Śmigłowiec w biznesie kojarzy się zwykle z maszyną dla kilku pasażerów, profesjonalną załogą i lądowaniem na dachu biurowca. To jednak nie jedyny obraz. Są też lekkie, dwumiejscowe maszyny, którymi właściciel lata sam – do domu za miastem, na spotkanie w innym mieście czy dla przyjemności. Mały śmigłowiec tego typu wymaga innego podejścia niż samochód, a decyzja o jego zakupie powinna opierać się na faktycznej ocenie tego, co taka maszyna realnie umożliwia i do jakich celów chcemy ją wykorzystać.
Czym jest mały śmigłowiec?
Chodzi o lekkie konstrukcje z silnikiem tłokowym, zabierające pilota i jednego pasażera, przeznaczone do lotów z widocznością (VFR) – w ciągu dnia, a po odpowiednim przeszkoleniu także w nocy. Maszyny takie początkowo powstały z myślą o szkoleniu pilotów i lataniu rekreacyjnym, ale nowoczesne modele w niczym nie przypominają prostych maszyn sprzed dekad. Mają kompozytowe kadłuby, nowoczesną awionikę przetwarzającą dane z dziesiątek czujników i wyposażenie kabiny, które w tej klasie maszyn jeszcze niedawno było rzadkością – klimatyzację, ogrzewanie czy gniazda do ładowania telefonu. Nowoczesny mały śmigłowiec jest konstruowany według tych samych norm certyfikacyjnych, które obowiązują większe maszyny, a jego prostsza konstrukcja ułatwia naukę pilotażu.
Lądowanie tam, gdzie nie ma lotniska
Śmigłowiec nie potrzebuje pasa startowego i to właśnie odróżnia go od samolotu. Nie oznacza to jednak, że może lądować wszędzie i bez ograniczeń. Na lotniskach obowiązują ich procedury i zgody, a na lądowiskach wpisanych do ewidencji trzeba dodatkowo zastosować się do instrukcji operacyjnej i uzyskać zgodę właściciela lub zarządzającego. Prawo lotnicze dopuszcza również lądowanie w terenie przygodnym, czyli na dowolnym miejscu, które pilot uzna za bezpieczne. Warunki są dwa: zgoda posiadacza nieruchomości, która może być ustna. Za wybór terenu i bezpieczeństwo takiego lądowania odpowiada wyłącznie pilot.
W praktyce daje to dużą swobodę. Śmigłowiec może wylądować przy domu, firmie, hotelu czy miejscu spotkania, bez dojazdu z lotniska i bez opłat lotniskowych – podróż kończy się tam, gdzie faktycznie znajduje się jej cel. Lądowanie w terenie przygodnym to standardowa, przewidziana przepisami operacja. Pilot przed przyziemieniem ocenia teren z powietrza, a niewielkie rozmiary lekkiej maszyny pozwalają korzystać z miejsc, które dla większych śmigłowców byłyby zbyt ciasne. Hałas, który najczęściej budzi obawy otoczenia, jest odczuwalny przede wszystkim podczas startu i lądowania, czyli przez krótką chwilę – po nabraniu wysokości maszyna szybko oddala się od zabudowań.
Ile trzeba się nauczyć, żeby uzyskać licencję?
Do pilotowania śmigłowca potrzebna jest licencja. Właściciel małej maszyny ma do wyboru dwie: licencję pilota lekkich statków powietrznych LAPL(H) oraz licencję pilota turystycznego PPL(H). Obie wymagają ukończonych siedemnastu lat, ważnego orzeczenia lotniczo-lekarskiego i szkolenia teoretycznego, a różnią się zakresem szkolenia w locie i uprawnień.
LAPL(H) wymaga co najmniej 40 godzin szkolenia w locie i uprawnia do pilotowania śmigłowców jednosilnikowych o maksymalnej masie startowej do 2000 kg, z maksymalnie trzema pasażerami na pokładzie – to w zupełności wystarcza do latania małymi śmigłowcami. PPL(H) wymaga co najmniej 45 godzin, z czego część z instruktorem, a część samodzielnie pod jego nadzorem, i nie wiąże się z tymi ograniczeniami. Licencję LAPL(H) można później rozszerzyć do PPL(H): dotychczasowe szkolenie zostaje zaliczone, a uzupełnienie obejmuje co najmniej pięć godzin lotów z instruktorem i jeden samodzielny lot po trasie. Obie licencje uprawniają wyłącznie do latania bez wynagrodzenia – właściciel może zabrać na pokład rodzinę, współpracownika czy klienta, ale nie może świadczyć usług przewozu.
Szkolenie zaczyna się zwykle od lotu zapoznawczego z instruktorem, który pozwala sprawdzić predyspozycje oraz na czym to poleca, przed podjęciem decyzji o kursie. Sama nauka pilotażu śmigłowca uchodzi za trudniejszą niż samolotu, głównie ze względu na zawis, który wymaga precyzyjnej koordynacji od pilota.
Pogoda, zasięg i dwa fotele
Mały śmigłowiec lata wyłącznie według przepisów dla lotów z widocznością (VFR – Visual Flight Rules). Pilot leci, widząc teren przed sobą, a trasę planuje tak, by omijać chmury, mgłę i silny wiatr. Sprawdzenie prognozy przed każdym lotem i rezygnacja ze startu, gdy warunki budzą wątpliwości, to podstawa dobrej praktyki lotniczej i najprostszy sposób dbania o bezpieczeństwo własne oraz pasażera. Przy regularnych podróżach wystarczy więc uwzględniać pogodę w planie dnia, podobnie jak robi się to przed dłuższą trasą samochodem.
Ograniczeniem jest też pojemność kabiny, w której oprócz pilota mieści się jeden pasażer i niewielki bagaż. To wyklucza loty z zespołem firmowym, ale w zupełności wystarcza do codziennych zastosowań właściciela firmy – przelotu między domem a biurem, wizyty w oddziale w innym mieście czy spotkania z kontrahentem, do którego podróż samochodem zajęłaby pół dnia. Po godzinach ta sama maszyna sprawdza się równie dobrze prywatnie – na weekendowy wylot nad jezioro, w góry czy do rodziny w sąsiednim regionie. Zasięg lekkich śmigłowców pozwala pokonywać trasy regionalne, a także wiele połączeń między dużymi miastami, bez międzylądowania.
Koszty inne niż w samolocie
Śmigłowiec jest droższy w utrzymaniu niż samolot o podobnej wielkości i wynika to z jego konstrukcji. Wirniki, przekładnie, łopaty i elementy układu sterowania to części z ograniczonym resursem – po określonej liczbie godzin lotu lub okresie kalendarzowym muszą zostać wymienione niezależnie od tego, w jakim są stanie. Do tego dochodzą remonty główne silnika, wyższe niż w przypadku samolotów składki ubezpieczeniowe oraz hangar, w praktyce niezbędny.
Część z tych kosztów jest stała, więc im więcej się lata, tym niższy jest koszt pojedynczej godziny. Dlatego już przy zakupie warto pomyśleć o tym, kto będzie pilnował terminów, przepisów czy serwisował maszynę. JB Aviation, autoryzowany przedstawiciel m.in. Bell Textron i Guimbal, prowadzi własną obsługę techniczną śmigłowców oraz zarządzanie ciągłą zdatnością do lotu (CAMO). Właściciel nie musi więc sam śledzić resursów ani planować przeglądów, co pozwala skupić się na korzystaniu z maszyny oraz radości z latania.
Dla kogo mały śmigłowiec ma sens?
Najwięcej zyskuje osoba, która chce latać sama, ma powtarzalne trasy w promieniu kilkuset kilometrów, dysponuje miejscem na lądowanie przy domu lub firmie i jest gotowa poświęcić kilka miesięcy na szkolenie. Dla kogoś, kto chce być wożony, pracować w trakcie lotu albo podróżować w większym gronie, lepszym wyborem będzie wynajem maszyny z pilotem lub większy śmigłowiec z zawodową załogą. Mały śmigłowiec to przede wszystkim decyzja o nowym sposobie poruszania się, a nie o kolejnym firmowym środku transportu – i właśnie tak warto o nim myśleć na etapie planowania.