Coface: Wzrost upadłości i restrukturyzacji. Najwięcej postanowień w handlu

Raport Coface: upadłości i restrukturyzacje firm w Polsce w trzech kwartałach 2018 roku.

0
  • W pierwszych trzech kwartałach 2018 r. liczba upadłości i restrukturyzacji firm w Polsce wyniosła 728. To o 93 więcej (+15 proc.) niż w analogicznym okresie 2017.
  • Wśród wszystkich rodzajów postanowień najwięcej ogłoszono upadłości, tj. 414. Stanowią one aż 57 proc. wszystkich postępowań.
  • Liczba postępowań restrukturyzacyjnych wzrosła o 34 proc. Po trzech kw. 2018 r. zanotowano ich łącznie 314. Stanowią one 43 proc. wszystkich postępowań (po 3 kw. 2017 stanowiły 37 proc.).
  • Wśród postępowań restrukturyzacyjnych najwięcej odnotowano przyspieszonych postępowań układowych, czyli 199 (to aż o 46 proc. więcej niż w analogicznym okresie 2017), a najmniej postępowań o zatwierdzenie układu (3).
  • Najwięcej upadłości i restrukturyzacji miało miejsce w handlu (175 tj. 24 proc. wszystkich postanowień). Na drugim miejscu znalazła się produkcja (172), niemniej jednak odnotowała ona spadek (o 5) w porównaniu do danych po trzecim kwartale roku poprzedniego.
  • Największy skok postępowań odnotowaliśmy w transporcie (+52 proc.). W budownictwie sytuacja prawie nie zmieniła się.
Postanowienia upadłościowe (A) i restrukturyzacyjne (B) w Polsce
w pierwszych trzech kwartałach lat 2008-2018
 
rodzaj postępowania upadłościowego I-IX 2008 I-IX 2009 I-IX 2010 I-IX 2011 I-IX 2012 I-IX 2013 I-IX 2014 I-IX 2015 I-IX 2016 I-IX 2017 zmiana

2018/17

I-IX 2018
(A) Upadłości 270 429 420 447 521 562 551 509 441 400 414
(A) Upadłości z możliwością zawarcia układu* 47 80 91 89 121 137 93 76 25
(B) Postępowanie o zatwierdzenie układu*** 2 9 3
(B) Przyspieszone postępowanie układowe*** 88 136 199
(B) Postępowanie układowe*** 22 30 27
(B) Postępowanie sanacyjne*** 34 60 85
ogółem 317* 509* 511* 536* 642* 699* 644* 585* 612* 635** +15% 728**

 

** Stan wg wiedzy na koniec trzeciego kwartału.
* Stan wg wiedzy na koniec każdego roku.

Komentuje Grzegorz Sielewicz, główny ekonomista Coface w Europie Centralnej

Liczba przedsiębiorstw w Polsce, wobec których ogłoszono upadłości lub restrukturyzacje zwiększa się. Dynamika nie jest już tak wysoka jak na początku tego roku, jednak 15-proc. wzrost ogólnej liczby postanowień w pierwszych trzech kwartałach tego roku potwierdza, że sprzyjające otoczenie makroekonomiczne nie pomogło poprawić sytuacji płynnościowej biznesu w Polsce. Zgodnie z najbardziej aktualnymi danymi wzrost gospodarczy Polski sięgnął 5,2 proc. w pierwszej połowie 2018 r. i pomimo, że w drugim półroczu nasza gospodarka będzie już rosła w wolniejszym tempie to w całym bieżącym roku tempo wzrostu PKB może być nawet wyższe niż odnotowane w roku poprzednim. A już 2017 r. był okresem przyspieszenia gospodarczego z najwyższym tempem wzrostu PKB na przestrzeni poprzednich sześciu lat.W statystykach upadłości i restrukturyzacji obserwujemy coraz większy udział postanowień restrukturyzacyjnych. Od wprowadzenia zmian prawnych na początku 2016 r. i umożliwienia przedsiębiorstwom skorzystania z różnych form przewidzianych prawem restrukturyzacji ich udział stopniowo rośnie. Po trzech kwartałach 2018 r. udział ten przekroczył 43 proc., a najbardziej powszechnie wykorzystywaną formą restrukturyzacji są przyspieszone postępowania układowe, które stanowią niemal 2/3 wszystkich postanowień restrukturyzacyjnych. Dynamicznie wzrasta liczba sanacji, czyli najbardziej zaawansowanego rodzaju postępowania restrukturyzacyjnego będącego hybrydą upadłości i układu, których to udział przekroczył ¼ łącznej liczy restrukturyzacji. Z drugiej strony pomimo, że zmiany prawne przyczyniły się do wzrostu łącznej liczby postanowień, to jednak Polska odnotowuje najniższy wskaźnik upadłości w regionie Europy Środkowo-Wschodniej. Upadłości i restrukturyzacje dotyczą 4 na 10 tys. firm, co jest konsekwencją nadal dosyć niskiego wykorzystania przewidzianych prawem rozwiązań w przypadku znacznego pogorszenia sytuacji płynnościowej w przedsiębiorstwie. Zgodnie z naszymi szacunkami łączna liczba upadłości restrukturyzacji w Polsce nieznacznie przekroczy 1000 postanowień w tym roku, podczas gdy w mniejszych od naszej gospodarkach, jak Węgry czy Rumunia jest ich wielokrotnie więcej, odpowiednio 16 i 8 razy tyle co w Polsce. W tych krajach powszechność wykorzystania przewidzianych prawem postępowań jest znacznie wyższa i obrazuje nie tyle trudne warunki do prowadzenia biznesu, co inne uwarunkowania prawne i zdefiniowanie upadłości firmy.Wracając do sytuacji makroekonomicznej, jej wpływ jest pozytywny dla przedsiębiorstw, ale jednocześnie nie jest jedynym czynnikiem mogącym zniwelować trudności, jakich doświadcza biznes. Główną siłą napędową naszej gospodarki pozostaje konsumpcja gospodarstw domowych, których zwiększony popyt jest sprzyjający bezpośrednio lub pośrednio dla firm, jednak obecna sytuacja na rynku pracy jest dosyć niekorzystna dla przedsiębiorców. Kolejny rok z rzędu wynagrodzenia pracowników rosną w dynamicznym tempie, a narastające braki kadrowe są zgłaszane przez coraz większą liczbę firm w Polsce jako barierę w ich bieżącej działalności. Wraz z nadchodzącym spowolnieniem gospodarczym otoczenie makroekonomiczne nie będzie już tak sprzyjające dla biznesu, a coraz większa liczba firm będzie zasilała statystyki upadłości i restrukturyzacji. Już obecnie odnotowujemy istotny wzrost postanowień w branży transportowej, która jest uważana za papierek lakmusowy sytuacji gospodarczej – pierwsza odczuwa zarówno poprawę, jak i pogorszenie popytu i wymiany towarów. Polskie firmy transportowe są bardzo aktywne na rynkach zagranicznych, a spowalniający globalny handel jest już odczuwany przez takie potęgi eksportowe jak chociażby Niemcy. W transporcie opóźnienia w spłacie należności są najwyższe spośród wszystkich branż w Polsce (zgodnie z ostatnim Badaniem Płatności Coface), a znaczny deficyt pracowników, wzrost cen paliw, czy działania protekcjonistyczne krajów Europy Zachodniej powodują, że trudności płynnościowe mogą dość szybko przerodzić się w konieczność ogłoszenia upadłości lub restrukturyzacji.Upadłości i restrukturyzacje według branż Charakterystyka upadłości i restrukturyzacji w wybranych sektorachKomentuje Marcin Siwa, dyrektor działu oceny ryzyka w CofacePrzetwórstwo przemysłoweSytuacja w przemyśle potwierdza to, co się dzieje w gospodarce. Dane makroekonomiczne od dłuższego czasu są dobre, zaczęły nieco rosnąć inwestycje, zatem produkcja przemysłowa jest „na fali”. Porównując dane r/r widzimy niewielki spadek liczby upadłości w tym segmencie gospodarki, pomimo że ogólne statystyki tak dobrze nie wyglądają. To, co może niepokoić to fakt, że te działy produkcji przemysłowej, które zawsze miały istotny udział w liczbie upadłości, po trzech kwartałach 2018 r. pokazują wynik gorszy niż przed rokiem. Szczególnie jest to widoczne w produkcji wyrobów metalowych, gdzie wzrost jest ponad 20 proc., ale niewielkie wzrosty pojawiają się także w przypadku przemysłu maszynowego, produkcji spożywczej, czy wyrobów z drewna. Przemysł, jak i inne działy gospodarki zmaga się z rosnącymi kosztami. Coraz trudniej jest je przełożyć na cenę uzyskiwaną od klientów, jednak póki gospodarka jest rozpędzona, przemysł powinien mieć się relatywnie dobrze.HandelFirmy handlowe mają się coraz gorzej. Dotyczy to przede wszystkim działalności hurtowej, choć jak wiemy, również niektóre sieci detaliczne mają poważne problemy. Statystycznie jednak wzrost upadłości i restrukturyzacji w handlu hurtowym jest bardzo duży (22 proc.), co świadczy o rosnącym ryzyku prowadzenia działalności w tym segmencie. Ogromna konkurencja, konsolidacja branży, a tym samym presja na marże oraz rosnące koszty pracy wpływają na to, że wiele firm ma problemy z płynnością. Wiele mniejszych i średnich podmiotów wykazuje spadające przychody i zyski. Coraz trudniej jest przetrwać firmom, które nie są w stanie wykorzystać efektu skali działalności, gdyż są na to po prostu zbyt małe. Sprzedaż detaliczna ma się nieco lepiej, choć wcale nie świadczy to o tym, że wyżej wymienione czynniki ryzyka nie występują. Wciąż wysoki popyt wewnętrzny wspiera nieco handel detaliczny, stąd liczba upadłości spadła rok do roku.BudownictwoW budownictwie wiele się dzieje. Od początku tego roku ruszyły nieco inwestycje infrastrukturalne. W większych miastach również budownictwo komercyjne, czy mieszkaniowe mają się dobrze. Sektor zawsze był obarczony dużym ryzykiem płynnościowym. Wiele wskazuje na to, że branża osiągnęła szczyt wzrostu. Powstaje pytanie, jakie będzie tempo spadku. Wiele dużych podmiotów zaczyna generować straty. Wiele informuje o przeszacowaniach wcześniej oczekiwanych zysków na realizowanych projektach. Te, które wydawały się opłacalne z perspektywy roku 2016 lub jeszcze 2017, obecnie przynoszą straty. Wpływ na to miał ogromny wzrost kosztów materiałów budowlanych, wzrost kosztów robocizny oraz jej brak. Problemy finansowe i organizacyjne dużych firm odbijają się negatywnie na płynności mniejszych podmiotów podwykonawczych, które tradycyjnie ponoszą największe ryzyko finansowe. Analiza przeterminowań w branży pozwala stwierdzić, że obecnie największe problemy płynnościowe mają małe i średnie firmy budowlane. Wśród nich przeterminowań w płatnościach jest zdecydowanie najwięcej. Może to skutkować w kolejnych kwartałach wzrostem liczby upadłości czy restrukturyzacji w branży.TransportCzęsto mówi się o tym, że branża transportowa jest wskaźnikiem kondycji gospodarki. Reaguje najszybciej na oznaki poprawy i pogorszenia. Jeśli przyjąć to założenie i porównać je z tym, co dzieje się w statystykach upadłościowych, nie może to napawać optymizmem. Wzrost liczby niewypłacalności jest bowiem bardzo istotny – o 52 proc.. Również analiza wartości przeterminowanych należności świadczy o tym, że z płynnością w branży transportowej nie jest dobrze. Znów dotyczy to głównie mniejszych podmiotów, które mają długi sięgające kilku, kilkunastu tysięcy złotych, ale i tak mają poważne problemy z ich uregulowaniem na czas. Branża boryka się, podobnie jak budownictwo, z problemem kosztów pracy i dostępności pracowników na rynku. Do tego dochodzą rosnące ceny paliw. Zmiany cen na rynku ropy naftowej raczej nie pozwalają sądzić, by ceny paliw miały spaść. Można się raczej spodziewać ruchów w górę. Wszystko to sprawia, że obecnie branża transportowa jest postrzegana jako jedna z najbardziej zagrożonych od strony zatorów płatniczych.Upadłości i restrukturyzacje według regionówW większości województw odnotowano wzrost liczby upadających i objętych restrukturyzacją firm. Województwo mazowieckie, gdzie zarejestrowanych jest najwięcej podmiotów, zanotowało spadek liczby bankructw i restrukturyzacji o prawie 9 proc., chociaż nadal to właśnie tam jest ich najwięcej (tj. 128, co stanowi niemal 18-proc. udział we wszystkich postanowieniach). Spadek, chociaż równie niewielki, widoczny jest w woj. lubuskim (o 25 proc.), gdzie upadłości i restrukturyzacji odnotowano teraz najmniej, w woj. warmińsko-mazurskim (o 23 proc.), w woj. dolnośląskim (o 13 proc.) oraz zachodniopomorskim (o 5 proc.). W województwie opolskim sytuacja nie zmieniła się – zanotowała tyle samo postępowań co po trzecim kw. 2017 r.Upadłości i restrukturyzacje według form prawnych przedsiębiorstw  Analizując formy prawne upadających i restrukturyzowanych przedsiębiorstw, prawie we wszystkich grupach widoczny jest wzrost postępowań. Aż o 64 wzrosły one wśród przedsiębiorców (+38 proc.). Zaś największą grupę wśród firm objętych postępowaniami stanowią jak zwykle spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (348, tj. 48 proc. wszystkich postępowań), ale warto podkreślić, że mimo to grupa zanotowała spadek upadłości i restrukturyzacji po trzecim kw. 2018 r.Spadek odnotowaliśmy także w pozostałych formach ogółem, do których zaliczają się m.in. przedsiębiorstwa państwowe, stowarzyszenia, fundacje.Prezentowane statystyki są przygotowywane przez ubezpieczyciela należności Coface od 1997 roku w oparciu o daty wydania postanowień sądów o ogłoszeniu upadłości, czyli faktyczne daty upadłości. Podane wyniki za trzy kwartały 2018 nie są ostateczne i należy się jeszcze spodziewać wzrostu liczby postanowień. Jednak dane sprzed roku, do których liczony jest ostatni wzrost procentowy r/r., pochodzą także z września, co zapewnia rzetelność porównań statystycznych. Dane historyczne, dotyczące lat 2008-2016, pokazują wyniki znane na koniec każdego roku.1 stycznia 2016 roku wprowadzono nowe prawo restrukturyzacyjne. Głównym celem postępowania restrukturyzacyjnego, oprócz zaspokojenia wierzycieli, jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego – również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpiecze-niu słusznych praw wierzycieli.Istotną zmianą jest także fakt, że w obecnym prawie postępowaniu restrukturyzacyjnemu podlegają zarówno firmy niewypłacalne, jak i zagrożone niewypłacalnością, w związku z tym nowe statystyki pokazują nie tylko liczbę bankrutów, ale także firm zagrożonych bankructwem. Wcześniej obowiązują-ce prawo umożliwiało ogłoszenie upadłości układowej tylko wobec firmy faktycznie niewypłacalnej.

*** Procedury restrukturyzacyjne, które pojawiły się od 1 stycznia 2016 r.
* Procedura obecna w starym prawie upadłościowym. Postanowienia w 2016 r. są wynikiem wniosków złożonych w 2015 r.
branża liczba *

upadłości

I-IX 2008

…. liczba**
upadłości i restr.

I-IX 2017

liczba**
upadłości i restr.

I-IX 2018

zmiana

2018/2017

PRODUKCJA, w tym: 137   177 172 spadek
Przetwórstwo przemysłowe, w tym m.in.: 130 158 154 spadek
         Produkcja artykułów spożywczych i napojów 25 22 24 wzrost
         Produkcja metali i metalowych wyrobów gotowych 15 34 41 +20,5%
         Produkcja maszyn, urządzeń i urządzeń elektrycznych 6 14 16 wzrost
         Produkcja wyrobów z drewna, z wyłączeniem mebli 7 18 20 wzrost
         Produkcja wyrobów z pozostałych mineralnych surowców

niemetalicznych (w tym materiały budowlane)

6 10 6 spadek
         Produkcja wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych 6 10 8 spadek
         Produkcja odzieży i wyrobów tekstylnych 19 8 7 spadek
         Poligrafia i reprodukcja 8 7 6 spadek
         Produkcja papieru i wyrobów z papieru 6 3 4 wzrost
         Produkcja mebli 9 3 3 bez zmian
         Przetwórstwo przemysłowe pozostałe 23 29 19 -34%
HANDEL, w tym m.in.: 71   162 175 +8%
          Handel hurtowy 52 95 116 +22%
          Handel detaliczny 11 51 43 -16%
BUDOWNICTWO 48   105 104 porównywalnie
TRANSPORT 11   23 35 +52%
POZOSTAŁE branże, w tym m.in.: 50   168 242 +44%
          Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości 4 25 20 spadek
ogółem 317*   635 **  728** +15%
*Stan wg wiedzy na koniec roku.
** Stan wg wiedzy na koniec trzeciego kwartału.
województwo liczba**
upadłości i restr.

I-IX 2017

liczba**
upadłości i restr.

I-IX 2018

zmiana

2018/2017

mazowieckie 140 128 -8,5%
śląskie 77 87 +13%
wielkopolskie 47 69 +47%
dolnośląskie 70 61 -13%
podkarpackie 27 47 +74%
małopolskie 36 44 +22%
podlaskie 25 42 +68%
pomorskie 32 40 +25%
lubelskie 31 40 +29%
kujawsko-pomorskie 24 39 +62,5%
zachodniopomorskie 38 36 porównywalnie
łódzkie 18 25 +39%
warmińsko-mazurskie 26 20 -23%
świętokrzyskie 10 20 +100%
opolskie 18 18 bez zmian
lubuskie 16 12 -25%
ogółem 635** 728** +15%
** Stan wg wiedzy na koniec trzeciego kwartału.
409998
20
36
42
39
69
12
128
25
40
18
20
61
47
87
87
47
44
44
forma prawna liczba *

upadłości

I-IX 2008

…. liczba **

upadłości

i restr. I-IX 2017

liczba **

upadłości

i restr. I-IX 2018

 

zmiana

2018/2017

 

udział
w 3 kw. 2018
Spółka z o.o. 202 352 348 spadek 48%
Przedsiębiorca 63 167 231 +38% 32%
Spółka akcyjna 18 53 74 +40% 10%
Spółka jawna 12 24 28 wzrost 4%
Spółka komandytowa 3 18 28 +55% 4%
Spółdzielnia 10 8 10 wzrost 1%
Pozostałe formy 9 13 9 spadek 1%
ogółem 317*   635** 728** +15% 100%
** Stan wg wiedzy na koniec trzeciego kwartału.
*Stan wg wiedzy na koniec roku.
Czytaj również:  Spowolnienie gospodarcze w Chinach z negatywnym wpływem na złotego