Choć w 2025 roku 64% ankietowanych firm doświadczyło opóźnień w płatnościach, to średni termin płatności wydłużył się z 46,2 dnia w 2024 roku do 54,1 dnia. To wnioski płynące z 10. edycji badania płatności przeprowadzonego w styczniu 2026 roku przez firmę Coface, w którym udział wzięło 326 polskich firm. Skąd biorą się te – pozorne – sprzeczności, w jakich branżach sytuacja związana z płatnościami była najtrudniejsza i z jakimi nastrojami przedsiębiorcy patrzą w przyszłość?
Wzrost poziomu PKB w Polsce wyniósł w 2025 roku 3,6%. Nasza gospodarka pozostawała jedną z najszybciej rozwijających się dużych gospodarek w Europie. Silny popyt krajowy nadal wspierał ogólny wzrost gospodarczy – nawet pomimo słabszej kondycji Niemiec, czyli głównego partnera handlowego Polski. Ponadto, w związku z poprawą warunków makroekonomicznych, Coface podniósł ocenę ryzyka dla Polski do poziomu A3, co wskazuje na bardziej stabilne i korzystne warunki dla prowadzenia działalności. Jednocześnie w 2025 roku wiele firm wciąż zmagało się z licznymi problemami, takimi jak presja na marże spowodowana szybkim wzrostem jednostkowych kosztów pracy oraz podwyższonymi stopami procentowymi. Nie bez znaczenia dla polskich przedsiębiorstw pozostawała również konkurencja ze strony chińskich firm, które zalały rynek europejski. To właśnie te czynniki miały znaczący wpływ na zachowania płatnicze w 2025 roku.
Terminy płatności coraz bardziej elastyczne
W 2025 roku krótkie terminy płatności, czyli te poniżej 30 dni, nadal pozostawały dominującą praktyką – stosowało je 35% badanych firm. Jednak coraz więcej przedsiębiorstw oczekiwało wydłużenia czasu spłaty. Średni termin płatności wyniósł w 2025 roku 54,1 dnia – to pierwszy tak wysoki wynik w historii badania Coface Payment Survey. Oznacza to, że polskie firmy charakteryzuje bardzo dobra płynność finansowa.
– Podobny trend obserwujemy w Niemczech – mówi dr Mateusz Dadej, Główny Ekonomista Coface w Polsce i Regionie Europy Środkowo-Wschodniej. – Biorąc pod uwagę silne powiązania handlowe między gospodarką polską i niemiecką, można oczekiwać, że zachowania płatnicze na obu rynkach będą na siebie wzajemnie oddziaływać. W efekcie nie dziwi, że „praktyka rynkowa” stała się najczęściej wybieranym powodem oferowania dłuższych terminów płatności – wskazało ją 29% respondentów wobec 20% w poprzedniej edycji badania. Jednocześnie „konkurencja rynkowa” przestała należeć do głównych czynników wpływających na decyzje dotyczące terminów płatności – dodaje ekspert.
Najdłuższe terminy płatności byli skłonni oferować przedsiębiorcy z branży metali (72 dni), ICT (63 dni) i budownictwa (59 dni). Z kolei dwie branże: tekstylno-odzieżowa (45 dni) i transportowa (55 dni) skróciły swoje terminy płatności w porównaniu z rokiem 2024.
Opóźnienia w płatnościach
Eksperci z firmy Coface wskazują na pogorszenie się dyscypliny płatniczej. Oznacza to, że pomimo wydłużenia oferowanych terminów płatności, odsetek firm, które zetknęły się z opóźnieniami wyniósł 64%. Z kolei średni okres opóźnień to 53 dni. Jest to najwyższy poziom od 2021 roku, kiedy średnie opóźnienie wyniosło 56 dni.
Dlaczego opóźnienia w płatnościach są większe, pomimo wyraźnego postępu gospodarczego? Powodem są rosnące z roku na rok wynagrodzenia. Przewyższają one wzrost produktywności i wywierają presję na marże oraz ogólną kondycję finansową polskich firm. Badanie Coface pokazuje, że największe opóźnienia wystąpiły w sektorze metali (65 dni), rolno-spożywczym (62 dni) oraz w budownictwie (59 dni).
Konkurencja z Chin a zwyczaje płatnicze polskich firm
Import z Chin do Polski wzrósł w 2025 roku o 11,4%, podczas gdy eksport z Polski do Chin spadł o 7,5%. Dla polskich przedsiębiorstw rosnąca konkurencja ze strony chińskich firm oznacza najczęściej spadek marż, a co za tym idzie – rosnące ograniczenia płynnościowe, na które biznesy często reagują, wydłużając okres regulowania zobowiązań. Jak pokazuje badanie, już co druga firma w Polsce zauważa rosnącą obecność chińskich konkurentów na swoich rynkach, a wśród polskich eksporterów odsetek ten sięga 57%. Konsekwencją rosnącej liczby chińskich firm na europejskim rynku jest również osłabienie mniej efektywnych polskich podmiotów, które z czasem mogą mieć problemy z płynnością finansową.
– Wyniki tegorocznego badania, w którym po raz pierwszy zawarliśmy pytania dotyczące konkurencji ze strony chińskich firm, pokazują, że wiele polskich przedsiębiorstw doświadcza presji z tym związanej – mówi dr Mateusz Dadej. – Warto jednak podkreślić, że skala tej presji różni się w zależności od sektora, a niektóre branże pozostają na nią odporne. Trend „China Shock 2.0” może się jednak nasilać, zwłaszcza w kontekście utrzymującej się nadpodaży w chińskiej gospodarce – wyjaśnia.
Normalizacja ryzyk i rosnący optymizm
Choć polscy przedsiębiorcy z optymizmem patrzą w przyszłość – 48% badanych firm oczekuje poprawy swojej aktywności – to dostrzegają również problemy, które mogą negatywnie wpływać na ich działalność.
– Nasilająca się konkurencja stała się najważniejszą barierą dla działalności gospodarczej – wskazała ją niemal połowa badanych firm. To wzrost względem poprzedniej edycji badania i sygnał rosnącej presji cenowej oraz nasycenia rynku – mówi dr Mateusz Dadej. – Jednocześnie zmniejszyło się postrzeganie niepewności krajowej. Obecnie 34% firm uznaje ją za barierę, podczas gdy w 2024 roku było to 43% przedsiębiorstw. Po latach silnej zmienności makroekonomicznej związanej z pandemią COVID-19 i kryzysem energetycznym firmy zdają się stopniowo doświadczać normalizacji warunków prowadzenia działalności. Marginalną rolę odgrywają także czynniki geopolityczne, czego przyczyna może leżeć w niewielkiej ekspozycji polskich firm na handel ze Stanami Zjednoczonymi – podsumowuje ekspert.
Wyższy poziom optymizmu polskich przedsiębiorstw wydaje się być uzasadniony. Firma Coface już dziś prognozuje, że wzrost PKB Polski przyśpieszy w 2026 roku do 3,8%. Będzie on wspierany przez opóźnioną absorpcję środków unijnych, łagodniejsze warunki monetarne i sprzyjające otoczenie zewnętrzne. Warto jednak dodać, że badanie przeprowadzono jeszcze przed eskalacją konfliktu między Iranem a Stanami Zjednoczonymi, który może mieć wpływ na obecne oczekiwania i obawy przedsiębiorstw.
