Banki i instytucje infrastruktury finansowej otrzymały nowe zalecenia dotyczące ochrony systemów informatycznych, rachunków i usług świadczonych przez zewnętrznych dostawców. Rekomendacja z 17 listopada 2026 r., przygotowana przez Ministerstwo Cyfryzacji we współpracy z UKNF i CSIRT KNF, obejmuje m.in. zabezpieczenie kont uprzywilejowanych, wykrywanie przejętych sesji, przeciwdziałanie oszustwom oraz kontrolę podwykonawców IT. Szczególne znaczenie mają plany awaryjne i możliwość przeniesienia usług krytycznych do innego dostawcy. Dokument uzupełnia obowiązujące regulacje DORA i KSC, nie ustanawiając nowych kar.
Rekomendację nr 2026-67a-10 podpisał Krzysztof Gawkowski jako Pełnomocnik Rządu do Spraw Cyberbezpieczeństwa. Jest to pierwsza rekomendacja sektorowa, rozwijająca wcześniejsze zalecenia ogólne nr 2026-67a-9.
Dokument koncentruje się na zagrożeniach, które mogą zakłócić obsługę klientów, realizację płatności i działanie infrastruktury finansowej. Wskazuje środki techniczne i organizacyjne służące ograniczaniu ryzyka, a także sposoby sprawdzania skuteczności zabezpieczeń.
Dostawcy IT i podwykonawcy pod większą kontrolą
Jednym z najważniejszych obszarów rekomendacji jest bezpieczeństwo usług informatycznych świadczonych przez podmioty zewnętrzne. Instytucje finansowe korzystają z infrastruktury chmurowej, systemów przetwarzania danych, oprogramowania i usług telekomunikacyjnych, których dostępność może bezpośrednio wpływać na ciągłość działalności.
Zalecenia obejmują prowadzenie rejestru usług ICT, dostawców i istotnych podwykonawców oraz identyfikowanie zależności pomiędzy nimi. Bank powinien wiedzieć, które zewnętrzne usługi wspierają jego najważniejsze procesy i jakie mogą być skutki ich niedostępności.
Szczególnej uwagi wymaga koncentracja ryzyka technologicznego. Kilku dostawców może korzystać z tej samej platformy chmurowej, centrum danych lub infrastruktury sieciowej. Awaria wspólnego elementu może wówczas zakłócić działanie wielu usług jednocześnie.
Z punktu widzenia zarządzania bankiem oznacza to konieczność uwzględnienia zależności technologicznych przy wyborze dostawców, zawieraniu umów i planowaniu ciągłości działania. Sama liczba kontrahentów nie przesądza o rzeczywistym rozproszeniu ryzyka.
Bank powinien być przygotowany na zmianę dostawcy usług krytycznych
Rekomendacja zwraca uwagę na plany zakończenia współpracy z dostawcami technologii wspierających funkcje krytyczne lub istotne. Takie rozwiązania są szczególnie ważne w przypadku długotrwałej awarii, naruszenia bezpieczeństwa lub utraty możliwości korzystania z określonej usługi.
Plan wyjścia powinien uwzględniać odzyskanie danych, odłączenie integracji, zmianę poświadczeń dostępowych i uruchomienie rozwiązania zastępczego. Istotne jest również sprawdzenie, czy przeniesienie usługi będzie technicznie wykonalne w warunkach zakłócenia działalności.
Ma to bezpośrednie znaczenie ekonomiczne. Długotrwała niedostępność systemu płatniczego lub transakcyjnego może powodować utratę przychodów, wzrost kosztów operacyjnych, konieczność ręcznej obsługi procesów i roszczenia klientów. Wcześniejsze przygotowanie migracji ogranicza zależność instytucji od pojedynczego dostawcy.
Przejęte sesje i tokeny zagrożeniem dla rachunków
W części dotyczącej zarządzania dostępem rekomendacja koncentruje się na kontach uprzywilejowanych oraz mechanizmach uwierzytelniania. Zalecane jest stosowanie rozwiązań odpornych na phishing, szczególnie w przypadku administratorów i osób posiadających szerokie uprawnienia do systemów.
Dokument uwzględnia również kradzież tokenów uwierzytelniających i przejmowanie aktywnych sesji. W takim scenariuszu przestępca może próbować wykorzystać istniejącą sesję użytkownika, omijając konieczność ponownego logowania.
Dlatego istotne jest monitorowanie nietypowej aktywności, wykrywanie podejrzanych sesji oraz możliwość szybkiego unieważnienia dostępu. Zabezpieczenia powinny obejmować także kontrolę zmian uprawnień i operacji wykonywanych przez konta administracyjne.
Osobny obszar stanowi przeciwdziałanie oszustwom finansowym. Rekomendacja wskazuje na potrzebę powiązania monitorowania zagrożeń informatycznych z mechanizmami wykrywania nieprawidłowych transakcji. Informacje o przejętym koncie, nietypowym urządzeniu lub podejrzanej sesji mogą mieć znaczenie przy ocenie ryzyka operacji finansowej.
Ochrona przed DDoS i bezpieczne odtwarzanie systemów
Zalecenia dotyczą także dostępności bankowości elektronicznej i infrastruktury obsługującej transakcje. Ataki DDoS mogą prowadzić do przeciążenia usług internetowych, uniemożliwiając klientom korzystanie z rachunków i realizację operacji.
Rekomendacja obejmuje zabezpieczenia przed tego rodzaju atakami oraz ochronę infrastruktury DNS, odpowiedzialnej za kierowanie użytkowników do właściwych usług internetowych. Problemy z DNS mogą utrudniać dostęp do bankowości nawet wtedy, gdy podstawowe systemy transakcyjne działają prawidłowo.
Kolejnym obszarem jest odtwarzanie systemów po awarii lub cyberataku. Samo wykonywanie kopii zapasowych nie gwarantuje przywrócenia działalności. Konieczne jest sprawdzanie, czy dane można odzyskać, a odtworzone systemy działają poprawnie.
W przypadku instytucji finansowych szczególne znaczenie ma integralność informacji. Po przywróceniu środowiska trzeba mieć pewność, że dane o rachunkach, saldach i transakcjach są poprawne. Błędy w tym obszarze mogą wymagać dodatkowych uzgodnień księgowych i opóźniać wznowienie obsługi klientów.
Sztuczna inteligencja zmienia metody działania cyberprzestępców
W rekomendacji uwzględniono zagrożenia wykorzystujące sztuczną inteligencję. Technologie AI mogą ułatwiać przygotowywanie przekonujących wiadomości phishingowych, podszywanie się pod pracowników i automatyzowanie wybranych etapów ataków.
Szczególne ryzyko wiąże się z fałszywymi nagraniami głosowymi i materiałami wideo. Mogą one służyć do wyłudzania informacji, nakłaniania pracowników do wykonania przelewu lub obchodzenia wewnętrznych procedur weryfikacji.
Instytucje finansowe powinny uwzględniać takie scenariusze w monitorowaniu zagrożeń, szkoleniach i testach bezpieczeństwa. Znaczenie ma również kontrola korzystania z narzędzi generatywnej AI, szczególnie gdy pracownicy przetwarzają informacje objęte tajemnicą bankową lub dane dotyczące infrastruktury informatycznej.
DORA już reguluje odporność cyfrową banków
Nowa rekomendacja nie zastępuje obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa instytucji finansowych. Podstawowe wymagania w zakresie cyfrowej odporności operacyjnej określa rozporządzenie DORA, stosowane od 17 stycznia 2025 r.
DORA obejmuje zarządzanie ryzykiem ICT, obsługę i zgłaszanie określonych incydentów, testowanie odporności operacyjnej oraz zarządzanie ryzykiem związanym z zewnętrznymi dostawcami usług technologicznych.
Rozporządzenie przewiduje również wymagania dotyczące umów z dostawcami ICT, prowadzenia rejestru informacji o takich umowach i przygotowywania strategii wyjścia w odniesieniu do usług wspierających funkcje krytyczne lub istotne.
Rekomendacja Pełnomocnika Rządu do Spraw Cyberbezpieczeństwa rozwija praktyczne aspekty tych zagadnień. Wskazuje rozwiązania służące ochronie systemów, identyfikacji zależności technologicznych i ograniczaniu skutków incydentów.
Nie oznacza to ustanowienia nowych ustawowych obowiązków ani odrębnego katalogu kar. Ewentualne sankcje za naruszenie wymagań prawnych wynikają z właściwych przepisów, a nie z samej rekomendacji.
Dokumentacja i testy mają potwierdzać skuteczność zabezpieczeń
W części dotyczącej wdrożenia rekomendacja kładzie nacisk na ocenę rzeczywistej skuteczności stosowanych rozwiązań. Znaczenie mają wyniki testów, dokumentacja zależności technologicznych, rejestry dostawców oraz potwierdzenie zdolności odtworzenia usług po incydencie.
Instytucje powinny uwzględniać znaczenie poszczególnych systemów dla działalności, skalę potencjalnych zakłóceń i ryzyko związane z dostawcami. Priorytetem są procesy, których niedostępność mogłaby uniemożliwić obsługę klientów, rozliczanie transakcji lub wykonywanie innych krytycznych funkcji.
Weryfikacja planów awaryjnych powinna obejmować także zależności od zewnętrznych usług informatycznych. W praktyce oznacza to sprawdzanie, czy bank jest w stanie odzyskać dane, przywrócić dostęp do systemów i kontynuować działalność, gdy podstawowy dostawca technologii nie może świadczyć usługi.
Źródła
Ministerstwo Cyfryzacji, „Rekomendacja Pełnomocnika Rządu ds. Cyberbezpieczeństwa dla sektora bankowości i infrastruktury rynków finansowych”, 17 listopada 2026 r.
Pełnomocnik Rządu do Spraw Cyberbezpieczeństwa, rekomendacja nr 2026-67a-10.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2554 (DORA).
Ustawa z 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa.


