Kursy walut
Ładowanie kursów…
◆Kalendarz podatkowy

Przepisy o mobbingu już obowiązują. Na zmianę regulaminów jest czas do maja

Od 5 listopada obowiązuje nowa definicja mobbingu. Kodeks pracy wymaga od pracodawców zapobiegania naruszeniom i reagowania na zgłoszenia, a minimalne zadośćuczynienie za mobbing wynosi sześciokrotność płacy minimalnej.

-Reklama-Biuro Tłumaczeń OnlineBiuro Tłumaczeń Online

Od 5 listopada 2026 r. obowiązują nowe przepisy Kodeksu pracy dotyczące przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji. Pracodawcy muszą nie tylko określić zasady postępowania w takich przypadkach, ale również wdrożyć mechanizmy zapobiegania niepożądanym zachowaniom, ich wczesnego wykrywania i reagowania na zgłoszenia. Samo posiadanie polityki antymobbingowej nie wystarczy, gdyż znaczenia nabierze to, czy przyjęte rozwiązania rzeczywiście funkcjonują w organizacji. Na dostosowanie wewnętrznych regulacji firmy mają czas do 5 maja 2027 r.

Zgodnie z nowymi przepisami mobbing oznacza uporczywe nękanie pracownika. Ustawodawca doprecyzował, że o uporczywości świadczy powtarzalność zachowań, ich nawracanie lub ciągłość. Jednocześnie z definicji usunięto dotychczasowy wymóg „długotrwałości”. Ustawa zawiera również otwarty katalog zachowań mogących stanowić mobbing, obejmujący m.in. upokarzanie, zastraszanie, ośmieszanie, nieuzasadnioną krytykę, izolowanie pracownika czy utrudnianie mu dostępu do informacji.

Nowelizacja wprowadza jednocześnie wyraźne rozróżnienie między mobbingiem a uzasadnionym zarządzaniem. Za mobbing nie będą uznawane zachowania incydentalne ani uzasadnione, wyrażone we właściwej formie rozliczanie pracownika z wykonywania obowiązków czy krytyka jego pracy.

„Nowa definicja w dużej mierze uwzględnia kierunek, w którym od lat rozwijało się orzecznictwo sądowe. Z perspektywy pracodawców szczególnie ważne jest jednak wyraźne oddzielenie mobbingu od uzasadnionego zarządzania i egzekwowania obowiązków. Menedżerowie nadal mają prawo oceniać wyniki, wskazywać błędy i stawiać wymagania. Muszą jednak robić to w sposób rzeczowy, proporcjonalny i z poszanowaniem godności pracownika”, mówi Agnieszka Nowak-Błaszczak, Counsel w kancelarii Wolf Theiss.

Prewencja zamiast formalności

Największa zmiana dotyczy praktycznego wymiaru obowiązku przeciwdziałania mobbingowi. Dotychczasowe przepisy nakładały na pracodawcę taki obowiązek, ale nie określały szczegółowo, jak powinien go realizować.
W efekcie w części organizacji działania ograniczały się do przyjęcia polityki antymobbingowej
i zapoznania z nią pracowników.

Nowe regulacje wymagają bardziej kompleksowego podejścia. Pracodawca ma określić zasady, procedury i częstotliwość działań służących przeciwdziałaniu nie tylko mobbingowi, ale również naruszaniu godności i innych dóbr osobistych, nierównemu traktowaniu oraz dyskryminacji. System powinien uwzględniać kilka etapów: zapobieganie niepożądanym zachowaniom, ich wczesne rozpoznawanie, reagowanie na zgłoszenia oraz usuwanie skutków naruszeń i udzielanie pomocy osobom pokrzywdzonym.

Jak powinien działać skuteczny system?

Punktem wyjścia jest regulamin dostosowany do specyfiki organizacji. Inne rozwiązania sprawdzą się w dużym zakładzie produkcyjnym, z wieloma szczeblami zarządzania, a inne w niewielkiej firmie usługowej. Gotowy wzór dokumentu, który nie uwzględnia struktury organizacyjnej i rzeczywistych relacji w miejscu pracy, może pozostać wyłącznie formalnym zabezpieczeniem.

Dobra procedura powinna być zrozumiała dla pracowników i menedżerów. Powinna wskazywać przykłady zachowań niedopuszczalnych, określać osoby odpowiedzialne za przyjmowanie zgłoszeń, dostępne kanały kontaktu oraz kolejne etapy postępowania wyjaśniającego. Ważne jest również zapewnienie poufności i określenie orientacyjnego czasu rozpatrywania spraw.

Sama dokumentacja nie wystarczy. Pracownicy i kadra zarządzająca muszą wiedzieć, jak stosować przyjęte zasady. Dlatego istotnym elementem systemu są regularne szkolenia, obejmujące zarówno pracowników, jak i menedżerów. Szczególne znaczenie ma przygotowanie osób zarządzających zespołami, które powinny umieć rozpoznawać niepokojące zachowania i wiedzieć, kiedy oraz w jaki sposób interweniować.

Kolejnym elementem są bezpieczne i dostępne kanały zgłaszania naruszeń. Powinny umożliwiać przekazywanie informacji zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej, także anonimowo, pod warunkiem, że zgłoszenie zawiera informacje pozwalające na wyjaśnienie sprawy.

Kluczowe znaczenie ma jednak reakcja na otrzymane sygnały. Postępowanie wyjaśniające powinno być uruchamiane bez zbędnej zwłoki i prowadzone przez bezstronne osoby, najlepiej komisję posiadającą odpowiednie kompetencje. Każda ze stron powinna mieć możliwość przedstawienia swojego stanowiska, a ustalenia i ewentualne działania naprawcze powinny zostać udokumentowane.

„Skuteczność systemu zależy nie tylko od tego, czy pracownik może zgłosić problem, ale przede wszystkim od tego, co dzieje się później. Pracodawca powinien zapewnić sprawne i bezstronne postępowanie, chronić poufność informacji oraz reagować na ustalenia. Nie może przy tym uzależniać podjęcia działań wyłącznie od otrzymania formalnej skargi. Brak pisemnego zgłoszenia nie oznacza, że problemu nie ma”, podkreśla Agnieszka Nowak-Błaszczak.

Pracodawcy powinni również aktywnie poszukiwać sygnałów świadczących o nieprawidłowościach. Pomocne mogą być cykliczne, anonimowe badania atmosfery w zespołach, analiza absencji i rotacji pracowników, a także rozmowy z osobami odchodzącymi z firmy. Nagły wzrost liczby zwolnień lekarskich lub odejść w konkretnym dziale może wskazywać na problem wymagający sprawdzenia. Jeżeli podczas rozmowy z odchodzącym pracownikiem pojawi się informacja o możliwym nękaniu, powinna ona uruchomić odpowiednią procedurę.

Czy prewencja chroni pracodawcę przed odpowiedzialnością?

Wcześniejsze wersje projektu nowelizacji przewidywały możliwość ograniczenia odpowiedzialności pracodawcy, który rzetelnie realizował obowiązki prewencyjne, jeśli mobbingu dopuściła się osoba spoza grona przełożonych pokrzywdzonego. Ostatecznie mechanizm ten nie znalazł się w projekcie skierowanym do Sejmu.

Oznacza to, że nawet prawidłowo wdrożony system prewencji nie zwalnia automatycznie pracodawcy z odpowiedzialności za mobbing, który faktycznie wystąpił. Ma jednak istotne znaczenie dla oceny czy firma należycie wykonywała swoje obowiązki i jak reagowała na niepożądane zachowania.

Po pierwsze, skuteczna prewencja może zapobiec powstaniu roszczenia. Wczesne rozpoznanie konfliktu i odpowiednia interwencja pozwalają nie dopuścić do eskalacji problemu. Po drugie, dokumentacja działań pracodawcy może pomóc wykazać, że określone zachowania nie miały charakteru mobbingu. Jeżeli uwagi przełożonego dotyczyły rzeczywistych wyników pracy i były przekazywane w odpowiedniej formie, łatwiej odróżnić uzasadnioną krytykę od nękania.

Po trzecie, dowody systematycznego prowadzenia szkoleń, monitorowania sytuacji w zespołach i rzetelnego wyjaśniania zgłoszeń mogą mieć znaczenie w ocenie realizacji ustawowego obowiązku przeciwdziałania mobbingowi. Warto więc dokumentować nie tylko przyjęte regulacje, ale również ich praktyczne stosowanie: listy obecności i programy szkoleń, wyniki ankiet, protokoły komisji, notatki z postępowań i wdrożone działania naprawcze.

„Największym błędem byłoby potraktowanie nowych przepisów jako kolejnego obowiązku dokumentacyjnego. Regulamin i procedura są potrzebne, ale dopiero połączenie ich ze szkoleniami, monitorowaniem sytuacji w zespołach i sprawnym wyjaśnianiem zgłoszeń tworzy system, który może realnie ograniczyć ryzyko. Prewencja nie daje gwarancji uniknięcia odpowiedzialności, ale zwiększa szansę na rozwiązanie problemu, zanim przerodzi się on w spór sądowy”, podsumowuje Agnieszka Nowak-Błaszczak.

Nowelizacja podwyższa minimalną wysokość zadośćuczynienia należnego pracownikowi, który doznał mobbingu. Będzie ono wynosić co najmniej sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę. Pracownik może również dochodzić odszkodowania. Istotne jest także to, że dochodzenie roszczeń z tytułu mobbingu przed sądem pracy nie wiąże się dla pracownika z koniecznością ponoszenia opłaty od pozwu. Ryzyko wiąże się także z nieprawidłowym prowadzeniem postępowań wyjaśniających. Lekceważenie zgłoszeń, powierzenie sprawy osobie powiązanej ze stroną obwinianą czy uznanie zarzutów za prawdziwe bez ich weryfikacji mogą pogłębić problem i osłabić pozycję pracodawcy w ewentualnym sporze.

Autor/Źródło:

Disclaimer: Informacje zawarte w niniejszej publikacji służą wyłącznie do celów informacyjnych. Nie stanowią one porady finansowej lub jakiejkolwiek innej porady, mają charakter ogólny i nie są skierowane do konkretnego adresata. Przed skorzystaniem z informacji w jakichkolwiek celach należy zasięgnąć niezależnej porady. AI może wspierać pracę redakcji. Zasady wykorzystania AI.

Wybrane kategorie