentyfikowano w rejonie Warszawy – około 76,5 tys. osób, Wrocławia – 64,5 tys., Górnego Śląska – 28 tys. oraz Krakowa – 20,8 tys.

Poszczególne ośrodki różnią się jednak strukturą zatrudnienia. Wrocław i Górny Śląsk mają szczególnie duże zasoby pracowników produkcyjnych. W badaniu oszacowano je odpowiednio na 37,7 tys. i 28 tys. osób.

Warszawa wyróżnia się natomiast zapleczem handlowym i logistycznym. W stołecznym obszarze metropolitalnym zidentyfikowano 52,8 tys. pracowników analizowanych zawodów handlowych oraz 15,7 tys. w transporcie i logistyce.

Dane regionalne mają znaczenie przy wyborze lokalizacji nowych zakładów. Dostępność terenów inwestycyjnych, energii i infrastruktury transportowej nie wystarczy, jeżeli w pobliżu brakuje pracowników przygotowanych do obsługi planowanych technologii.

Przedsiębiorstwo uruchamiające zautomatyzowaną fabrykę potrzebuje techników, elektryków i specjalistów utrzymania ruchu. Centrum danych wymaga z kolei pracowników zajmujących się systemami zasilania, chłodzenia i sterowania. Choć część ich kwalifikacji się pokrywa, poszczególne inwestycje wymagają odmiennego przygotowania zawodowego.

Raport zwraca również uwagę na słabsze niż w niektórych zachodnioeuropejskich ośrodkach powiązania polskiego przemysłu z zapleczem innowacyjnym. Autorzy wskazują na potrzebę ściślejszej współpracy przedsiębiorstw z uczelniami, ośrodkami badawczymi i instytucjami kształcenia technicznego.

Najtrudniej obsadzić stanowiska wymagające pracy na miejscu

Niedobór specjalistów jest szczególnie dotkliwy na stanowiskach wymagających codziennej obecności przy urządzeniach przemysłowych.

W sześciu porównaniach sektorowych przeprowadzonych przez Randstad średnio około 40 proc. wakatów związanych bezpośrednio z obsługą maszyn i infrastruktury pozostawało nieobsadzonych. W przypadku stanowisk, które można wykonywać z większą elastycznością lokalizacyjną, odsetek wyniósł około 13 proc.

Największe problemy z rekrutacją dotyczą między innymi operatorów zautomatyzowanych systemów realizacji zamówień. W tej grupie nieobsadzonych pozostaje 45,6 proc. wakatów. Dla techników mechatroniki i automatyki przemysłowej odsetek wynosi 41,7 proc., a dla specjalistów automatyzacji pakowania i przepływu materiałów – 41 proc.

Wykorzystanie sztucznej inteligencji nie eliminuje zapotrzebowania na takich pracowników. Systemy cyfrowe mogą analizować parametry pracy urządzeń i przewidywać awarie, ale naprawa maszyny, regulacja linii produkcyjnej czy uruchomienie instalacji nadal wymagają obecności wykwalifikowanego personelu.

Dlatego przedsiębiorstwa muszą szukać pracowników przede wszystkim na lokalnym rynku. W części zawodów nie mogą korzystać z pracy zdalnej ani rekrutować specjalistów bez uwzględnienia możliwości ich codziennych dojazdów.

Wykres 4. Odsetek nieobsadzonych wakatów
Praca na miejscu

40%

Praca bardziej elastyczna

13%

Źródło: SEGRO, The New Collar Workforce, s. 12; średnie z sześciu porównań zawodowych.

Duże firmy szkolą pracowników cztery razy częściej

Kolejną barierą jest nierówny dostęp do szkoleń. Z przywołanych w raporcie danych Eurostatu wynika, że szkolenia dotyczące nowych technologii zapewniało pracownikom 72,62 proc. dużych przedsiębiorstw i 17,21 proc. małych firm.

Oznacza to różnicę wynoszącą 55,41 pkt proc. Duże przedsiębiorstwa prowadzą takie szkolenia ponad cztery razy częściej niż małe.

Różnica wynika między innymi z kosztów specjalistycznego wyposażenia. Duży producent może zorganizować własne szkolenia z programowania robotów, obsługi sterowników czy diagnostyki systemów przemysłowych. Mniejszy dostawca często nie dysponuje odpowiednimi urządzeniami ani personelem szkoleniowym.

Może to spowalniać automatyzację całych łańcuchów dostaw. Nawet jeśli duży producent zmodernizuje fabrykę, współpracujące z nim przedsiębiorstwa muszą spełniać nowe wymagania dotyczące jakości, wymiany danych i organizacji produkcji.

Autorzy raportu proponują rozwijanie wspólnych regionalnych ośrodków szkoleniowych, finansowanych przez przedsiębiorstwa, instytucje publiczne i organizacje branżowe. Dzięki temu mniejsze firmy mogłyby korzystać ze specjalistycznego sprzętu bez konieczności samodzielnego finansowania całej infrastruktury.

Wykres 5. Firmy prowadzące szkolenia z nowych technologii
Duże firmy

72,62%

Małe firmy

17,21%

Źródło: SEGRO/Randstad Advisory na podstawie Eurostatu; odsetek przedsiębiorstw w UE.

Przekwalifikowanie pracowników zamiast ciągłej rekrutacji

Według raportu znaczna część osób, które mogłyby pracować na nowych stanowiskach, jest już zatrudniona w przemyśle, logistyce i innych branżach technicznych. Mechanicy, elektrycy, operatorzy maszyn czy pracownicy magazynowi mają doświadczenie, które może ułatwić zdobycie dodatkowych kwalifikacji.

Mechanik utrzymania ruchu może zostać technikiem mechatroniki po przeszkoleniu z elektrotechniki, sterowników PLC i diagnostyki automatyki. Mechanik pojazdów spalinowych może specjalizować się w serwisowaniu samochodów elektrycznych, a pracownik magazynu – w obsłudze robotów mobilnych i cyfrowych systemów zarządzania zapasami.

Takie zmiany wymagają jednak różnego czasu przygotowania. W badanych krajach do zawodów związanych z mechatroniką i automatyką przeszło dotychczas zaledwie 2 proc. pracowników z odpowiednich tradycyjnych grup zawodowych. W przypadku specjalistów utrzymania predykcyjnego i analizy danych odsetek wyniósł 20 proc.

Nie każdy pracownik może więc zdobyć nowe kwalifikacje podczas krótkiego kursu. Obsługa zaawansowanych systemów przemysłowych często wymaga kilku dziedzin wiedzy technicznej, a także praktycznego doświadczenia zdobywanego przy konkretnych urządzeniach.

Raport wskazuje, że 89 proc. badanych producentów korzysta ze szkoleń wewnętrznych, ale tylko 20 proc. prowadzi szkolenia pozwalające pracownikom przechodzić między różnymi zawodami. W wielu firmach szkolenia służą przede wszystkim doskonaleniu umiejętności potrzebnych na obecnym stanowisku.

Niedobór kompetencji może ograniczać produktywność

Dla przedsiębiorstw konsekwencją braków kadrowych są nie tylko trudności rekrutacyjne. Automatyzacja ma zwiększać wydajność produkcji, skracać przestoje, poprawiać jakość wyrobów i ograniczać zużycie materiałów. Osiągnięcie tych korzyści wymaga jednak pracowników potrafiących prawidłowo wykorzystać nowe urządzenia.

Zakup robota przemysłowego czy systemu zarządzania magazynem nie gwarantuje wzrostu wydajności. Potrzebni są również specjaliści, którzy skonfigurują instalację, połączą ją z pozostałymi systemami przedsiębiorstwa i będą reagować na awarie.

Raport nie określa, ile polska gospodarka traci z powodu niedoboru takich pracowników ani jaka wartość inwestycji może zostać opóźniona. Wyniki wskazują jednak, że dostępność wykwalifikowanej kadry powinna być uwzględniana już na etapie planowania modernizacji zakładów.

Duże znaczenie może mieć współpraca przedsiębiorstw ze szkołami technicznymi, uczelniami i ośrodkami kształcenia zawodowego. Programy nauczania powinny odpowiadać na konkretne zapotrzebowanie regionalnego przemysłu, a pracownicy muszą mieć możliwość zdobywania nowych kwalifikacji bez konieczności rezygnacji z zatrudnienia.

Przygotowanie specjalistów wymaga jednak czasu. Spośród 60 nowych zawodów technicznych przeanalizowanych przez Randstad tylko 22 proc. pozwala na bezpośrednie rozpoczęcie pracy po krótkim szkoleniu. Pozostałe wymagają kształcenia zawodowego, praktyk, odpowiednich uprawnień lub wcześniejszego doświadczenia.

Źródła i metodologia

SEGRO, „The New Collar Workforce: Competing for the talent to deliver the next industrial revolution”, listopad 2026 r.; Randstad Advisory, „Talent Strategy Foundations – New Collar Talent”, wrzesień 2026 r. Badanie obejmuje osiem państw europejskich, około 13 tys. firm i ponad 400 tys. ogłoszeń o pracę. Dane dotyczące pracowników są szacunkami modelowymi, a nie administracyjną statystyką zatrudnienia. Dane szczegółowe aktualne na 4 sierpnia 2026 r. Wartości dla poszczególnych sektorów odnoszą się do wybranych grup zawodowych.

Autor/Źródło:

Disclaimer: Informacje zawarte w niniejszej publikacji służą wyłącznie do celów informacyjnych. Nie stanowią one porady finansowej lub jakiejkolwiek innej porady, mają charakter ogólny i nie są skierowane do konkretnego adresata. Przed skorzystaniem z informacji w jakichkolwiek celach należy zasięgnąć niezależnej porady. AI może wspierać pracę redakcji. Zasady wykorzystania AI.

Wybrane kategorie