Polska biotechnologia traci rozpęd. Firmy tną wydatki i zatrudnienie

Polskie przedsiębiorstwa biotechnologiczne ograniczają wydatki i zatrudnienie, choć nakłady na badania w tej dziedzinie nadal rosną. W 2025 r. firmy przeznaczyły na działalność biotechnologiczną 3,15 mld zł, o 4,1 proc. mniej r/r, a liczba zaangażowanych osób zmniejszyła się aż o 23 proc. Podobny rozdźwięk między finansowaniem badań a aktywnością przedsiębiorstw widać w nanotechnologii – wynika z najnowszych danych GUS.

Z opublikowanego 4 listopada 2026 r. opracowania Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że w Polsce działalność biotechnologiczną prowadziło 250 przedsiębiorstw, o 1,6 proc. więcej niż rok wcześniej. Mimo niewielkiego wzrostu liczby firm nakłady na ich działalność zmniejszyły się z około 3,29 mld zł do 3,15 mld zł.

Jeszcze mocniej skurczyła się liczba osób zaangażowanych w działalność biotechnologiczną przedsiębiorstw: z około 6,4 tys. do 4931. Inaczej wyglądały nakłady na badania i rozwój (B+R) we wszystkich sektorach gospodarki. Osiągnęły niemal 2 mld zł, rosnąc o 8,4 proc. rok do roku.

Firmy biotechnologiczne wydają mniej

Łączne nakłady wewnętrzne przedsiębiorstw na działalność biotechnologiczną wyniosły w 2025 r. 3153,7 mln zł. Spadły o 4,1 proc. r/r, mimo że liczba podmiotów zwiększyła się do 250. Aż 93,2 proc. nakładów pochodziło ze środków wewnętrznych firm.

Wyspecjalizowane przedsiębiorstwa biotechnologiczne stanowiły 35,2 proc. ogółu podmiotów, czyli 88 firm. Pozostałe wykorzystywały techniki biotechnologiczne jako jedną z dziedzin prowadzonej działalności. Wśród 250 przedsiębiorstw 169 prowadziło prace B+R, a 68,6 proc. tej grupy zajmowało się wyłącznie badaniami i rozwojem, bez łączenia ich z produkcją biotechnologiczną.

Zatrudnienie spadło o niemal 1,5 tys. osób

Najwyraźniejszy sygnał osłabienia działalności przedsiębiorstw dotyczy personelu. Liczba osób zaangażowanych w biotechnologię spadła o 23 proc. i wyniosła 4931. Oznacza to spadek o około 1477 osób w porównaniu z 2024 r.

W samym B+R przedsiębiorstw pracowało 2313 osób, o 6,8 proc. mniej r/r. Oznacza to, że ubytek personelu był silniejszy poza działalnością badawczą niż w jej obrębie.

Kobiety stanowiły 62,5 proc. osób prowadzących prace B+R w przedsiębiorstwach biotechnologicznych. Większość podmiotów w branży pozostawała niewielka: 57,2 proc. zatrudniało do 49 osób, 28,8 proc. miało od 50 do 249 pracujących, a 14 proc. co najmniej 250.

Badania rosną dzięki wyższym nakładom uczelni

W 2025 r. działalność B+R w biotechnologii prowadziły 284 podmioty ze wszystkich sektorów wykonawczych, o 3,3 proc. więcej niż przed rokiem. Nakłady wyniosły 1998,3 mln zł, czyli o 8,4 proc. więcej r/r. Za wzrost odpowiadał przede wszystkim sektor szkolnictwa wyższego, w którym nakłady zwiększyły się z 694,7 mln zł do 850,3 mln zł.

W sektorze przedsiębiorstw nakłady B+R w biotechnologii wyniosły 1089,0 mln zł i nieznacznie spadły wobec 1097,1 mln zł przed rokiem. Dane pokazują więc, że wzrost wydatków badawczych w całej gospodarce nie przekładał się na równie silną aktywność biznesu.

Sektor przedsiębiorstw odpowiadał za 54,5 proc. nakładów B+R w biotechnologii, szkolnictwo wyższe za 42,5 proc., a pozostałe jednostki za około 3 proc. We wszystkich sektorach działalność badawczą w biotechnologii prowadziły 8444 osoby, z których blisko trzy czwarte stanowili badacze.

Nanotechnologia traci firmy, mimo wzrostu nakładów badawczych

Podobne zjawisko dotyczy nanotechnologii. Liczba przedsiębiorstw prowadzących taką działalność zmniejszyła się z 88 do 80, a ich nakłady spadły o 10,6 proc. do 387,4 mln zł. Środki własne przedsiębiorstw odpowiadały za 93,8 proc. tych wydatków.

Jednocześnie nakłady B+R w nanotechnologii we wszystkich sektorach wzrosły o 10,9 proc. i osiągnęły 408,4 mln zł. Z badań GUS wynika, że 61,8 proc. tych nakładów przypadało na sektor szkolnictwa wyższego, który wydał 252,3 mln zł.

Na działalność nanotechnologiczną w firmach składała się praca 1204 osób, o 4,3 proc. mniej niż rok wcześniej. W samym B+R przedsiębiorstw pracowały 474 osoby, o 11,4 proc. mniej r/r. We wszystkich sektorach badania nanotechnologiczne prowadziło 139 podmiotów, o 7,3 proc. mniej niż przed rokiem, angażujących 2550 osób.

Nanomateriały dominują na rynku

Najważniejszym zastosowaniem nanotechnologii w Polsce pozostają nanomateriały. Jako dominujący obszar działalności wskazało je 61 spośród 80 firm, czyli 76,3 proc. Nanobiotechnologię jako główną dziedzinę wskazały cztery przedsiębiorstwa, filtrację i membrany trzy, a nanofotonikę dwa.

GUS nie odnotował w 2025 r. przedsiębiorstw, dla których dominującym obszarem była nanomedycyna, choć w poprzednim roku były trzy takie podmioty. Nie oznacza to, że firmy w ogóle nie stosowały takich technologii – klasyfikacja odnosi się wyłącznie do ich głównego zastosowania.

Rosnące nakłady na naukę nie wystarczają do wzrostu firm

Dane za 2025 r. pokazują wyraźny kontrast: nakłady na B+R w obu dziedzinach wzrosły, ale wydatki samych przedsiębiorstw spadły. W biotechnologii szczególnie silne było zmniejszenie liczby pracujących. Nie przesądza to jeszcze o trwałym osłabieniu branż, lecz wskazuje na rosnące znaczenie finansowania badań przez uczelnie w okresie słabszej aktywności firm.

Ostatecznym sprawdzianem dla polskiej biotechnologii i nanotechnologii pozostaje zdolność przedsiębiorstw do wykorzystania wyników badań w produkcji, nowych produktach i usługach. Sam wzrost nakładów naukowych nie gwarantuje szybszej komercjalizacji technologii.

Źródło: Główny Urząd Statystyczny, „Biotechnologia i nanotechnologia w Polsce w 2025 r.”, 4 listopada 2026 r. Wykresy: opracowanie własne na podstawie danych GUS. Wykresy porównujące nakłady firm z nakładami B+R przedstawiają różne zakresy statystyczne; wartości te nie podlegają sumowaniu.