Prezydenckie propozycje zmian w zakresie pomocy kredytobiorcom znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej

0
Sejm RP

2 sierpnia 2017 r. prezydent Andrzej Duda skierował do marszałka sejmu nowy projekt ustawy mający na celu po pierwsze zmianę mechanizmu wsparcia finansowego osób spłacających kredyty mieszkaniowe, będących w trudnej sytuacji finansowej, a po drugie wprowadzenie nowego instrumentu wspierającego dobrowolną restrukturyzację kredytów walutowych. Nowa ustawa określa zasady przyznawania i warunki korzystania ze zwrotnego wsparcia finansowego przyznawanego osobom fizycznym zobowiązanym do spłaty kredytu mieszkaniowego, które znalazły się w trudnej sytuacji finansowej, zasady przyznawania i warunki korzystania z pożyczki na pokrycie pozostałej części zadłużenia oraz zasady wspierania dobrowolnej restrukturyzacji. Instytucją, przez którą kierowana jest do potrzebujących kredytobiorców pomoc, będzie Bank Gospodarstwa Krajowego, a źródłem jego finansowania jest Fundusz Wsparcia Kredytobiorców powołany do życia ustawą z 9 października 2015 r. o wsparciu kredytobiorców znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, którzy zaciągnęli kredyt mieszkaniowy. Nowa ustawa zakłada dodatkowo wyodrębnienie w jego ramach Funduszu Restrukturyzacyjnego, który miałby być źródłem finansowania wspierania dobrowolnej restrukturyzacji.

Projekt wprowadza istotne zmiany poprzednich przepisów ustawy z dnia z 9 października 2015 r. Wprowadzone przez tę ustawę zasady pomocy kredytobiorcom dawały możliwość pokrywania przez 18 miesięcy zobowiązań kredytobiorcy do wysokości 1 500 zł miesięcznie ze środków Funduszu Wsparcia Kredytobiorców. Po dwóch latach od wypłaty ostatniej transzy wsparcia, kredytobiorca zaczynał spłacać sumę otrzymanej pomocy, przy czym pomoc ta była nieoprocentowana, a okres spłaty mógł obejmować nawet 8 lat. Pozornie atrakcyjna oferta pomocy z Funduszu Wsparcia Kredytobiorców nie przypadła jednak do gustu samym kredytobiorcom. Z około 600 mln zł zgromadzonych w funduszu w ciągu ponad roku wykorzystano dotychczas zaledwie nieco ponad 10 mln zł, co w opinii samej kancelarii prezydenta należy przypisywać przede wszystkim zbyt restrykcyjnym zasadom dostępu do pomocy. Przypomnijmy tylko, że według obecnie obowiązujących przepisów  aby otrzymać pomoc, kredytobiorca musi spełniać jeden z trzech podstawowych warunków:

  • w dniu złożenia wniosku o wsparcie kredytobiorca posiada status bezrobotnego,
  • koszty obsługi kredytu mieszkaniowego przekraczają 60% dochodu gospodarstwa domowego  (miesięcznie),
  • miesięczny dochód gospodarstwa domowego, pomniejszony o miesięczne koszty obsługi kredytu mieszkaniowego uprawniałby gospodarstwo domowe do świadczeń z pomocy społecznej.

Prezydencki projekt zakłada zmianę zasad dostępu do pomocy, a więc przede wszystkim dwukrotne podniesienie limitu dochodu uprawniającego do wnioskowania o wsparcie, zwiększenie wysokości wsparcia z 1 500 do 2 000 zł miesięcznie, wydłużenie okresu wsparcia z 18 do 36 miesięcy oraz okres spłaty z 8 do 12 lat. Projekt zakłada również możliwość częściowego umorzenia zobowiązań z tytułu wsparcia, szczególnie w sytuacji regularnego spłacania rat. Drugim, poza restrykcyjnymi zasadami dostępu do wsparcia, powodem niskiego wykorzystania środków z funduszu jest według autorów projektu fakt, iż  „rozpatrywanie wniosków w zbyt dużym zakresie pozostawiono kredytodawcom”. Stąd też projekt ustawy zakłada wprowadzenie procedury odwoławczej w przypadku odrzucenia wniosku przez kredytodawcę. Osoba wnioskująca o wsparcie w przypadku decyzji odmownej banku będzie miała prawo do zwrócenia się do Rady Funduszu o ponowne rozpatrzenie wniosku. Dodatkowo, bank nie będzie mógł wypowiedzieć umowy kredytu mieszkaniowego w okresie rozpatrywania wniosku.

Czytaj również:  Konfederacja Lewiatan: Przewidujemy głębsze spowolnienie gospodarcze niż większość analityków

Projekt ustawy przewiduje również nowe rozwiązanie polegające na udzieleniu kredytobiorcy przez BGK pożyczki na spłatę zadłużenia. Maksymalna wysokość takiej pożyczki wyniosłaby 72 000 zł, a środki te miałyby być przeznaczone na spłatę zadłużenia i w konsekwencji na zwolnienie hipoteki ustanowionej na zadłużonej nieruchomości. Rozwiązanie takie dałoby części kredytobiorców możliwość sprzedaży nieobciążonych nieruchomości, a co za tym idzie – uzyskania za nie rynkowych cen. Kredytobiorca spłacałby zaciągniętą pożyczkę na zasadach obowiązujących w przypadku wsparcia w spłacaniu rat kredytu.

Zupełną nowością wprowadzaną przez projekt nowej ustawy jest wprowadzenie wsparcia dla banków z tytułu przewalutowania kredytów indeksowanych i denominowanych znajdujących się w ich portfelach. Zgodnie z intencją autorów projektu, banki, które zdecydują się na restrukturyzację kredytów walutowych, otrzymają zwrot różnicy między wartością kredytów przed i po restrukturyzacji. Do realizacji tego celu w ramach Funduszu Wsparcia powołany zostanie specjalny Fundusz Restrukturyzacyjny, który zasilany będzie składkami banków o wysokości uzależnionej od wielkości posiadanego przez bank portfela kredytów walutowych. Mechanizm ten promować ma te banki, które w zdecydowany sposób zaangażują się w proces przewalutowania kredytów. Zgodnie z uzasadnieniem do ustawy, wpłaty na Fundusz Restrukturyzacyjny nie przekroczą 3,2 mld zł rocznie.

Proponowane zmiany pozytywnie zaopiniowały zarówno Komisja Nadzoru Bankowego, jak i Bankowy Fundusz Gwarancyjny.

Jerzy Ptaszyński
Dyrektor Działu Badań i Analiz Rynku Nieruchomości
Centrum AMRON