Europejski Bank Centralny ostrzega przed rosnącą skalą zobowiązań związanych z budową infrastruktury sztucznej inteligencji. Według jego szacunków największe firmy technologiczne miały w II kwartale 2026 r. ponad 4 bln dolarów zobowiązań pozabilansowych. Nie jest to kwota kredytów: obejmuje także przyszłe opłaty leasingowe, zakupy wynikające z umów i zobowiązania warunkowe. EBC wskazuje, że rosnące zadłużenie oraz wzajemne finansowanie firm w branży AI utrudniają ocenę rzeczywistych kosztów inwestycji i popytu na nowe usługi.
Ponad 4 bln dolarów poza bilansami firm technologicznych
Zestawienie przedstawione 18 listopada w raporcie „Financial Stability Review” opiera się na dokumentach składanych amerykańskiej Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (SEC). EBC analizował m.in. Alphabet, Amazon, Metę, Microsoft, Nvidię, Oracle, Broadcom i Anthropic. Łączną wartość zobowiązań pozabilansowych oszacował na ponad 4 bln dolarów według danych dostępnych za II kwartał 2026 r.
Do tej sumy zaliczono stałe zobowiązania umowne, w tym przyszłe płatności leasingowe i zakupy, oraz zobowiązania warunkowe. Te ostatnie mogą zostać uruchomione dopiero po spełnieniu określonych przesłanek, np. gdy kontrahent wpadnie w trudności finansowe. Dlatego całej kwoty nie można utożsamiać z wymagalnym zadłużeniem ani traktować jako pieniędzy, które firmy na pewno wydadzą.
W amerykańskiej rachunkowości umowa leasingu co do zasady trafia do bilansu w momencie rozpoczęcia użytkowania przedmiotu umowy. Kontrakt podpisany wcześniej może więc oznaczać istotne przyszłe płatności, które na razie ujawniane są w informacjach dodatkowych do sprawozdań. To szczególnie ważne przy wieloletnich umowach na wykorzystanie centrów danych.
Wydatki do 2030 r. mogą wynieść 5,5 bln dolarów
Według prognoz analityków przytoczonych przez EBC łączne nakłady inwestycyjne Alphabetu, Amazona, Broadcomu, Mety, Microsoftu, Nvidii i Oracle mogą sięgnąć około 5,5 bln dolarów do 2030 r. To prognoza obarczona dużą niepewnością, a nie kwota już poniesionych wydatków.
Odrębny szacunek zakłada, że roczne potrzeby inwestycyjne związane z infrastrukturą AI w latach 2025–2032 będą przekraczać 3 proc. PKB Stanów Zjednoczonych. Dla porównania rozwój infrastruktury internetowej w latach 1996–2003 pochłaniał rocznie około 1,1 proc. amerykańskiego PKB. EBC przywołuje to porównanie, aby pokazać skalę obecnego cyklu inwestycyjnego, nie zaś prognozować jego zakończenie.
Centra danych powstają dzięki długowi i wieloletnim kontraktom
Dotychczas największe firmy chmurowe mogły finansować znaczną część rozwoju gotówką z pozostałej działalności. Według EBC w 2026 r. wolne przepływy pieniężne większości amerykańskich gigantów chmurowych stały się ujemne, ponieważ wydatki na infrastrukturę AI przewyższyły przepływy gotówkowe z działalności operacyjnej. To nie oznacza automatycznie strat, ale zwiększa zapotrzebowanie na finansowanie zewnętrzne.
Jednym ze źródeł są emisje obligacji, innym – kredyty bankowe i finansowanie zapewniane przez prywatne fundusze dłużne. Coraz częściej właścicielem centrum danych lub kosztownych procesorów jest odrębny podmiot. Duża firma technologiczna podpisuje z nim wieloletnią umowę korzystania z infrastruktury, a właściciel sprzętu wykorzystuje przewidywane płatności do uzyskania finansowania.
W takim układzie kredyt lub obligacje znajdują się w bilansie właściciela aktywów, natomiast spółka korzystająca z infrastruktury ma przyszłe zobowiązania wynikające z umowy. Podział pozwala sfinansować budowę, ale utrudnia odczytanie pełnej skali zaangażowania koncernu wyłącznie z jego bilansu.
Wzajemne finansowanie komplikuje ocenę popytu na AI
EBC zwraca też uwagę na transakcje między firmami, które jednocześnie finansują się nawzajem i kupują od siebie usługi. Producent procesorów może zainwestować w operatora infrastruktury AI, a ten przeznaczy otrzymane środki na zakup lub leasing układów tego samego producenta. Dostawca wykazuje wtedy sprzedaż, choć popyt klienta został częściowo sfinansowany przez niego samego.
Takie transakcje nie muszą być pozorne ani nierentowne. Powodują jednak, że trudniej oddzielić zapotrzebowanie końcowych odbiorców od zakupów napędzanych przepływem kapitału wewnątrz branży. Gdy wyniki jednego przedsiębiorstwa zależą od finansowania udzielonego drugiemu, ewentualny spadek popytu może uderzyć w oba podmioty.
Dodatkową zależność tworzą inwestycje kapitałowe. EBC wskazuje, że w wynikach Alphabetu i Amazona pojawiają się korzyści z przeszacowania udziałów w Anthropic. Taki wzrost wartości inwestycji może podnieść wykazany zysk, choć nie jest równoznaczny z wpływem gotówki ze sprzedaży usług.
Długi okres spłaty, krótka żywotność procesorów
Według przytoczonych przez EBC ocen rynkowych ekonomiczna użyteczność specjalistycznego sprzętu AI może wynosić od roku do trzech lat. Nowe generacje procesorów mogą szybciej obniżać opłacalność eksploatacji starszych urządzeń, mimo że pozostają one sprawne.
Tymczasem część długu finansującego infrastrukturę ma znacznie dłuższy termin zapadalności. EBC zauważa również, że większość dużych dostawców chmury wydłużyła przyjmowany księgowo okres użytkowania serwerów i urządzeń sieciowych z trzech lat w 2020 r. do sześciu lat w 2026 r. Okres amortyzacji w sprawozdaniu nie musi odpowiadać temu, jak długo sprzęt zachowa konkurencyjność ekonomiczną.
Jeżeli przychody z przetwarzania danych okażą się niższe od założeń, wartość zabezpieczenia finansowania może spaść, zanim zostaną spłacone zobowiązania. Ryzyko dotyczy przede wszystkim układów scalonych; budynki centrów danych i infrastruktura energetyczna zwykle zachowują użyteczność przez dłuższy czas.
EBC wskazuje podobieństwa do bańki internetowej i subprime
W analizie pojawiają się odniesienia do bańki internetowej z przełomu wieków oraz do kryzysu kredytów hipotecznych subprime. W pierwszym przypadku podobieństwo dotyczy ogromnych inwestycji w infrastrukturę opartych na oczekiwaniu szybkiego wzrostu przyszłego popytu. Drugi przykład ilustruje zagrożenia wynikające z rosnącego udziału długu, trudnych do prześledzenia struktur finansowania i zależności między wierzycielami.
EBC nie stwierdza, że załamanie sektora AI jest nieuchronne. Podkreśla, że dotychczasowe wyniki finansowe największych dostawców chmury zasadniczo odpowiadały oczekiwaniom. Zwraca jednak uwagę, że przy nieudanej komercjalizacji inwestycji straty mogłyby dotknąć także posiadaczy obligacji i instytucje finansujące operatorów infrastruktury.
Banki strefy euro mają około 75 mld euro ekspozycji
W szerszym ujęciu zastosowanym przez EBC kredyty banków strefy euro związane z AI wynoszą około 75 mld euro, czyli 1,1 proc. ich łącznych zobowiązań kredytowych wobec przedsiębiorstw. Bank zaznacza, że dane o bezpośrednim finansowaniu mogą nie ujmować wszystkich powiązań.
Większa część ryzyka wyceny może skupiać się w funduszach inwestycyjnych, emerytalnych i firmach ubezpieczeniowych posiadających akcje i obligacje podmiotów związanych z AI. Według EBC udział amerykańskich firm technologicznych i spółek związanych ze sztuczną inteligencją wynosi od 16 do 26 proc. portfeli akcyjnych analizowanych grup instytucji pozabankowych w strefie euro.
EBC odnotowuje też wzrost premii za ryzyko obligacji dużych firm technologicznych względem papierów przedsiębiorstw o podobnych ratingach, szczególnie przy długich terminach wykupu. Droższe finansowanie może zmniejszyć opłacalność projektów, których przychody mają pojawić się dopiero za kilka lat.
W samym sektorze bankowym jakość kredytów udzielonych operatorom centrów danych pozostaje według EBC bardzo wysoka. Bank zastrzega jednak, że szybki wzrost wartości takich kredytów może chwilowo utrudniać ocenę ich rzeczywistego ryzyka.
Źródła
Europejski Bank Centralny, „Financial Stability Review”, listopad 2026, rozdziały 2.3, 3 i 4 oraz Box 3.
Europejski Bank Centralny, „The debt financing of AI and its implications for financial stability”, 18 listopada 2026 r.
Europejski Bank Centralny, komunikat prasowy dotyczący listopadowego przeglądu stabilności finansowej, 18 listopada 2026 r.



