Wall Street znów rośnie po tym, jak pojawiły się nowe sygnały ożywienia gospodarczego po otwarciu gospodarki Stanów Zjednoczonych. Rynki są również wspierane przez najnowsze bodźce płynące ze strony Rezerwy Federalnej.

Opublikowane wczoraj dane pokazały wzrost dynamiki sprzedaży detalicznej w USA w maju aż o 17,7 proc. w porównaniu do czerwca, przy silnym odbiciu w sektorze motoryzacyjnym. Wzrost wyniósł 12,4 proc. dla wskaźnika podstawowego (z wyłączeniem samochodów). Rynki finansowe odrobiły w ostatnich dniach część większych straty zanotowanych w ubiegły czwartek. Setki miliardów dolarów wstrzyknięte ze strony banków centralnych i rządów przyczyniły się do szybszego ożywienia gospodarczego. Dzięki temu również o wiele łagodniej rynki reagują na kolejne informacje o zamknięciu szkół i przedszkoli w Pekinie, jako reakcji na ewentualną drugą falę zakażeń.

Jerome Powell, przewodniczący amerykańskiej Rezerwy Federalnej powiedział dziś, że pełne ożywienie gospodarcze w USA nie nastąpi, dopóki Amerykanie nie będą pewni, że epidemia koronawirusa zostanie opanowana. Podczas gdy ostatnie oznaki poprawy, w tym niespodziewany wzrost zatrudnienia i rekordowy wzrost sprzedaży detalicznej w ubiegłym miesiącu, są optymistyczne, to szkody wyrządzone przez przymusowe wyłączenia gospodarki w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się wirusa pozostawiły głęboką dziurę do wypełnienia, szczególnie w zakresie zatrudnienia, powiedział Powell.

Jak wynika z kolei z wypowiedzi wiceprezesa Fed Richarda Claridy, Rezerwie Federalnej nie chodzi tylko o rynek pracy. Oczekiwania inflacyjne, już niskie na początku recesji, są zagrożone spadkiem poniżej celu inflacyjnego Fed wynoszącego 2 proc. Kładę duży nacisk na propagowanie polityki, która będzie ukierunkowana na osiągnięcie nie tylko maksymalnego zatrudnienia, ale także dobrze zakotwiczonych oczekiwań inflacyjnych — powiedział Clarida w wystąpieniu przygotowanym dla Stowarzyszenia Polityki Zagranicznej w Nowym Jorku. W związku ze spadkiem oczekiwań inflacyjnych niewykluczone, że stymulacja Fed będzie jeszcze większa, aby pobudzić wzrost cen.

Bank centralny Stanów Zjednoczonych przewiduje, że gospodarka USA skurczy się o 6,5 proc. w 2020 r. Powell jednak przyznał we wtorek, że jego koledzy w dużej mierze nie przyjęli podczas dokonywania tej oceny znaczącej drugiej fali infekcji.

Departament Zarządzania Aktywami
Copernicus Capital TFI S.A.

W opublikowanym dzisiaj komunikacie GUS podaje, że w pierwszych czterech miesiącach roku obroty towarowe handlu zagranicznego spadły o 5,3% r/r. W samym kwietniu eksport wyniósł ok. 14 733 mln EUR (spadek o 26%), natomiast import wyniósł ok. 14 757 mln EUR (spadek o 24,9%).

Mamy zatem do czynienia z nieznacznie ujemnym saldem w handlu – eksport netto w kwietniu wynosi ok. -24 mln EUR i jest w wartościach absolutnych o ok. 100 mln EUR mniejszy niż przed miesiącem.

Dzisiejsze dane odzwierciedlają skutki wszystkich okołokoronawirusowych procesów, jakie miały miejsce w gospodarce: trudności z pozyskaniem niektórych surowców czy komponentów, administracyjnego zamrożenia aktywności podmiotów lub zaostrzenia reżimów sanitarnych, oraz spadku popytu – zwłaszcza na dobra trwałe. Inaczej niż w marcu, zamarł również import, ponieważ wstrzymanie prac w ramach łańcuchów dostaw powoduje obniżenie obrotów towarowych, a i konsumenci prywatni wykazali spadającą skłonność do konsumpcji.

Z uwagi na duże znaczenie dóbr trwałych w strukturze polskiego handlu, spadki są dotkliwe, a intensywność wymiany z poszczególnymi partnerami ulega zmianie – tak dzieje się w przypadku Niemiec, gdzie spadek eksportu wyniósł 21,8%, a importu – 31,5%. W oparciu o inne dostępne dane można zakładać, że wyniki majowe przyniosą wzrosty w horyzoncie miesięcznym, chociaż jeszcze niekoniecznie powrót do wartości sprzed epidemii. Niektóre branże przemysłowe – jak automotive – dotkliwie doświadczają głębokiego spadku popytu i bez znaczącej poprawy sentymentu klientów trudno oczekiwać dynamicznego powrotu na starą ścieżkę wzrostu.

dr Sonia Buchholtz, Konfederacja Lewiatan

Przed wybuchem pandemii koronawirusa, polska gospodarka należała do najszybciej rozwijających się w Unii Europejskiej. Jak jest aktualnie? Międzynarodowa firma doradcza Cushman & Wakefield w najnowszym wydaniu raportu pt. „Trends Radar” podsumowuje sytuację makroekonomiczną, analizuje poszczególne sektory branży nieruchomości pod kątem wpływu pandemii oraz przedstawia prognozy dotyczące rozwoju sytuacji gospodarczej w Polsce.

Sytuacja makroekonomiczna

W wyniku wybuchu pandemii i całkowitego lockdownu wprowadzonego przez polski rząd w marcu, gospodarka Polski po raz pierwszy w historii może wejść w fazę recesji w drugim kwartale 2020 roku. Spodziewany jest spadek wydatków konsumpcyjnych, które, zdaniem Oxford Economics, będą raczej odroczone w czasie niż stracone oraz pogorszenie sytuacji na rynku pracy, mimo podejmowanych działań osłonowych. Również w zakładach produkcyjnych, mimo niewprowadzenia przymusowego lockdownu, odnotowano gwałtowny spadek produkcji.

Zdaniem ekspertów Oxford Economics stopniowe znoszenie obostrzeń od początku maja może skutkować przyspieszeniem aktywności gospodarczej w drugim półroczu i w roku 2021.

Rynek biurowy

W odpowiedzi na zagrożenie związane z pandemią, Polski rząd nie wprowadził żadnych ograniczeń wyłączających powierzchnię biurową z użytkowania, niemniej jednak, w wyniku wprowadzenia przepisów dotyczących dystansowania społecznego, liczba stanowisk pracy w biurach znacznie się zmniejszyła, a firmy wprowadziły zalecenie pracy zdalnej dla wszystkich lub znacznej części swoich pracowników. Według badania przygotowanego przez Cushman & Wakefield oraz Antal jedynie 21% ankietowanych pracowało w czasie pandemii w biurze. Wraz ze stopniową poprawą sytuacji epidemiologicznej w Polsce, rozpoczął się proces powrotów do biur, stawiając, tym samym, organizacje przed wyzwaniem dostosowania przestrzeni biurowej do nowych norm i zapewnienia bezpieczeństwa pracownikom.

W ostatnich dwóch miesiącach część najemców przyjęło podejście „wait and see” i wstrzymało decyzje dotyczące najmu nowej powierzchni. Nie wątpliwie wpłynie to w pewnym stopniu na statystyki dotyczące popytu w tym kwartale i kolejnych miesiącach. Niemniej jednak, sygnały płynące z rynku są coraz bardziej pozytywne a część procesów transakcyjnych może zostać wznowiona w najbliższym czasie. Wydłużone procesy administracyjne, ograniczona dostępność pracowników budowlanych i ryzyko przerwania łańcucha dostaw skutkują przesunięciem terminów oddania do użytkowania części projektów biurowych będących obecnie w budowie. Ponadto, w dłuższym okresie obecna sytuacja wpłynie na decyzje deweloperów o odłożeniu rozpoczęcia realizacji inwestycji planowanych do oddania na lata 2022-2023, co może doprowadzić do luki podaży w tym okresie.

Według Cushman & Wakefield około 50% łącznej liczby pracowników biurowych na świecie prawdopodobnie będzie korzystać w przyszłości z różnych form elastycznego modelu pracy, a przestrzeń biurowa będzie ewoluować od tradycyjnego biura w jednej lokalizacji do modelu hybrydowego, łączącego w różnym stopniu pracę w standardowej przestrzeni z biurem elastycznym oraz przy wykorzystaniu pracy zdalnej. Redukcja powierzchni biurowych nie będzie możliwa, nawet przy mniejszej liczbie pracowników, ze względu na konieczność zachowania dystansu społecznego.

COVID-19 oraz tzw. „lock-down” miały znaczący wpływ na rynek nieruchomości komercyjnych. W przypadku powierzchni biurowych naturalną konsekwencją był wymuszony test pracy zdalnej na niespotykaną do tej pory skalę. W zależności od technologicznego przygotowania poszczególnych organizacji ten test wypadł lepiej lub gorzej, ale niezależnie od wyników sprowokował liczne dyskusje na temat przyszłości biur i środowiska pracy jako takiego. Wypowiedzi liderów największych organizacji i pracodawców były spójne w kontekście prawdopodobieństwa przyspieszenia transformacji środowiska pracy w kierunku większej elastyczności oraz modelu hybrydowego łączącego możliwość pracy zdalnej i biurowej, bardzo prawdopodobnej redukcji ilości stanowisk pracy biurowych przy jednoczesnym założeniu większego dystansowania, które może bilansować zapotrzebowanie powierzchniowe. Na rynku nadal jest sporo niepewności i skrajnych opinii. Co do jednego jesteśmy przekonani – COVID-19 istotnie przyspieszy trwającą już wcześniej transformację środowiska pracy w kierunku elastyczności i mobilności oraz rozwój modeli hybrydowych łączących różne modele pracy. Jednocześnie spodziewamy się zmiany niektórych dotychczasowych trendów i preferencji – np. rozgęszczania miejsc pracy w miejsce wcześniejszego zagęszczania, decentralizacji i tworzenia rozproszonych ekosystemów biur jako komfortowych miejsc spotkań i pracy zespołowej. Z pewnością w najbliższych miesiącach możemy się nadal spodziewać dynamicznych zmian oraz rewizji strategii licznych organizacji – mówi Paulina Misiak, Partner, Head of Tenant Representation, Cushman & Wakefield.

Rynek handlowy

Zniesienie ograniczeń w funkcjonowaniu centrów handlowych w drugim, a nie w trzecim etapie odmrażania gospodarki, sprawiło, że obiekty handlowe w krótkim czasie musiały zostać przygotowane do ponownego otwarcia przy zachowaniu wszystkich obowiązujących zasad związanych z bezpieczeństwem klientów. Stanowiło to ogromne wyzwanie podnoszące jednocześnie koszty funkcjonowania obiektów handlowych.

Mimo wcześniejszych spekulacji na temat końca funkcjonowania centrów handlowych zdecydowana większość najemców (średnio 90%) otworzyła ponownie swoje sklepy, a klienci, w badaniu “Powrót Polaków do zakupów po epidemii” przeprowadzonym przez PRCH i agencję Inquiry, w 81% odpowiedzieli, że podczas robienia zakupów w centrach handlowych czuli się bezpiecznie. Średnia odwiedzalność od ponownego otwarcia obiektów handlowych systematycznie rośnie, przy czym wyższe wskaźniki odnotowuje się w małych i średnich centrach. W piątym tygodniu 1-7 czerwca 2020 r. średnia odwiedzalność utrzymywała się na poziomie 72%-99% w stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego (PRCH).

Zdaniem ekspertów Cushman & Wakefield będziemy świadkami zmiany formatów i restrukturyzacji sieci placówek. Nowe rozwiązania technologiczne i bezdotykowa obsługa klienta w galeriach handlowych będą zyskiwać na znaczeniu, a e-commerce stanie się uzupełnienie sprzedaży stacjonarnej – zwłaszcza w branży mody i dodatków. Wzrost poziomu pustostanów może skutkować spadkiem dochodów z czynszu przy jednoczesnym wzroście kosztów funkcjonowania centrów handlowych spowodowanych dodatkowymi środkami bezpieczeństwa. Największe straty przewidywane są w branży rozrywkowej, która najdłużej pozostawała w stanie zamrożenia. Eksperci spodziewają się działań marketingowych pobudzających popyt konsumencki oraz wzmacniania funkcji społecznej centrów handlowych.

Od pierwszego dnia lockdownu było oczywiste, że rynek handlowy przejdzie swoistą korektę i będzie wyglądał inaczej niż przed pandemią. Zmiany będą zauważalne zarówno po stronie najemców, jak i wynajmujących. Nawet jedna trzecia najemców może w różnym stopniu wycofać się z rynku, zmienić kanał dystrybucji lub zmienić format, w związku z czym w centrach handlowych pojawią się wakaty. Wielu z tych najemców, którzy będą ograniczać swoją obecność na rynku, miało dobre lokalizacje w centrach handlowych. Będzie to więc czas dla łowców okazji. Pojawi się możliwość zaistnienia w dobrych lokalizacjach dla najemców, którzy do tej pory nie dostali od rynku takiej szansy. Mam na myśli koncepty dyskontowe, które nie ucierpiały tak mocno na skutek pandemii – mówi Beata Kokeli, Partner, Head of Retail Agency, Cushman & Wakefield.

Rynek magazynowy

Rynek magazynowy przechodzi przez kryzys wywołany pandemią w relatywnie dobrej kondycji, wspomagany w głównej mierze rozwojem branży e-commerce, dodatkowo przyśpieszonym w pierwszych tygodniach pandemii z uwagi na wprowadzone obostrzenia w sektorze handlowym i przeniesienie się części aktywności zakupowej do kanału online. Bieżąca wartość rynku ecommerce szacowana jest na 50 mld zł, a według danych Unity Group, do końca roku 2020 może się nawet podwoić.

Wysoka dynamika sektora e-commerce wpływa korzystnie na popyt na powierzchnię magazynową oraz przeobraża strukturę tego rynku. Rosnące wymagania w zakresie szybkości dostaw oraz obsługi posprzedażowej sprawiają, że sieć logistyczna coraz częściej obejmuje inwestycje deweloperskie lokalizowane w bliskiej odległości od finalnej grupy konsumentów, na obszarach dużych miast lub w ich bezpośrednim otoczeniu (np. przy obwodnicach miejskich). Obserwujemy dynamiczny rozwój konceptów takich jak „Small Business Units”, „City Logistics” czy „City Flex”, które doskonale wpisują się w trend rozwoju logistyki „ostatniej mili” na rynkach takich jak Warszawa, Łódź, Wrocław czy Trójmiasto. Deweloperzy dostarczają również obiekty specyficzne typu „Build To Suit”, realizowane w oparciu o indywidulane wymagania najemców, w tym m.in. powierzchnie przeładunkowe typu „cross-dock” popularne wśród firm z branży kurierskiej i logistycznej. Jednocześnie, większe regionalne centra logistyczne i magazyny centralne stanowiące pierwsze ogniwo dystrybucji w łańcuchu dostaw, będą coraz intensywniej rozbudowywane o nowoczesne systemy automatyczne pozwalające na szybka kompletację i minimalizację zatrudnienia.

Zdaniem ekspertów Cushman & Wakefield jest zbyt wcześnie, aby prognozować finalne konsekwencje pandemii koronawirusa dla sektora magazynowego. Prawdopodobne jest, że firmy i branże, które mierzą się z dużymi problemami w najbliższej przyszłości zmniejszą zapotrzebowanie na powierzchnię magazynową. Z drugiej strony można spodziewać się, że „utracony” potencjalny popyt będzie w dużej części rekompensowany coraz silniejszą aktywnością sektora e-commerce i logistycznego.

Optymistyczne jest stopniowe łagodzenie restrykcji oraz prognozy mówiące o powrocie gospodarki na ścieżkę wzrostu w 2021 roku. Warto zauważyć również, że w średnim i dłuższym terminie Polska może zyskać jako lokalizacja produkcyjna. Wydaje się, ze jednym z rezultatów aktualnego kryzysu będzie dążenie firm produkcyjnych do zmniejszenia ryzyka związanego z „blokadą” jakieś lokalizacji i dywersyfikacja lokalizacyjna oraz zwiększenie zapasów w krajach europejskich.

Niezależnie od dynamicznych zmian jakie możemy obserwować w kolejnych miesiącach, pozycja Polski jako rosnącego w siłę ogniwa globalnego łańcucha logistycznego powinna się nadal umacniać w perspektywie długoterminowej. Głównym czynnikiem rozwoju rynku magazynowego pozostanie wysoka dynamika branży E-commerce, która w warunkach bezprecedensowego kryzysu, z jakim mamy do czynienia, nabrała jeszcze większego znaczenia – zaznacza Joanna Sinkiewicz, Partner, Head of Industrial & Logistics, Cushman & Wakefield.

Rynek inwestycyjny

Zgodnie z oczekiwaniami ekspertów Cushman & Wakefield, w kwietniu i maju 2020 r. odnotowano na rynku niewielką liczbę transakcji w porównaniu z wolumenami transakcji inwestycyjnych w pierwszym kwartale, na które pandemia nie miała praktycznie żadnego wpływu. Sfinalizowane w drugim kwartale transakcje dotyczyły głównie nieruchomości biurowych i magazynowych, a zostały zapoczątkowane jeszcze przed wybuchem pandemii.

Nieruchomości logistyczne nadal stanowią klasę aktywów, którą kryzys dotknął w najmniejszym stopniu i, która wciąż cieszy się dużym zainteresowaniem inwestorów. Oferty zakupu zostają składane pomimo pandemii, a okazje inwestycyjne poddawane są szczegółowej analizie pod kątem wiarygodności najemców, wpływu COVID-19 na poszczególne branże, zdolności regulowania należności oraz fizycznej obecności w obiektach. Nieruchomości handlowe i hotelowe, aktualnie nie cieszą się dużym zainteresowaniem inwestorów, a alternatywne klasy nieruchomości (tj. mieszkania na wynajem instytucjonalny, akademiki i domy seniora) stanowią niewielką część rynku w Polsce, pomimo optymistycznych prognoz.

Przewidujemy, że wolumeny transakcji inwestycyjnych w drugim i trzecim kwartale będą niewielkie ze względu na przyjęcie przez wielu inwestorów strategii wyczekiwania, wydłużanie czasu na zawarcie transakcji, obostrzenia w podróżowaniu i brak konsensusu co do wycen po zakończeniu pandemii. W wyniku uzależnienia od inwestorów zagranicznych, którzy dotychczas odpowiadali za ponad 90% wolumenów transakcji inwestycyjnych, odbicie może nastąpić z kilkutygodniowym opóźnieniem w porównaniu z innymi rynkami w Europie i wiązać się z planowanym na połowę czerwca i początek lipca złagodzeniem obostrzeń w podróżowaniu samolotem. Wraz z powrotem gospodarki na ścieżkę wzrostu w drugim półroczu aktywność inwestycyjna na polskim rynku inwestycyjnym może szybko wzrosnąć, ponieważ inwestorzy nadal będą mogli liczyć w naszym kraju na atrakcyjniejsze stopy kapitalizacji w porównaniu z Europą Zachodnią oraz silny popyt ze strony najemców – mówi Marcin Kocerba, Associate, Capital Markets, Cushman & Wakefield.

Intrum publikuje raport specjalny, który analizuje wpływ pandemii Covid-19 na gospodarstwa domowe w 24 krajach Europy. White Paper daje wgląd w obecne tendencje – rosnącą presję ekonomiczną i pogorszenie się dobrobytu finansowego konsumentów, który został przeanalizowany szczegółowo w raporcie Intrum “European Consumer Payment Report 2019”.

Kluczowe dane z naszego raportu specjalnego pokazują negatywne spojrzenie konsumentów na ich obecną sytuację finansową. Jak można było oczekiwać – widoczny jest narastający stres związany z kwestiami finansowymi. Jednakże, 1 na 3 respondentów przyznaje, że pandemia miała również pozytywny wpływ na to, w jaki sposób zarządzają finansami osobistymi.

– Cały świat zmaga się z zagrożeniem dla naszego zdrowia, jakim jest pandemia Covid-19, która ma również bezpośredni wpływ na zachwianie gospodarki w całej Europie, sytuację finansową konsumentów, przedsiębiorstw – i społeczeństw w ogóle. Znając te fakty, trzeba przyznać, że ogólna świadomość w kwestiach finansowych, możliwość zmiany podejścia do wydawania pieniędzy i budowanie oszczędności, mogą pomóc konsumentom w Europie przetrwać ten niepewny czas – mówi Mikael Ericson, Prezes i CEO Intrum.

Pogorszenie się dobrobytu finansowego konsumentów w Europie  – najważniejsze dane pochodzące z “European Consumer Payment Report 2020. Special Edition White Paper”:

• 48% konsumentów przyznaje, że ich dobrobyt finansowy pogorszył się w porównaniu do sytuacji sprzed 6 miesięcy:

• • Grecja 67%, Polska 62%, Hiszpania 59%, Włochy 59%,
  • Millennialsi: 53%,
  • Rodzice: 55%, osoby bez dzieci: 44%.

• Tylko 23% osób spodziewa się poprawy w ciągu 6 nadchodzących miesięcy:

• • Tylko 8% konsumentów we Włoszech.

• 45% przyznaje, że obawy dotyczące rosnących rachunków wpływają negatywnie na ich samopoczucie (2019: 43%):

• • Rodzice: 51% (2019: 48%),
  • Osoby bez dzieci: 41% (2019: 41%).

Spadek dochodów powoduje obawy dotyczące zapłaty rachunków i długów:

• 4 na 10 konsumentów przyznaje, że pandemia Covid-19 wpłynęła na ich zatrudnienie/sytuację zawodową, powodując spadek dochodów:

• • Wśród Millennialsów: 48%.

• 1 na 5 konsumentów w wyniku pandemii popadł w większe długi, by pokryć codzienne wydatki:

• • Wśród Millennialsów: 24%,
  • Rodzice: 22%, osoby bez dzieci: 16%.

• Odnotowano wzrost liczby osób, które muszą pożyczać pieniądze, by zapłacić rachunki – z 12% do 18%:

• • Wśród Millennialsów: 22%,
  • Rodzice: 21%, osoby bez dzieci: 16%.

Oszczędzanie w obecnej sytuacji jest trudne – obawa niepewnej przyszłości:

• 58% osób jest niezadowolonych z tego, ile pieniędzy jest w stanie oszczędzać każdego miesiąca (2019: 52%):

• • Rodzice: 62%, osoby bez dzieci: 54%.

• 39% konsumentów oszczędza mniej na przyszłość, niż to miało miejsce wcześniej, przed wybuchem pandemii Covid-19:

• • Wśród Millennialsów: 44%,
  • Rodzice: 45%, osoby bez dzieci: 36%.

– Zgodnie z oczekiwaniami, widzimy te negatywne tendencje przede wszystkim wśród „słabszych” gospodarstw domowych, o najmniejszych dochodach, takich jak, np. „młode” rodziny, ale także wśród Millennialsów. Pogorszenie się dobrobytu finansowego, rosnące rachunki oraz rosnące długi są coraz większym problemem. Aby móc zmierzyć się z tym trendem, należy jeszcze bardziej zająć się kwestią zwiększania wiedzy w obszarze zagadnień finansowych wśród Europejczyków – mówi Mikael Ericson, Prezes i CEO Intrum.

Odbycie obowiązkowej 14-dniowej kwarantanny w Polsce jest jednym z głównych problemów ukraińskich migrantów zarobkowych związanych z przyjazdem do pracy w Polsce. Takie wnioski płyną z sondażu przeprowadzonego przez agencję zatrudnienia międzynarodowego Gremi Personal wśród ukraińskich migrantów zarobkowych, którzy przybyli do pracy w Polsce, w tym na pokładzie trzech czarterów z Ukrainy zorganizowanych przez Gremi Personal. W badaniu uwzględniono również głosy Ukraińców, którzy zgłosili się na  gorącą infolinię uruchomioną przez Gremi Personal po wybuchu epidemii. Badanie przeprowadzono w dniach 8-14 czerwca wśród grupy 900 respondentów.

Dla 78% Ukraińców poważnym problemem jest znalezienie środków na utrzymanie się przez 14 dni kwarantanny w Polsce, jako że nie wszystkie agencje zatrudnienia zajmują się organizacją pobytu migrantów zarobkowych w ośrodkach kwarantanny.

Jak podkreśla Centrum Analityczne agencji zatrudnienia międzynarodowego Gremi Personal równie ważnym pozostaje fakt, iż 63% respondentów stwierdziło, że w przyszłości rozważa podjęcie pracy w Niemczech, Czechach, Finlandii i innych krajach UE, jak tylko zniesione zostaną ograniczenia w przekraczaniu granic.

Jak widzimy, zainteresowanie innymi krajami UE, oprócz Polski, powraca wśród ukraińskich migrantów zarobkowych. Gdy tylko kraje europejskie zaczną oferować bardziej lojalne warunki niż Polska, można się spodziewać, że Ukraińcy właśnie tam będą aktywniej podejmować pracę. Na przykład Słowacja zniosła już obowiązkową 14-dniową kwarantannę dla obywateli ukraińskich przyjeżdżającyh do pracy, jeśli przedstawią zaświadczenie potwierdzające negatywny wynik testu na obecność COVID-19. Biorąc pod uwagę duży popyt na ukraińską siłę roboczą, być może warto, aby polski rząd rozważył zastąpienie 14-dniowej kwarantanny ukraińskich migrantów zarobkowych obowiązkowymi testami na obecność wirusa COVID-19. Nie tylko polscy rolnicy potrzebują pracowników sezonowych, którzy mogą teraz zostać poddani kwarantannie na polach. Wiele polskich przedsiębiorstw nadal odczuwa poważne niedobory siły roboczej. Ponadto, statystyki dotyczące liczby zachorowań na koronawirusa i ozdrowień w obu krajach (w Polsce i na Ukrainie) są prawie identyczne. Przypomnijmy, że Polska zniosła obowiązek poddawania się kwarantannie w przypadku obywateli krajów UE, na przykład Niemiec i Francji, gdzie liczba zachorowań na koronawirusa jest kilkakrotnie wyższa niż na Ukrainie.

Centrum Analityczne agencji zatrudnienia międzynarodowego Gremi Personal

Pierwsze doświadczenia w pracy zdalnej to wyzwanie, ale jednocześnie źródło cennej wiedzy – zarówno dla pracowników, jak i firm wdrażających nowe narzędzia. Jak wykorzystać tę lekcję w codziennej współpracy, także po zakończeniu epidemii?

W ostatnich latach firmy, chcąc zatrzymać cennych i zdolnych pracowników, prześcigają się w proponowanych im benefitach, a jednym z nich jest możliwość okazjonalnej pracy zdalnej. Z badania^[1] przeprowadzonego przez dr Annę Dolot z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie wynika, że dla 43% respondentów, którzy w trakcie pandemii pracują z domu, tzw. home office był dotychczas doświadczeniem sporadycznym.

Praca domowa w biznesowym wydaniu

Obecna sytuacja spowodowała konieczność przeorganizowania funkcjonowania wielu przedsiębiorstw i instytucji. To, co do tej pory było dodatkową korzyścią, stało się koniecznością. Realizacja obowiązków na stanowiskach, które na to pozwalają, przeniosła się do prywatnych domów i mieszkań. Podczas pandemii koronawirusa blisko 86% uczestników badania pracowało zdalnie 5 dni w tygodniu. Z dnia na dzień ich salon czy kuchnia na kilka miesięcy zmieniły się w biuro, a w wielu przypadkach jednocześnie także w szkołę. Praca zdalna stała się ogromnym wyzwaniem, dlatego warto wsłuchać się w feedback płynący od pracowników zmagających się z nową rzeczywistością. – Informacje zwrotne docierające do nas każdorazowo po „przetestowaniu” teorii w praktyce są dla nas bezcenną nauką i drogowskazem. To właśnie wiedza, która przychodzi wraz z nowymi doświadczeniami, ma największą wartość i znaczenie w podejmowaniu kolejnych wyzwań i szukaniu rozwiązań, które dobrze sprawdzą się nie tylko w codziennej praktyce, ale również w wyjątkowych sytuacjach, takich jak ta, z którą mierzymy się obecnie – mówi Stephane Tikhomiroff, dyrektor generalny Perfetti Van Melle Polska.

Praca zdalna wymaga doskonałej organizacji. Dla pracownika wyzwaniem jest płynna granica pomiędzy życiem zawodowym a czasem prywatnym (zacieranie się tego podziału, jako negatywny skutek epidemii, wymieniło aż 54% badanych), a także konieczność pogodzenia kilku ról – członka zespołu w firmie, partnera, rodzica.  – Ogromną rolę w procesie organizacji pracy firmy w trybie zdalnym odgrywają pracodawcy i bezpośredni przełożeni. To ich zadaniem jest zapewnienie pracownikom możliwie najbardziej komfortowych warunków pracy i narzędzi, które pozwolą na realizowanie obowiązków poza siedzibą firmy. Istotna jest także codzienna komunikacja z pracownikami, która oprócz priorytetyzacji zadań, buduje poczucie przynależności do zespołu oraz motywuje do efektywnej pracy – podkreśla Stephane Tikhomiroff.

Chociaż nowoczesne technologie pozwalają nam się widzieć i słyszeć za pomocą komunikatorów, to jednak nic nie zastąpi nam codziennych rozmów w biurze. Uczestnicy badania dr Anny Dolot wśród negatywnych konsekwencji pracy zdalnej w trakcie pandemii, najczęściej wskazywali właśnie brak bezpośredniego kontaktu ze współpracownikami – ten czynnik wskazało 69% z nich. Brakuje nam zarówno możliwości wymiany informacji czy opinii na tematy zawodowe, bieżącego omawiania czy wspólnego planowania działań, ale także zwykłej nieformalnej rozmowy, koleżeńskich relacji i wsparcia. Póki nie znamy daty powrotu do biurowej rzeczywistości, warto włączyć do codziennego planu dnia statusy zespołu czy zadania wymagające pracy grupowej – by chociaż w ten sposób ograniczyć poczucie izolacji.

Obecna sytuacja pokazuje, jak ważne dla pracowników są bezpośrednie relacje społeczne.  Rolą pracodawcy jest zapewnienie regularnej komunikacji z członkami zespołu – nie tylko na stopie zawodowej, ale także mającej wzmocnić poczucie wspólnoty oraz zwiększyć motywację do codziennej realizacji obowiązków. Ważne jest także, by pracownicy mieli poczucie bezpieczeństwa i mogli otwarcie komunikować swoje problemy czy obawy przełożonym. Pandemia pokazała także, że dobra organizacja pracy zdalnej czyni ją równie efektywną, jak stacjonarna. Spodziewać się więc można wzrostu zainteresowania tą formą realizowania obowiązków zawodowych w przyszłości.

^[1] Badanie „Wpływ pandemii COVID-19 na pracę zdalną – perspektywa pracownika” przeprowadzono w dniach 7-15 kwietnia 2020 r. na próbie badawczej 327 respondentów. Dobór grupy miał charakter celowy – badanie skierowano do osób, które w tym czasie posiadały zatrudnienie oraz pracowały zdalnie.

• W maju br. frekwencja w galeriach handlowych była o 52% niższa niż w analogicznym okresie ubiegłego roku.
• 52,2% firm uważa, że obecnie nie opłaca się prowadzenie sklepów w galeriach, zaś 29% twierdzi, że jest to nieopłacalne, ale dostrzega symptomy poprawy.
• 39,1% firm planuje, w związku z pandemią, zamknięcie do 20% sklepów w galerii handlowej, a 30,4% zlikwidowanie nawet od 20% do 40% placówek – wynika z badania Konfederacji Lewiatan przeprowadzonego wśród 203 przedsiębiorstw.

Zdaniem respondentów sprzedaż w sklepach i punktach zlokalizowanych w galeriach handlowych, w maju br. w stosunku do stycznia i lutego, obniżyła się o 46%.

Na pytanie, jak oceniają opłacalność prowadzonych w galeriach handlowych sklepów czy punktów, 52,2% firm odpowiedziało, że to działalność zdecydowanie poniżej opłacalności, 29% stwierdziło, że jest to nieopłacalne, ale dostrzegają symptomy poprawy, a dla 15,9% to biznes na granicy opłacalności.

W związku z pandemią 39,1% firm planuje zamknięcie do 20% punktów handlowych, a 30,4% od 20% do 40% punktów. Nie planuje zamknięcia sklepów w galeriach 18,8% firm.

5,8% firm rozważa całkowite przeniesienie działalności do lokali znajdujących się poza galeriami handlowymi, natomiast 4,3% chce sprzedawać produkty tylko w Internecie.

– Zamknięcie centrów handlowych doprowadziło setki firm i tysiące ich pracowników do dramatycznej sytuacji. Z dnia na dzień miejsca pracy zostały zamknięte, a firmy z każdym dniem traciły przychody. Po kilku tygodniach od otwarcia galerii widać, że sytuacja szybko nie wróci do stanu sprzed pandemii. Ponad połowa firm uważa, że obecnie nadal nie opłaca się prowadzenie sklepów w galeriach. Potrzebne są decyzje, które pozwolą branży handlowej nadrobić straty. Dlatego apelujemy m.in. o zawieszenie zakazu handlu w niedziele. Pozwoliłoby to ochronić większą liczbę miejsc pracy w handlu i branżach ściśle z nim współpracujących, zwiększyć sprzedaż oraz poprawić bezpieczeństwo sanitarne w czasie zakupów – mówi Grzegorz Baczewski, dyrektor generalny Konfederacji Lewiatan.

– Ruch w galeriach handlowych jest zdecydowanie mniejszy, a w dużych miastach (w najdroższych galeriach) jest dużo poniżej 50% sprzed pandemii. Jeżeli w najbliższych 2-3 miesiącach frekwencja w centrach handlowych nie będzie wracała do poprzedniego poziomu to Ochnik będzie musiał zmniejszyć liczbę salonów. W najbardziej pesymistycznym scenariuszu rozważamy zredukowanie sieci sprzedaży nawet o 30-40%. Część klientów nie wróci już do tradycyjnych zakupów – mówi Marcin Ochnik, prezes zarządu firmy Ochnik.

26,1% respondentów uważa, że w dużych galeriach handlowych liczba klientów wróci do poziomu gwarantującego opłacalność biznesu, co najmniej za 12 miesięcy, 24,6% jest przekonanych, że potrzeba na to co najmniej 18 miesięcy, 17,4% sądzi, że stanie się to do końca roku. 17,4% firm twierdzi wręcz, że sprzedaż już nie wróci do poprzedniego poziomu opłacalności.

Trochę więcej optymizmu panuje wśród firm, które mają sklepy w małych i średnich galeriach handlowych. 21,7% uważa, że do końca roku liczba klientów wróci w nich do poziomu gwarantującego opłacalność biznesu, a 27,5% sądzi, że potrzeba na to co najmniej 12 miesięcy. 10,1% firm jest przekonanych, że już nie wróci do poprzedniego poziomu opłacalności.

Konfederacja Lewiatana badanie online przeprowadziła w dniach 2-6 czerwca 2020 r. na próbie 203 przedsiębiorców prowadzących działalność w galeriach handlowych.

1. Czy wysokość odpraw dla zwolnionych w czasie pandemii może być zmniejszona?

Niestety, jak wynika z zapisów ustawy, w okresie epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego wysokość odprawy, odszkodowania czy innych świadczeń pieniężnych wypłacanych w związku z rozwiązaniem umowy o pracę rzeczywiście może być niższa, jeśli u pracodawcy nastąpił spadek obrotów lub istotny wzrost obciążenia funduszu wynagrodzeń. Warto dodać, że definicje spadku obrotów lub istotnego wzrostu obciążenia funduszu wynagrodzeń są również określone w ustawie.

2. Jak interpretować „istotne obciążenie funduszu wynagrodzeń”?

O istotnym wzroście obciążenia mówi się, gdy iloraz kosztów wynagrodzeń pracowników i przychodów ze sprzedaży i towarów – w wybranym miesiącu, ale nie wcześniej niż przed 1 marca 2020 roku – wzrośnie o co najmniej 5 proc. w porównaniu do ilorazu tych wartości z miesiąca poprzedzającego (miesiąc bazowy). Udział kosztów wynagrodzeń w przychodach musi we wskazanym miesiącu wynosić więcej niż 30 proc. Taka sytuacja daje pracodawcy możliwość obniżenia czasu pracy pracowników maksymalnie o 20 proc. czy też obniżenie jego wynagrodzenia maksymalnie o 50 proc. przez objęcie pracownika postojem ekonomicznym.

3. Jak rozwiązana została kwestia dofinansowania z FGŚP?

W kwestii dofinansowania do wynagrodzeń pracowników został teraz doprecyzowany sposób liczenia spadku obrotów, obecnie jest on liczony od 1 stycznia 2020 roku. Dofinansowanie przysługuje obecnie także przedsiębiorcom, którzy nie wprowadzili przestoju czy nie obniżyli wymiaru czasu pracy. Obejmuje połowę wysokości wynagrodzeń pracowników, jednak nie może to być więcej niż 40 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia według GUS.

4. Czy pojawiają się jakieś zmiany związane zasiłkiem opiekuńczym?

Zasiłek opiekuńczy będzie wypłacany do 28 czerwca tego roku. Mają do niego prawo również rodzice, którzy nie zdecydują się na posłanie dziecka do żłobka, przedszkola czy szkoły, nawet pomimo faktu, że te placówki już przyjmują dzieci.

5. Czy pracodawca może zawiesić funkcjonowanie ZFŚS i wypłacanie świadczeń socjalnych?

Jak wynika z ustawy, jeśli przedsiębiorca w czasie epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego, odnotował spadek obrotów gospodarczych lub istotne obciążenie funduszu wynagrodzeń, rzeczywiście może zawiesić funkcjonowanie Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Wstrzymane mogą zostać również wypłaty świadczeń urlopowych czy dokonywanie odpisu podstawowego na ten Fundusz. Natomiast, jeśli wysokość odpisu w danej firmie była wyższa niż wynikało to z obowiązujących przepisów, to wówczas stosuje się wysokość odpisu wynikającą z ustawy.

Tomasz Czerkies jest związany z ADP Polska od 2007 roku. Jako radca prawny zajmuje się opracowywaniem ekspertyz, sporządzaniem opinii prawnych, reprezentowaniem firmy w kontaktach z organami państwowymi, jak również klientami oraz identyfikowaniem zmian prawnych. Na co dzień specjalizuje się w problematyce prawa pracy, prawa cywilnego, prawa podatkowego, ochrony danych osobowych i ubezpieczeń społecznych, a także w zagadnieniach związanych z zatrudnieniem i relacjami między pracodawcą a pracownikiem.

Grupa INC, specjalizująca się w finansowaniu innowacyjnych podmiotów, z zakończyła pierwszą transzę emisji akcji spółki Incuvo SA, w której zapisy mogli składać więksi inwestorzy.  W ramach tej rudny pozyskano 2,1 mln zł. Druga transza akcji, o wartości 700 tys. zł, zostanie zaoferowana 23 czerwca w publicznej kampanii crowdinvestingowej. Szczegóły zostaną udostępnione na platformie CrowdConnect.pl. Środki od inwestorów spółka, której specjalizacją jest porting oraz produkcja gier w wirtualnej rzeczywistości,  przeznaczy na produkcję gry Green Hell VR oraz rozbudowę i wzmocnienie teamu produkcyjnego. W tym roku Incuvo chce zadebiutować na rynku NewConnect.

Incuvo to niezależne studio gamingowe z Katowic, które specjalizuje się w portowaniu i produkcji gier na urządzenia dedykowane wirtualnej rzeczywistości. Aktualnie studio pracuje nad VR-ową  wersją gry Green Hell. Pozyskane z emisji akcji środki, w wysokości 2,1 mln zł przeznaczy na produkcję i marketing portu gry na platformy PC oraz Oculus Quest.  Symulator osadzony w unikalnym otoczeniu amazońskiego lasu deszczowego, autorstwa Creepy Jar, okazał się hitem na PC. Incuvo zamierza kreatywnie podejść do VR-owej wersji projektu, dodając m.in. zupełnie nowe elementy, które nie znalazły się w wersji na komputery osobiste, a mają szansę uatrakcyjnić rozgrywkę w wirtualnym świecie.

– Emisja Incuvo, podobnie jak poprzednie projekty gamingowe,  została podzielona na dwie transze. Dziś zakończyliśmy z sukcesem pierwszą z nich. Z tej rundy pozyskaliśmy kwotę 2,1 mln zł. 23 czerwca na platformie CrowdConnect.pl wystartuje publiczna kampania crowdinvestingowa drugiej transzy emisji. W tej transzy spółka chce pozyskać 700 tys. zł, które zostaną przeznaczone na rozbudowę i wzmocnienie teamu produkcyjnego – informuje Paweł Śliwiński, prezes DM INC.-  Model biznesowy Incuvo wyróżnia się na tle konkurencyjnego rynku gier wideo specjalizacją, którą są gry w technologii VR. Warto wspomnieć, że rynek wirtualnej rzeczywistości systematycznie rośnie, a konkurencja na nim jest jeszcze relatywnie niska.  – komentuje Paweł Śliwiński, prezes DM INC.

Zapisy prowadzone przez Emitenta na dedykowanej stronie internetowej rozpoczną się o 10:00 we wtorek 23 czerwca, przy czym Dokument Ofertowy będzie dostępny co najmniej dzień wcześniej. Jednorazowy zapis na akcje Incuvo w ramach drugiej transzy może wynieść minimalnie 2,5 tys. zł, a maksymalnie 25 tys. zł.

Firma kurierska konsekwentnie rozwija sieć i otwiera kolejne punkty Szybkiej Paczki. Ten najnowszy w Krakowie jest jednak wyjątkowy, ze względu na dodatkową funkcję stacji przeładunkowej dla dostaw realizowanych rowerem kurierskim.

Firmowy punkt Szybkiej Paczki miał premierę wiosną ubiegłego roku w Poznaniu. Wtedy jeszcze ze statusem rozwiązania pilotażowego. Czy dzisiaj można już ocenić, jak sprawdził się ten pomysł? – Z miesiąca na miesiąc notujemy znaczące wzrosty w liczbie obsługiwanych paczek. Rozwój sieci punktów Szybkiej Paczki to dla nas cel strategiczny. Dążymy do tego, by oferować szeroki wachlarz nowoczesnych usług i działać w elastycznym modelu zorientowanym na indywidualne potrzeby klientów – mówi Małgorzata Markowska, marketing manager GLS Poland.

Firmowy punkt Szybkiej Paczki jest wyposażony m.in. w punkt pakowania, a nawet przymierzalnię (to ukłon w stronę osób zamawiających online odzież). Poza tym klienci mają tu możliwość odbioru i nadawania przesyłek za pobraniem, a płatności można dokonywać kartą lub BLIKIEM, z którym GLS niedawno nawiązał współpracę.

– To nowoczesna i komfortowa przestrzeń. Zakres usług jest dopasowany do potrzeb zarówno odbiorców, jak i nadawców, w tym również działających w branży e-commerce. Zapewniamy w pełni profesjonalną obsługę, zgodną z wypracowanym przez nas standardem. Zespół punktu w całości stanowią nasi pracownicy – dodaje Małgorzata Markowska.

Natomiast już od 10 lat rozwija się sieć punktów nadania i odbioru Szybka Paczka/ ParcelShop GLS prowadzonych przez partnerów firmy, których liczba w całej Polsce przekroczyła 1000.

– To ważny element usług kurierskich. Systematyczna rozbudowa sieci punktów nadania i odbioru, znajdujących się w dogodnych lokalizacjach, pozwala nam być blisko klientów – podkreśla Małgorzata Markowska.

Kurierskim rowerem pod Wawelem

Krakowski punkt firmowy Szybkiej Paczki GLS jest zlokalizowany przy ul. Dietla 93, blisko skrzyżowania z ul. Starowiślną, a więc w ścisłym centrum miasta. Równocześnie służy jako stacja przeładunkowa dla przesyłek adresowanych do odbiorców w okolicy. Dociera do nich kurier poruszający się rikszą, a dokładniej rowerem kurierskim zbudowanym specjalnie na potrzeby tego rodzaju usług. W Polsce takiego rozwiązania nie stosowała dotąd żadna firma z branży. Dlaczego GLS wprowadza je akurat w Krakowie?

– W sercu miasta jest duża strefa ograniczonego wjazdu dla pojazdów silnikowych. Natomiast riksza bez problemu i zgodnie z obowiązującymi przepisami dojeżdża bezpośrednio do odbiorców. Lokalizacja przy ul. Dietla pozwala nam połączyć rozwiązania ekologiczne, które również wpisane są w strategię naszego rozwoju, z Szybką Paczką – wyjaśnia Małgorzata Markowska.

Punkt Szybkiej Paczki w Krakowie otwarto 1 czerwca, chociaż na razie, ze względu na obostrzenia związane z pandemią, niedostępne dla klientów są przymierzalnia i punkt pakowania.

– Jednak sytuacja epidemiczna stopniowo się stabilizuje. Równocześnie obserwujemy wyraźny wzrost liczby przesyłek związanych z handlem online, a punkty Szybkiej Paczki znakomicie wspierają rozwój e-commerce – zaznacza Małgorzata Markowska.

Dodajmy, że klienci GLS mogą nadal bez przeszkód wysyłać paczki do krajów UE, w których operuje firma.

– To ważne o tyle, że usługi wysyłki za granicę, zwłaszcza do takich krajów jak Niemcy, Holandia, Wielka Brytania i Irlandia, cieszą się coraz większym zainteresowaniem. W ciągu ostatnich pięciu lat wolumen przesyłek zagranicznych systematycznie wzrastał. – dodaje Małgorzata Markowska.

Grupa GLS to jeden z liderów jakości w europejskiej logistyce przesyłek. Cała sieć operatora, za pośrednictwem spółek-córek oraz partnerów transportowych, obejmuje 45 krajów, w tym USA i Kanadę.

Scenariusze dla polskiej gospodarki po epidemii koronawirusa są różne. Zależą głównie od sytuacji epidemiologicznej i od możliwego jesiennego powrotu zachorowań. Jeśli jednak spełnią się oczekiwania władz i od lipca koniunktura gospodarcza wróci do normalności, możemy się spodziewać nastania kilku trendów. Pierwszy z nich związany jest z naturalnym porządkiem sezonowym – okres wakacyjny to czas aktywności turystycznej, ale również rekrutacji na nowe stanowiska pracy w rolnictwie i budownictwie. Pojawi się więc tutaj przestrzeń dla nowych pracowników. Jednak kolejne elementy sytuacji gospodarczej, związane ściśle z kryzysem epidemicznym, zapewne odwrócą tę sytuację. Bankructwo wielu firm stworzy tak zwany “rynek pracodawców”, gdzie chętnych do pracy jest więcej, niż dostępnych stanowisk.

– W kolejnym miesiącu wielu osobom, które straciły pracę w okresie wiosennym, będą kończyły się okresy wypowiedzeń. Trafią więc na nowo odmrożony rynek, poobijany po kryzysie. Warunki sprawią, że pozycja negocjacyjna pracowników będzie słabsza, a miejsc pracy nie starczy dla wszystkich – powiedział serwisowi eNewsroom Andrzej Kubisiak, dyrektor Polskiego Instytutu Ekonomicznego. – Będzie to jednak etap przejściowy. Uruchomi się bowiem wiele makro trendów, z którymi mieliśmy do czynienia przed kryzysem. W szczególności będą to czynniki demograficzne, które odpowiadają za wyraźne kurczenie się zasobów pracowniczych w polskiej gospodarce. Do tego dochodzi charakter imigracji. Napływ cudzoziemców do Polski był ostatnich latach głównie krótko bądź średnioterminowy – nie wypełniał więc luki po Polakach, którzy wyemigrowali. Możemy się spodziewać, że w ciągu kilku kwartałów wróci do Polski “rynek pracownika”, na którym miejsc pracy będzie więcej niż chętnych – przepowiada Kubisiak.

Pandemia koronawirusa wpłynęła na wszystkie sektory gospodarki wywołując jeden z największych kryzysów ekonomicznych w ciągu ostatnich 100 lat. Dziś, niemal 5 miesięcy od wybuchu epidemii, obserwujemy powolny powrót do tzw. „nowej normalności”, choć na poprawę sytuacji w niektórych branżach przyjdzie jeszcze poczekać.

Stopniowy powrót do normalności

Od połowy marca 2020 r. polski rynek stopniowo się stabilizuje. Widać to zarówno w indeksach giełdowych, jak i w podejściu i aktywności biznesu. Podobny schemat obserwujemy też w innych krajach – spadki rozpoczęte w połowie lutego trwały przez miesiąc, by następnie (w różnym tempie) rozpocząć odrabianie strat.

Najsilniej w wyniku pandemii ucierpiały giełdy francuska i włoska, które wraz z hiszpańską mają największe trudności z powrotem do poziomów sprzed epidemii. Najlepiej z wychodzeniem z kryzysu radzą sobie natomiast Stany Zjednoczone i Niemcy, które w stosunku do 2 stycznia odrobiły straty do poziomu odpowiednio 6% i 10%. Stosunkowo niewielka reakcja amerykańskiej giełdy na pandemię wydaje się zastanawiająca, szczególnie w zestawieniu z lawinowym wzrostem bezrobocia i ryzykiem wystąpienia silnego załamania gospodarczego. Zaskakująca jest również wysoka odporność giełdy chińskiej, która odnotowała stosunkowo niewielkie straty, pomimo załamania się globalnego łańcucha dostaw, którego Chiny były kluczowym elementem.

Jak tłumaczy Olgierd Świerzewski, Executive Director w kancelarii Kochański & Partners, różnice we wpływie COVID-19 na gospodarki poszczególnych państw wynikają z odmiennych działań podjętych w walce z pandemią:

–Państwa, które w dobie globalizacji są ze sobą silnie powiązane, przyjęły całkowicie odmienne strategie walki z pandemią – od początkowego zaniechania jakichkolwiek działań, po nagłe nałożenie surowych restrykcji. Złożoność problematyki sprawia, że wpływ pandemii na różne państwa oraz ich poszczególne sektory gospodarki nie jest jednakowy.

Skrajne reakcje sektorów

W Polsce największe spadki, bo aż o 50%, odnotowały w połowie marca sektory odzieżowy i farmaceutyczny. Najmniejsze straty dotyczyły natomiast branży budowlanej (14%), nieruchomościowej i nowych technologii (po 18%).

– Pandemia jeszcze przyspieszyła i tak szybko postępującą digitalizację życia gospodarczego i społecznego. Sektor nowych technologii jest dostawcą innowacyjnych rozwiązań, które będą standardem w nowej, zmienionej rzeczywistości. – komentuje Szymon Balcerzak, Szef Zespołu Doradztwa Transakcyjnego i Analiz w Kochański & Partners.

Obecne notowania giełdowe wskazują na stosunkową stabilizację w gospodarce i powolne odrabianie strat. Sektor odzieżowy zmniejszył spadek do 30% w stosunku do początku roku, a firmy technologiczne i budowlane przeżywają dynamiczne odbicie, przekraczając wartość indeksów sprzed 2 stycznia.

Najgorzej przedstawia się sytuacja wciąż pogrążonego w kryzysie sektora bankowego, który – w połowie marca notując stratę rzędu 36% – pogłębił spadki do poziomu 46%. Niepokojące sygnały docierają również z sektora nieruchomościowego, który pomimo stosunkowo niedużej utraty wartości indeksu wolno odrabia straty, a ich poziom od połowy marca cały czas oscyluje między -13% a -21% w odniesieniu do wartości z początku roku.

Mniejsze przedsiębiorstwa przechodzą przez COVID (prawie) bezobjawowo

Co ciekawe, jak wskazują notowania sWIG80, małe i średnie przedsiębiorstwa lepiej niż duże zareagowały na kryzys wywołany pandemią koronawirusa. Dotychczas nie sprawdziły się prognozy dotyczące wystąpienia masowych upadłości. Jest to szczególnie istotne z punktu widzenia sytuacji na rynku pracy; w sektorze MŚP zatrudnionych jest bowiem aż 57,5% pracowników.

Należy jednak pamiętać, że wprowadzona w tarczy antykryzysowej możliwość odroczenia płatności ZUS czy zobowiązań podatkowych o 3 miesiące może spowodować nawarstwienie problemów płynnościowych w sektorze małych i średnich firm w okolicach wakacji.

– Dotychczasowa, lepsza reakcja na pandemię ze strony mniejszych przedsiębiorstw – skupiających swoją aktywność na rynku lokalnym – ukazuje, jak ważna jest ich rola w kontekście uodpornienia rodzimej gospodarki na światowe spowolnienia czy kryzysy gospodarcze – zauważa Adrian Grzegorzewski, analityk z kancelarii Kochański & Partners.

Santander Bank Polska wraz z akceleratorem Accelpoint zaprasza do składania aplikacji do programu akceleracyjnego AccelUp. Rekrutacja w trzeciej rundzie programu kończy się 30 czerwca. AccelUp to program, który łączy dojrzałe startupy z obszarów fintech oraz insurtech z globalnymi korporacjami. Aplikacje zbierane są na stronie internetowej www.accelpoint.pl.

Uczestnicy programu AccelUp otrzymują wsparcie finansowe do 200 tys. zł oraz wsparcie business know-how w postaci ponad 100 godzin konsultacji z ekspertami rynkowymi. Startupy będą miały również możliwość skorzystania z szerokiego zaplecza networkingowego, w tym możliwość prezentacji przed globalnymi funduszami inwestycyjnymi. AccelUp to program typu non-equity – po zakończeniu akceleracji całość udziałów pozostaje po stronie startupu.

Dotychczas odbyły się już dwie tury akceleracyjne programu AccelUp, w ramach którego poszukiwane są startupy z trzech obszarów: FinTech, InsurTech i TelCo. Eksperci Santander Bank Polska patronują ścieżce FinTech.

– Współpraca ze startupami w ramach programu akceleracyjnego AccelUp stwarza bezpieczną przestrzeń do testowania usług przyszłości. Startupy mogą korzystać z profesjonalnego środowiska testowego, a my mamy swój udział w dostosowywaniu takiego rozwiązania do realnych potrzeb klientów. Obecna sytuacja na rynku pozwala zaistnieć wielu nowym innowacjom oraz może zmienić wartość dotychczasowych rozwiązań. Zrozumienie zmieniających się potrzeb naszych klientów, zwłaszcza teraz, przy niespodziewanych okolicznościach, jest dla nas priorytetem. Tym cenniejsze w trzeciej rundzie będą dla nas nieszablonowe rozwiązania oferowane przez startupy – komentuje Dariusz Paczewski, Digital & Innovation Leader, Santander Bank Polska.

Do programu zaproszone są startupy z produktami gotowymi do wdrożenia. W pierwszym etapie akceleracji firmy otrzymają pomoc w zaadaptowaniu produktów do potrzeb banku, z kolei w drugim startup przetestuje produkt na infrastrukturze banku i przeprowadzi Proof of Concept.

– Dotychczasowe wsparcie w ramach programu AccelUp jest bardzo pozytywnie oceniane przez startupy biorące udział w dwóch dotychczasowych rundach akceleracji. Zapraszamy kolejne startupy do aplikowania. Nasi partnerzy szczegółowo zdefiniowali swoje oczekiwania – wiemy, jakich innowacji poszukują. Dzięki temu mamy naprawdę wyróżniającą się skuteczność we wdrażaniu rozwiązań startupów i rozwijaniu współpracy z odbiorcami technologii w naszym programie. W tej rundzie szczególnie istotne są dla nas obszary takie jak: Big Data & Machine Learning, AML/KYC, Security, Client onboarding, digitalizacja, automatyzacja i optymalizacja procesów wewnętrznych, innowacyjne kanały dystrybucji kredytów i ubezpieczeń, nowe produkty i usługi dla klientów z segmentów retail i SME – tłumaczy Maciej Majewski, Head of AccelUp Acceleration w Accelpoint.

Wszystkie szczegóły dotyczące regulaminu i zgłoszeń do programu znaleźć można na stronie: https://accelpoint.pl/accelup/apply

Ubyło firm, które w ciągu ostatnich 6 miesięcy przez ponad 60 dni nie mogły uzyskać płatności za swoje towary i usługi. Paradoksalnie lockdown, który zaszkodził 6 na 10 przedsiębiorstw MSP, przełożył się na poprawę rozliczeń B2B. W trudnych czasach firmy zmobilizowały się do zabiegania o zapłatę, częściej sprzedają na przedpłaty i same starają się też robić przelewy szybciej niż zwykle by nie przysparzać partnerom biznesowym dodatkowych kłopotów. W efekcie udział firm, które nie mogą ściągnąć należności spadł z ok. 50 proc. w zeszłym roku do 35 proc. w drugim kwartale br. – pokazują badania przeprowadzone dla Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor.

Zamrożenie gospodarki, wynikające z ograniczeń związanych z koronawirusem, wpędziło w tarapaty większość firm MSP. Ze względu na odcięcie od rynku i klientów, a także niedobór pracowników zajętych opieką nad dziećmi, w ograniczonym zakresie lub wcale nie działało w kwietniu i na początku maja aż 59 na 100 z nich. W przypadku 35 firm na 100 nie zmieniło się nic. Są też nieliczni wygrani, skalę działania zwiększyło 6 firm na 100 – wynika z badania przeprowadzonego przez Instytut Keralla Research dla Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor.

Działalność firm MŚP w sytuacji pandemii

– Pierwsze tygodnie pandemii wywołały obawy, że przedsiębiorcy ratując się będą jeszcze bardziej niż wcześniej nadużywać kredytu kupieckiego. Tak się jednak nie stało. Po niemal dwóch miesiącach zamrożenia gospodarki firm, które nie mogą się doczekać na należności, jest mniej. Z ok. 50 proc. mikro, małych i średnich przedsiębiorców wyczekujących na liczne płatności przez ponad dwa miesiące, ich udział w pierwszym kwartale stopniał do 40 proc., a w drugim do niespotykanego od lat poziomu 35 proc. Tak dobrego wyniku nie udało się osiągnąć w szczycie koniunktury gospodarczej, a okazał się zasługą kryzysu! I bynajmniej nie jest to wyłącznie efekt dużo mniejszej liczby wystawianych faktur – mówi Sławomir Grzelczak, prezes BIG InfoMonitor.

Należności przeterminowane ponad 60 dni w poprzednich 6 miesiącach

Pomagają większa kontrola i przedpłaty

Niestety jakość wzajemnych rozliczeń nie poprawiła się dlatego, że zleceniodawcy i kupujący zaczęli sami z siebie lepiej niż wcześniej pilnować terminów. – Przedsiębiorcy pod wpływem koronawirusa, zakasali rękawy i zaczęli odrabiać pracę domową, w większym stopniu angażując się w sprawdzanie kontrahentów, szybciej reagując, gdy pieniądze nie przychodzą na konto, korzystając z usług firm windykacyjnych, decydując się też skrócić terminy płatności, które – jak praktyka pokazuje – i tak często są samowolnie przedłużane przez płatników – zwraca uwagę Sławomir Grzelczak.

Pandemia aż co szóste przedsiębiorstwo skłoniła też do przejścia na przedpłaty. Jedna trzecia z tej grupy zaproponowała takie rozwiązanie wyłącznie firmom, które wcześniej opóźniały rozliczenia, a dwie trzecie bez wyjątków wszystkim swoim klientom: solidnym i niesolidnym, znanym i zupełnie nowym.

Czy pandemia wpłynęła na postępowanie firm wobec opóźnień o ponad 60 dni?

Na poprawę jakości rozliczeń B2B wpłynął również wzrost samodyscypliny płacących za towary i usługi. Ponad 8 proc. firm informuje, że ich odbiorcy obecnie starają się płacić szybciej niż zwykle. – Wprawdzie na początku pandemii co trzeci przedsiębiorca deklarował, że w trudnych czasach wykaże się większą empatią wobec swoich partnerów i będzie bardziej cierpliwy oczekując na płatność, ale też szybszy w regulowaniu zobowiązań, dziś myślących w ten sposób jest już znacznie mniej. Dobrze, że pozostała choć część. Empatia ma jednak swoje przyczyny – przedsiębiorcy zdają sobie sprawę z powagi sytuacji i nie chcą przyłożyć ręki do upadłości swoich dostawców, bo zaszkodziłoby to również im. Przerwania łańcucha dostaw lub bankructwa dostawców boi się co piąta firma. W największym stopniu martwi się tym przemysł (37 proc.) i handel (34 proc.) – mówi Sławomir Grzelczak.

Wiele firm, obawia się także, iż zbankrutują ich zleceniodawcy (16 proc.), tu akurat dominują transport i budownictwo. Takie postrzeganie sytuacji może przekładać się na wyższą skłonność do wydłużania terminów płatności, podobnie zresztą jak największe obecnie zmartwienie przedsiębiorców, czyli strach przed brakiem klientów (44 proc.), którzy zmuszeni przez sytuację zaczną ciąć koszty. To w największym stopniu pesymistyczna wizja sektora usług (57 proc.) i budownictwa (47 proc.).

Czego w ciągu 6 nadchodzących miesięcy Państwa firma obawia się najbardziej?

Prawie jedna czwarta należności spóźnia się ponad dwa miesiące

W beczce miodu, w której ubywa firm, zmagających się z fakturami opóźnionymi o min. 60 dni, jest łyżka dziegciu – rośnie problem w ujęciu wartościowym. Gdy w minionym roku kłopoty firm skarżących się na niesolidność kontrahentów przeciągających zapłatę dotyczyły średnio 16 zł na każde 100 zł należności, dziś jest to już 23 zł. – Co trzeciej firmie (36 proc.) nie przychodzi na konto przez ponad dwa miesiące od wyznaczonego terminu prawie jedna czwarta z należności. To już jest naprawdę niebezpieczna sytuacja i nie ma się co oszukiwać, w takich warunkach firmy te również nie są w stanie płacić terminowo swoich zobowiązań i zarażają problemem zatorów płatniczych kolejnych. Część z nich na dłuższą metę tego nie przetrwa i skończy ogłaszając upadłość – mówi Sławomir Grzelczak.

Najwięcej niesolidnych zleceniodawców mają transport i handel

W ujęciu branżowym największe kłopoty ze ściąganiem należności ma transport i handel, przy czym ten pierwszy ma najwięcej zleceniodawców, którzy nie regulują płatności przez ponad dwa miesiące. W handlu, gdzie niemal dwie trzecie przedsiębiorców skarży się na opóźnione płatności przez ponad 30 dni, z czasem sytuacja się poprawia i powyżej dwóch miesięcy zobowiązań wobec firm handlowych nie reguluje ok. 40 proc. firm. W transporcie ponad połowa zleceniodawców nie płaci powyżej 30 dni, a po upływie kolejnych 30 dni niesolidnych płatników ubywa nieznacznie. Skalę opóźnień, której doświadcza transport i handel trudno porównać z sytuacją w innych sektorach. W przemyśle, usługach i budownictwie niesolidnych płatników jest o jedną trzecią, a w budownictwie nawet o połowę mniej. Branża, której niesolidni zleceniodawcy przed laty dawali się we znaki najbardziej, dziś skarży się najrzadziej.

W ostatnich 6 miesiącach firma czekała na opóźnioną płatność

– Budownictwo jest mocno uwikłane we wzajemnych relacjach, tymczasem lockdown dotknął go w niewielkim stopniu, sprzyjała mu też ciepła zima, prace cały czas trwały, a popyt nie zawodził. Trudności na razie przysporzył co najwyżej wyjazd na Ukrainę wielu przestraszonych pandemią pracowników, ale to sprawiło, że jeszcze trudniej było o ręce do pracy, co dodatkowo zmobilizowało do dalszej poprawy wzajemnych rozliczeń, zarówno w trosce o relacje, jak i w obawie, że opóźnienia mogą spowodować bankructwo zleceniobiorców i ich zejście z placów budów – wyjaśnia Sławomir Grzelczak i dodaje: Niestety w transporcie wygląda to znacznie gorzej. Choć polskie firmy w przewozach międzynarodowych w czasie pandemii radziły sobie nieźle, wręcz przejmując część zleceń firm z Europy Zachodniej, to jednak już transport towarów w kraju przyhamował, wzrosła konkurencja, a zleceniodawcy wykorzystują sytuację m.in. dyktując warunki i terminy płatności. Dodatkowo, wielu z nich, pandemia też mocno dała się we znaki.

Transport, który ma najwięcej kłopotów ze ściąganiem należności, ma też najbardziej rozpowszechniony problem z terminową obsługą swoich zobowiązań. Z danych Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor oraz BIK wynika, że na koniec kwietnia co 11. firma transportowa ma opóźnienia pozakredytowe i kredytowe (9,1 proc.), czyli zgłoszone do rejestru BIG nieopłacone faktury oraz nieuregulowane przez co najmniej 30 dni od terminu min. 500 zł raty kredytów widoczne w BIK. Łączne zaległości transportu przekroczyły już 2,1 mld zł i jest to czwarty sektor w gospodarce pod względem poziomu zaległości. Największe kwoty przypadają na handel – niemal 7,9 mld zł przeterminowanych zobowiązań oraz 5,6 procentowy udział firm z problemami, następny jest przemysł 5,8 mld zł zaległości (5,4 proc.) oraz budownictwo 5,2 mld zł (5,6 proc.). W całej gospodarce jest to 33,73 mld zł zaległości i 5,9 proc. niesolidnych firm. Kto nie płaci na czas, można sprawdzić w BIG InfoMonitor online, pobierając raport o danej firmie w oparciu o jej NIP, lub też na stałe monitorować sytuację wybranych przedsiębiorstw. Informacja o każdej wpisanej zaległości jest wówczas od razu udostępniana mailem.

Badanie Badanie Keralla Research techniką wywiadów telefonicznych na próbie 500 mikro, małych i średnich firm. Termin badania: kwiecień/maj 2020.

Badanie Keralla Research techniką wywiadów telefonicznych na próbie 120 mikro, małych i średnich firm. Termin badania: koniec maja 2020.

Pandemia COVID-19 wymusiła na wielu przedsiębiorstwach transformację cyfrową. To dopiero pierwszy krok na drodze do innowacji, które mogą okazać się czynnikiem sukcesu przy wychodzeniu z obecnego kryzysu. Jednak firmy prowadzące w Polsce działalność B+R nie należą do czołówki światowych innowatorów.

Z badania Opinia24 przeprowadzonego dla Ayming wynika, że w 2019 r. tylko 60 proc. z nich opracowało nowy produkt, a co piąta – nową usługę. 38 proc. ankietowanych nie skorzystało z żadnej formy ochrony własności intelektualnej. Do głównych wyzwań, które stoją przed kadrą zarządzającą w firmach rozwijających innowacje, zaliczymy m.in. uzyskanie zewnętrznego finansowania, opracowanie strategii innowacji oraz rozwój kultury innowacyjnej – wynika z raportu Ayming Polska „Droga do innowacji a COVID-19. Wyzwania dla CEO”.

Choć świat ponad dekadę temu również zmagał się z kryzysem gospodarczym, nie dotknął on wówczas aż w takim stopniu rodzimych przedsiębiorców, jak ma to miejsce teraz. Z danych GUS wynika, że po marcu, który przyniósł zmniejszenie produkcji przemysłowej o zaledwie 2,3 proc. w porównaniu z tym samym okresem w 2019 r., w kwietniu nastąpiło poważne załamanie. Produkcja spadła aż o 24,6 proc., a kryzys dotknął 30 z 34 gałęzi przemysłu. Już na początku pandemii najlepiej radziły sobie firmy, które wcześniej wdrożyły rozwiązania cyfrowe i były elastyczne biznesowo. Wielu z nim wykorzystanie innowacji w działalności biznesowej pozwoliło na szybkie przystosowanie się do nowej rzeczywistości rynkowej.

Krajobraz innowacyjności

Przedsiębiorcy w Polsce dość optymistycznie oceniają swój dotychczasowy poziom innowacyjności. Porównując się do konkurencji międzynarodowej, 42 proc. z nich wystawiło sobie notę 3 w skali od 1 do 5. Co trzeci respondent pytany przez agencję Opinia24 przyznał, że dobrze ocenia swój poziom innowacyjności. Tak przedstawiają się deklaracje, a jak wygląda praktyka? W raporcie Ayming czytamy, że w 2019 r. najwięcej firm ulepszyło swój produkt (62 proc.) lub opracowało nowy (60 proc.). Ulepszonym procesem pochwaliło się 40 proc. ankietowanych, zaś zupełnie nowym – 31 proc. Co piąte przedsiębiorstwo opracowało nową usługę, a co czwarte ją ulepszyło. 33 proc. badanych sięgnęło po ochronę patentową, a 7 proc. zarejestrowało wzór użytkowy lub wzór przemysłowy. W związku z COVID-19 rozwój innowacyjności w Polsce może zauważalnie wyhamować, ale to właśnie innowacje w przypadku części przedsiębiorstw mogą przyśpieszyć wyjście
z kryzysu.

– Wielu przedsiębiorców było zmuszonych zweryfikować swoje plany i zminimalizować wydatki. Przed pandemią koronawirusa aż 59 proc. badanych firm planowało zwiększyć swoje budżety B+R w ciągu najbliższych trzech lat, z czego co piąta deklarowała, że będzie go „zdecydowanie więcej”. W obecnej sytuacji sięgnięcie po zewnętrzne finansowanie może okazać się już nie tylko dodatkowym czynnikiem intensyfikującym działalność innowacyjną w przedsiębiorstwie, ale w wielu przypadkach wręcz sposobem na podtrzymanie działalności B+R w czasach spowolnienia gospodarczego. Jest to jednak tylko jedno z wyzwań na długiej drodze do zwiększenia poziomu innowacyjności – stwierdza Agnieszka Hrynkiewicz-Sudnik, Dyrektor Obszaru podatków i finansowania innowacji w Ayming Polska.

Wyzwanie: finansowanie innowacji

Z raportu Ayming wynika, że 93 proc. ankietowanych finansuje innowacje na bazie własnych zasobów. Ponad połowa badanych firm posiada wydzielony budżet na działania badawczo-rozwojowe. Co ciekawe, dla 70 proc. z nich jego wysokość jest wystarczająca. Jeśli chodzi o formy zewnętrznego finansowania, przedsiębiorcy
w Polsce najczęściej sięgają po dotacje unijne – w 2019 r. aplikowało o nie 40 proc. firm. Z ulgi podatkowej na badania i rozwój skorzystało 21 proc. ankietowanych, a z pożyczek i kredytów – 23 proc. Zdaniem respondentów do zwiększenia własnych nakładów na B+R w największym stopniu przyczyniłyby się wyższe ulgi podatkowe (67 proc.), łatwiejszy dostęp do dotacji (65 proc.) oraz mniejsza formalizacja procedur
(57 proc.)

– Ważną kwestią jest uzyskanie środków finansowych także na wdrożenie już wypracowanych innowacji. Rolą CEO jest wybór takiego rozwiązania, które będzie najbardziej korzystne dla firmy. Najpowszechniejszym sposobem jest sprzedaż wyników badań lub udzielenie licencji. Drugą możliwością jest dotarcie do partnerów biznesowych, którzy będą zainteresowani wypracowanym rozwiązaniem. Trzecim rodzajem komercjalizacji jest wdrożenie wypracowanych rozwiązań we własnym zakresie w ramach prowadzonej działalności produkcyjnej. Zazwyczaj jest to najbardziej kosztochłonny sposób wdrożenia, ale może okazać się najbardziej dochodowym. Przedsiębiorcy mogą skorzystać ze wsparcia finansowego w ramach ulgi badawczo-rozwojowej lub – w zależności od dostępności – także z dotacji unijnych – tłumaczy Marek Dalka, Kierownik Działu Innowacji, Ulg i Dotacji w Ayming Polska.

Wyzwanie: strategia innowacji

Zaledwie 27 proc. firm potwierdziło posiadanie strategii innowacji, a 34 proc. jest w trakcie jej przygotowania. Co trzecie przedsiębiorstwo jest zdania, że taki dokument nie jest mu w ogóle potrzebny. Autorami strategii innowacji są najczęściej Zarządy (85 proc.), Dział B+R (52 proc.) oraz Działy Finansowe (30 proc.). Co czwarta firma korzysta ze wsparcia podmiotów zewnętrznych. Opracowana strategia pełni nie tylko rolę biznesowego drogowskazu. Przedsiębiorcy, którzy ją wdrożyli, bardziej świadomie korzystają z dostępnych zewnętrznych instrumentów finansowania innowacji. Niemal połowa podmiotów posiadających strategię finansuje swoje działania badawczo-rozwojowe z pomocą dotacji krajowych, zaś 38 proc. rozlicza ulgę B+R.

– Innowacje dotyczą właściwie każdej funkcji w organizacji, co wymaga zaprojektowania złożonego systemu, który będzie je wspierał. Jednym z wyzwań dla CEO związanym ze stworzeniem strategii jest ustalenie, w jaki sposób innowacje będą tworzyć wartość dla klientów i organizacji. Należy również zastanowić się nad alokacją zasobów – zarówno zespołów, jak i budżetów – do poszczególnych działań innowacyjnych, aby efektywnie wspierały realizację strategii biznesowej. Wreszcie, istotnym wyzwaniem jest uznanie strategii za elastyczny twór, który powinien ewoluować w zależności od zmian rynkowych, oczekiwań klientów czy działań konkurencji – dodaje Magdalena Burzyńska, Dyrektor Zarządzający w Ayming Polska.

Wyzwanie: stworzenie kultury innowacyjnej

Organizacja, która przejawia cechy kultury innowacyjnej, w większym stopniu podejmuje i rozwija u siebie działalność innowacyjną. Do tych cech zaliczymy m.in. otwartość, wzajemne zaufanie, relację partnerstwa, nastawienie na zdobywanie nowej wiedzy oraz zachęcanie do podejmowania własnej inicjatywy. Tymczasem kultura innowacyjna w polskich przedsiębiorstwach jest stosunkowo słabo rozwinięta, choć można zaobserwować pozytywne zmiany. 73 proc. firm przebadanych przez Ayming promuje postawy innowacyjne wśród pracowników. Dodatkowo 16 proc. przedsiębiorców przyznało, że pracuje nad opracowaniem systemu motywacyjnego. U ponad połowy ankietowanych przybrał on formę gratyfikacji finansowej, a w co piątej przełożeni jako motywację stosowali pochwały.

– Stworzenie kultury innowacyjnej wymaga od kadry zarządzającej wprowadzenia takiego sposobu zarządzania, który polega na angażowaniu pracowników w proces podejmowania decyzji dotyczących organizacji, zwiększaniu ich samodzielności i umożliwianiu brania odpowiedzialności za swoje działania. Bardzo ważnym aspektem jest akceptowanie błędów i zgoda na niepowodzenia. Jeśli CEO otwarcie nie zakomunikuje takiego przekazu, osoby odpowiedzialne za rozwijanie innowacji nie będą proponować własnych pomysłów i realizować zadań obarczonych jakichkolwiek ryzykiem. Im mniej hierarchiczna organizacja, większa swoboda działania i możliwość pracy w interdyscyplinarnych zespołach, tym większe szanse na przepływ wiedzy, generowanie pomysłów i sukces podejmowanych inicjatyw – komentuje Magdalena Burzyńska, Dyrektor Zarządzający w Ayming Polska.

Metodologia: Badanie przeprowadzone techniką CATI przez firmę Opinia24 wśród 100 przedsiębiorstw. Zostało zrealizowane w okresie od 25 lutego do 13 marca 2020 roku. Zakwalifikowano do niego firmy zatrudniające ponad 50 pracowników, które działają w branżach prowadzących działalność badawczo-rozwojową. W zależności od wielkości przedsiębiorstwa na pytania odpowiadali: właściciel, CEO, dyrektor generalny, dyrektor finansowy lub dyrektor/manager ds. rozwoju.

• 88% przedstawicieli urzędów miast, gmin oraz urzędów marszałkowskich, zajmujących się turystyką i promocją przewiduje, że w tym roku więcej Polaków dotrze na wakacje samochodem – wynika z badania przeprowadzonego przez Avis Polska.
• Turystom podróżującym autem będą sprzyjały inwestycje w infrastrukturę drogową – wszyscy respondenci zadeklarowali, że w ich miejscowości lub regionie zostały one przeprowadzone w ostatnim roku.
• Blisko jedna czwarta (22%) ankietowanych stwierdziła, że w ich mieście lub regionie turystom zostaną udostępnione środki do dezynfekcji w pobliżu parkingów, a u 9% powiększone zostaną miejsca parkingowe w celu zachowania bezpiecznego dystansu.

Na tegoroczne wakacje, w dobie stopniowego luzowania środków związanych z epidemią, wyruszymy samochodem – przewidują przedstawiciele urzędów miast, gmin oraz urzędów marszałkowskich, zajmujący się turystyką i promocją – wynika z ankiety przeprowadzonej przez Avis Polska, markę wynajmu samochodów. Blisko jedna czwarta badanych podkreśla, że ich miejscowość czy region zapewni dodatkowe środki do dezynfekcji na parkingach. Dobrą informacją dla podróżujących są również inwestycje w infrastrukturę drogową, jakie samorządy przeprowadziły na przestrzeni ostatniego roku.

Polacy wsiądą za kółko latem

88 proc. ankietowanych ekspertów odpowiedzialnych za turystykę i promocję w miastach lub regionach spodziewa się, że więcej podróżujących przyjedzie na wakacje samochodem. Turyści będą w tym roku chętniej korzystali z aut jako bezpieczniejszej alternatywy wobec zbiorowych środków transportu. Wyjazd samochodem ułatwia zachowanie dystansu społecznego.

Podróżowaniu autem po Polsce będzie sprzyjać poprawa infrastruktury. Wszyscy uczestnicy badania zadeklarowali, że w ciągu minionego roku w ich miejscowości lub regionie dokonano inwestycji poprawiających bezpieczeństwo i komfort podróżujących autem, na przykład zmodernizowano drogi czy oświetlenie uliczne.

Dbałość o bezpieczeństwo i higienę

Znaczna część miast i regionów dokłada starań, aby zapewnić turystom podróżującym samochodem odpowiednie środki czystości i higieny. Blisko jedna czwarta (22%) badanych zadeklarowała, że w pobliżu parkingów zostaną udostępnione płyny do odkażania dla kierowców i pasażerów. Część uczestników badania Avis wskazywała również zwiększenie liczby miejsc parkingowych (7%) lub zwiększenie powierzchni każdego ze stanowisk parkingowych (9%), aby zapewnić bezpieczny dystans między turystami.

Samorządy informują i przypominają turystom o konieczności stosowania środków bezpieczeństwa. Odpowiednie informacje pojawiają się najczęściej poprzez stronach internetowych i profilach w mediach społecznościowych (94%), a także w punktach informacji turystycznej (72%)*.

– W tym roku wzrośnie popularność wyjazdów na wakacje samochodem ze względu na większą liczbę turystów planujących wypoczynek w kraju. Nie każdy posiada własny samochód, czasem auto nie jest wystarczająco duże, dlatego spodziewamy się, że Polacy będą częściej decydowali się na usługi wypożyczalni. Samochód, jako indywidualny środek transportu, to bezpieczniejsza alternatywa w czasie pandemii – mówi Martin Gruber, dyrektor zarządzający Avis Budget Group na Europę Centralną. – Jako Avis chcemy zapewnić podróżującym poczucie bezpieczeństwa i komfortu, dlatego wdrożyliśmy dodatkowe środki czystości i dezynfekcji w ramach w ramach programu o nazwie „Obietnica Bezpieczeństwa Avis”. Zadbaliśmy też o większą elastyczność najmu – klienci Avis i Budget mogą bez dodatkowych opłat modyfikować lub anulować rezerwację najmu auta w Europie, który ma rozpocząć się przed 1 września 2020 roku. Osoby, które zdecydują się na rezygnację z rezerwacji przed rozpoczęciem wypożyczenia otrzymają pełny zwrot kosztów – podkreśla.

Już połowa światowej populacji jest podłączona do mobilnego internetu (3,8 mld osób). Do 2025 r. będzie to 5 mld ludzi, a co piąte takie połączenie będzie w sieci 5G[1]. Transmisja danych w tym standardzie gwałtownie się rozwija, nie tylko w telefonach i laptopach, ale też urządzeniach IoT, takich jak odkurzacze, elektroniczne zamki czy opaski monitorujące stan zdrowia. Rośnie więc także liczba potencjalnych cyberzagrożeń, zarówno dla użytkowników, jak i firm.

Nowe furtki dla cyberataków

Technologia 5G ze względu na dużą szybkość niesie nowe możliwości biznesowe – szacuje się, że w ciągu najbliższych 14 lat doda do wartości światowej gospodarki 2,2 bln dolarów[2]. Prawdopodobnie już niedługo zgodne z nią modemy pojawią się w sprzętach wykorzystywanych w firmach (kopiarki, automaty z napojami), mieszkaniach (lodówki, zamki do bram garażowych) czy nawet szpitalach (urządzenia diagnostyczne podłączone do ciała przebywających w domu pacjentów). Wraz z nimi pojawią się jednak nowe furtki dla cyberprzestępców.

Hakerzy będą mogli na przykład uzyskać nieautoryzowany dostęp do kopiarki z modemem 5G i niezauważenie pobrać wszystkie znajdujące się na jej dysku poufne dokumenty. Możliwość błyskawicznego przesyłania ogromnej ilości danych za pomocą transmisji 5G sprawi, że zainfekowanie lub kradzież informacji z urządzenia ofiary będzie trwało ułamki sekund. Uniemożliwi to także skuteczne działanie programów ochronnych bez widocznego obniżania wydajności całej sieci. Przestępcy będą mogli w sposób niezauważony pobierać dane i łatwiej oraz dłużej ukrywać swoje działania.

Jak chronić się przed atakami z sieci 5G?

Nie można zakładać, że firmy i użytkownicy będą rezygnowali z konkretnych rozwiązań tylko dlatego, że są one wyposażone w modem 5G i przez to narażone na niebezpieczeństwo. Powinni jednak dopasować swoją politykę bezpieczeństwa oraz nawyki, aby uwzględniały zmiany technologiczne w sposobie komunikowania się urządzeń ze światem.

– Modem 5G w inteligentnych urządzeniach może stanowić dla cyberprzestępców drzwi do całej firmowej sieci, dlatego należy rozważyć jej segmentację. Wszelkie poufne informacje powinny trafić do segmentu odizolowanego od tych, które zapewniają łączność 5G. Konieczne jest także ciągłe skanowanie sieci, aby na bieżąco wykrywać podłączone do niej urządzenia, którymi nie można zarządzać. Pomagają w tym narzędzia typu Endpoint Detection & Response (EDR), które nadzorują wszystkie połączenia sieciowe. Przede wszystkim należy jednak pamiętać o dotychczasowych, sprawdzonych metodach ochrony, takich jak szyfrowanie danych oraz ciągłe kontrolowanie uprawnień dostępu do informacji, programów i urządzeń – radzi Łukasz Formas, kierownik zespołu inżynierów w firmie Sophos.

[1] https://www.gsma.com/mobileeconomy/wp-content/uploads/2020/03/GSMA_MobileEconomy2020_Global.pdf

[2] https://www.gsma.com/mobileeconomy/wp-content/uploads/2020/03/GSMA_MobileEconomy2020_Global.pdf

Provema – polska spółka z sektora technologii finansowych, 15 czerwca wykupiła przed czasem swoje obligacje serii A, o wartości 3 339 218 złotych. Obligacje były wyemitowane za pośrednictwem Domu Maklerskiego Copernicus.

Provema jest coraz ważniejszym graczem na polskim rynku pożyczek konsumenckich. Spłata przed czasem tak dużej kwoty, w okresie głębokiego kryzysu gospodarczego, świadczy o dobrej kondycji finansowej przedsiębiorstwa oraz o skuteczności zaprojektowanego przez założycieli modelu biznesowego. Polega on na maksymalnej automatyzacji procesu udzielania pożyczek. Są one dostępne wyłącznie w sieci, dzięki czemu koszty zmienne związane z udzieleniem pożyczki zmalały praktycznie do zera.

Dzięki przyjętemu modelowi organizacji pracy, firma bez problemów była w stanie natychmiastowo przestawić się na pracę zdalną. Brak bezpośredniego kontaktu z klientem rozwiązuje też problem ewentualnego przenoszenia wirusa przez pracowników.

„Od początku istnienia firmy, w procesie obsługi klientów stawiamy na rozwiązania z użyciem algorytmów sztucznej inteligencji – mówi Grzegorz Szulik, prezes zarządu Provemy. Szczególnie istotne jest to w procesie akceptacji wniosków kredytowych, gdzie potrafiliśmy skrócić czas podejmowania decyzji do ułamków sekund. Zauważyliśmy także, że powierzenie podejmowania decyzji oprogramowaniu opartemu na zaawansowanych rozwiązaniach statystycznych i uczeniu maszynowemu, prowadzi do mniejszej ilości błędów i zmniejsza szkodowość udzielonych kredytów”.

„Model biznesowy Provemy bardzo dobrze sprawdził się w czasie obecnego kryzysu związanego z pandemią koronawirusa – powiedział Bartosz Tomczyk, przewodniczący rady nadzorczej. W czasie, gdy inne firmy pożyczkowe ograniczały działalność, my byliśmy w stanie cały czas się rozwijać. W odpowiedzi na zawartą w tarczy antykryzysowej zmianę regulacji dotyczących maksymalnych kosztów pożyczek, musieliśmy jedynie nieznacznie zmodyfikować naszą strategię produktową. W tym czasie nasi konkurenci, nie wyłączając liderów rynkowych, mówią o konieczności znacznej redukcji kosztów operacyjnych.”

27 organizacji branży cyfrowej z 23 krajów członkowskich Unii Europejskiej, w tym z Polski m.in. Związek Cyfrowa Polska, wezwało liderów europejskich we wspólnym stanowisku do zwiększenia inwestycji w innowacje i udziału wydatków cyfrowych w unijnym budżecie i funduszu naprawczym.

List został skierowany do Przewodniczącego Rady Europejskiej Charlesa Michela oraz premierów krajów UE, w tym do premiera Mateusza Morawieckiego. Europejska branża cyfrowa postuluje w nim określenia konkretnych wydatków na cyfrową transformację europejskich przedsiębiorstw, rozbudowę infrastruktury oraz wzmocnienia tych unijnych funduszy, które odpowiadają za rozwój cyfrowy. Zdaniem organizacji konieczne są także inwestycje w programy rozwijające kompetencje cyfrowe w ramach np. Europejskiego Funduszu Społecznego + oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Cyfryzacja zwiększy wzrost gospodarczy UE

– Nowy budżet Unii Europejskiej jest wyjątkową okazją do ponownego odkrycia naszej gospodarki, a nie tylko odbudowania starej. Inwestujmy w przyszłość, a nie w przeszłość – powiedziała Cecilia Bonefeld-Dahl, dyrektor generalna Digital Europe. Jak zauważa podczas pandemii firmy, które zainwestowały w digitalizację okazały się bardziej odporne niż te przedsiębiorstwa, które nie przeprowadziły w swoich organizacjach cyfrowej transformacji. – Dlatego musimy wzmocnić nasze społeczeństwa i gospodarki, wspierając cyfryzację europejskiego przemysłu. Wydatki na digitalizację i umiejętności utorują drogę do szybszego ożywienia gospodarczego, stworzą nowe miejsca pracy i umożliwią stworzenie europejskiego zielonego ładu” – stwierdziła dyrektor generalna Digital Europe.

W liście do unijnych liderów cyfrowe organizacje europejskie zaznaczają, że np. inwestycja tylko w sztuczną inteligencję może zwiększyć wzrost gospodarczy Europy o 3,6 mld euro do 2030 r. Jednocześnie w tym samym czasie transformacja cyfrowa wielu branż może również umożliwić redukcje globalnej emisji CO2 o 20 proc.

Branża cyfrowa przypomina również, że dziś konieczna jest inwestycja w edukację i infrastrukturę cyfrową. Dziś tylko 60 proc. Europejczyków ma dostęp do ultraszybkiego internetu szerkopoasmowego. A ponad połowa obywateli UE – szczególnie tych, którzy stracili pracę w tradycyjnych gałęziach przemysłu – musi zdobyć nowe umiejętności cyfrowe, aby móc dalej utrzymać się na rynku pracy.

Koło napędowe unijnej gospodarki

Zdaniem prezesa Związku Cyfrowa Polska Michała Kanownika krajowe i unijne inwestycje w cyfryzację są kluczowe dla odbudowania gospodarki po kryzysie wywołanym przez koronawirusa. – Cyfrowa gospodarka będzie po pandemii kołem napędowym rozwoju krajów Unii Europejskiej. Rządy powinny więc zwrócić jeszcze większą uwagę na ten sektor i zwiększyć jego finansowanie – uważa Michał Kanownik. Przypomina, że to właśnie dzięki nowoczesnym rozwiązaniom cyfrowym pomimo ograniczeń możliwe było kontynuowanie prowadzenia wielu biznesów, edukacji i życia kulturalnego oraz społecznego. – Wiele z tych dziedzin przeszło przyśpieszoną cyfryzację. Źle się stanie, jeśli to tempo zostanie zastopowane. Powinniśmy kontynuować ten cyfrowy rozwój, odważnie inwestując w innowacje – dodaje prezes Cyfrowej Polski.

Czy właściciele mieszkań na wynajem dobowy zdołają zrekompensować sobie straty z powodu zawieruchy o nazwie COVID – 19? Na razie informacje są optymistyczne. Sezon letni rozpoczął się z kilkutygodniowym opóźnieniem i póki co docierają dobre wieści dla właścicieli obiektów turystycznych i pokojów na wynajem. Polacy nie przestraszyli się koronawirusa i chcą wakacji. Chętnie decydują się na urlop w kraju. Zainteresowanie jest spore.

Przypomnijmy punkt wyjścia – wraz z zamknięciem granic, decyzją o przymusowej kwarantannie osób wracających z zagranicy oraz z wygaszeniem gospodarki, zainteresowanie noclegami spadło nieomal do zera. Z początkiem kwietnia rząd zamknął hotele i inne obiekty noclegowe. Wynajem pokoi był możliwy tylko osobom podróżującym służbowo, w celu kwarantanny bądź pracownikom służby zdrowia.

Choć obostrzenia nie zamknęły definitywnie furtki umożliwiającej najem, rynek z dnia na dzień po prostu zamarł. Choćby z powodu zamkniętych restauracji, klubów, anulowanych koncertów i innych imprez masowych, zainteresowanie noclegami zmniejszyło się drastycznie – zwłaszcza, że zamknięcie gospodarki przekładało się też na znacznie mniejszą liczbę pracowników nocujących w wynajętych mieszkaniach, czy hostelach.

Hotele i inne obiekty noclegowe formalnie ponownie ruszyły od 4 maja, a więc już po – zazwyczaj intratnej – majówce. W rzeczywistości ogromna część placówek nie wystartowała, gdyż wznowienie działalności było uzależnione od spełnienia szeregu wymogów bezpieczeństwa, ale też po prostu z powodu niskiego zainteresowania.

Obecnie, gdy gospodarka jest już odblokowana, można mówić o względnie normalnej sytuacji, w której czynnikiem być albo nie być właścicieli miejsc noclegowych jest już sam popyt. Czy branża noclegowa podniesie się finansowo, po straconych co najmniej dwóch miesiącach? A może zdoła odrobić straty?

Wakacje made in Poland

Na początku sezonu ciężko mówić o tym, jaki on będzie. Na chwilę obecną, informacje docierające od właścicieli obiektów noclegowych i mieszkań na wynajem krótkoterminowy wydają się jednak optymistyczne. Polacy nie zrezygnowali z wakacji i to jest bardzo cenny fakt nr 1. Fakt nr 2, który również mówi nam o zainteresowaniu jest taki, że nie widać na razie specjalnych zmian cen wypoczynku względem roku ubiegłego. Przeciętnie za nocleg nad polskim morzem dla jednej osoby w szczycie sezonu płaci się około 50 – 70 zł.

Organizatorzy turystyki, a także administratorzy stron z ofertą najmu noclegowego, przyznają, że zainteresowanie wypoczynkiem w kraju jest duże.  Wzrostowi mobilności sprzyja też powrót imprez typu targi i kongresy.

Te są możliwe od 6 czerwca, co prawda po spełnieniu szeregu wymogów, ale jednak. Organizacja targów wymaga aktualnie wydzielenia poszerzonych, minimum 3-metrowych ciągów komunikacyjnych, sprzedaży biletów wyłącznie w formie on-line, oczywiście standardem są też rękawiczki i maseczki.

Wracając do turystyki – nie bez znaczenia dla popytu w tym roku będzie stymulant wakacyjnych wyjazdów w postaci bonu 1000 plus. Pewnym prognostykiem letniego zainteresowania wypoczynkiem Polaków będą natomiast wyniki z czerwcowego długiego weekendu, przypadającego od święta Bożego Ciała 11 czerwca w czwartek, do niedzieli 14 czerwca. Z danych HRE Investments zebranych na popularnych portalach rezerwacyjnych wynika, że na tydzień przed długim, czerwcowym weekendem w popularnych kurortach wakacyjnych zarezerwowano już 70-80 proc. miejsc.

Dane są więc bardzo dobre, biorąc pod uwagę, że gospodarka i społeczeństwo na świeżo wyszły z pandemii koronawirusa.

Każdego dnia rejestrowanych jest niemal 1800 złośliwych domen, których nazwy związane są z pandemią COVID-19[1]. Hakerzy wykorzystują strach przed wirusem, wyłudzając w ten sposób poufne informacje czy wymuszając klikanie nieznanych łączy. Dodatkowo przymusowa praca zdalna skłoniła wiele przedsiębiorstw do szybkiego adaptowania rozwiązań chmurowych, które niezabezpieczone w odpowiedni sposób, stają się doskonałą okazją do pozyskania tajnych informacji.

Próby zakłócenia pracy firm lub wyłudzenia cennych danych mnożą się każdego dnia. Zaczynając od instytucji publicznych – popularne stały się ataki na służbę zdrowia (udaremniona próba ataku na paryski szpital), czy urzędy (z problemami mierzyli się m.in. amerykańskie ministerstwo zdrowia i opieki społecznej oraz australijski rząd[2]). Na sile przybrały także kradzieże wrażliwych danych, jak w przypadku sklepu z zapalniczkami Zippo.pl, gdzie skradziono dane klientów, w tym numery kart płatniczych wraz z kodem CVV[3]. Ostatnią ofiarą cyberataków stała się również firma będąca głównym dostawcą bankomatów i technologii płatności dla banków Diebold Nixdorf[4]. Firma w swoim oświadczeniu potwierdziła przypuszczenia, informując również, że atak został udaremniony. Niestety nie są to jednostkowe przypadki, a nie każdej firmie udaje się w porę zareagować. Jak więc uchronić się przed atakami cyberprzestępców? Na najważniejsze pytania odpowiada Stefan Kotański z Iron Mountain Polska.

1. Aż 90% ataków cyberprzestępców dochodzi do skutku z powodu błędu ludzkiego. Jak maksymalnie ochronić pracowników przed atakami hakerskimi, które mogą mieć wpływ na całą firmę?

Stefan Kotański, Iron Mountain Polska: To, co jest najbardziej niebezpieczne w atakach hakerów, to ich ciągła zmienność. Cały czas powstają nowe techniki, sposoby, pomysły na pozyskanie wrażliwych danych. Dlatego tak ważna jest edukacja personelu, aby każdy pracownik wiedział, jakie zachowania mogą być dla firmy niebezpieczne i jak samemu może chronić to, co dla przedsiębiorstwa jest najważniejsze. Istotne jest również, aby tę wiedzę regularnie aktualizować. Takie szkolenia powinny odbywać się co najmniej raz na pół roku. Dlaczego jest to tak ważne? Poza atakami, które są bezpośrednio powiązane z technicznymi aspektami, jak np. zabezpieczenia sprzętu, istnieje bardzo wiele socjotechnik, jak np. ataki phishingowe, których celem jest wyłudzenie od pracowników wrażliwych danych. Często odbywa się to za pośrednictwem fałszywych maili czy SMSów. Przestępcy nakłaniają pracowników do kliknięcia w zamieszczone linki czy pobrania załączników, które często okazują się szkodliwym oprogramowaniem. Istotne jest więc, aby regularnie pokazywać, jakie kolejne techniki wyłudzania danych są stosowane, aby uchronić firmę przed wyciekiem informacji.

Kolejnym aspektem jest wyczulenie pracowników na korzystanie tylko i wyłącznie z firmowej infrastruktury do wykonywania służbowych obowiązków. Jest to szczególnie istotne dzisiaj, kiedy wielu pracowników korzysta ze zdalnego trybu pracy. Wiele osób wykorzystuje wtedy swoje prywatne komputery czy pocztę, np. w celu wydrukowania dokumentów na domowej drukarce. Nagle okazuje się, że poufne dane krążą poza siecią firmową, a pamiętajmy, że nasze komputery często nie są tak dobrze zabezpieczone, jak sprzęt służbowy – często nie mamy aktualnych antywirusów, szyfrowania danych czy jakichkolwiek ograniczeń dostępów.

2. Wraz z rozwojem technologii pojawiają się coraz to nowsze sposoby na wyłudzenie lub pozyskanie w nielegalny sposób danych firmowych. Co jest najpopularniejszym błędem firm, w kwestii ochrony wrażliwych danych?

S.K: Jednym z największych błędów firm jest obcinanie budżetu na bezpieczeństwo IT. Szczególnie w obecnym czasie firmy szukają oszczędności, co nikogo nie dziwi, jednak środki przeznaczane na bezpieczeństwo powinny być ograniczane jedynie w skrajnych sytuacjach. Musimy pamiętać, że wzrasta liczba ludzi pracujących zdalnie, co oznacza również wzrost liczby ataków na firmy. Organicznie budżetów w tym aspekcie może nam jedynie zaszkodzić. Tutaj warto również podkreślić, że ten budżet dzieli się na dwa istotne cele – przeznaczony na ulepszanie samego sprzętu i oprogramowania, oraz na poszerzanie kompetencji ludzi odpowiedzialnych za bezpieczeństwo w firmie. To od tego personelu w dużej mierze zależy bezpieczeństwo informacji o naszych klientach a co za tym idzie, wizerunek i przyszłość firmy.

Częstym błędem jest również przechowywanie danych wrażliwych w postaci tzw. plain text, czyli w sposób, który umożliwia ich łatwy odczyt każdemu, kto uzyska do nich wgląd. Jeśli więc nastąpi nieautoryzowany dostęp do bazy, to jest to prosta droga do wycieku danych. Takie informacje powinny być szyfrowane. Wtedy nawet po pokonaniu zabezpieczeń infrastrukturalnych czy docierając do danych przez podstęp przestępca nie będzie mógł zrobić z danych żadnego użytku.

Kolejnym aspektem jest obszar techniczny. Z zachowań, które są najczęściej obserwowane w firmach, prym wiedzie brak regularnej aktualizacji oprogramowania. Wykrywane luki są często łatane przez samych producentów. Żeby tych mankamentów w systemie nie wykorzystali cyberprzestępcy, kluczowe jest wprowadzanie aktualizacji, kiedy tylko się one pojawią. Niestety, obserwujemy, że w wielu firmach pracownicy odkładają wprowadzenie zmian do momentu, kiedy system sam ich nie wymusi. Tym bardziej kluczowe okazuje się centralne zarządzanie politykami aktualizacji – a to właśnie zadanie zespołów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo danych.

3. Możliwości technologiczne do gromadzenia i przetwarzania danych są bardzo duże, a obecna sytuacja wymusiła na wielu firmach wprowadzenie rozwiązań chmurowych. Jak odpowiednio się zabezpieczyć, aby dane firmy nie wyciekły?

S.K: Wszystko zależy od polityki firmy. Jeśli przedsiębiorstwo akceptuje korzystanie z tzw. chmur publicznych jak Amazon, Azure czy Google Cloud, to kluczowym zabezpieczeniem jest szyfrowanie danych. O tych mechanizmach możemy mówić w dwóch aspektach – at rest oraz in transit. W dużym skrócie chodzi o zapewnianie odpowiedniego szyfrowania danych przechowywanych już w chmurze, a także w trakcie ich przesyłu – czyli zabezpieczenie drogi między chmurą a użytkownikami. Odpowiednie szyfrowanie danych pozwala nam na zachowanie ich poufności, czy integralności.

Drugą drogą jest korzystanie z chmur prywatnych. Korzystając w tym aspekcie z pomocy outsourcera, który udostępnia miejsce na dane, aplikacje, czy całą platformę ze swojej serwerowni, zdejmujemy z siebie wiele obowiązków. Często takie podmioty mają odpowiednie zaplecze techniczno-organizacyjne a firma nie musi ponosić olbrzymich kosztów początkowych opłacając jedynie realne koszty wykorzystania infrastruktury. Wyspecjalizowane podmioty posiadają określoną politykę backupu, czy centrów zapasowych tzw. disaster recovery. Dzięki temu jakiekolwiek sytuacje, które mogłyby zagrozić głównej serwerowni, nie zakłócają dostępu do informacji klienta. W takich przypadkach istnieje możliwość odtworzenia danych czy przełączenia się na serwerownię zapasową. Dodatkowo jako outsourcer możemy wprowadzić szereg uzupełniających zabezpieczeń związanych z dostępem do danych, np. ograniczenie adresów IP, czy postawienie dedykowanego VPN z sieci klienta do naszej.

Pamiętajmy, że poza szyfrowaniem danych, niezwykle istotna jest również kwestia bezpieczeństwa fizycznego. Takie serwerownie muszą być objęte odpowiednią ochroną –  monitoringiem, kontrolą dostępu. Muszą również mieć stosowne zabezpieczenia przeciwpożarowe, odpowiednią klimatyzację oraz spełniać szereg innych restrykcji, które sprawią, że nasze dane będą bezpieczne. Systemy powinny być też stale rozwijane i cyklicznie audytowane przez wyspecjalizowane podmioty.

4. Mimo różnych zabezpieczeń może okazać się, że firma jednak padnie ofiarą cyberprzestępców. Co zrobić, kiedy tak się stanie? Czy są firmy, instytucje, które mogą nam pomóc w takim przypadku?

S.K: W każdym przypadku lepiej jest zapobiegać niż leczyć. Jeśli jednak taka sytuacja będzie już miała miejsce, to kluczowym aspektem jest wzięcie odpowiedzialności za firmowe niedopatrzenia. Nasze pierwsze działania powinny skupić się na odpowiedniej komunikacji. Musimy poinformować o zaistniałej sytuacji klientów, uprzedzić, że ich dane zostały skradzione, a tym samym dać im szansę na odpowiednie zabezpieczenie się przed możliwymi konsekwencjami. Możemy również postarać się zrekompensować jakoś nasz błąd – dobrym przykładem jest postępowanie Politechniki Warszawskiej, która po wycieku danych wrażliwych ponad 5 000 studentów i pracowników zobligowała się do pokrycia kosztów usługi zabezpieczającej w BIK.

Musimy również zmodernizować luki, przez które nastąpił wyciek danych, a także sprawdzić, czy nasz system nie ma innych słabych punktów. Dodatkowo, co pewnie będzie najtrudniejsze, będziemy musieli stopniowo odbudowywać zaufanie do firmy.

5. Często odpowiednia infrastruktura IT kojarzy nam się z bardzo dużym nakładem finansowym. Czy możliwa jest bezpieczna digitalizacja przedsiębiorstwa, która szczególnie w obecnej sytuacji, nie obciąży znacząco budżetu firmy?

S.K: Najlepszym rozwiązaniem w takim przypadku jest outsourcing. Zamiast inwestować we własną infrastrukturę IT, która może znacznie przekraczać dostępne budżety, taniej i efektywniej będzie skorzystanie z firm, które świadczą takie usługi. Jednym z najbardziej popularnych sposobów jest model SAAS, software as a service. Takie rozwiązanie przerzuca wszelkie obowiązki związane z zarządzaniem oprogramowaniem, aktualizacją, czy bezpieczeństwem danych na podwykonawcę. Usługa udostępniana jest użytkownikom przez Internet. Jeśli w danym okresie mamy wzrost wykorzystania, związany np. z sezonowością naszych usług, czy produktów, to nie ma potrzeby udoskonalania naszej infrastruktury, która przez pozostałą część roku będzie niewykorzystana w pełni. Wtedy opłaty generowane są tylko w momencie, kiedy faktycznie tej zwiększonej mocy obliczeniowej potrzebujemy.

Sposobów na zabezpieczenie danych naszej firmy jest wiele – każde przedsiębiorstwo może wybrać metodę dopasowaną do charakteru biznesu oraz dostępnych budżetów. Warto jednak pamiętać, że nie należy ograniczać wydatków na bezpieczeństwo, gdyż raz utraconego zaufania naszych klientów, możemy już nie odzyskać.

[1] Według Palo Alto Networks

[2] https://www.pap.pl/pap-technologie/612230%2Cnieudany-cyberatak-na-szpitale-w-paryzu-w-czasie-pandemii-koronawirusa.html

[3] https://cyberrescue.info/wyciek-danych-i-kart-platniczych-z-zippo-pl/

[4] https://krebsonsecurity.com/2020/05/ransomware-hit-atm-giant-diebold-nixdorf/

Pandemia koronawirusa SARS-CoV-2 zmienia nawyki zakupowe Polaków. Coraz częściej szukają produktów w internecie. Czasowo zamknięte sklepy stacjonarne sprawiły, że część klientów zrobiła zakupy po raz pierwszy w sieci. Znacząco wzrosło zainteresowanie e-commerce. Jednak jak wynika z badania Wonga Polska, wśród osób, dla których ten kanał nie jest nowością, widać spadek konsumpcji wielu produktów.

Więcej jedzenia, mniej odzieży

Pandemia, czasowe zamrożenie części gospodarki oraz powszechność pracy zdalnej znacząco wpłynęły na sprzedaż w internecie. Nie zawsze jednak tylko w postaci wzrostów, ponieważ osoby, które jeszcze przed jej wybuchem chętnie robiły zakupy w sieci, teraz ograniczają konsumpcję. Jak wynika z przeprowadzonego przez Kantar badania Wonga Polska „Cyfrowe zwyczaje Polaków”, aż 36 proc. ankietowanych przyznało, że kupuje mniej ubrań przez internet niż rok temu – to największy spadek.

Tylko 7 proc. rzadziej w sieci nabywa sprzęt RTV/AGD, a 5 proc. kosmetyki. Natomiast 9 proc. badanych zmawia mniej jedzenia i artykułów spożywczych, 3 proc. alkohol i buty.

Co istotne, 6 proc. ankietowanych odpowiedziało, że kupuje mniej produktów ze wszystkich kategorii w porównaniu do zeszłego roku. Po prostu ograniczyło swoje wydatki.

– Jak pokazują wyniki badania, większość wzrostów w sektorze e-commerce może być spowodowana napływem nowych klientów, którzy ze względu na czasowe zamknięcie sklepów stacjonarnych lub ograniczenia sanitarne, poszukiwali nowych miejsc do robienia zakupów. W przypadku osób chętnie korzystających z usług online widać jednak zmniejszoną konsumpcję wielu kategorii dóbr, co może wynikać z ogólnej sytuacji gospodarczej i niepewności na rynku pracy – zauważa Aneta Gergont-Gałązka, dyrektor departamentu marketingu w Wonga Polska.

Znaczące wzrosty dotyczą natomiast zamawiania jedzenia i artykułów spożywczych. Więcej tego typu produktów kupuje blisko co trzeci (32 proc.) ankietowany. 8 proc. osób częściej nabywa w sieci także chemię, a 3 proc. książki.

Najpopularniejsze kategorie zakupowe Polaków

W porównaniu do ubiegłego roku, widać spadki w kategoriach produktów, jakie ankietowani najczęściej zamawiają przez internet. Z 54 do 45 proc. spadły zakupy kosmetyków, które rok temu były najpopularniejszym rodzajem produktów kupowanych w sieci –  wynika z badania Wonga Polska. Na drugim miejscu znajdują się książki i gry (to spadek o 5 proc. rok do roku). 32 proc. wskazało że kupuje obecnie w sieci sprzęt RTV, to nieco mniej niż rok temu, 25 proc. – sprzęt AGD (o 11 proc. mniej niż rok wcześniej).

– Patrząc na osoby, dla których zakupy w internecie nie są nowością, to podobnie jak w całej gospodarce widać spadek konsumpcji. I to praktycznie w każdej kategorii produktów. Teraz, po odmrożeniu większości sklepów stacjonarnych część osób może z powrotem do nich wrócić. Jednak nie ulega wątpliwości, że pewna grupa konsumentów po „wypróbowaniu” kanału online będzie z niego korzystać już stale, co w konsekwencji jeszcze bardziej przyspieszy rozwój sprzedaży produktów i usług w sieci – podsumowuje Aneta Gergont-Gałązka z Wonga Polska.

Pracodawcy mocno obniżają wynagrodzenia. Nie zawsze robią to zgodnie z prawem pracy i zapisami Tarczy Antykryzysowej.

Pracodawcy, których przychody wyraźnie się zmniejszyły podczas pandemii koronawirusa, szukają sposób na ograniczenie wydatków. Oczywistym rozwiązaniem wydaje się optymalizacja kosztów zewnętrznych i wewnętrznych oraz ograniczenie zatrudnienia. Tego też obawiał się Rząd RP stąd też już w pierwszych modułach Tarczy Antykryzysowej zastosowano rozwiązania, których celem było utrzymanie jak największej ilości miejsc pracy oraz zachęcenie przedsiębiorców by w trudnym czasie lockdown nie zwalniali pracowników, a np. ograniczali im etaty lub obniżali podstawę wynagrodzenia. Jak się niestety okazywało, niektórzy przedsiębiorcy również w tej przestrzeni pozwalali sobie na nadużycia. – Pracownicy nie mogą pozostawać bierni. Tu chodzi o ich pracę, ich pieniądze i ich godność – mówi Małgorzata Marczulewska, Prezes Stowarzyszenia STOP Nieuczciwym Pracodawcom.

• Według statystyk z minionego kwartału, nawet połowa pracodawców zdecydowała się na czasowe obniżenie wynagrodzeń swoim pracownikom
• Najpoważniejsza jest sytuacja w przemyśle, transporcie, branży kreatywnej (w tym w mediach) oraz w branżach sezonowych
• Obniżenie wynagrodzenia w przypadku stosowania Tarczy Antykryzysowej musi opierać się m.in. na umowie z pracownikami, nie może być wyższe niż 20% i musi być oznaczone konkretnym terminem
• Do naszego Stowarzyszenia zgłaszają się pracownicy skarżący się, że zarabiają mniej, a pracują tyle samo. Szefowie chcą by firma była efektywna przy możliwie niskich kosztach

Obniżki są możliwe, ale nie mogą występować „ot tak, bo koronawirus”

Obniżki stały się realną alternatywą dla zwolnień i likwidacji stanowisk pracy. Specjaliści przyznają jednak, że często dochodziło do rozmaitych nadużyć ze strony pracodawców. Np. obniżka wynosiła więcej niż 20% wynagrodzenia mimo iż firma korzysta z tarczy antykryzysowej, pracodawca nie wydzielił czasu kiedy pensja powróci do stanu sprzed pandemii lub pracodawca nie poinformował, że obniżenie wynagrodzenia wiąże się z tym, że pracownik ma prawo do jednego dnia wolnego w tygodniu.

– Pojawia się wielu pracodawców, którzy czas pandemii koronawirusa wykorzystują do obniżania wynagrodzeń swoim pracownikom. W przypadku wielu branż jest to uzasadnione, bo firma np. bardzo źle zniosła lockdown i jej odbudowanie może zająć długie miesiące. Prawda jest jednak taka, że pojawiają się również sytuacje, gdzie firmy działają dobrze mimo pandemii, a i tak dochodzi do optymalizacji. Jeżeli przedsiębiorca korzysta z Tarczy Antykryzysowej to obniżenie wynagrodzenia może nastąpić na określony umową czas i nie może być ono wyższe niż 20% – mówi mec. Mateusz Galikowski, współpracujący ze Stowarzyszeniem STOP Nieuczciwym Pracodawcom. – Informowanie pracowników telefonicznie czy ustnie, brak porozumienia ze stroną związkową, brak informacji o sytuacji firmy to są sytuacje karygodne i nie powinny mieć miejsca. Sugeruję pracownikom najpierw rozmowę z organizacjami pracowniczymi np. związkiem zawodowym, jeżeli to się nie uda to możemy wystąpić do zarządu firmy o udostępnienie porozumienia przewidującego obniżenie wynagrodzenia. Jest to wieża, którą pracownik ma prawo uzyskać. Nie można obniżyć pensji pracownikowi „ot tak, bo koronawirus” – dodaje mec. Mateusz Galikowski i dodaje, że w ramach Tarczy Antykryzysowej wynagrodzenie może zostać obniżone o 20%, ale kwota ostateczna wypłaty nie może być niższa niż wynagrodzenie minimalne.

Pracodawca „zapamięta” kto był z nim w trudnych chwilach. To groźba?

Pracownicy muszą być świadomi, że obniżenie wynagrodzenia wiąże się także z obniżeniem czasu pracy: – Pracujemy cztery dni w tygodniu, za wynagrodzenie odpowiadające czterem dniom. Nie ma to jednak żadnego wpływu na nasze świadczenia emerytalne. Tutaj sprawa też jest skomplikowana, bo nie w każdej firmie system godzinowy jest taki oczywisty. Jeżeli w przedsiębiorstwach pracuje się na zmiany, pracuje zdalnie lub w systemie dyżurowym to może dochodzić do sytuacji, że to obniżenie wymiaru pracy o 20% nie będzie takie oczywiste – mówi mec. Mateusz Galikowski. – Pracodawca musi poinformować pracownika, kiedy jego pensja powróci do stałej formuły. Okres maksymalny obniżenia pensji to kilka miesięcy, jest to uzależnione od czasu trwania wsparcia w ramach Tarczy Antykryzysowej. Pracownicy muszą być świadomi, że po zakończeniu działania tarczy pracodawca ma prawo np. renegocjować warunki umowy. Powrót do wyższych zarobków w dużej mierze jest więc uzależniony od tego jak firma będzie radzić sobie z kryzysem wywołanym pandemią – dodaje mec. Galikowski.

Jak mówi Prezes Zarządu Grupy AVERTO i Prezes Stowarzyszenia STOP Nieuczciwym Pracodawcom w naszym regionie dochodzi do sporej ilości skarg na zachowanie pracodawców. Niektórzy podwładni podejrzewają swoich szefów np. o nie do końca uczciwe zachowanie związane z wypłacaniem świadczeń pomocowych: – Mieliśmy skargi dotyczące np. tego, że pracodawca nie informował pracowników, że obniżka wynagrodzenia jest równoważna ze zmniejszeniem czasu pracy. Pracownicy więc chodzili do pracy normalnie, a zarabiali mniej. Były też zgłoszenia, że szef przyznał, że pracownicy powinni przychodzić do pracy cztery, a nie pięć dni w tygodniu, ale on by chciał by przychodzili normalnie, a jak nie będą to on „zapamięta” kto nie był razem z firmą w trudnych czasach – dodaje Prezes Marczulewska. – Pracownicy mają prawo egzekwować swoje prawa i my jako stowarzyszenie im w tym pomagamy, telefonów jest całe mnóstwo. Radzimy solidarność i wspieranie pracodawców, ale szefowie firm muszą być świadomi, że utrzymywanie efektywności na siłę przy zmniejszeniu wynagrodzeń nie jest zachowaniem propracowniczym – dodaje Prezes Małgorzata Marczulewska.

Ewa Łuniewska, prezes ING Lease Polska, podczas ostatniego posiedzenia KW ZPL została wybrana na stanowisko Przewodniczącej Komitetu Wykonawczego Związku Polskiego Leasingu. Po raz pierwszy, w 26-letniej historii polskiej organizacji leasingowej, to stanowisko zostało powierzone kobiecie.

Warszawa, 17.06.2020: Nowa przewodnicząca KW ZPL współpracuje ze Związkiem Polskiego Leasingu od 2017r., kiedy dołączyła do Komitetu Wykonawczego i razem z Marcinem Balickim, prezesem Millennium Leasing, zainicjowała działalność grupy roboczej, koncentrującej się na digitalizacji branży leasingowej. Jako przewodnicząca reprezentuje związek wobec instytucji i partnerów zewnętrznych na rynku krajowym, zajmuje się transformacją statutową Związku Polskiego Leasingu, jak również nadzoruje komunikację zewnętrzną i wewnętrzną organizacji.

Komitet Wykonawczy ZPL wypracuje w najbliższym czasie nowe ramy strategiczne organizacji. Zależy nam na tym, aby dobrze reprezentować całą branżę leasingową, która odgrywa kluczową rolę w polskiej gospodarce. Mamy wiele wspólnych priorytetów obejmujących digitalizację procesów leasingowych, aktywne uczestnictwo w tworzeniu ram prawnych, a nawet tworzenie wspólnych platform – powiedziała Ewa Łuniewska, Przewodnicząca KW ZPL.

Pełny skład KW ZPL i nowy podział kompetencji

Na czele polskiej organizacji leasingowej stoi Ewa Łuniewska, Przewodnicząca KW ZPL i prezes ING Lease Polska, oraz siedmiu prezesów, sprawujących w ZPL funkcje wiceprzewodniczących. Wybrani członkowie KW ZPL odpowiadają za określone obszary działalności polskiej organizacji leasingowej. Jak wspomniano wcześniej Ewa Łuniewska, jako przewodnicząca, reprezentuje związek wobec instytucji i partnerów zewnętrznych na rynku krajowym, zajmuje się transformacją statutową Związku Polskiego Leasingu, jak również nadzoruje komunikację zewnętrzną i wewnętrzną organizacji.

Na rzecz rozwoju digitalizacji branży pracują Marcin Balicki (prezes Millennium Leasing) i Paweł Pach (prezes PKO Leasing). Paweł Pach nadzoruje także działalność Grupy ds. dobrych praktyk i CSR. Sprawami prawnymi i podatkowymi (w tym przeciwdziałaniu fraudom) zajmuje się Cezary Raczynski (prezes zarządu mLeasing). Tematy z obszaru rachunkowości nadzoruje w ZPL Rafał Merk (członek zarządu Polskiego Związku Wynajmu i Leasingu Pojazdów). Rafał Merk odpowiada także – wspólnie z Arturem Nowickim, członkiem Rady Nadzorczej Grupy DBK, za rynek motoryzacji i pogłębianie współpracy z PZWLP. Radosław Woźniak, prezes Europejskiego Funduszu Leasingowego, z ramienia KW ZPL, nadzoruje obszar statystyk i monitorowania rynku polskiej branży leasingowej. Nowym obszarem na mapie działalności KW ZPL, skoncentrowanym na transformacji statutowej Związku Polskiego Leasingu, zajmują się: Szymon Kamiński, prezes PEKAO Leasing, Ewa Łuniewska, Marcin Balicki, Paweł Pach i Cezary Raczyński. Natomiast sprawami współpracy międzynarodowej opiekuje się Mieczysław Woźniak, członek Zarządu Leaseurope i wieloletni członek KW ZPL.

Biogram Ewy Łuniewskiej, Przewodniczącej KW ZPL

Poza społeczną działalnością w ZPL, Ewa Luniewska pełni funkcję Prezesa Zarządu ING Lease Polska (od czterech lat i sześciu miesięcy). Z Grupą ING, nowa liderka branży leasingowej, jest związana od 29 lat. Na początku kariery zawodowej Ewa Łuniewska odpowiadała za bankowość korporacyjną, finansowanie strukturyzowane oraz dłużne rynki kapitałowe w Oddziale ING Bank N.V. w Warszawie. W 2001 roku została powołana na stanowisko Dyrektora Departamentu Klientów Strategicznych w ING Banku Śląskim. Od 2006 roku jako Dyrektor w Pionie Korporacyjnej Sieci Sprzedaży odpowiadała za doskonalenie oferty produktów bankowych dla klientów korporacyjnych, a także rozwój przeznaczonych dla nich kanałów internetowych i mobilnych. Ewa Łuniewska jest absolwentką Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.

Grupa Kapitałowa Dekpol opublikowała wyniki finansowe za pierwszy kwartał 2020 roku, zgodnie z którymi skonsolidowane przychody  wyniosły 205,1 mln zł. Grupa specjalizująca się w generalnym wykonawstwie, działalności deweloperskiej oraz produkcji osprzętu do maszyn budowlanych, w pierwszych trzech miesiącach br. wypracowała jednocześnie 8,1 mln zł zysku netto.

Grupa Kapitałowa Dekpol w pierwszym kwartale 2020 r. osiągnęła przychody ze sprzedaży w wysokości 205,1 mln zł. Oznacza to wzrost o 16% w porównaniu do analogicznego okresu roku poprzedniego. Jednocześnie Grupa przez pierwsze trzy miesiące bieżącego roku wypracowała 8,1 mln zł zysku netto. Wartość kapitałów własnych kształtuje się na poziomie 250,4 mln zł.

Segment produkcji osprzętów do maszyn budowlanych od początku 2020 roku działa już w formie wydzielonej spółki Dekpol Steel. Podmiot planuje poszerzyć ofertę produktową w kraju i za granicą przy wykorzystaniu sprawdzonej sieci sprzedaży. Dekpol Steel prowadzi również rozmowy z dwoma ogólnoświatowymi liderami w dziedzinie budownictwa infrastrukturalnego.

„Głównym celem Dekpol Steel na rok 2020 jest wzrost wyniku netto poprzez wdrożenie procesów optymalizacji produkcji, jak również standaryzację wytwarzanych produktów. Jednocześnie mocno inwestujemy w kapitał ludzki i rozwijamy nasz zespół. Pomimo panującej sytuacji związanej z pandemią wirusa COVID-19 naszą siłę upatrujemy właśnie w ludziach, to oni tworzą wartość firmy, stąd podjęliśmy decyzję o utrzymaniu kadry, a nawet jej zwiększeniu w miarę jak warunki rynkowe zaczną się stabilizować. Uważamy, że dzięki takiemu działaniu nasz cel utrzymania pozycji lidera na rynku producentów osprzętu do maszyn budowlanych w Polsce, jak i Europie (obecnie plasujemy się na zaszczytnym trzecim miejscu) stanie się realny. Jednocześnie stale poszukujemy nowych szans rozwoju” – podkreślił Andrzej Kuchtyk, Prezes Zarządu Dekpol Steel Sp. z o.o.

W ramach działalności deweloperskiej w pierwszym kwartale br. oddane do użytkowania zostały dwie inwestycje (Nowe Rokitki etap V i VI oraz Grano Residence) obejmujące łącznie 421 lokali. W przychodach spółki Dekpol Deweloper rozpoznana została sprzedaż 180 lokali wobec 80 wydanych w analogicznym okresie rok wcześniej. W marcu br. Spółka odnotowała spadek liczby zawieranych umów spowodowany głównie sytuacją epidemiczną, poprzez wprowadzenie procedur bezpieczeństwa oraz ogólną niepewnością związaną z wyhamowaniem globalnej gospodarki. „W tym roku planujemy bezpiecznie wprowadzić na rynek kilka inwestycji. Nasza struktura nowych projektów dostosowana jest jeszcze bardziej pod potrzeby klientów i popyt rynkowy. Mówiąc wprost budujemy to czego oczekują klienci, co powinno przełożyć się na osiągane wyniki w przyszłości” – podsumował Sebastian Barandziak, Prezes Zarządu Dekpol Deweloper Sp. z o.o.

Z kolei w zakresie usług generalnego wykonawstwa Grupa Kapitałowa na koniec pierwszego kwartału 2020 roku w swoim backlog’u posiadała kontrakty, dla podmiotów zewnętrznych, o łącznej umownej wartości ponad 574 mln zł netto. Po pierwszym kwartale do realizacji pozostanie około 372 mln zł netto, z czego znacząca większość prac zostanie zrealizowanych w tym roku. „Pandemia koronawirusa SARS-CoV-2 nie miała istotnego wpływu na naszą działalność w zakresie generalnego wykonawstwa. Wszystkie prace odbywały się z zachowaniem wszelkich procedur i zasad bezpieczeństwa oraz co jest bardzo istotne były realizowane terminowo. Dbałość o bezpieczeństwo stała się dla nas priorytetem i jest doceniana przez naszych kontrahentów” – zapewnił Mariusz Tuchlin, Prezes Zarządu Dekpol S.A.

• Fraport AG (Frankfurt Airport Services Worldwide), jeden z największych operatorów sektora portów lotniczych na świecie, wybrał Leonardo na dostawcę systemu obsługi bagażowej dla nowego Pirsu G w Terminalu 3 Lotniska we Frankfurcie
• Nowy system wykorzystujący dwie poprzeczno-taśmowe maszyny sortujące MBHS® (Multi-Sorting Baggage Handling System – Wielosortujący System Obsługi Bagażu), będzie obsługiwał bagaże ok. 5 milionów pasażerów rocznie, znacznie poprawiając jakość oraz bezpieczeństwo usług
• Technologia obsługi bagażu firmy Leonardo została już wybrana przez szereg portów lotniczych w Europie, na Bliskim Wschodzie oraz w rejonie Azji i Pacyfiku

Grupa Leonardo umocniła swoją pozycję lidera w sektorze logistyki lotniskowej, podpisując kontrakt na dostawę systemu obsługi bagażowej (BHS) na Lotnisku we Frankfurcie, najbardziej obciążonym węźle lotniczym w Niemczech zajmującym czwarte miejsce w Europie w roku 2019 z ok. 70 mln podróżnych przemieszczających się za jego pośrednictwem.

Leonardo przejmie zarządzanie projektem mającym na celu stworzenie nowego systemu sortowania bagażu dla znajdującego się obecnie w fazie budowy Pirsu G w Terminalu 3, zapewniając całościową obsługę od zaprojektowania po integrację systemu. Po uruchomieniu, Pirs G będzie początkowo obsługiwał ok. 5 mln pasażerów rocznie.

Nowe rozwiązania w zakresie obsługi bagażu, które będzie miało wbudowane funkcje związane z bezpieczeństwem i sortowaniem, zostanie wdrożone w dwóch fazach. W roku 2021 BHS zostanie dostarczony i zainstalowany jako system autonomiczny. W drugiej fazie system zostanie rozbudowany i zintegrowany z ogólnym systemem obsługi bagażowej portu lotniczego.

Dwie poprzeczno-taśmowe maszyny sortujące MBHS® (Multi-Sorting Baggage Handling System), które dysponują najnowocześniejszymi technologiami i mają niski pobór mocy, a jednocześnie są łatwe w utrzymaniu, będą stanowić podstawę nowego BHS. Dołączy do nich ok. 40 stacji odprawy bagażowej, karuzele bagażowe oraz wszystkie niezbędne podsystemy transportu bagażu i kontroli bezpieczeństwa zgodne ze standardami międzynarodowymi. Leonardo ponadto dostarczy oprogramowanie, które pozwoli operatorom na monitorowanie systemu i zarządzanie bagażem w trakcie sortowania i przetwarzania w celu załadowania do samolotu.

Lotnisko we Frankfurcie to kolejny klient wybierający rozwiązania firmy Leonardo w zakresie obsługi bagażowej, dołączając do takich lotnisk jak rzymskie Fiumicino, lotnisko w Genewie, paryskie Orly, lotnisko w Lionie, Zurychu oraz inne lotniska w Europe, a także porty lotnicze na Bliskim Wschodzie czy rejonie Azji i Pacyfiku, w tym Międzynarodowy Port Lotniczy w  Kuwejcie czy Międzynarodowy Port Lotniczy w Hongkongu.

Jak pokazują ostatnie badania przeprowadzone przez Deloitte, tylko 26% badanych firmy zadeklarowało gotowość do powrotu do pracy w dawnym, biurowym wymiarze. Pozostałe firmy wolą utrzymać status quo pracy zdalnej możliwie jak najdłużej lub nawet trwale zmienić model funkcjonowania przedsiębiorstwa. Warto zgłębić w jakich konkretnie sektorach gospodarki i poszczególnych działach firm, nadal będziemy chcieli i mogli utrzymać pracę zdalną.

Pandemia pokazała prawdziwy potencjał pracy zdalnej, jej zalety i korzyści, zwłaszcza w zakresie optymalizacji kosztów. Jak wynika z analiz oraz informacji od naszych partnerów, praca zdalna w wielu przypadkach okazała się bardzo efektywna. Przy czym, zapytane o konkretne obszary, w których mobilność przyniosła duże korzyści praktycznie wszystkie firmy wskazują te miejsca w swoich organizacjach, które były już od dawna gotowe na cyfrową rewolucję. Są to głównie działy administracji, HR, księgowości, finansów, zarządzania i szeroko rozumianego IT. Oczywiście za nimi idą e-commerce czy usługi, takie jak np. marketing oraz reklama. Te obszary biznesu w Polsce mogły być online już przed pandemią – teraz zwyczajnie zmusiła je do tego sytuacja.

Praca zdalna to oszczędność kosztów poniesionych na biuro, jego wyposażenie, utrzymanie oraz zapewnienie pracownikom odpowiednich warunków do funkcjonowania. To też niższe wydatki na podróże służbowe, spotkania i relacje z kontrahentami. Model, w którym eliminujemy te czynniki w ujęciu tradycyjnym i zaczynamy stawiać na narzędzia w chmurze jest znacznie korzystniejszy finansowo. Przy czym musimy mieć świadomość, że nie wszędzie zastąpimy procesy biznesowe w tzw. realu tymi, które mają dzisiaj miejsce online.

Niewątpliwie praca zdalna może być hitem 2020 roku. W tym hurraoptymizmie tkwi pewne ryzyko. Moim zdaniem niemal „seryjne wdrożenia”, realizowane na fali zachwytu chmurą zamiast ułatwiać transformację, mogą skutkować rozczarowaniem i potęgować komplikacje. Warunkiem skuteczności wdrożenia jest nie tylko szybkie, ale przede wszystkim gruntowne jego przygotowanie. Firmy powinny w odpowiedni sposób, razem z doświadczonymi specjalistami ułożyć i usystematyzować procesy. Warto podkreślić, że musi się to odbyć przed rozpoczęciem implementacji narzędzi informatycznych. Współtworzymy świat IT w Polsce od ponad dekady i z naszych doświadczeń wynika, że chmura i jej odpowiednie zastosowanie dotyczy już niemal każdej branży, ale w znacząco różnym stopniu. Ta rewolucja cyfrowa trwa, a teraz dynamicznie nabiera tempa. Firmy IT, integratorzy i wdrożeniowcy, odpowiedzialni za implementację rozwiązań technologicznych w biznesie powinny wesprzeć gospodarkę swoim autorytetem doradcy. Wiele podmiotów chce rozwiązań IT, jest świadoma tej potrzeby, ale tak naprawdę nie ma pojęcia od czego zacząć, a już na pewno, które z procesów w swoim przedsiębiorstwie można zautomatyzować i objąć w dużej mierze informatyzacją. Ponadto można, a nawet trzeba apelować do dostawców usług, żeby ceny rozwiązań były jeszcze bardziej przystępne. Żeby chmura mogła stać się nową normą i wszystkim dobrze służyć, trzeba nas (i ją) do tego dobrze przygotować.

Komentarz Piotra Kaweckiego, Prezesa Zarządu ITBoom Sp. z o.o.

W maju ubezpieczenia OC ponownie potaniały. Czy te obniżki miały wpływ na pozycje ubezpieczycieli w rankingu OC, AC i NNW przygotowywanym przez ekspertów Ubea.pl?

W maju ruch na drogach zaczął już wracać do normy. Mimo tego w piątym miesiącu roku eksperci porównywarki ubezpieczeniowej Ubea.pl odnotowali spadek średnich kosztów polis OC dla kierowców. Nie była to duża zmiana, ale dzięki niej przeciętna składka OC wróciła do styczniowego poziomu.

Czy obniżka średniej składki z maja 2020 r. wywarła duży wpływ na wyniki rankingu Ubea.pl? Kto tym razem oferował kierowcom najtańsze składki? Czy Link4 ponownie zdominował konkurencję?

Jak powstał majowy ranking OC, AC i NNW?

Majowy ranking Ubea.pl, podobnie jak poprzednie zestawienia, obejmuje cztery kategorie:

• OC
• OC + NNW
• OC + AC
• OC + AC + NNW

Każdy ubezpieczyciel biorący udział w rankingu mógł zdobyć od 0 do 5 punktów. Najniższy wynik oznaczałby, że dane towarzystwo we wszystkich porównaniach (uwzględniających tę firmę) zajęło ostatnią pozycję. Zakład ubezpieczeń z 5 punktami musiałby zdobyć pierwsze miejsce w każdej kalkulacji z jego udziałem.

Oczywiście skrajne wyniki są praktycznie niemożliwe. Większość towarzystw zdobywa od 2 do 4 punktów – wskazuje Paweł Kuczyński, prezes porównywarki ubezpieczeń Ubea.pl.

Link4 ponownie liderem rankingu

W kwietniu marka Link4 zajęła pierwsze miejsce we wszystkich kategoriach rankingu. Czy w maju to towarzystwo ubezpieczeniowe powtórzyło ten wyczyn? Tak! W poszczególnych kategoriach Link4 zdobył następującą liczbę punktów:

• w rankingu ubezpieczeń OC: 4,64 pkt.
• w rankingu pakietów OC + NNW: 4,59 pkt.
• w rankingu pakietów OC + AC: 4,60 pkt.
• w rankingu pakietów OC + AC + NNW: 4,45 pkt.

„Już teraz można więc stwierdzić, że Link4 jest zdecydowanym faworytem do wygrania kwartalnej oraz półrocznej klasyfikacji ubezpieczycieli” – podkreśla Andrzej Prajsnar, ekspert porównywarki ubezpieczeniowej Ubea.pl.

Ubezpieczenia z Link4 mocno potaniały

Zwycięstwo Link4 w majowym rankingu przestaje dziwić, jeśli spojrzy się na miesięczne zmiany średnich składek OC w poszczególnych towarzystwach:

• Aviva – wzrost o 1,8% względem kwietnia 2020
• Benefia – spadek o 2,2%
• Generali – spadek o 1,1%
• Link4 – spadek o 16,2%
• Proama – spadek o 1,3%
• UNIQA – wzrost o 4,7%
• Wiener – spadek o 1,7%

„Tak duży spadek cen OC w Link4 oznacza, że w następnym miesiącu konkurentom będzie jeszcze trudniej dogonić tego ubezpieczyciela” – podkreśla Andrzej Prajsnar, ekspert Ubea.pl.

Ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, która została ogłoszona w dniu 15 maja 2020 r., rozbudowano art. 304 Kodeksu karnego statuujący przestępstwo lichwy (wyzysku), w konsekwencji czego doszło do znacznego i istotnego poszerzenia odpowiedzialności karnej za to przestępstwo.

Zgodnie z art. 8 ww. ustawy, potocznie nazywanej „Tarczą 3.0”, w art. 304 Kodeksu karnego dotychczasową treść oznacza się jako § 1 i dodaje się po nim § 2 i 3 w brzmieniu:

„§ 2. Kto, w zamian za udzielone osobie fizycznej świadczenie pieniężne wynikające z umowy pożyczki, kredytu lub innej umowy, której przedmiotem jest udzielenie takiego świadczenia z obowiązkiem jego zwrotu, niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby, żąda od niej zapłaty kosztów innych niż odsetki w kwocie co najmniej dwukrotnie przekraczającej maksymalną wysokość tych kosztów określoną w ustawie, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

• 3. Tej samej karze podlega, kto, w związku z udzieleniem osobie fizycznej świadczenia pieniężnego wynikającego z umowy pożyczki, kredytu lub innej umowy, której przedmiotem jest udzielenie świadczenia pieniężnego z obowiązkiem jego zwrotu, niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby, żąda od niej zapłaty odsetek w wysokości co najmniej dwukrotnie przekraczającej stopę odsetek maksymalnych lub odsetek maksymalnych za opóźnienie, określonych w ustawie”.

Zakres i istota penalizowanych czynów

Do tej pory dla realizacji znamion przestępstwa lichwy z art. 304 Kodeksu karnego (nowy art. 304 § 1) konieczne było dopuszczenie się wykorzystania przymusowego położenia drugiej strony umowy np. pożyczkobiorcy i nałożenie na nią obowiązku świadczenia niewspółmiernego ze świadczeniem wzajemnym. Udowodnienie okoliczności w postaci wykorzystania przymusowego położenia drugiej strony nastręczało jednak często trudności, w konsekwencji czego w niektórych przypadkach brak było możliwości pociągnięcia lichwiarzy do odpowiedzialności karnej.

Głównym założeniem nowelizacji jest uznanie za czyn zabroniony żądania zapłaty z umowy pożyczki, kredytu lub innej umowy, której przedmiotem jest udzielenie takiego świadczenia z obowiązkiem jego zwrotu, kosztów pozaodsetkowych w kwocie co najmniej dwukrotnie przekraczającej maksymalną wysokość tych kosztów określoną w ustawie lub odsetek w wysokości co najmniej dwukrotnie przekraczającej stopę odsetek maksymalnych lub odsetek maksymalnych za opóźnienie. Co istotne, chodzi wyłącznie o świadczenia (kredyty, pożyczki itp.) udzielane osobom fizycznym w zakresie niezwiązanym z ich działalnością gospodarczą lub zawodową.

Zgodnie z uzasadnieniem do projektu ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV penalizowane będzie wyłącznie wystąpienie przez świadczeniodawcę (pożyczkodawcę, kredytodawcę itp.) z żądaniem nadmiernych świadczeń z tytułu korzystania z kapitału. Czynem zabronionym nie będzie samo zawarcie umowy określającej koszty lub odsetki w niedozwolonej wysokości. Odpowiedzialność karna ma być uzależniona od żądania świadczenia określonej wysokości, a nie od potencjalnej wysokości wynikającej z umowy.

Penalizowane żądanie nadmiernego świadczenia może przybrać zarówno formę czynności faktycznych (np. żądanie w formie ustnej, pisemnej lub korespondencji elektronicznej), jak również czynności prawnych, w tym szczególne ich formy w postaci czynności procesowych (np. wystąpienie z powództwem o zapłatę).

Co szczególnie istotne, omawiane przestępstwa zagrożone są karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy aż do lat 5.

Uzasadnienie zmian

Jako uzasadnienie dla wprowadzanych zmian wskazano, że dotychczasowa regulacja art. 304 Kodeksu karnego była „niedostosowana do ścigania typowych współczesnych przestępstw lichwiarskich, czyli tzw. pożyczek „chwilówek”, w wyniku których pokrzywdzeni tracą czasem dorobek całego życia wskutek niespłacenia w terminie pożyczki na stosunkowo niewielką kwotę”. Wprowadzenie nowych odmian przestępstwa lichwiarstwa ma więc na celu ochronę pewności obrotu gospodarczego, w tym przede wszystkim jego nieprofesjonalnych uczestników.

Obowiązywanie nowych przepisów

Omawiane zmiany weszły w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia ustawy, a więc 29 maja 2020 r. Należy mieć jednak na uwadze, że zgodnie z przepisami przejściowymi przepisy art. 304 § 2 i § 3 Kodeksu karnego w brzmieniu nadanym tą ustawą mają zastosowanie do czynów popełnionych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Mają zastosowanie także wtedy, gdy żądanie zapłaty dotyczy odsetek lub kosztów innych niż odsetki, wynikających z umowy, która została zawarta przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli odpowiednio wysokość tych kosztów albo odsetek przekraczała poziom dozwolony w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw.

Odpowiedzialność karna grozi więc co do zasady za czyn polegający na żądaniu zapłaty odsetek lub innych kosztów w wygórowanej wysokości wynikających zarówno z umowy zawartej już po dniu wejścia w życie omawianej ustawy z dnia 14 maja 2020 r., jak również z umowy zawartej przed wejściem w życie tej ustawy, jeżeli w tym drugim przypadku wysokość odsetek lub kosztów przekraczała poziom dozwolony na dzień 31 marca 2020 r. Niezależnie od powyższego w dalszym ciągu obowiązywać będzie już jako art. 304 § 1 Kodeksu karnego dotychczasowy przepis statuujący przestępstwo wyzysku.

Autor: radca prawny Robert Nogacki

Kancelaria Prawna Skarbiec specjalizuje się w ochronie majątku, doradztwie strategicznym dla przedsiębiorców oraz zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi.

Rezygnacja z biur na rzecz pracy zdalnej, nagradzanie rolników za redukcję śladu węglowego, inwestycje środków rozwojowych w OZE – to tylko kilka przykładów, jak za sprawą zielonej energii państwa mogą pokonać recesję gospodarczą. Bloomberg Green przygotował zestawienie pokazujące, jakie konkretnie działania warto podjąć na drodze do odbudowy gospodarczej.

Pandemia koronawirusa – choć gwałtownie zahamowała rozwój rynkowy – stała się jednocześnie nieoczekiwanym sprzymierzeńcem zielonej energii. To właśnie w niej światowi przywódcy upatrują drogi do walki z kryzysem gospodarczym. Nie bez znaczenia są także sukcesywnie spadające koszty wytwarzania czystej energii. Raport „Global Trends in Renewable Energy Investment 2020”, zlecony przez Program Ochrony Środowiska ONZ, podaje, że wydajność energii odnawialnej wzrosła w 2019 r. o 12 proc., przy czym koszt inwestycji wzrósł jedynie o 1 procent więcej niż przed rokiem. Jakie więc konkretne działania powinny podjąć rządy krajów, by rozwijać u siebie odnawialne źródła energii, a tym samym wychodzić z trudnej sytuacji ekonomicznej? Takie zestawienie przygotowała redakcja Bloomberg Green.

Korea Południowa: kryzys pokonany słońcem

Przykładem na to, że pokonanie recesji jest możliwe dzięki inwestycjom w odnawialne źródła energii jest Korea Południowa, która zastosowała tę metodę w 2008 r. 80 proc. środków rozwojowych kraju przeznaczyła na projekty związane z rozwojem OZE oraz politykę przyjazną klimatowi. Dzięki temu powstały chociażby nowe miejsca pracy. Kilka lat później Międzynarodowy Fundusz Walutowy nazwał ożywienie kraju jednym z najszybszych i odnoszących największe sukcesy na świecie, w dużej mierze za sprawą tych działań.

12 lat później Korea uznała, iż to skuteczna droga, aby i tym razem przezwyciężyć gospodarcze zawirowania – kraj, w ramach walki z ekonomicznymi skutkami koronawirusa, zainwestował już 185 mln dolarów w dotacje instalacji słonecznych na dachach domów.

– Korea Południowa w ogóle powinna być dla innych państw przykładem na to, jak dynamicznie i z sukcesem wdrażać nowoczesne rozwiązania z zakresu fotowoltaiki. Władze prowadzą tam projekt „Solar City Seoul”, który zakłada m.in. budowanie instalacji słonecznych na dachach prywatnych domów, ale także na budynkach instytucji publicznych czy w elementach infrastruktury ulicznej. U nas trend szerokiego wykorzystywania energii słonecznej jest dopiero w powijakach, ale zobowiązania Zielonego Ładu, jakie podjęliśmy, powinno go znacznie zintensyfikować – mówi Tomasz Żołyniak, prezes firmy Energia Polska.

Rolnictwo: zmiany zaczynają się w ziemi

Pośród pomysłów zaprezentowanych na łamach Bloomberg Green pojawiły się także propozycje dla rozwoju ekologicznego rolnictwa. Plan jest prosty: jeśli zadbamy o zasobność gleby w składniki odżywcze, to nie będziemy musieli poprawiać jej jakości nawozami tworzonymi na bazie paliw kopalnych. To z kolei przyczyni się do zmniejszenia produkcji zanieczyszczeń, które trafiają do wód. Istnieją naturalne rozwiązania, które zwiększają żyzność ziemi. Należy do nich np. pokrywanie gruntu kompostem, które wpływa m.in. na zatrzymanie w niej większej ilości wody. Dobrym i łatwym w realizacji sposobem jest także sadzenie drzew na obrzeżach pół uprawnych w celu stworzenia naturalnej ochrony, która zatrzyma przedmuchujący wierzchnią glebę wiatr. System dopłat na realizację takich działań mógłby znacząco wpłynąć na zminimalizowanie produkcji CO₂ w tym sektorze.

Szybkie łącze wesprze pracę z domu

Praca zdalna zyskała na popularności w dobie koronawirusa, jako bezpieczniejsza i wciąż efektywna forma wykonywania obowiązków zawodowych. Według danych GUS-u na koniec marca tego roku 11 proc. aktywnych zawodowo Polaków pracowało zdalnie. Z kolei według badań Global Workplace Analytics aż 1/3 światowej siły roboczej będzie utrzymywać praktykę pracy zdalnej także po pandemii. Nie będzie to jednak możliwe bez powszechnego dostępu do szybkiego łącza internetowego, które pozwoli na efektywne przesyłanie nawet bardzo dużych plików oraz bezproblemowe łączenie się z innymi krajami na konferencjach online. Tym samym rozwój i wdrażanie technologii 5G staje się elementem walki o bardziej ekologiczną przyszłość. Dlaczego? Ponieważ  praca wykonywana z domu równa się zmniejszonej ilości transportu i związanej z tym minimalizacji zanieczyszczeń oraz mniejszemu zużyciu energii potrzebnej do zasilenia biur.

Polska: programy rządowe walczą ze smogiem

Rozwój biznesu to jedno, ale warto pamiętać także o wspieraniu obywateli, którzy również powinni być częścią transformacji ekologicznej.

– Oszczędne energetycznie domy to mniej wydanych pieniędzy na walkę z zanieczyszczeniem powietrza, dlatego myśląc o podnoszeniu się z kryzysu gospodarczego nie możemy zapomnieć o systemowym wspieraniu obywateli w tej kwestii. W Polsce widać ruch w tym sektorze – popularnością cieszy się np. „Mój prąd”, czyli rządowy program wsparcia budowy domowych instalacji fotowoltaicznych. Aktualnie ok. 33 proc. mocy prosumenckich źródeł PV pochodzi z instalacji dofinansowanych z tego źródła. W tej chwili trwa drugi nabór. Innym programem walczącym ze smogiem, który właśnie wznowiono jest ten pt. „Czyste Powietrze”, który dotuje wymianę pieców opalanych węglem na ich ekologiczne – mówi Sebastian Biela, wiceprezes firmy Energia Polska.

Choć żaden z pomysłów zaprezentowanych na łamach Bloomberg Green nie jest możliwy do wdrożenia ad hoc to jednak wskazują one kierunek, którym kraje wychodzące z kryzysu gospodarczego powinny się inspirować. Rozwijanie technologii służących ideałom ekologicznym to bowiem podwójnie wygrana droga, bo pozwalająca podnieść nadszarpniętą gospodarkę oraz budująca grunt pod bezpieczeństwo i oszczędności na przyszłość.

Żyjemy w czasach, w których jesteśmy nieustannie testowani. Nie inaczej dzieje się w sektorze TELCO. Główne wyzwania sektora to poważne rozbieżności między konfiguracją sieci, a nowymi wzorcami ruchu, ponadto fizyczne ataki na infrastrukturę 5G (choćby domniemaną) i wyszukane formy cyberataków ze strony nowych, złych graczy.

Infrastruktura mobile zaprojektowana pod centra biznesu

Największym wyzwaniem dla Telco była nagła zmiana – w ciągu jednej nocy – ruch z centrów miast i kampusów korporacyjnych przeniósł się na przedmieścia, gdzie pracownicy umysłowi wykonują teraz prawie całą swoją pracę zdalnie.

Sieci komórkowe, zaprojektowane z myślą o całych rzeszach osób dojeżdżających do pracy, nagle zostały obciążone obsługą dużej liczby połączeń w ciągu dnia w dzielnicach mieszkaniowych. Podobnie dzieje się w obszarze Internetu szerokopasmowego. Cały ruch, który kiedyś przechodził przez sieci światłowodowe łączące biurowce na obszarach miejskich, musi teraz przeciskać się przez linie DSL funkcjonujące w podmiejskich osiedlach. Ci z dostawców, którzy w opisany sposób zaprojektowali swoje sieci znaleźli się w chwili lockdown w kłopocie, choć jak dotąd większość z nich poradziła sobie ograniczając usługi transferu strumieniowego wideo, w tym konferencji online.

Wzrost zapytań od klientów

Niemniej kompromis w zakresie jakości nie będzie dla sektora rozwiązaniem długoterminowym i spodziewamy się, że dostawcy przegrupują siły. Tym bardziej, że nowi klienci są proaktywni. Sektor zmaga się ze wzrostem zapytań: konsumenci mają czas, ale są także pod presją finansową, więc sprawdzają rachunki i chcą dostosować taryfy do potrzeb zwiększającego się obciążenia pracą z domu.

Dostawcy usług telekomunikacyjnych, którzy dotychczas nie scyfryzowali odpowiednio swoich operacji obsługi klienta mogą doświadczać opóźnień z racji nadmiaru zgłoszeń.

Jeśli wpłynie to na doświadczenia klientów, może negatywnie przełożyć się na biznes.

Równowaga w kanałach obsługi klienta

Niemniej, chociaż kanały cyfrowe są często najtańszym i najskuteczniejszym sposobem interakcji z klientami, operatorzy telekomunikacyjni szukający oszczędności nie powinni myśleć o całkowitym wycofaniu swoich salonów z ulic i centrów handlowych.

Obecność w tradycyjnych punktach handlu detalicznego jest ważnym kanałem sprzedaży nowych usług i sprzętu konsumentom coraz bardziej zainteresowanym technologiami, w tym Internetem Rzeczy. Klienci będą chcieli dotknąć nieznanych produktów, jak np. kamery monitoringu i urządzenia nasobne. Większość klientów potrzebuje wsparcia i porady, zanim kupią coś opartego o nowe technologie. Zwłaszcza, że wiedza w tym zakresie wciąż jest niewielka, czego dowodem są fizyczne ataki na (domniemaną) infrastrukturę 5G.

Edukacja społeczna

Fałszywe przekonanie o szkodliwości infrastruktury 5G najczęściej wynika właśnie z niewiedzy. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że najbezpieczniejszym miejscem do korzystania z telefonu komórkowego jest stacja bazowa. Przy stacji występują emisje o najniższej częstotliwości radiowej, również telefon komórkowy może się komunikować korzystając z niskiej mocy. Edukacja społeczna staje się kolejnym wyzwaniem dla sektora telekomunikacyjnego.

Zautomatyzowane cyberataki i algorytmy obrony

Sektor telekomunikacyjny, ale też banki, linie lotnicze i inni usługodawcy muszą zmagać się z nowymi rodzajami wielopłaszczyznowych cyberataków, w których boty są wykorzystywane do równoległego hakowania różnych usług. Automatyzacja służy cyberprzestępcom do jednoczesnego wypróbowywania poświadczeń dostępu ze skradzionych kont w wielu witrynach. Te same dane uwierzytelniające można również wykorzystać do wdrożenia wysoce ukierunkowanego ataku, w którym są wykorzystywane do działania pozornie uzasadnionego i zapewniającego bezpieczeństwo uwierzytelniania dwuskładnikowego – by oszukać ochronę.

Algorytmy wykorzystywane w Shape Security mogą wykryć, kiedy bot próbuje uzyskać dostęp do konta. Zamiast polegać na tradycyjnych formach uwierzytelniania, identyfikujemy wzorce behawioralne. Rozpoznajemy, które zachowania są cechami zautomatyzowanych ataków hakerów jak w powyższych przykładach oszustw. Zamiast natychmiastowego blokowania botów, preferujemy utrzymywanie ich pod kontrolą i badanie ich „zachowań”.

Roaming w dół

Wpływ sytuacji makro na operatorów będzie wyjątkowo silny. Dostawcy usług telekomunikacyjnych, którzy w dużej mierze polegają na wysokomarżowych przychodach z roamingu (i związanych z nimi opłatach kursowych) szczególnie silnie odczują skutki pandemii. W miarę słabnięcia przepływów pieniężnych konsolidacja w sektorze może się okazać nieunikniona, a regulatorzy w świetle wzmocnienia sektora rzadziej sprzeciwiają się fuzjom.

Jednak najzwinniejsi w sektorze telekomunikacyjnym poradzą sobie ze spowolnieniem znacznie lepiej niż inne firmy. Ograniczenie interakcji personalnych wpływa na zwiększenie zapotrzebowania na łączność innymi dostępnymi środkami. W chwili, gdy społeczności zaczną podróżować, nawet przychody z roamingu powinny ponownie rosnąć. Obecny kryzys pokazał, jak bardzo ludzie doceniają usługi telekomunikacyjne i elastyczność dostawców.

Ireneusz Wiśniewski, dyrektor zarządzający w F5 Poland

Polacy z roku na rok zwiększają poziom swoich oszczędności. Jak wskazują dane Komisji Nadzoru Finansowego depozyty gospodarstw domowych pod koniec 2019 r. wynosiły 899,9 mld zł – wynika z raportu InfoKREDYT. Jak podaje Związek Banków Polskich ponad połowa z nas oszczędności gromadzi przede wszystkim na tzw. czarną godzinę. Czy otwieramy się na inwestycje i lokowanie w nich zgromadzonych środków? Co zmieniła pandemia w naszym podejściu do zabezpieczania się finansowo na przyszłość?

Polacy dzięki temu, że oszczędzają coraz chętniej sięgają po narzędzia, które umożliwiają pomnażanie środków. Wiemy coraz więcej o inwestowaniu i chętnie tę wiedzę pogłębiamy. W praktyce nasza sytuacja materialna i świadomość finansowa ulega pozytywnym zmianom – mówi Aleksander Pawlak, Prezes Zarządu Tavex. Korzysta na tym najbardziej złoto. Warto wspomnieć o tym, że oprócz tego, że zabezpiecza nasze zasoby finansowe pozwala również na ich pomnożenie – dodaje.

Oprócz kruszcu inwestorzy decydują się na lokowanie oszczędności w nieruchomościach oraz obligacjach skarbowych (papierach wartościowych sprzedawanych przez Skarb Państwa). Niestety podobnie jak w przypadku lokat, obecnie inwestowanie w obligacje jest mniej opłacalne w porównaniu z czasem sprzed pandemii, ze względu na coraz niższe oprocentowanie. Warto jednak podkreślić, że nadal są one bezpieczną formą zabezpieczenia oszczędności, która pomaga ochronić je przed inflacją.

Dynamicznie zmieniające się wyceny spółek, nerwowa sytuacja na rynku ropy naftowej, wzrost notowań Bitcoina oraz zamrożenie rynku najmu krótkoterminowego. To nowa rzeczywistość w sektorze inwestycji. Możemy zaobserwować, że inwestycjami zaczęły się interesować osoby, które nigdy wcześniej tego nie robiły.

Warto pamiętać, że nadal jesteśmy krajem charakteryzującym się niską stopą oszczędności na tle innych członków Unii Europejskiej (3.6%). w Niemczech stopa oszczędności wynosi prawie 10%, a w przodującej pod tym względem Szwecji – nawet 16% – pokazuje raport InfoKredyt.

Co ciekawe, na początku 2020 roku Polacy wskazywali, że są zadowoleni ze swojej sytuacji finansowej (ponad 73% respondentów badania Santander Consumer Banku). Epidemia sprawiła jednak, że w ciągu zaledwie kilku tygodni znaleźliśmy się w nowej normalności. W normalności, w której podchodzimy do naszych wydatków w bardziej przemyślany sposób.

Przez ostatnie wydarzenia spowodowane pandemią COVID-19 musimy uważniej planować swoje wydatki oraz znaleźć nowe sposoby na to, aby odkładać pieniądze. To my sami jesteśmy odpowiedzialni za swoje bezpieczeństwo finansowe – wskazuje Aleksander Pawlak, Prezes Zarządu Tavex.

W poprzednim artykule (link) zwracaliśmy uwagę na fakt, że wprowadzone przez pierwszą Tarczę Antykryzysową zmiany w prawie zamówień publicznych są niewystarczające i w rezultacie nieco pozorne. Rozwiązania przyjęte w ramach Tarczy 4.0 to krok w dobrym kierunku, ponieważ poprawiają sytuację wykonawców, nadal jednak nie rozwiązują wszystkich problemów.

Dotychczasowe regulacje dawały zamawiającym możliwość zmiany umowy jedynie w przypadku, gdy jej realizacja napotkała trudności wynikające z COVID 19. Uchwalone w ramach  tzw. Tarczy 4.0 nowe przepisy[1] wskazują już w sposób jednoznaczny, że zmiany umowy o wykonanie zamówienia publicznego dokonuje się w każdym przypadku, gdy okoliczności związane pandemią wpływają na należyte wykonanie kontraktu. Podjęcie decyzji o zmianie umowy nie jest więc, jak dotychczas, pozostawione uznaniu zamawiającego. W sytuacji, gdy okoliczności związane z COVID 19 w obiektywnej ocenie wpływają na wykonanie zamówienia, zamawiający jest zobowiązany dokonać zmiany umowy. Przyjęte rozwiązanie to krok w dobrym kierunku, ale nadal to od zamawiającego zależy ocena, jaka zmiana umowy jest w tym przypadku zasadna – na przykład, czy termin wykonania umowy powinien ulec przesunięciu, a jeśli tak, to o ile.

Korzystne zmiany dla wykonawców

Nowe przepisy częściowo poprawiają sytuację wykonawców w zakresie potrącania z ich wynagrodzenia kar umownych naliczonych przez zamawiających. Wprawdzie ogólna zasada dotycząca możliwości naliczania takich kar nie została zmieniona ani zawieszona, to jednak na czas trwania zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii oraz przez 90 dni od dnia odwołania stanu, który obowiązywał jako ostatni, wyłączona została możliwość potrącenia przez zamawiającego z wynagrodzenia (lub innych wierzytelności) wykonawcy kary umownej naliczonej w związku ze zdarzeniem, które nastąpiło w trakcie epidemii lub stanu epidemicznego. W najbardziej typowym przypadku, to jest kary umownej należnej z powodu opóźnienia w wykonywaniu prac lub opóźnienia w usuwaniu wad i usterek (jeśli opóźnienie takie wystąpiło w okresie obowiązywania epidemii lub stanu epidemicznego), zamawiający będzie mógł co prawda karę nałożyć i obliczyć, ale nie pomniejszy zapłaty kolejnej faktury o kwotę tej kary, i to ani w trakcie epidemii lub stanu zagrożenia, ani przez 90 dni po ich odwołaniu. Warto podkreślić, że ustawa nie wymaga wykazania, że zdarzenie, które powoduje naliczenie kary umownej było wynikiem lub pozostawało w związku z pandemią. Wystarczy, że wystąpiło w okresie ogłoszenia stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego. Kary umownej, o której mowa powyżej, zamawiający nie może także dochodzić w analogicznym okresie z ustanowionego zabezpieczenia należytego wykonania umowy. Wyłączone są zatem czasowo obie ścieżki umożliwiające zamawiającemu faktyczne pobranie kary umownej bez zgody wykonawcy.
Regulacje Tarczy 4.0 niewątpliwie służą interesowi wykonawców i zmniejszają zagrożenie utraty płynności finansowej w trakcie realizacji zamówienia na skutek jednostronnych i często dyskusyjnych decyzji zamawiającego.

Dorota Brzezińska-Grabarczyk, adwokat, partner w Kancelarii Brzezińska Narolski Adwokaci. Specjalizuje się w rozwiązywaniu sporów sądowych z zakresu prawa pracy, prawa spółek, nieuczciwej konkurencji oraz w sprawach budowlanych. Ekspert w dziedzinie projektów inwestycyjnych.

[1] Wg stanu na dzień 10 czerwca br. Ustawa została przekazana do prac w Senacie.