W 2025 r. wydatki na emerytury i renty w Polsce wyniosły 450 mld zł, o 8,9% więcej niż rok wcześniej. Świadczenia pobierało 9,45 mln osób, czyli ponad jedna czwarta mieszkańców kraju. Przeciętna emerytura z ZUS wzrosła do 4178,94 zł brutto, ale jej relacja do wynagrodzeń pozostaje znacznie niższa niż kilkanaście lat temu. Najnowszy raport Głównego Urzędu Statystycznego pokazuje też duże różnice między emeryturami kobiet i mężczyzn oraz świadczeniami wypłacanymi przez ZUS, KRUS i systemy mundurowe.
Wydatki emerytalno-rentowe wzrosły o niemal 37 mld zł
Łączna wartość świadczeń emerytalno-rentowych wypłaconych w Polsce w 2025 r. wyniosła 449,97 mld zł. Było to o 8,9% więcej niż rok wcześniej. Z tej kwoty 423,6 mld zł przypadło na pozarolniczy system ubezpieczeń społecznych, a 26,4 mld zł na system rolniczy.
Największym płatnikiem pozostawał Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który wypłacił 391,2 mld zł, odpowiadając za 86,9% wszystkich świadczeń. Z KRUS pochodziło 26,4 mld zł, z MSWiA 18 mld zł, z MON 11,4 mld zł, a z Ministerstwa Sprawiedliwości 3 mld zł.
Na same emerytury przeznaczono 366,4 mld zł, o 9% więcej niż w 2024 r. Wydatki na renty rodzinne wyniosły 58,8 mld zł i wzrosły o 10,9%. Na renty z tytułu niezdolności do pracy wydano 24,8 mld zł, o 3,2% więcej niż rok wcześniej.
Wzrost wydatków wynikał ze zwiększenia przeciętnej wysokości świadczeń oraz liczby emerytów. W 2025 r. przybyło ich 80,4 tys., natomiast liczba osób pobierających renty z tytułu niezdolności do pracy zmniejszyła się o 4,2%.
Dane GUS nie obejmują dodatkowych rocznych świadczeń pieniężnych, czyli trzynastych i czternastych emerytur. W kwotach uwzględniono natomiast świadczenia wypłacane w ramach renty wdowiej.

Co czwarty mieszkaniec Polski pobiera emeryturę lub rentę
W 2025 r. emerytury i renty otrzymywało przeciętnie miesięcznie 9,45 mln osób, czyli 25,3% ludności Polski. Liczba świadczeniobiorców wzrosła o 0,7% w porównaniu z 2024 r.
Największą grupę stanowili emeryci, których było 7,47 mln. Renty rodzinne pobierało 1,31 mln osób, a renty z tytułu niezdolności do pracy 676 tys.
Od początku wieku wyraźnie zmieniła się struktura świadczeniobiorców. W 2000 r. emerytury otrzymywało około 4,63 mln osób, a w 2025 r. już 7,47 mln. Oznacza to wzrost o ponad 61%. W tym samym okresie liczba rencistów zmniejszyła się z około 4,78 mln do 1,98 mln.
Udział emerytów w populacji kraju wzrósł z około 12% do 20%. Jednocześnie udział rencistów obniżył się z 12,5% do 5,3%. Choć łączna liczba osób otrzymujących świadczenia była zbliżona do poziomu sprzed 25 lat, emeryci stanowili już 79% wszystkich świadczeniobiorców, wobec około 49% w 2000 r.
Zmienia się również struktura wieku. W grudniu 2025 r. osoby mające co najmniej 75 lat stanowiły 32% pobierających emerytury, o 1,8 pkt proc. więcej niż rok wcześniej. Najliczniejszą grupą byli świadczeniobiorcy w wieku 75 lat i więcej.
Rosnąca liczba emerytów zwiększa skalę wypłat, nawet gdy przeciętna wysokość świadczenia pozostaje bez zmian. W dłuższym okresie dla finansowania systemu istotne są również liczba osób pracujących oraz wpływy ze składek.
Przeciętna emerytura z ZUS przekroczyła 4,1 tys. zł
Przeciętna miesięczna emerytura wypłacana przez ZUS wyniosła w 2025 r. 4178,94 zł brutto, o 8,2% więcej niż w poprzednim roku. W KRUS średnie świadczenie emerytalne osiągnęło 2210,58 zł, po wzroście o 4,7%.
Znacznie wyższe emerytury wypłacano w systemach zaopatrzeniowych służb mundurowych. Przeciętne świadczenie z Ministerstwa Sprawiedliwości wyniosło 6843,25 zł, z MSWiA 6839,22 zł, a z MON 6409,01 zł brutto miesięcznie.
Średnia emerytura wypłacana przez MSWiA była o około 64% wyższa od przeciętnej emerytury z ZUS i ponad trzykrotnie wyższa od świadczenia z KRUS.
Porównanie tych kwot wymaga uwzględnienia odmiennych zasad obliczania emerytur oraz struktury zawodowej świadczeniobiorców. W systemie powszechnym wysokość emerytury zależy przede wszystkim od zgromadzonego kapitału emerytalnego i dalszego oczekiwanego trwania życia. Świadczenia mundurowe ustalane są według odrębnych przepisów.
W 2025 r. MON, MSWiA i Ministerstwo Sprawiedliwości wypłaciły łącznie 32,4 mld zł emerytur i rent. Stanowiło to około 7,2% wszystkich wydatków emerytalno-rentowych w Polsce.

Emerytury coraz niższe w relacji do wynagrodzeń
Wzrost nominalnej wartości emerytur nie oznacza, że zwiększają się one w takim samym tempie jak wynagrodzenia.
Według GUS w 2025 r. przeciętna emerytura brutto z pozarolniczego systemu ubezpieczeń społecznych stanowiła 55,4% przeciętnego wynagrodzenia przyjętego do tego porównania. W 2024 r. wskaźnik wynosił 55,8%, a w 2007 r. osiągał 66,8%.
W ciągu 18 lat relacja ta obniżyła się o 11,4 pkt proc. W przypadku KRUS spadła z 37,7% do 28,5%.
Najsilniejsze pogorszenie relacji emerytur do wynagrodzeń w ostatnich kilkunastu latach nastąpiło między 2014 a 2022 r. W systemie pozarolniczym wskaźnik zmniejszył się wówczas z 64% do 53,7%. W 2023 r. wzrósł do 55,9%, po czym ponownie nieznacznie się obniżył.
Do obliczenia wskaźnika GUS wykorzystuje przeciętne wynagrodzenie brutto pomniejszone o obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne. Nie jest to zatem proste porównanie przeciętnej emerytury brutto z pełną kwotą przeciętnego wynagrodzenia brutto.
Spadek relacji nie musi oznaczać zmniejszenia siły nabywczej emerytur. Pokazuje jednak, że dochody emerytalne rosną wolniej niż wynagrodzenia, a różnica między przeciętnym świadczeniem i płacą jest większa niż kilkanaście lat temu.
Jedną z przyczyn jest sposób waloryzacji już wypłacanych emerytur. Uwzględnia ona inflację oraz część realnego wzrostu wynagrodzeń, dlatego świadczenia nie muszą rosnąć w takim samym tempie jak płace.

Mediana emerytur o 500 zł niższa od średniej
Przeciętna wysokość świadczenia nie pokazuje, ile otrzymuje typowy emeryt. Istotne informacje przynosi mediana, czyli wartość dzieląca świadczeniobiorców na dwie jednakowo liczne grupy.
Według danych ZUS, przytoczonych w raporcie GUS, po waloryzacji w marcu 2025 r. średnia emerytura wynosiła 4045,20 zł brutto, natomiast mediana 3544,38 zł. Połowa emerytów otrzymywała zatem świadczenia nieprzekraczające 3544,38 zł.
Średnia była o 500,82 zł wyższa od mediany. Oznacza to, że wyższe świadczenia części emerytów podnoszą przeciętną wartość dla całej populacji.
Jeszcze większe różnice występowały między kobietami a mężczyznami. W marcu 2025 r. przeciętna emerytura mężczyzn wynosiła 4978,67 zł, a kobiet 3421,61 zł brutto. Różnica sięgała 1557,06 zł miesięcznie.
Mediana emerytur mężczyzn wynosiła 4548,27 zł, a kobiet 3011,10 zł. Oznacza to, że połowa kobiet pobierała emeryturę nieprzekraczającą nieco ponad 3 tys. zł brutto.
Na wysokość świadczeń wpływają wynagrodzenia uzyskiwane w czasie aktywności zawodowej, przebieg ubezpieczenia i wiek przejścia na emeryturę. Ustawowy wiek emerytalny wynosi obecnie 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. W 2025 r. przeciętny wiek osób przechodzących na emeryturę z ZUS wyniósł 60,9 roku w przypadku kobiet i 65,1 roku w przypadku mężczyzn.
Przybywa bardzo niskich emerytur
Dane dotyczące rozkładu świadczeń wskazują na wzrost udziału emerytur znajdujących się na jego skrajach.
W marcu 2025 r. 7,3% osób pobierających emerytury z ZUS otrzymywało świadczenia poniżej połowy mediany, czyli mniej niż 1772,19 zł brutto. W 2011 r. odsetek ten wynosił 4,1%.
Jednocześnie 22,2% emerytów otrzymywało świadczenia przekraczające 150% mediany, czyli ponad 5316,57 zł. W 2011 r. do tej grupy należało 18,8% świadczeniobiorców.
Wzrost udziału obu grup oznacza, że większa część emerytur znajduje się daleko od środkowej wartości rozkładu. Nie przesądza jednak o zmianie wszystkich miar nierówności emerytalnych.
Szczególnie istotna jest sytuacja osób otrzymujących najniższe świadczenia. Dane dotyczące samych emerytur nie uwzględniają wszystkich dochodów gospodarstwa domowego, dlatego nie pozwalają bezpośrednio ustalić skali ubóstwa w tej grupie.

Dochody emerytów rosną wolniej niż w pozostałych gospodarstwach domowych
W 2025 r. przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na osobę w gospodarstwach domowych emerytów wyniósł 3259,76 zł. Był o 240,45 zł niższy od przeciętnego dochodu w całej populacji gospodarstw domowych w Polsce.
Dochody gospodarstw emerytów wzrosły realnie o 3,8% w porównaniu z 2024 r. W gospodarstwach domowych ogółem wzrost wyniósł 6,7%.
Trudniejsza była sytuacja gospodarstw utrzymujących się przede wszystkim z rent. Przeciętny dochód rozporządzalny wyniósł w nich 2541,46 zł na osobę, a w ujęciu realnym zmniejszył się o 0,8%.
Emeryci i renciści przeznaczali także większą część budżetów na podstawowe potrzeby. W gospodarstwach emerytów żywność i napoje bezalkoholowe odpowiadały za 27,8% wydatków, a użytkowanie mieszkania wraz z energią za 22,1%. W gospodarstwach domowych ogółem udziały te wynosiły odpowiednio 25,1% i 19,4%.
W gospodarstwach rencistów wydatki na żywność pochłaniały 30% budżetu, a koszty mieszkania i energii 24,9%. Łącznie obie kategorie stanowiły 54,9% wydatków.
Na wysokość kosztów przypadających na osobę wpływa także wielkość gospodarstwa domowego. Według GUS gospodarstwa emerytów liczyły przeciętnie 1,71 osoby, rencistów 1,52, a gospodarstwa domowe ogółem 2,39 osoby.
Co piąte gospodarstwo rencistów źle ocenia swoją sytuację materialną
W 2025 r. 47,6% gospodarstw domowych emerytów oceniało swoją sytuację materialną jako dobrą lub raczej dobrą. Negatywną ocenę deklarowało 5,6%.
W całej populacji gospodarstw domowych dobrą lub raczej dobrą sytuację materialną wskazywało 59,2%, a złą lub raczej złą 4,2%.
Znacznie gorzej swoją sytuację oceniali renciści. W tej grupie 20,4% gospodarstw deklarowało złą lub raczej złą sytuację materialną, wobec 17,2% w 2024 r. Dobrą lub raczej dobrą sytuację wskazywało 26%.
Różnice widoczne są również w ocenach stanu zdrowia. W badaniu EU-SILC 29,7% rencistów i 19,5% emerytów określiło go jako zły lub bardzo zły. W całej populacji badanych odsetek ten wynosił 9,2%.
Źródło: Główny Urząd Statystyczny, „Emerytury i renty w 2025 r.”, Warszawa, listopad 2026 r.; dane ZUS, KRUS, MON, MSWiA, Ministerstwa Sprawiedliwości oraz badania budżetów gospodarstw domowych i EU-SILC.



