Zdecydowana większość Polaków (71 proc.) pozytywnie ocenia sytuację finansową swojego gospodarstwa domowego, a w opinii 58 proc. badanych pandemia nie miała wpływu na zmianę ich sytuacji finansowej. Jednocześnie ponad połowa Polaków (51 proc.) uważa, że sytuacja gospodarcza kraju ulegnie pogorszeniu przez najbliższe pół roku – to o 3 pp. więcej niż jeszcze w połowie lipca. Co ciekawe, 11 proc. pytanych stwierdziło, że pandemia zmusiła ich do rezygnacji z inwestycji – wynika z II fali badania nastrojów gospodarstw domowych Polskiego Funduszu Rozwoju i Polskiego Instytutu Ekonomicznego.     

Polacy są podzieleni, jeżeli chodzi o ocenę sytuacji gospodarczej w kraju. 36 proc. badanych uważa ją za dobrą, z kolei niemal co trzeci pytany (32 proc.) widzi ją negatywnie. Pod koniec lipca zmniejszył się również, w zestawieniu z sytuacją z połowy lipca, odsetek osób bardzo pozytywnie oceniających sytuację swojego gospodarstwa domowego.

Pandemia uderzyła w plany inwestycyjne gospodarstw domowych

Do końca lipca inwestycje, takie jak zakup samochodu, mieszkania, domu, ziemi lub remont mieszkania lub domu, zrealizował co dziesiąty respondent (11 proc.). Identyczny odsetek (11 proc.) deklaruje, że planowało dokonać inwestycji, ale z powodu pandemii z nich zrezygnowało. Co ciekawe, taką decyzję podjęło 12 proc. respondentów, których oszczędności nie zmieniły się oraz 7 proc. spośród tych, których oszczędności wzrosły. Z kolei w grupie osób, których oszczędności wzrosły, 7 proc. zrealizowało inwestycje, których wcześniej nie planowało.

– Wyniki badań pokazują, że pandemia wpłynęła na sytuację gospodarstw domowych. 30 proc. badanych zgłosiło, że ich oszczędności stopniały i stanowią oni aż 21 proc. grupy respondentów deklarujących, że byli zmuszeni zrezygnować z zaplanowanych wcześniej inwestycji. Z drugiej strony obserwujemy zainteresowania wyjazdami wakacyjnymi. Co piąty badany był już na wakacjach, zaś niemal co czwarty (23 proc.) spośród tych, którzy zamierzają to zrobić, deklaruje wyjazd na co najmniej tydzień. Zatem sytuacja gospodarstw domowych w połowie lata się stabilizuje, zwiększoną niepewność może przynieść jesień  – mówi Andrzej Kubisiak, zastępca dyrektora w Polskim Instytucie Ekonomicznym.

Jeździmy na wakacje, choć rzadziej i ostrożniej

Do końca lipca wyjazd wakacyjny odbyło 20 proc. respondentów. Najczęściej wyjeżdżali mieszkańcy dużych miast (26 proc.), osoby z wykształceniem wyższym (27 proc.) oraz ci, którzy deklarują, że obecny dochód wystarcza im na dostatnie życie. Spośród osób, które odbyły już wyjazd wakacyjny 73 proc. stanowili ci, którzy odbyli tylko wyjazd krajowy, a 16 proc. pytanych odbyło zarówno wyjazd krajowy, jak i zagraniczny.

Czterech na dziesięciu badanych (38 proc.) przeznaczyło na wyjazd nie więcej niż 1000 zł na osobę, wydatki 20 proc. pytanych mieściły się w przedziale od 1000 zł do 1500 zł, kolejnych 20 proc. w przedziale od 1500 do 2500 zł, zaś wydatki 14 proc. respondentów przekroczyły kwotę 2500 zł na osobę.

Spośród tych badanych, którzy do końca lipca nie odbyli wyjazdu wakacyjnego, 73 proc. stanowią ci, którzy planują wyłącznie wyjazd krajowy, 16 proc. chce wyjechać zarówno na wyjazd krajowy jak i zagraniczny, zaś 7 proc. stanowią osoby chcące wyjechać tylko zagranicę.

Plany dotyczące wyjazdów są skorelowane z samooceną sytuacji finansowej gospodarstwa domowego. Najczęściej planują wyjazd osoby oceniające swoją sytuację finansową jako dostatnią (43 proc.). Co trzeci (34 proc.) respondent zamierza przeznaczyć na wyjazd wakacyjny nie więcej niż 1000 zł na osobę, niemal 20 proc. chce wydać od 1000 zł do 1500 zł na osobę, podobny odsetek (20 proc.) planuje wydać kwotę z przedziału od 1500 zł do 2500 zł na osobę, zaś 13 proc. zamierza przeznaczyć na wyjazd wakacyjny powyżej 2500 zł na osobę.

Polacy są w stanie oszczędzać pomimo pandemii

39 proc. pytanych dostrzega możliwość oszczędności w ciągu najbliższych 3 miesięcy. Za nieprawdopodobną uznaje taką możliwość 58 proc. pytanych. Na brak możliwości oszczędzania częściej wskazują kobiety (60 proc.), osoby starsze (62 proc.) oraz osoby z wykształceniem podstawowym (67 proc.). Z kolei blisko połowa osób z wyższym wykształceniem (49 proc.) zgłasza możliwość oszczędzania w nadchodzącym kwartale.

Pandemia nie wpłynęła na stan oszczędności 41 proc. Polaków, 30 proc. badanych odnotowało zmniejszenie oszczędności, zaś w przypadku co dwunastego pytanego (8 proc.) oszczędności uległy zwiększeniu

Po pierwszym półroczu 2020 roku Polska utrzymuje dominującą pozycję w regionie CEE, ciesząc się najwyższą różnorodnością produktów inwestycyjnych oraz największym zróżnicowaniem inwestorów. Pomimo spowolnienia spowodowanego pandemią COVID-19 oraz jedynie dwóch miesięcy pełnej aktywności inwestycyjnej, obroty na rynku osiągnęły poziom prawie 3 mld euro, co przewyższa wynik z analogicznego okresu 2019 roku.

– Ostatnie miesiące mimo trwającej pandemii okazały się rekordowe. Osiągnięta wartość transakcji dała Polsce 47% udział w rynku inwestycyjnym całego regionu CEE i drugi najlepszy wynik aktywności transakcyjnej w kraju w pierwszym półroczu w historii rynku (po 2018 roku) – mówi Piotr Mirowski, senior partner i dyrektor Działu Doradztwa Inwestycyjnego w Colliers International.

Rynek inwestycyjny odczuł skutki pandemii. Blisko 30 dużych transakcji toczących się w pierwszym kwartale tego roku zostało zawieszonych, jednak wraz z łagodzeniem środków bezpieczeństwa obserwowany jest zdecydowany powrót zagranicznych inwestorów, zdeterminowanych procedować transakcje w celu ich finalizacji jeszcze w tym roku. Na polskim rynku kapitał inwestowany jest obecnie głównie przez fundusze z Niemiec, Francji, Austrii, jak również z regionu CEE i Azji.

W I poł. 2020 r. dominowały transakcje biurowe i magazynowe (odpowiednio 46% i 39% całkowitej wartości inwestycji). W ponad 50 transakcjach sprzedanych zostało powyżej 150 nieruchomości komercyjnych. Obserwując apetyt inwestorów na budynki biurowe w stolicy, po nieznacznej korekcie w drugim kwartale, oczekuje się wzrostu cen w następnych kwartałach, ponieważ Warszawa nadal pozostaje kluczowym rynkiem w CEE.

Największą transakcją pierwszego półrocza było nabycie 61,46% udziałów w Grupie GTC przez podmiot należący do grupy Optima, należącej do Banku Narodowego Węgier. W wyniku tej sprzedaży Optima uzyskała w Polsce kontrolę nad 16 budynkami biurowymi o łącznej powierzchni prawie 200 tys. mkw. oraz dwoma dominującymi centrami handlowymi – łącznie ponad 110  tys. mkw. Wartość tej transakcji dla rynku polskiego szacowana jest na ponad pół miliarda euro.

– Znacząco wzrosło zainteresowanie nieruchomościami przemysłowo-magazynowymi, którymi obrót wzrósł trzykrotnie w stosunku do zeszłego roku. Możemy zakładać, że z uwagi na bardzo dobre perspektywy, ceny tego typu nieruchomości będą rosły. Spodziewamy się również dalszego napływu kapitału do Polski w II półroczu dzięki wznowionym transakcjom, które powinny zostać zamknięte do końca bieżącego roku – mówi Piotr Mirowski.

W związku z pandemią koronawirusa rynek pracy w Polsce odwrócił się o 180 stopni. Mimo, iż pojawia się więcej ofert zatrudnienia, niż jeszcze w marcu i kwietniu, to w tym momencie bliżej jest nam raczej do tzw. rynku pracodawcy, aniżeli pracownika. Tarcze antykryzysowe nie uchroniły znacznej części przedsiębiorstw od zwolnień pracowników, a w Polsce zauważalny jest wzrost bezrobocia. Pracownicy bojąc się redukcji etatu, chcąc niejako wyprzedzić „ruch szefa”, udają się na długie i przeciągające się „L4”, wynika z danych firmy doradczej Conperio. 

W Q2 2020 aż o 8,3% wzrosła ilości „L4” wystawianych jednorazowo na okres między 6 a 14 dni względem Q2 2019. Są to zwolnienia nieuchwytne dla ZUS, bo za krótkie do wezwania na komisję czy przeprowadzenia kontroli. Drugi problem, który się na to obecnie nakłada to powtarzalność zwolnień, a pracownik takich może wziąć po kolei sporo. I tak się właśnie dzieje – w tym samym okresie roku poprzedniego, unikalnych zwolnień było 43%, a w Q2 2020 tylko 28%. To znaczy, że 15% pracowników więcej ponawia sobie teraz zwolnienia. Problem jest poważny. Przekłada się to na wzrost wskaźnika absencji i bezradność państwa. Pracodawcy są zdani na samych siebie. Jeżeli samodzielnie nie skontrolują pracowników nikt tego za nich nie zrobi – analizuje Mikołaj Zając, prezes największej polskiej firmy zajmującej się audytem absencji chorobowej. 

Tabela przedstawia dane dotyczące wystawiania pojedynczego druku, dane z wyłączeniem zwolnień spowodowanych ciążą 

Bezrobocie w Polsce

Jak wynika z danych Głównego Urzędu Statystycznego, stopa bezrobocia w czerwcu 2020 r. wyniosła 6,1% wobec 6,0% w maju. Na pierwszy rzut oka wzrost ten jest niewielki. Niepokoić może jednak fakt, iż oficjalne dane na temat braku zatrudnienia nie w pełni odzwierciedlają faktyczną sytuację, a aktualna stopa bezrobocia jest w praktyce wyższa niż wynika to z informacji Urzędów Pracy. Jak pokazują przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Warszawskiego badania Diagnoza+, w czerwcu w urzędach pracy zarejestrowanych było zaledwie ok. 19% osób zidentyfikowanych jako bezrobotne. Na dodatek, powoli zbliża się czas stopniowego wygaszania rządowej pomocy, czego skutki zobaczyć możemy już w niedalekiej przyszłości, a oczekiwana przez ekonomistów, dość głęboka recesja, choć z kilkumiesięcznym opóźnieniem, odciśnie swoje piętno na rynku pracy.

– Nie są to oczywiście dobre wiadomości dla pracowników. W ostatnich miesiącach mieliśmy do czynienia ze zwolnieniami grupowymi w dużych zakładach na terenie całego kraju. Bez wątpienia epidemia koronawirusa zdecydowanie najwięcej szkód wyrządziła w branżach takich jak np. lotnicza czy turystyczna, ale nie tylko. W ciągu ostatnich miesięcy zaobserwowaliśmy, że telefonujący na naszą infolinię pracownicy obawiają się tego, że zostaną zwolnieni, a ich koledzy którzy przebywają na chorobowym nie. W ten właśnie sposób napędza się błędne koło fałszywych zwolnień chorobowych. Wzmożony trend pobierania niezasadnych zwolnień lekarskich, w obawie przed zwolnieniem z pracy, odzwierciedla 8,3% wzrost ilości „L4” wystawianych na okres między 6 a 14 dni w drugim kwartale tego roku w porównaniu do roku 2019 – mówi Mikołaj Zając z Conperio.

Pracownik na „L4” chroniony

W okresie kiedy pracownik jest nieobecny w pracy, a powód ten jest usprawiedliwiony, pracodawca nie może złożyć mu oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy o pracę. Okres nieobecności pracownika w pracy mógłby przedłużać się w nieskończoność, dlatego zakaz wypowiadania umowy o pracę podczas nieobecności pracownika został ograniczony w czasie. Okres ochronny w razie niezdolności do pracy z powodu choroby jest w tym wypadku uzależniony od stażu pracy podwładnego u danego pracodawcy. Jeżeli staż pracy jest krótszy niż 6 miesięcy, to okres ochronny wynosi 3 miesiące. W drugim przypadku, kiedy staż pracy jest dłuższy niż 6 miesięcy, okres ochronny obejmuje okres łącznego pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące. Jednocześnie maksymalny czas ochrony przed wypowiedzeniem umowy o pracę w okresie choroby wynieść może aż 272 dni!

Pracodawca mówi sprawdzam

Długie absencje pracowników stanowią problemem dla niejednego pracodawcy. Znaczna liczba przedłużających się zwolnień lekarskich może być sposobem ucieczki przed trudną sytuacją w zakładzie pracy lub wprost przed redukcją stanowiska. Jednak bez względu na motywację podwładnego do podjęcia fałszywego L4, jeżeli pracodawca ma podejrzenia, co do prawidłowości zwolnienia lekarskiego, ma prawo skontrolować pracownika.

– Kontrole absencji chorobowej wśród pracowników przeprowadzane są na terenie całego kraju. Każdorazowo po takiej kontroli sporządzany jest protokół, w którym wskazuje się, na czym polegało nieprawidłowe wykorzystywanie zwolnienia, jeżeli takowe miało miejsce. Za każdym razem przeprowadzany jest także wywiad z pracownikiem, dzięki czemu możemy dostarczyć pracodawcom cenny feedback w postaci np. pobudek jakimi kierują się podwładni udający się na L4. W razie ustalenia nieprawidłowości pracodawca może zadecydować o pozbawieniu świadczeń przysługujących mu za okres zwolnienia – wyjaśnia Mikołaj Zając. 

Unijni eksperci szacują, że bezrobocie w Polsce może być względnie wysokie w porównaniu do reszty europejskich państw. Wielu pracodawców nie zostało objętych pomocą, ich branże uzależnione są od zagranicznych gospodarek lub nadal pozostają w zamrożeniu. Z dnia na dzień notowane są także nowe rekordy zakażeń Covid-19 w naszym kraju. W związku z tym, już w niedalekiej przyszłości, możemy mieć do czynienia z kolejnymi zwolnieniami w zakładach pracy, a co za tym idzie przedłużającymi się absencjami chorobowymi.

Średnie ceny ubezpieczeń na świecie wzrosły o 19% w drugim kwartale 2020 r. – wynika  z najnowszego raportu Marsh Global Insurance Market Index, cyklicznego zestawienia stawek odnowieniowych oferowanych przez ubezpieczycieli. Jest to największy od 2012 r. wzrost, który nastąpił po 14% wzroście cen w pierwszym kwartale 2020 r. i 11% – w czwartym kwartale 2019 r.

Podobnie jak w pierwszym kwartale, do średniego wzrostu cen ubezpieczeń przyczyniły się głównie wyższe stawki linii majątkowych, finansowych i profesjonalnych. Poniżej prezentujemy kluczowe wnioski z raportu:

• W skali globalnej ceny ubezpieczeń majątkowych wzrosły o 19%, a ubezpieczenia finansowe i profesjonalne osiągnęły 37% wzrost. Stawki ubezpieczeń od następstw od nieszczęśliwych wypadków wzrosły średnio o 7%.
• Drugi kwartał 2020 r. jest siódmym z rzędu kwartałem, który zakończył się wzrostem cen ubezpieczeń we wszystkich regionach na świecie.
• Stany Zjednoczone (18%), Wielka Brytania (31%), Europa kontynentalna (15%)
  i Region Pacyfiku (31%) odnotowały dwucyfrowy wzrost cen ubezpieczeń. Za wzrost stawek w tych regionach odpowiadają ubezpieczenia majątkowe i D&O.
• Na niektórych rynkach obserwowano duże wzrosty w zakresie ubezpieczeń D&O. Przykładowo, ceny ubezpieczeń D&O dla sektora publicznego w Stanach Zjednoczonych wzrosły średnio o 59%, przy czym ponad 90% klientów doświadczyło podwyżki cen.
  W Wielkiej Brytanii średni wzrost cen ubezpieczeń D&O wyniósł ponad 100%. Podobna sytuacja ma miejsce w Australii.

Podczas gdy na zmiany cen w ostatnim kwartale miały wpływ straty związane z COVID-19, inne poważne szkody przyczyniły się do ogólnej presji cenowej. Biorąc pod uwagę, że ubezpieczyciele stale zmagają się z roszczeniami z polis majątkowych i D&O, a całkowity koszt pandemii koronawirusa ciągle rośnie, należy przewidywać dalszy wzrost cen ubezpieczeń do końca 2020 r. – komentuje wyniki raportu Dean Klisura, President, Global Placement and Advisory w Marsh.

Włodzimierz Pyszczek – Dyrektor ds. kluczowych Klientów w Marsh Polska dodaje: „Średnie ceny produktów FINPRO (ubezpieczenia finansowe i profesjonalne), głównie D&O, rosły w drugim kwartale bieżącego roku – o 22% w Europie Kontynentalnej, 64% w Londynie. Klienci, którzy korzystają z zagranicznych ubezpieczycieli (szczególnie w Londynie) już teraz obserwują znaczące podwyżki cen. W Polsce ta tendencja już się rozpoczęła, jednakże stanie się bardziej widoczna dopiero za kilka miesięcy. Większość ubezpieczycieli oferujących polisy D&O to światowi gracze, którzy nie różnicują zbytnio podejścia do D&O w Polsce, w Chinach czy w Wielkiej Brytanii. Inni, lokalni gracze korzystają z zagranicznych reasekuratorów. W związku z tym, może okazać się, że masowe szkody D&O w Australii, powodują gorszą zmianę warunków dla polskich Klientów. Przedsiębiorstwa, które mogą wykazać się dobrymi wynikami za 2019 rok i Q1 2020 r. nie powinny czekać z zakupem polisy D&O do momentu, aż sytuacja finansowa ulegnie pogorszeniu i staną się tzw. trudnym ryzykiem dla ubezpieczycieli.”

Źrodło: https://www.marsh.com/pl/pl/insights/research-briefings/global-insurance-market-index-q2-2020.html

Ogólnoeuropejski lockdown spowodował zamrożenie ogromnej części branży transportowo-spedycyjnej. Ostatnie dane pokazują jednak, że dotknięty epidemią sektor powoli „wraca do zdrowia”.

Krajobraz po bitwie

Świat mierzy się z największym szokiem gospodarczym od czasów kryzysu z lat 2007-2009[1]. Lockdown spowodował znaczne ograniczenie konsumpcji, zamknięcie wielu zakładów produkcyjnych i zerwanie łańcuchów dostaw. Sytuację dodatkowo komplikował chaos informacyjny i dynamicznie zmieniające się decyzje w sprawie nakładanych obostrzeń. Branża transportu, spedycji i logistyki (TSL) z dnia na dzień musiała dostosować się do nowych reguł gry.

Możliwości transportu lotniczego zostały mocno ograniczone. Trochę lepiej miały się przewozy kolejowe, które częściowo zastąpiły samoloty. Źle wyglądała sytuacja w transporcie drogowym, szczególnie wśród polskich firm, które tworzą około ¼ rynku europejskiego[2] − Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce szacuje, że co czwarta z nich doświadczyła niemal 30-procentowego spadku wielkości przewozów, w porównaniu do okresu sprzed pandemii[3]. Szczególnie dotkliwie odczuli to dostawcy działający na dalekich trasach, np. na południe Europy, co spowodowało konieczność poszukiwania zleceń w innych krajach europejskich i wzrost walki cenowej. Wiele firm zostało zmuszonych do rezygnacji z planowanych inwestycji, a nawet zakończenia działalności.

Światełko w tunelu

Choć obostrzenia w Europie są stopniowo łagodzone, to większość branż nie wróciła jeszcze do stanu aktywności z początku roku. Sektor TSL jest zaś uzależniony od wielu z nich. Dane od producenta systemu telematycznego GBOX oraz sieci E-100 pokazują jednak, że zwiększa się liczba kilometrów pokonywanych przez polskich przewoźników na trasach na południe Europy, a w Hiszpanii natężenie ruchu osiągnęło poziom 77% wartości notowanej w marcu. O wzmożonym ruchu może także świadczyć wzrost zarejestrowanych opłat drogowych[4]. Branża TSL powoli odbija się od dna.

− Na własnym przykładzie widzimy, że popyt na usługi transportowe znów rośnie. Pojawia się jednak pytanie, czy sytuacja wróci do tej, którą znaliśmy przed pandemią, czy będziemy świadkami znaczących zmian gospodarczych. Niektórzy eksperci przewidują np. większą koncentrację na produkcji regionalnej, co może z kolei wpływać na skracanie łańcuchów

dostaw. Pandemia przynosi sektorowi TSL wiele lekcji, z których musimy wyciągnąć wnioski – mówi Katarzyna Syta, Prezes Zarządu KAES Logistics.

Trudna lekcja do odrobienia

Pandemia okazała się testem dla odporności firm z sektora TSL. Sprawiła, że muszą one zrewidować swoje strategie, w tym w zakresie zarządzania ryzykiem oraz ponownie ocenić klientów pod kątem podaży i wypłacalności. Sytuacja ta sprowokowała też wielu przedsiębiorców do szukania nowych możliwości biznesowych w sektorach niedotkniętych przez lockdown. Kryzys unaocznił bowiem, że firmy o zdywersyfikowanym portfelu zamówień, które obsługują klientów z rozmaitych branż oraz oferują różne kanały transportu, np. kolejowy i drogowy, radzą sobie lepiej.

− Choć pierwsze tygodnie lockdownu były dla naszej branży dużym szokiem, to wiele firm, w tym nasza, starało się wykorzystać ten czas na optymalizację strategii działalności. Co więcej, wydaje mi się, że solidność polskich przewoźników oraz stan ich floty mogą przemawiać za tym, że pozycja części rodzimych firm transportowych, które wykażą się teraz zdolnościami szybkiej adaptacji i odpowiednimi procedurami, ma szansę wzmocnić się na rynku globalnym po zakończeniu kryzysu – podsumowuje Katarzyna Syta z KAES Logistics.

[1] https://www.bnpparibas.pl/blog/swiat-po-koronawirusie-czego-mozemy-sie-spodziewac-sprawdz-prognozy

[2] https://mojafirma.infor.pl/moto/wiadomosci/rynek/705447,Polacy-maja-w-rekach-25-europejskiej-branzy-transportowej.html

[3] https://www.money.pl/gospodarka/koronawirus-uderza-w-transport-co-czwarta-firma-z-nawet-30-proc-spadkiem-6488411843925633a.html

[4] https://www.trucks.com.pl/2020/06/23/polska-branza-transportowa-wraca-do-rownowagi-raport-inelo-i-e-100/

Dwie trzecie z 1,2 miliona chorych z niewydolnością serca to osoby z chorobą niedokrwienną serca i po zwale serca. Większość z nich za późno trafiła do szpitala. Jak koronawirus wpłynął na sytuację pacjentów i jaką rolę w poprawie rokowań chorych z zawałem serca mają kampanie świadomościowe, mówi prof. Mariusz Gąsior, kierownik III Katedry i Oddziału Klinicznego Kardiologii SUM.

Panie Profesorze, w marcu i kwietniu bieżącego roku Polskie Towarzystwo Kardiologiczne alarmowało, że epidemia COVID-19 zagraża zdrowiu i życiu pacjentów z zawałem serca, którzy boją się zgłaszać do szpitali. Jak sytuacja wygląda dziś?

Warto zacząć od stwierdzenia, że zawał serca to problem o znaczącej skali: w Polsce rocznie z powodu zawału serca hospitalizowanych jest nawet 87 tys. osób. W pierwszym okresie epidemii COVID-19 obserwowaliśmy w naszym szpitalu spadek leczonych pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym, w tym z zawałem serca, nawet o 20-25 procent, jeśli chodzi o porównanie analogicznych okresów z lat 2019 i 2020. W ostatnim czasie obserwujemy jednak znaczącą poprawę. Chorzy ponownie pojawiają się na izbach przyjęć i na ostrych dyżurach. W naszym ośrodku w trakcie dyżuru zgłasza się średnio 5-7 osób z nagłymi problemami kardiologicznymi. Są to chorzy z bólem w klatce piersiowej i podejrzeniem zawału serca, chorzy z dusznością, kołataniem serca czy podwyższonym ciśnieniem tętniczym. Oczywiście dodatkowo przyjmujemy chorych z zawałem serca transferowanych przez system ratownictwa medycznego z miejsca zachorowania, przekazywanych z innych szpitali czy lecznictwa ambulatoryjnego. Widzimy, że lęk pacjentów przed szpitalem zmniejszył się. Prowadzone działania świadomościowe były w tym zakresie znaczącym wsparciem.

Czego obawiali się pacjenci?

W początkowym okresie pandemii pacjenci byli zaniepokojeni kolejnymi statystykami dotyczącymi wzrastającej liczby zakażeń. Dodatkowo słyszeli o przypadkach stwierdzania ognisk COVID-19 w placówkach opieki i ośrodkach ochrony zdrowia, głównie w domach pomocy społecznej i szpitalach. Z relacji chorych wiemy, że stawali przed bardzo trudnym wyborem: odczuwali dotkliwe objawy, które mogły świadczyć o zawale serca, ale jednocześnie obawiali się przyjazdu do szpitala, gdzie w ich przekonaniu istniało realne zagrożenie zakażenia koronawirusem. Pacjenci obawiali się zachorowania i trudnych do przewidzenia powikłań infekcji. W marcu i kwietniu lęk przed COVID-19 często zwyciężał z decyzją o zgłoszeniu się do ośrodka. Dane sytemu Państwowego Ratownictwa Medycznego pokazują, że w marcu i kwietniu bieżącego roku liczba wezwań pacjentów z bólem w klatce piersiowej spadła o kilkanaście procent. W tym okresie notowaliśmy także spadek liczby hospitalizacji chorych z zawałem serca bez uniesienia odcinka ST o około 40 procent. To ogromna liczba.

Jak sytuacja wyglądała w innych krajach?

Skala obserwowana w Polsce była porównywalna z sytuacją obserwowaną w tym okresie w krajach takich jak: USA, Francja czy Włochy, ale trzeba brać pod uwagę niewspółmiernie większe nasilenie pandemii, jakie w omawianym okresie panowało we wspomnianych państwach. Ponieważ tendencje w różnych krajach były porównywalne, okazało się, że to strach był czynnikiem decydującym dla spadku zgłaszalności pacjentów do szpitali – niezależnie od aktualnego stopnia nasilenia epidemii. Aby przekonać pacjentów, że w przypadku zawału serca nie wolno zwlekać z wezwaniem pomocy, zainaugurowano kampanię „NIE #zostańwdomu z zawałem”, prowadzoną pod auspicjami Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.

Na czym polegały działania?

Eksperci PTK, lekarze klinicyści ze wszystkich regionów Polski, przekonywali pacjentów, że ryzyko ciężkich powikłań nieleczonego zawału serca jest wielokrotnie większe niż ryzyko zakażenia koronawirusem w szpitalu. Informowaliśmy opinię publiczną o tym, jak przygotowane są ośrodki podejmujące terapię pacjentów z zawałem serca. Opowiadaliśmy, jak krok po kroku wyglądają procedury i weryfikacja pacjentów pod kątem infekcji COVID-19. Chodziło o to, by pacjenci nie obawiali się, że będą leczeni z innymi chorymi, którzy być może będą zakażeni koronawirusem. Edukowaliśmy, z jakimi objawami nie wolno zwlekać i gdzie szukać pomocy w przypadku wystąpienia niepokojących symptomów. W kampanii wykorzystano popularny w tym okresie hasztag #zostańwdomu, który przekształcono w hasło kampanii „NIE #zostańwdomu z zawałem”. Szacowane dotarcie informacyjne do blisko 20 milionów odbiorców za pomocą audycji radiowych i telewizyjnych, artykułów prasowych i internetowych oraz komunikacji prowadzonej w przestrzeni mediów społecznościowych przyniosło spodziewany efekt: pacjenci na nowo zgłaszają się do ośrodków.

Czy w rzeczywistości w trakcie pandemii liczba zawałów faktycznie nie spadła?

To dobre pytanie. W pierwszym okresie pandemii COVID-19 ludzie zostali w domach, nie chodzili do pracy. Być może odczuwali z tego względu nieco mniej stresu, może rzadziej dochodziło u nich do niekontrolowanych wzrostów ciśnienia tętniczego. Nie możliwe było branie udziału w dużych imprezach. Być może ograniczono stosowanie używek. Ekstremalna aktywność fizyczna uległa znaczącemu zmniejszeniu. Te wszystkie czynniki mogły wpłynąć na ogólny spadek liczby zachorowalności na zawał serca w omawianym okresie. Dziś jednak trudno o tym przesądzać. Nie zmienia to jednak faktu, że zapewne w najbliższym czasie zaobserwujemy zwiększoną liczbę pacjentów z przebytym nieleczonym zawałem serca. W takich przypadkach poważnym wyzwaniem będą powikłania.

Dlaczego są groźne?

W początkowym okresie zawału serca choremu grozi zatrzymanie krążenia i nagły zgon sercowy. Im dłuższy czas od początku bólu zawałowego do zastosowania procedur angioplastyki wieńcowej, tym większe ryzyko martwicy serca i rozwoju niewydolności serca. Wiadomo, że największą korzyść terapeutyczną przynosi wczesne leczenie za pomocą procedur angioplastyki, które zwiększa szansę na przeżycie i zmniejsza częstość występowania niewydolności serca. Preferowany czas od rozpoznania zawału do angioplastyki nie powinien przekraczać 60-90 minut. Czasy opóźnień traktowane są jako wskaźnik jakości opieki w zawale serca, dlatego skrócenie czasów opóźnień jest celem ratującym życiem. To był temat przewodni kampanii świadomościowej „Zawał serca – czas to życie!”, którą realizowaliśmy. Co czwarty zgon w zawale serca dotyczy fazy przedszpitalnej. To krytyczny moment leczenia i jej właśnie poświęcona była ta kampania.

Jakie działania zrealizowano?

W ramach prowadzonej przez około rok kampanii realizowanej przez Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu pod patronatem honorowym Małżonki Prezydenta RP Agaty Kornhauser-Dudy oraz Ministerstwa Zdrowia przeprowadziliśmy dwa sondaże: wstępny i badający wyniki prowadzonej kampanii. Zapytaliśmy reprezentatywną grupę ankietowanych, co może oznaczać ból w klatce piersiowej. Świadomość tego zagadnienia w odniesieniu do zawału serca wyjściowo była wysoka (63,5 proc.), a w efekcie prowadzonych działań dodatkowo zwiększyła się o 13 procent. Pytaliśmy, jak ankietowani zachowaliby się, czując ból w klatce piersiowej. Znamienne, że ponad połowa chorych deklarowała, że szukałaby pomocy medycznej, a wskaźnik ten dodatkowo wzrósł wskutek prowadzonych działań świadomościowych. Co więcej, respondenci wiedzieli, pod jaki numer telefonu należy zgłosić wezwanie pomocy. Analogicznie, spadł odsetek osób, które zaznaczały, że w przypadku wystąpienia bólu w klatce piersiowej próbowałby „przeczekać” objawy. Na pytanie o to, jak szybko zareagowaliby w przypadku bólu w klatce piersiowej, „natychmiast” odpowiedziała jedna czwarta i jedna trzecia ankietowanych (odpowiednio w fazie przed kampanią i po jej realizacji). To kolejny argument przemawiający za tym, że pacjenci na ogół wiedzieli, jak należy postąpić, gdy pojawią się objawy zawału serca. Niestety, w pierwszych tygodniach pandemii lęk przed koronawirusem był silniejszy.

Do kogo skierowane były działania świadomościowe?

Kampanie adresowaliśmy do pacjentów, ale także do systemu. Jeśli chodzi o pacjentów, skoncentrowaliśmy się zwłaszcza na grupach szczególnie zagrożonych opóźnieniami w leczeniu zawału serca: osobach po 65. roku życia, zamieszkałych na terenach wiejskich, pacjentach z cukrzycą, z pierwszym zawałem i kobietach. Nie mniej istotne były działania skierowane do systemu. Okazuje się bowiem, że około jedna trzecia chorych z podejrzeniem lub zawałem serca jest transportowana do najbliższego ośrodka. To dobrze, o ile posiada on zaplecze do interwencyjnego leczenia zawału serca. Jeśli ośrodek nie posiada odpowiedniej pracowni, pacjent musi zostać odesłany do innej placówki – najczęściej już inną karetką. To oznacza kolejne dobre kilkadziesiąt minut i więcej zwłoki w podjęciu niezbędnej terapii. Paradoks polega na tym, że Polska jest wiodącym krajem w Europie, jeśli chodzi o liczbę wykonywanych zabiegów pierwotnej angioplastyki w zawale serca. Niestety, nie przekłada się to na szybkość ich zastosowania. W Polsce czas od wystąpienia objawów zawału serca do zastosowania procedury PCI (ang. percutaneous coronary intervention – przezskórna angioplastyka wieńcowa) to średnio 260 minut. Tymczasem w Szwecji mediana w tym obszarze wynosi już tylko około 170 minut, a w Holandii zaledwie 150 minut.

Czy zdaniem Pana Profesora konieczne są kolejne działania edukacyjne w dziedzinie kardiologii?

Schorzenia sercowo-naczyniowe stanowią ponad 40% proc. wszystkich przyczyn zgonów Polaków, w tym pierwsze niechlubne miejsca zajmują choroba niedokrwienna z zawałem serca i niewydolność serca. Nie ma więc wątpliwości, że w obszarze chorób sercowo-naczyniowych warto kontynuować działania świadomościowe. Na dziś najważniejszy przekaz brzmi: „Pacjenci po wypracowaniu odpowiednich procedur są bezpieczni w szpitalach kardiologicznych i nie muszą obawiać się dzwonić po pogotowie”. Ważne, byśmy nadal kontynuowali edukację pacjentów w zakresie odpowiednich reakcji przy podejrzeniu zawału serca. Dodatkowo konieczna jest ścisła współpraca systemu ratownictwa medycznego z ośrodkami kardiologii inwazyjnej w celu możliwości podjęcia jak najszybszej terapii przy pomocy pierwotnej angioplastyki wieńcowej. W moim przekonaniu przesłanie kampanii „NIE #zostańwdomu z zawałem” będzie aktualne także po wygaśnięciu pandemii. Niezależnie od tego, czy jest koronawirus czy nie, musimy zrobić wszystko, by przyspieszyć czas do podjęcia interwencyjnego leczenia zawału serca. Mamy w Polsce fantastycznie wyszkolonych kardiologów, pielęgniarki i techników – zarówno w pracowniach interwencyjnych, jak i na oddziałach kardiologicznych, odpowiednie zaplecze logistyczne i infrastrukturalne, bardzo dobry program KOS-zawał dotyczący fazy poszpitalnej. Dopracowania wymaga jednak okres przedszpitalny w leczeniu zawału serca  ze zmniejszeniem opóźnień w zastosowaniu procedur angioplastyki wieńcowej, które należą do najdłuższych w Europie. Leczymy najnowocześniej, ale za późno. To jeden z obszarów wymagający intensywnych działań świadomościowych.

Rozmawiała: Marta Sułkowska

Narodowy Instytut Onkologii – Państwowy Instytut Badawczy oraz NanoVelos, spółka wchodząca w skład NanoGroup, podpisały list intencyjny. Jego przedmiotem są plany wspólnego przeprowadzenia badań klinicznych nad Polepi, lekiem onkologicznym rozwijanym przez spółkę NanoVelos.

Celem współpracy jest stworzenie i realizacja projektu przeprowadzenia niekomercyjnych badań klinicznych nad Polepi oraz uzyskanie odpowiedniego dofinansowania od Agencji Badań Medycznych. Nawiązana współpraca oraz wynikająca z niej możliwość otrzymania dofinansowania pozwolą spółce na rozpoczęcie badań klinicznych na pierwszych pacjentach w Polsce. Rozpoczęcie tej kluczowej fazy badań, stanowiące dla spółki kamień milowy w rozwoju projektu, planowane jest na następny rok.

– Nawiązanie kooperacji z NIO-PIB to przełom w naszych pracach nad Polepi. Chcieliśmy, żeby naszym partnerem został właśnie Narodowy Instytut Onkologii, ponieważ posiadamy spójną wizję realizacji takiego przedsięwzięcia. To dlatego potencjał na odniesienie sukcesu przy wspólnej rejestracji projektu oraz składaniu wniosku o dofinansowanie jest naprawdę wysoki – mówi Agata Stefanek, prezes NanoVelos. – Warunki są optymalnie zadowalające dla obu stron. NanoVelos wnosi do tego układu prototyp swojego leku Polepi, zachowując przy tym prawa własności intelektualnej do niego, natomiast NIO-PIB oferuje wiedzę, doświadczenie oraz infrastrukturę potrzebne do prowadzenia badań klinicznych na najwyższym poziomie. – dodaje.

Nabór projektów badawczo-rozwojowych odbywa się w ramach Planu Rozwoju Badań Klinicznych oraz Narodowej Strategii Onkologicznej na wsparcie projektów niekomercyjnych badań klinicznych. Kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów wyłonionych we wszystkich rundach w ramach konkursu wynosi 200 000 000,00 zł. Maksymalny, dopuszczalny poziom dofinansowania projektu wynosi 100% kosztów badania. Maksymalna wartość dofinansowania wynosi 17,5 mln zł.

Dzięki współpracy z Narodowym Instytutem Onkologii NanoVelos będzie mogli przeprowadzić badania nad pierwszym z serii leków onkologicznych opartych o opantentowną globalnie technologię nanoformulacji. Daje to nadzieję, że będziemy mogli dużo skuteczniej i w ramch dostępnych funduszy leczyć pacjentów w Polsce i na świeci – dodaje Marek Borzestowski, Prezes NanoGroup.

Od zarania cyber-dziejów naukowcom towarzyszyło odwieczne marzenie nauczenia maszyn myślenia i podejmowania decyzji w sposób, w jaki robią to ludzie. Jednak uczenie maszynowe to nic innego jak zespół matematycznych technik, które pozwalają przetwarzać dane, odkrywać wzorce i wyciągać wnioski. Wszystko po to, aby adekwatnie przewidywać przyszłe zdarzenia – w tym cyberataki.

Uczenie maszynowe oraz sztuczna inteligencja (AI – artificial intelligence) w jakimś stopniu wpłynęły na prawie każdą z branż – od produkcji, przez rolnictwo, po finanse. Jaki potencjał drzemie w tej technologii w kontekście bezpieczeństwa IT? Czy AI przekłada się na rzeczywisty wzrost cyberbezpieczeństwa? Odpowiedzi na te pytania poszukiwali autorzy raportu “Machine Learning i Cyberbezpieczeństwo” – https://lp.xopero.com/raport-2020-machine-learning-i-cyberbezpieczenstwo

W okresie od 2017 do 2023 ruch w Internecie zwiększy się aż trzykrotnie – tak wynika z raportu Reinventing Cybersecurity with Artificial Intelligence firmy Capgemini. 61% organizacji szacuje, że nie będzie w stanie we właściwy sposób interpretować krytycznych zdarzeń bez wsparcia ze strony AI. 73% ankietowanych w jakimś zakresie już testuje sztuczną inteligencję w kontekście cyberbezpieczeństwa. 28% korzysta z rozwiązań, które posiadają wbudowane moduły, a 30% z własnych wypracowanych algorytmów. Pozostałe 42% w ciągu kolejnych dwunastu miesięcy zacznie wykorzystywać gotowe rozwiązania lub własne algorytmy.

Sztuczna inteligencja w biznesie, czyli jak zaimplementować AI w firmie?

Raport Machine Learning i Cyberbezpieczeństwo przybliża pięć kroków do wdrożenia AI w firmie. Pierwszym zadaniem jest przygotowanie zbioru danych dobrej jakości, w oparciu o które będzie można testować modele uczenia maszynowego. Badania pokazują jednak, że dla blisko połowy firm jest to największe wyzwanie podczas implementacji AI. Problemy pojawiają się także w trakcie integracji rozwiązania z infrastrukturą IT, wykorzystywanymi systemami danych oraz aplikacjami. Kolejnym wyzwaniem jest płynna aktualizacja danych, w oparciu o które pracują algorytmy.

Następnym krokiem jest dobór odpowiednich zbiorów use case. W tym zakresie warto rozważyć współpracę z zewnętrznymi platformami (np. Facebook Threat Exchange25 czy IBM X-Force Exchange26). Ważnym elementem wdrożenia AI jest również zatrudnienie odpowiednio wykwalifikowanych analityków.

Ogromną barierą rozwoju sztucznej inteligencji jest brak specjalistów z wiedzą z zakresu uczenia maszynowego. Firmy mają w zasadzie do dyspozycji dwie drogi – szkolenie własnych pracowników lub skorzystanie z zewnętrznych zespołów. Ostatnim krokiem w procesie jest wprowadzenie mechanizmów kontroli – zdefiniowania roli oraz zakresu obowiązków czy wdrożenie odpowiednich procesów monitorujących i naprawczych. 

Machine Learning dla każdego? Czy małe firmy mogą sobie pozwolić na eksperymenty ze sztuczną inteligencją?

– Wdrożenie w organizacji AI pochłania znacznie więcej zasobów – ludzi oraz nakładów finansowych – niż rozwiązania tradycyjne. Nie da się ukryć, że produkty oparte na frameworkach AI należą także do tych kosztowniejszych –  – mówi Karolina Dzierżyńska, redaktor Centrum Bezpieczeństwa w Xopero Software – Dla małych i średnich firm mogą więc okazać się nieosiągalne. Mniejsze podmioty mogą jednak skorzystać z rozwiązań udostępnianych w modelu SECaaS (security-as-a-service).

Wykorzystanie elementów sztucznej inteligencji w podstawowych produktach z branży cyberbezpieczeństwa, takich jak chociażby programy antywirusowe, powoduje więc, że są one dostępne dla każdego – małych firm, a nawet użytkowników domowych.

Machine Learning a Cyberbezpieczeństwo

Podstawowym celem Machine Learning jest analiza ogromnych zbiorów danych i automatyzacja jak największej liczby procesów. Coraz częściej sięga się po nią przy projektowaniu systemów bezpieczeństwa IT. Monitorowanie zachowań użytkowników w sieci, analiza parametrów z urządzeń sieciowych i logów użytkowników, analiza behawioralna czy wykorzystanie danych biometrycznych – to tylko kilka aspektów jej wykorzystania.

System bezpieczeństwa oparty na machine learning musi więc ustalić czy każdy plik przesyłany firmową siecią nie zawiera malware, każda próba logowania nie jest wynikiem wykradzenia danych uwierzytelniających, a każdy mail nie jest wiadomością malspam. Ponadto zweryfikuje czy każde żądanie nie jest próbą ataku denial-of-service (DoS) albo próbą kontaktu z serwerami C&C.

Sztuczna inteligencja może również zostać wykorzystana do detekcji anomalii czy analizy malware. Jak? Algorytmy uczenia maszynowego mogą dokonać dynamicznej analizy na podstawie podobieństw między dwoma lub więcej obiektami. Takie badanie omija błędy typowe dla dopasowań statycznych i uwzględnia np. rozwój malware w czasie.

Druga strona medalu

Należy pamiętać, że sztuczna inteligencja i uczenie maszynowe mogą zostać wykorzystane po drugiej stronie barykady i posłużyć przestępcom do przeprowadzenia ataków opartych o szczegółową analizę danych. Na szczęście, na razie nie są one powszechnie stosowane. Przestępcy wolą bowiem sprawdzone rozwiązania, które przyniosą im zyski szybko i tanio. Niewykluczone jednak, że wraz z upowszechnianiem się uczenia maszynowego i sztucznej inteligencji, wkrótce usłyszymy o spektakularnych atakach z ich wykorzystaniem.

Więcej w raporcie Machine Learning i Cyberbezpieczeństwo – https://lp.xopero.com/raport-2020-machine-learning-i-cyberbezpieczenstwo

Francuski Państwowy Ośrodek Badań Kosmicznych (CNES) wraz z Brytyjską Agencją Kosmiczną i Europejską Organizacją Eksploatacji Satelitów Meteorologicznych organizuje misję kosmiczną MicroCarb. Jej celem jest stały pomiar stężenia CO2 w atmosferze oraz mapowanie źródeł i pochłaniaczy dwutlenku węgla na Ziemi. CNES zaprosiło do współpracy przy projekcie Grupę Capgemini, która do 2025 r. planuje osiągnąć neutralność klimatyczną.

Przeciętny Polak każdego dnia emituje aż ok. 24 kg CO2 do atmosfery. Rządzący, naukowcy, ekolodzy biją na alarm i poszukują wciąż nowych metod eliminacji lub optymalizacji źródeł emisji dwutlenku węgla. Prowadzone są liczne badania, których celem jest baczne monitorowanie sytuacji i realne prognozowanie i określanie najwłaściwszych scenariuszy działań.

Sprawy stają się tym pilniejsze, gdyż coraz to nowsze szacunki nie pozostawiają złudzeń. W perspektywie najbliższych 80 lat nawet o 20 proc. może spaść światowy wskaźnik PKB w związku ze zmianami klimatycznymi. Największymi poszkodowanymi będą najprawdopodobniej Indie, których PKB zmniejszy się o 90 proc. – tak wskazują najnowsze prognozy Oxford Economics.  Do 2070 r. średni wzrost temperatury, którego doświadczają mieszkańcy Ziemi wyniesie ok. 7,5 st. C, a już za 5 lat stężenie dwutlenku węgla w atmosferze może osiągnąć pułap sprzed 15 mln lat.

Istotne zatem jest podejmowanie działań, które dostarczą nam wiedzy, która pozwoli zahamować ten postęp i maksymalnie ograniczyć emisję CO2.

Z ziemi i kosmosu – CO2

W ramach programu UE Horyzont 2020 Francuski Państwowy Ośrodek Badań Kosmicznych (CNES) wraz z Brytyjską Agencją Kosmiczną i Europejską Organizacją Eksploatacji Satelitów Meteorologicznych podejmują pierwszą europejską misję kosmiczną MicroCarb. Celem akcji jest stworzenie warunków i stały monitoring dwutlenku węgla w atmosferze. Badania pozwolą również na mapowanie źródeł CO2 w perspektywie całego globu i ustalą kwestie pochłaniaczy niekorzystnych gazów. Misja MicroCarb pozwoli na lepsze zrozumienie wymiany węglowej.

Badania będą możliwe za sprawą nowatorskiego narzędzia pomiarowego – spektrometra tablicowego. Będzie on umiejscowiony na pokładzie satelity o niskiej orbicie. Spektometr analizuje krótką podczerwień światła słonecznego odbitego od powierzchni Ziemi. Następnie algorytmy określają ilość CO2 na podstawie proporcji odbitego światła, co oznacza, że urządzenie pozwala na dokładne pomiary stężenia dwutlenku węgla na obszarze całego globu.

Satelita MicroCarb wystartuje w kosmos pod koniec 2021 r. Co istotne – będzie on wykorzystywał energię pozyskaną z odnawialnych źródeł – ze światła słonecznego.

Capgemini w nieziemskiej misji

Grupa Capgemini angażuje się w misje kosmiczne i naukowe związane z ochroną środowiska i klimatu. Także w tej kosmicznej misji ma swój udział. Piętnastoosobowy zespół Capgemini Aerospace Industry został zaangażowany w pracę nad MicroCarb w zakresie integracji i wdrażania konkretnych rozwiązań powiązanych z programowaniem satelity, opracowania modeli obliczeniowych i przetwarzania przestrzennego danych. Eksperci pracujący przy projekcie posiadają dogłębną wiedzę z obszaru przemysłu lotniczego, czy też potrzeb społeczności naukowej.

– Capgemini jest uznanym przez nas partnerem w zakresie działań związanych z przetwarzaniem danych satelitarnych i dużych zbiorów informacji w licznych projektach naukowych i środowiskowych – mówi Simon Baillarin, Head of Earth Observation Ground Segments Office w CNES.

Misja wymaga dużej elastyczności metod programowania i algorytmów przetwarzających pozyskane z badań informacje. Projekt ten obliguje także pracowników zespołu Aerospace Industry do dużej responsywności w zakresie wdrażania rozwiązań.

Capgemini zaproponowało innowacyjne podejście, które optymalizuje istniejące narzędzia wykorzystywane już przez CNES i EUMETSAT do katalogowania i przetwarzania danych, przy jednoczesnym zapewnieniu spójności z ogólną architekturą systemu IT.

– Bardzo cieszy nas fakt, że CNES obdarzyło Capgemini tak dużym zaufaniem w przypadku tej wyjątkowej misji. Ma ona fundamentalne znaczenie w świetle aktualnych obaw związanych ze zmianami klimatycznymi. Nasze zespoły wykorzystują ponad trzydziestoletnie doświadczenie w najbardziej innowacyjnych projektach kosmicznych związanych z obserwacją Ziemi i nauką, więc z pewnością jest to dobrze adresowany projekt – mówi Jérôme Ponton, Account Manager w Capgemini.

System monitoringu, jakiego nie było

Misja MicroCarb ma za zadanie dostarczyć nam kompleksowej wiedzy na temat przepływu dwutlenku węgla. Ten satelita jest zaledwie początkiem odpowiedzi Europy na stworzenie systemu monitorowania ewolucji stężenia CO2 w skali globalnej. Choć temat śladu węglowego jest na tapecie już od dłuższego czasu, to wciąż wiele danych opartych jest na szacunkach, a nawet wciąż w niektórych regionach świata informacje na ten temat pozostają nieznane.

Jednak wiemy już, że wiedza względem ilości emitowanego do środowiska CO2 jest dla nas ważna i pozwala na podejmowanie odpowiednich przedsięwzięć, mających na celu ograniczenie emisji lub zniwelowanie problemu. Informacje te mają kluczowe znaczenie dla dokładnego zrozumienia pochodzenia i wpływu zmian klimatycznych. Zatem oczekiwania względem misji MicroCarb są duże i mają przede wszystkim zabarwienie naukowe. Oczekuje się, że te badania pomogą w zrozumieniu działania obiegu węgla oraz zachowania głównych ekosystemów takich jakimi są m.in. oceany, Amazonia – w kontekście zmian klimatycznych.

Capgemini coraz bliżej neutralności klimatycznej

Mając na uwadze klimatyczne fakty i niepokojące prognozy Grupa Capgemini także sama przedstawiła własny plan osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2025 r. Aby zrealizować to założenie firma planuje przyspieszyć program redukcji emisji dwutlenku węgla w obszarach: podróży służbowych, dojazdów do miejsca pracy, czy też energii wykorzystywanej w swoich siedzibach. Przyjęta strategia Grupy zakłada również zmniejszenie potrzeby podróży służbowych, czy też wdrożenie floty służbowych samochodów hybrydowych i elektrycznych. Capgemini przejdzie także na energię pozyskaną z odnawialnych źródeł, jak również w planach ma także zalesianie terenów.

Warto podkreślić, że Grupa swój poprzedni cel redukcji emisji CO2 do atmosfery osiągnęła 10 lat przed zakładanym terminem, co też w bardzo realnym świetle stawia obecnie przyjęte założenia. Projekty takie jak MicroCarb idealnie wpisują się w przyjętą politykę firmy i pozwalają na szerszy zakres działań na rzecz planety.

Autor: Magdalena Katolik

Okres kwarantanny spowodowany wybuchem pandemii Covid-19 doprowadził do przejścia większości firm w tryb pracy zdalnej i ograniczenia aktywności biznesowej. Jak wpłynęło to na rynek biurowy w Polsce? Międzynarodowa firma doradcza Cushman & Wakefield podsumowała I połowę 2020 roku.

• Całkowite zasoby nowoczesnej powierzchni biurowej na dziewięciu największych rynkach w Polsce w pierwszej połowie 2020 roku wzrosły o 6% r/r.
• Popyt brutto spadł o 7% w stosunku do analogicznego okresu w 2019 roku.
• Wolumen inwestycyjny byłniższy o 21% w stosunku do analogicznego okresu w poprzednim roku.
• Wskaźnik pustostanów w drugim kwartale 2020 roku wyniósł 8,9%. 

Podaż

W pierwszej połowie 2020 roku całkowite zasoby nowoczesnej powierzchni biurowej na dziewięciu największych rynkach w Polsce (Warszawa, Kraków, Wrocław, Trójmiasto, Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia, Poznań, Łódź, Lublin i Szczecin) wyniosły blisko 11,5 miliona mkw. i wzrosły o 6% w stosunku do analogicznego okresu w 2019 roku.

Nowa podaż w Warszawie w pierwszym półroczu 2020 roku wyniosła 106 800 mkw. w pięciu budynkach. W miastach regionalnych oddano do użytku łącznie 175 600 mkw. w piętnastu projektach, z czego do największych możemy zaliczyć budynek Olivia Prime B w Gdańsku, High 5ive w Krakowie, pierwszy budynek kompleksu Face2Face w Katowicach oraz Giant Office w Poznaniu.

Mimo że w czasie kwarantanny nie zostały wprowadzone żadne rozporządzenia ograniczające prace budowlane, oddanie do użytku niektórych projektów zostało przesunięte z drugiego na trzeci kwartał 2020 r. Jest to spowodowane wydłużeniem procesów administracyjnych, ograniczoną dostępnością pracowników oraz ryzykiem przerwania łańcucha dostaw – mówi Jan Szulborski, Senior Consultant, Cushman & Wakefield.

Na koniec czerwca 2020 roku w budowie znajdowało się 106 projektów o łącznej powierzchni 1,6 miliona mkw., z czego największa liczba nowych inwestycji powstaje w Warszawie (28), Krakowie (21), Trójmieście (17), Łodzi (14) oraz Katowicach (13). Realizacja większości projektów przebiega zgodnie z harmonogramem, ale z powodu ograniczenia decyzji o rozpoczęciu realizacji nowych inwestycji, eksperci spodziewają się wystąpienia efektu luki podażowej na większości rynków w latach 2022-2023. Wyjątek mogą stanowić projekty w całości finansowane ze środków własnych. 

Popyt

W pierwszej połowie 2020 roku najemcy wynajęli łącznie 669 600 mkw., co jest wartością o 5% niższą niż w analogicznym okresie 2019 roku, a większość transakcji zawartych w pierwszym półroczu to procesy, które rozpoczęły się jeszcze przed wybuchem pandemii. Największą transakcją na warszawskim rynku biurowym była umowa przednajmu PZU w budynku Generation Park Y (46 500 mkw.), a w miastach regionalnych renegocjacja umowy przez ABB w budynku Axis (20 000 mkw.). 

Wskaźnik pustostanów

Pogarszająca się koniunktura gospodarcza doprowadziła do wzrostu poziomu pustostanów, który pomimo tego, że w ujęciu rocznym jest niższy niż w analogicznym okresie w 2019 roku, to kwartał do kwartału wzrósł dla całego rynku o 0,6 pp. i w drugim kwartale 2020 roku wyniósł 8,9%. Ponadto, na skutek niepewności gospodarczej spowodowanej wybuchem pandemii Covid-19 zarejestrowany został wzrost liczby podnajmów oferowanych na rynku. Według szacunków Cushman & Wakefield na koniec drugiego kwartału 2020 roku blisko 120 000 mkw. powierzchni biurowych było oferowanych w tej formie, co nie jest uwzględnione w statystykach dotyczących dostępnej powierzchni.  

Czynsze

Pomimo pogarszającego się sentymentu wśród uczestników rynku, stawki bazowe za najlepsze powierzchnie biurowe nie uległy zmianie i utrzymały się na poziomie 24 EUR/mkw./miesiąc dla ścisłego centrum w Warszawie. Z kolei w miastach regionalnych czynsze kształtowały się na poziomie 12-15 EUR/mkw./miesiąc w zależności od miasta. Eksperci Cushman & Wakefield zauważają, że stawki utrzymują się na niezmienionym poziomie, dzięki zamknięciu części transakcji na warunkach sprzed pandemii.

W kolejnych kwartałach może dojść do korekty warunków komercyjnych, jeśli popyt na powierzchnie biurowe spadnie, a gospodarka nadal będzie utrzymywać się na zwolnionych obrotach – podsumowuje Katarzyna Lipka, Head of Consulting & Research, Cushman & Wakefield.

Pełna wersja raportu pod linkiem: https://info.cushmanwakefield.com/l/263412/2020-08-11/2tbydt

Opublikowany w lipcu 2020 r. przez Główny Urząd Statystyczny raport Rolnictwo 2019 wskazuje na 20% spadek poziomu spożycia mięsa na osobę. Statystyczny Polak zjadł w 2019 roku o 15,9 kg mniej mięsa w porównaniu do 2018 roku.

Jak wskazuje Główny Urząd Statystyczny, w 2019 r. przeciętne spożycie mięsa na jedną osobę wyniosło 61,0 kg wobec 62,4 kg w 2018 r. Wyniki badań opinii publicznej publikowanych na przestrzeni ostatnich kilkunastu miesięcy znajdują swoje potwierdzenie w twardych danych przedstawionych w cytowanej publikacji. W kwietniu br. badacze z IQS wskazywali, że ok. 43% Polaków nie je lub ogranicza spożycie mięsa. Dane konsumenckie przytaczane przez firmę Mintel wskazują, że ok. 40% respondentów w Polsce ogranicza spożycie mięsa w znacznej mierze ze względów zdrowotnych, środowiskowych, ale też w związku z obawą o dobrostan zwierząt. Wyniki sondażu przeprowadzonego przez Panel Ariadna w maju 2019 r. wskazywały na fakt, że 38,5% osób, które spożywają mięso ogranicza jego ilość w swojej codziennej diecie.

– Gdy nieco ponad dwa lata temu informowaliśmy o tym, że 58,6% Polaków deklaruje ograniczenie spożycia mięsa na rzecz produktów roślinnych, dla wielu odbiorców nasz komunikat brzmiał wręcz niedorzecznie – mówi Maciej Otrębski, strategic partnerships manager w kampanii RoślinnieJemy – Jak wskazują dane przedstawione przez GUS, deklaracje znacznej grupy Polaków, wsparte coraz większą dostępnością produktów roślinnych, mają rzeczywiste przełożenie na zwyczaje żywieniowe Polaków. 2,24% spadek spożycia mięsa na osobę w 2019 roku to realny zwiastun zmieniających się norm społecznych – dodaje Otrębski.

Zarówno producenci żywności, jak i sieci handlowe coraz odważniej otwierają się na nowe potrzeby konsumentów. Roślinne linie marek takich jak Sokołów, Olewnik, czy OSM Łowicz, alternatywy mięsa private-label w sklepach Lidl, Biedronka, Kaufland, czy dynamicznie rozwijające się portfolio częstochowskiej Dobrej Kalorii i innych marek inwestujących w bezmięsne alternatywy potwierdzają zainteresowanie bardziej roślinną dietą.

– Obserwując to, co się działo w mediach, restauracjach, na półkach sklepowych, czy po prostu przy różnych stołach u bliższych i dalszych znajomych miałam nadzieję, że właśnie rok 2019, ogłoszony odważnie przez The Economist rokiem wegan, przyniesie zmianę – mówi Karolina Kubara, brand manager marki Dobra Kaloria – W najśmielszych jednak przewidywaniach nie sądziłam, że będzie to spadek rok do roku o ponad 15 kg. Na pewno jest to zmiana, która wyjdzie na dobre zarówno umęczonej planecie jak i naszemu zdrowiu, chociaż nadal daleko nam do zalecanego przez Instytut Żywności i Żywienia spożycia 26 kg mięsa na rok – dodaje Kubara.

Co więcej, pandemia wirusa SARS-CoV-2 to czas, w którym konsumenci uważniej przyglądają się swojej diecie. Mintel wskazuje na fakt, że dla 20% Polaków okres pandemii sprawił, że zaczęli postrzegać dietę roślinną jako bardziej atrakcyjną. Badanie przeprowadzone w czerwcu 2020 r. przez Market Research World na zlecenie Upfield wskazuje, że okres pandemii zachęcił 25,4% Polaków do ograniczenia spożycia mięsa. Jednocześnie aż 31,6% badanych wskazuje, że w tym okresie częściej kupowało roślinne alternatywy mięsa.

Centrom usług wspólnych w Polsce nie zaszkodził COVID-19. Konieczność pracy zdalnej nie tylko umocniła pozycję kraju, jako lidera usług biznesowych w regionie Europy Środkowej i Wschodniej, ale pozwala rosnąć w siłę.

Specjaliści wskazują, że sektor przemianę związaną z koronawirusem przeszedł niemal bez żadnych problemów. W okresie pandemii nie odnotowano bowiem żadnych spadku efektywności pracy, a w wielu obszarach zaobserwowano nawet znaczący wzrost.

„Wynika to z faktu, że model pracy wirtualnej jest dla pracowników sektora SSC zupełnie naturalny. Zatrudnieni w nich pracownicy na co dzień realizują bezpośrednie zadania dla biznesów zlokalizowanych w innych krajach: od Europy zaczynając, a na Stanach Zjednoczonych kończąc. Obecny kryzys może więc przyciągnąć nowe inwestycje w sektorze.” – mówi Anna Wójcik, Head of Customer Success and Operations w Talentuno Polska.

Co więcej, skoncentrowany dotychczas głównie na największych miastach Polski, sektor usług wspólnych może ekspandować do mniejszych ośrodków miejskich na terenie całego kraju. I mowa tu nie tyle o ekspansji największych firm już obecnych na polskim rynku, ale o tych nowopowstałych. Dla sektora, który przez wzgląd na skalę działalności obecny był w największych miastach Polski, jest to kierunek zupełnie nowy. Dotychczas centra lokowane były w ośródkach mogących zapewnić odpowiednią ilość pracowników.

„Dziś upatruję pozytywnego trendu, zgodnie z którym firmy otworzą się na inne miasta i regiony Polski. Mowa tu zarówno o pracownikach, jak i samej możliwości dostarczania zleconych zadań. Myślę, że to może być nowa wartość dodana, na której skorzysta ten sektor.” – mówi Monika Popiołek, Head of Talent Acquisition – Poland w Schneider Electric. „Warto będzie również obserwować jak zmieni się postawa kandydatów i pracodawców wobec tej nowej sytuacji, bo pandemia zweryfikowała nasze dotychczasowe myślenie zarówno o rynku pracy, jak i o samej pracy i sposobie jej wykonywania, które do tej pory było dość jednotorowe.” – dodaje.

Nie po raz pierwszy Polska udowodniła, że dobrze radzi sobie z kryzysami. I dlatego w oczach największych firm pozostaje atrakcyjną lokalizacją do outsoursowania części ich operacji. Jej kolejną zaletą jest dostępność wykwalifikowanych specjalistów. Ale wymagania wobec polskich pracowników centrów usług wspólnych stale rosną. Jeszcze dekadę temu, głównym wymogiem stawianym kandydatom centrów SSC było wykształcenie oraz znajomość języków obcych. Przez to, średnia wieku osób zatrudnionych w centrach usług biznesowych była bardzo niska, bo to młodzi ludzie najczęściej posługiwali się innym, poza rosyjskim, językiem. Tradycyjnie mniej skomplikowane zadania chętniej zlecane są pracownikom w Indiach, czy tym na Filipinach. Pozostałe, w tym te wymagające kontaktu z klientem w jego języku ojczystym, trafiają do Europy Środkowej, w tym do Polski. Zdarza się również, że zadania zlecone w Azji trafiają z powrotem do Europy, bo ich realizacja nie sprostała oczekiwaniom.

„Początkowo, prace zlecane tym centrom były dość proste, dlatego brak kompetencji pracowników nie stanowił aż takiego problemu. Dziś wymagany jest odpowiedni poziom wiedzy merytorycznej niezbędnej do wykonania zleconych zadań. Wzrosła też średnia wieku zatrudnionych w centrach usług wspólnych. Obecnie 40 proc. naszych pracowników to osoby w wieku od 30 do 39 lat. To wskazuje na stabilizację w sektorze zatrudnienia w SSC.” – wskazuje Monika Popiołek, Head of Talent Acquisition – Poland w Schneider Electric.

Po części wynika to również z ewolucji, jaką przechodzi obecnie rynek centrów usług biznesowych. Postępująca automatyzacja sprawia, że zapotrzebowanie na pracowników o najniższych kwalifikacjach spada, podczas gdy wartość pracowników wykwalifikowanych rośnie.

„Najprostsze zadania są obecnie automatyzowane i docelowo będzie ich coraz mniej. Oznacza to, że udział tzw. czynnika ludzkiego w najbardziej podstawowych procesach będzie malał. Ta zmiana odbywa się na naszych oczach, co nie oznacza, że zapotrzebowanie na pracowników spada. Znaczy to, że oczekiwania związane z ich kompetencjami są dziś wyższe, a same centra – z centrów usług – stają się centrami kompetencji i usług.” – wyjaśnia Michał Wierzbowski, Director of Shared Service Center w Orange Polska.

Autor: Donata Karpik

Pierwsze półrocze 2020 r. okazało się rekordowe dla rynku nieruchomości magazynowych i przemysłowych, podaje firma doradcza Savills. Pomimo wyzwań związanych z Covid-19 popyt osiągnął najwyższą w historii wartość odnotowaną na półmetku roku. Ponadto, w drugim kwartale wynajęto i oddano do użytku nawet więcej nowej powierzchni, niż w pierwszych trzech miesiącach roku. 

„Wyniki za drugi kwartał 2020 r. potwierdziły nasze prognozy z okresu początku pandemii. Rynek powierzchni magazynowych i przemysłowych wykazał się dużą odpornością na zawirowania spowodowane przez Covid-19. Optymizmem napawa zwłaszcza przyśpieszenie w stosunku do początku roku zaobserwowane od kwietnia do czerwca” – mówi Kamil Szymański, dyrektor działu powierzchni magazynowych i przemysłowych w Savills. 

Całkowite zasoby nowoczesnej powierzchni magazynowej i przemysłowej w Polsce na koniec czerwca 2020 r. wyniosły 19,6 mln m kw. Jak podaje Savills, w pierwszej połowie roku rynek wzbogacił się o ponad 1 mln m kw. nowej powierzchni. Deweloperzy przystosowali się do nowych wymogów sanitarnych i w drugim kwartale dostarczyli ponad 40% więcej nowej powierzchni, niż w pierwszym. W drugim kwartale rozpoczęto jednak budowę tylko ok. 350 000 m kw., czyli o 1/3 mniej niż przed rokiem i aż o połowę mniej niż w poprzednim kwartale. Wśród deweloperów zauważalna jest zwiększona awersja do ryzyka. Udział budów spekulacyjnych na koniec czerwca spadł do 38%. 

W pierwszej połowie roku w Polsce wynajęto 2,4 mln m kw. nowoczesnej powierzchni magazynowej i przemysłowej, o 25% więcej, niż przed rokiem. Znakomitą większość stanowiły nowe umowy i ekspansje, a renegocjacje dotyczyły zaledwie ok. 600 tys. m kw. Najwyższy popyt brutto odnotowano w Warszawie, Polsce Centralnej oraz na Górnym Śląsku. Jak wynika z raportu Savills, Covid-19 spowodował wyraźny wzrost zainteresowania umowami krótkoterminowymi. W pierwszej połowie roku wolumen transakcji najmu na okres poniżej jednego roku przekroczył roczne wartości obserwowane w poprzednich latach.

„Pomimo zwiększonej niepewności w koniunkturze konsumenckiej, perspektywy długoterminowe dla sektora magazynowego w Polsce są bardzo dobre. Pozytywne konsekwencje dla Polski może mieć m.in. prognozowane dążenie globalnych marek do geograficznej dywersyfikacji produkcji. Nowe firmy przyciągnąć do Polski może również perspektywa optymalizacji kosztów obsługi logistycznej innych rynków lub debiutu na naszym rodzimym rynku, atrakcyjnym z powodu jego skali i notowania ogromnych wzrostów w segmencie e-commerce” – podsumowuje Kamil Szymański z Savills.

Na koniec czerwca średnia stopa pustostanów w sektorze magazynowym spadła do poziomu 6,6%. Na większości rynków w Polsce czynsze pozostawały stabilne i w przypadku stawek bazowych wahały się od 2,70 do 4,40 euro/m kw./miesiąc za moduły wielkopowierzchniowe oraz do 5,25 euro/m kw./miesiąc za małe moduły (SBU).