- 44% przedsiębiorstw uznaje energię za najważniejszy czynnik kształtujący ich koszty w ciągu ostatnich sześciu miesięcy, wyprzedzający cła i koszty transportu
- 72% spodziewa się dalszego wzrostu kosztów w ciągu najbliższych dwóch lat
- 85% respondentów wdrożyło sztuczną inteligencję w co najmniej jednym obszarze związanym z handlem, ale 76% wdrożyło nie więcej niż pięć z dziesięciu mechanizmów nadzoru nad sztuczną inteligencją
- 86% pozostaje przekonanych o swojej zdolności do rozwoju handlu międzynarodowego w ciągu najbliższych dwóch lat
Jak wynika z badania „Global Trade Pulse Survey 2026” przeprowadzonego przez HSBC, w obliczu utrzymujących się zakłóceń w handlu i niepewności związanej z cłami energia stała się głównym czynnikiem wywierającym presję na koszty, jakiej doświadczają firmy na całym świecie. Badanie przedstawia opinie 10 000 menedżerów wyższego szczebla z 26 rynków na temat handlu, ceł, łańcuchów dostaw i technologii.
Koszty energii były najczęściej wymienianym czynnikiem wpływającym na strukturę kosztów w firmach w ciągu ostatnich sześciu miesięcy (44% respondentów), a za nimi uplasowały się cła (43%) i koszty transportu (41%). Jak wynika z badania, oczekiwane jest utrzymanie się tej presji. 68% liderów biznesu twierdzi, że już odczuło wzrost ogólnych kosztów, 72% spodziewa się ich dalszego wzrostu w ciągu najbliższych dwóch lat, a 59% zgłasza wyższe zapotrzebowanie na kapitał obrotowy od 2025 r. Oprócz zwiększonych wydatków na przychody negatywnie wpływa również niepewność – 92% respondentów spodziewa się, że opóźnienia lub zakłócenia w łańcuchu dostaw będą miały wpływ na ich przychody w ciągu najbliższych dwóch lat.
Przedsiębiorstwa podejmują praktyczne działania w celu ochrony marż i utrzymania konkurencyjności. Poprawa wydajności i produktywności jest najczęstszą odpowiedzią na rosnące koszty, wskazaną przez 53% liderów biznesu. Po niej plasują się renegocjowanie umów z dostawcami (43%), wchłanianie kosztów w marże zysku (38%) oraz przenoszenie kosztów na klientów (36%).
Przedsiębiorstwa są pełne optymizmu i wzmacniają swoją odporność pomimo niepewności
Pomimo utrzymującej się niepewności 86% liderów biznesowych twierdzi, że nadal wierzy w swoją zdolność do rozwoju w handlu międzynarodowym w ciągu najbliższych dwóch lat. Zdecydowana większość firm podjęła już lub planuje podjąć działania mające na celu zachowanie elastyczności i wzmocnienie odporności w obliczu niepewności i zakłóceń w handlu. Obejmują one poszerzanie bazy dostawców w różnych regionach (88%), zabezpieczenie dostaw energii (86%), optymalizację szlaków handlowych (86%) oraz budowanie bardziej samowystarczalnych łańcuchów dostaw w kluczowych regionach lub zwiększanie zapasów (po 85%).
Środki te już przynoszą efekty – 78% respondentów zgłasza, że zmiany w łańcuchu dostaw przyczyniły się do poprawy zarządzania kapitałem obrotowym i przepływami pieniężnymi.
Przedsiębiorstwa przechodzą również na bardziej elastyczne i oparte na technologiach cyfrowych modele operacyjne. 81% respondentów twierdzi, że przestawiło się na modele usługowe lub cyfrowe, a 86% rozszerzyło lub planuje rozszerzyć swoje kanały sprzedaży internetowej, aby dotrzeć do nowych rynków. Prawie połowa respondentów (44%) uważa przejście na modele usługowe lub cyfrowe za najskuteczniejszą odpowiedź na niepewność związaną z handlem i cłami.
Dariusz Kucharski, Dyrektor Generalny HSBC w Polsce, powiedział: „Choć wiele firm na całym świecie odczuło bezpośrednie, negatywne skutki nowych ceł i rosnącej niepewności w handlu, przedsiębiorstwa nadal wykazują wyjątkową odporność i optymizm. 86% respondentów na świecie spodziewa się wzrostu handlu międzynarodowego w ciągu najbliższych dwóch lat. Firmy reagują pragmatycznie i wykazują dużą zdolność adaptacji do zmieniających się warunków. Podejmowane działania obejmują dywersyfikację dostawców, zabezpieczanie dostaw energii, inwestycje w technologie oraz przechodzenie na usługi cyfrowe.
„Z perspektywy Polski, jako gospodarki silnie zintegrowanej z europejskimi łańcuchami dostaw, w której eksport odpowiada za połowę PKB, informacja, że 48% firm na świecie w coraz większym stopniu opiera swoją działalność na Europie, może stanowić szansę. Jednocześnie niepewność rynkowa przekłada się na większe zapotrzebowanie na kapitał obrotowy, na co wskazuje blisko 60% respondentów. Nie dziwi zatem, że ponad 90% przedsiębiorstw oczekuje, iż w ciągu najbliższych dwóch-trzech lat banki będą odgrywać jeszcze ważniejszą rolę.”
Vivek Ramachandran, Head of Global Trade Solutions, HSBC, powiedział: „Koszty energii stały się kluczowym czynnikiem dla przedsiębiorstw zarządzających międzynarodowymi łańcuchami dostaw. Firmy reagują na to, zabezpieczając dostawy energii, poprawiając wydajność i wprowadzając większą elastyczność do swoich modeli operacyjnych.
„Działania te odzwierciedlają szerszą zmianę w podejściu przedsiębiorstw do kwestii odporności. Zamiast po prostu reagować na poszczególne presje kosztowe, przeprojektowują one łańcuchy dostaw, szlaki handlowe i źródła zaopatrzenia, aby radzić sobie z niepewnością w dłuższej perspektywie. Najlepsze perspektywy wzrostu będą miały te przedsiębiorstwa, które połączą elastyczność operacyjną ze zdyscyplinowanym zarządzaniem płynnością, kapitałem obrotowym i ryzykiem”.
Sztuczna inteligencja jest wdrażana na szeroką skalę w handlu
Firmy oczekują, że inwestycje w infrastrukturę sztucznej inteligencji przyczynią się do powstania nowych źródeł popytu. Według badania 70% respondentów przewiduje, że inwestycje w infrastrukturę sztucznej inteligencji oraz w infrastrukturę energetyczną ją wspierającą zwiększą popyt na ich produkty i usługi w ciągu najbliższych dwóch lat.
Sztuczna inteligencja jest już wykorzystywana w wielu obszarach związanych z handlem. Ponad połowa liderów biznesowych (55%) twierdzi, że wdrożyła ją w obsłudze klienta i wsparciu sprzedaży, a 50% wykorzystuje sztuczną inteligencję do planowania strategii i scenariuszy. Liderzy biznesowi większych firm, o rocznych obrotach wynoszących 2 mld dolarów lub więcej, twierdzą, że skupiają się szczególnie na zastosowaniach strategicznych. Respondenci z większych firm (59%) twierdzą, że wykorzystują sztuczną inteligencję do monitorowania łańcucha dostaw i oceny ryzyka, w porównaniu z 47% respondentów z mniejszych przedsiębiorstw o rocznym obrocie wynoszącym od 50 mln do 500 mln dolarów.
Jednak badanie wskazuje, że wdrażanie sztucznej inteligencji może postępować szybciej niż tworzenie ram zarządzania niezbędnych do jej wsparcia. Chociaż przedsiębiorstwa wdrażają sztuczną inteligencję w szeregu funkcji związanych z handlem, zgłaszają one zróżnicowany poziom testowania, odpowiedzialności i formalnego nadzoru. Z badania wynika, że 85% respondentów twierdzi, iż wdrożyło sztuczną inteligencję w co najmniej jednej funkcji związanej z handlem, ale 76% z nich wdrożyło nie więcej niż pięć z 10 mechanizmów nadzoru nad sztuczną inteligencją ¹ uznanych za istotne dla skutecznego zarządzania. Na przykład tylko 36% regularnie testuje wyniki działania sztucznej inteligencji, a zaledwie 30% powołało dyrektora ds. sztucznej inteligencji (Chief AI Officer) lub osobę pełniącą równoważną funkcję.
Firmy dywersyfikują swoje międzynarodowe sieci, by utrzymać przewagę konkurencyjną
Przedsiębiorstwa rozszerzają swoje relacje na rynkach międzynarodowych, aby radzić sobie z presją wynikającą z kosztów i łańcucha dostaw. Spośród 26 badanych rynków Europa jest najczęściej wybieranym kierunkiem – robi to 48% z nich, wzrost z 40% odnotowanego w poprzednim badaniu Trade Pulse Survey2 przeprowadzonym przez HSBC. Na drugim miejscu plasuje się Azja Południowo-Wschodnia z wynikiem 44% (wzrost z 36%), natomiast w ciągu ostatniego roku znaczenie Azji Północnej w działalności firm wzrosło z 32% do 38%.
Rośnie również znaczenie Ameryki Północniej w działalności firm – 38% przedsiębiorstw zgłasza większe znaczenie tego regionu w swojej działalności, wzrost z 32% odnotowanego w poprzednim badaniu. Jednocześnie odsetek firm ograniczających swoją ekspozycję na Amerykę Północną spadł w ciągu ostatnich 12 miesięcy z 22% do 16%.
Stany Zjednoczone są głównym motorem tej zmiany – 30% globalnych przedsiębiorstw planuje zwiększyć swoje zaangażowanie w tym kraju, wobec 25% w zeszłorocznym badaniu. Tendencja ta jest szczególnie wyraźna w sektorze motoryzacyjnym, gdzie 45% przedsiębiorstw zwiększa swoje zaangażowanie w Ameryce Północnej. Tymczasem zainteresowanie Europą jest szczególnie silne wśród firm technologicznych – 53% respondentów planuje zwiększyć swoje zaangażowanie w tym regionie.
