Przychody dużych przedsiębiorstw wzrosły w pierwszej połowie 2026 r. o 8,3 proc., podczas gdy małych o 2,8 proc. Największe firmy osiągały też wyższą marżę EBITDA i miały niższy wskaźnik zadłużenia. Raport Alior Banku pokazuje jednak, że lepsze wyniki całych branż nie zawsze oznaczają poprawę sytuacji większości działających w nich podmiotów. W górnictwie marża mocno wzrosła, a udział rentownych firm spadł.
Przedsiębiorstwa niefinansowe zatrudniające co najmniej 10 osób wypracowały w pierwszym półroczu 2026 r. 3,098 bln zł przychodów ze sprzedaży, o 6,6 proc. więcej niż rok wcześniej. Koszty operacyjne zwiększyły się wolniej, o 5,9 proc. Marża EBITDA wzrosła z 8,2 do 8,8 proc. — wynika z opublikowanego 29 października „Monitora sektorowego” Alior Banku, przygotowanego przez Bartosza Bartoszuka na podstawie danych GUS.
Analiza obejmuje 47 331 podmiotów, o 1,8 proc. mniej niż przed rokiem. Nie dotyczy mikrofirm zatrudniających mniej niż 10 osób. Wielkość przedsiębiorstw określono według zatrudnienia: małe to podmioty mające 10–49 pracowników, średnie 50–249, a duże co najmniej 250.
Duże przedsiębiorstwa odpowiadają za prawie dwie trzecie sprzedaży
Duże firmy osiągnęły 1,945 bln zł przychodów ze sprzedaży, czyli 62,8 proc. wartości dla całej badanej grupy. Ich wyniki mają więc największy wpływ na łączne wskaźniki. Średnie przedsiębiorstwa wypracowały 772 mld zł, a małe 381 mld zł.
| Wielkość firmy | Przychody ze sprzedaży w I półroczu 2026 r. | Zmiana przychodów r/r | Marża EBITDA | Płynność bieżąca |
|---|---|---|---|---|
| Małe, 10–49 pracowników | 381 mld zł | +2,8% | 8,3% | 1,83 |
| Średnie, 50–249 pracowników | 772 mld zł | +4,5% | 8,3% | 1,60 |
| Duże, co najmniej 250 pracowników | 1 945 mld zł | +8,3% | 9,1% | 1,46 |
Źródło: Alior Bank na podstawie GUS. Płynność bieżąca to relacja aktywów obrotowych do zobowiązań krótkoterminowych.
Przewaga największych podmiotów była szczególnie widoczna w handlu hurtowym. Ich sprzedaż zwiększyła się o 10,4 proc., wobec 4 proc. w małych firmach i 3,5 proc. w średnich. W przetwórstwie przemysłowym przychody dużych przedsiębiorstw wzrosły o 5,4 proc., małych o 2,1 proc., a średnich o 1,2 proc.
Według analityka Aliora większa skala działalności sprzyjała osiąganiu wyższej rentowności. Małe firmy miały natomiast wyższy wskaźnik płynności bieżącej, wskazujący na większe pokrycie zobowiązań krótkoterminowych aktywami obrotowymi. Nie oznacza to jednak, że cała ta nadwyżka miała postać gotówki — aktywa obrotowe obejmują również należności i zapasy.
W górnictwie marża rośnie, ale mniej firm jest rentownych
Najmocniejszy wzrost sprzedaży odnotowało górnictwo: o 22,7 proc. rok do roku. Marża EBITDA tej sekcji zwiększyła się z 4,8 do 17,2 proc. Bank wiąże poprawę przede wszystkim ze wzrostem cen miedzi i srebra.
Jednocześnie udział rentownych firm w górnictwie spadł z 72,2 do 63,6 proc. Według autora raportu bardzo dobre wyniki największych producentów rud metali podniosły wskaźniki całej sekcji, podczas gdy segment węglowy, mniejsze kopalnie i podmioty usługowe nadal pozostawały pod presją.
To istotne rozróżnienie przy ocenie koniunktury. Marża liczona dla całej branży pokazuje jej łączny wynik w relacji do przychodów, a udział rentownych podmiotów — jak powszechna jest rentowność wśród firm. Oba wskaźniki mogą zmieniać się w przeciwnych kierunkach.
W całej badanej grupie udział rentownych przedsiębiorstw wzrósł z 69 do 70,2 proc. Poprawa była widoczna m.in. w informacji i komunikacji oraz handlu. W budownictwie wskaźnik obniżył się natomiast do 59,1 proc., a w hotelarstwie i gastronomii do 61,5 proc.
Rolnictwo i energetyka pod presją
W rolnictwie przychody spadły o 8,8 proc., podczas gdy koszty operacyjne zmniejszyły się o 6,5 proc. Marża EBITDA obniżyła się z 13,1 do 11,6 proc. Rentownych było 46,6 proc. badanych podmiotów tej sekcji, wobec 52,2 proc. rok wcześniej.
Alior wskazuje na spadki cen produktów rolnych związane z wysoką podażą mleka, żywca i zbóż oraz konkurencją na rynku europejskim. Firmy nie mogły równie szybko ograniczyć wydatków, ponieważ cykle hodowli i upraw utrudniają natychmiastowe dostosowanie produkcji.
W energetyce problemem był szybszy wzrost kosztów niż sprzedaży. Przychody zwiększyły się o 11,7 proc., a koszty operacyjne o 12,8 proc. Marża EBITDA spadła z 13,7 do 12,4 proc. W hotelarstwie i gastronomii obniżyła się z 11,2 do 10,6 proc., mimo wzrostu sprzedaży o 7,5 proc.
Koszty płac rosną wolniej. Zatrudnienie lekko spadło
Koszty wynagrodzeń badanych przedsiębiorstw wzrosły o 5,8 proc., wobec 9,2 proc. rok wcześniej. To wyhamowanie ograniczało presję na marże, choć różnice między branżami pozostawały duże. W opiece zdrowotnej wydatki na wynagrodzenia zwiększyły się o 12,2 proc., a w informacji i komunikacji o 9,2 proc.
Jednocześnie zatrudnienie w całej analizowanej grupie zmniejszyło się o 0,2 proc., do około 5,58 mln osób. W górnictwie spadło o 7 proc., w działalności profesjonalnej, naukowej i technicznej o 5,6 proc., a w budownictwie o 1,8 proc. W handlu wzrosło o 1 proc., a w transporcie o 1,1 proc.
W dłuższym okresie praca pochłania coraz większą część kosztów przedsiębiorstw. Udział wynagrodzeń w kosztach rodzajowych wzrósł z 12,6 proc. w pierwszej połowie 2019 r. do 14,4 proc. w analogicznym okresie 2026 r. Bank zwraca uwagę, że większa zależność od wydatków na pracę i usługi zewnętrzne może utrudniać szybkie ograniczanie kosztów przy osłabieniu sprzedaży.
Inwestycje odbijają, na płatności trzeba czekać dłużej
Nakłady inwestycyjne analizowanych firm wyniosły 118,3 mld zł i były o 12,4 proc. wyższe niż przed rokiem. W transporcie wzrost sięgnął 55 proc. Relacja inwestycji do amortyzacji zwiększyła się dla całej grupy z 1,21 do 1,31, co według Aliora wskazuje na szybszą rozbudowę i modernizację majątku.
Wskaźnik zadłużenia ogólnego, czyli relacja zobowiązań do aktywów, obniżył się o około 0,5 pkt proc., do 43,8 proc. Bank zaznacza, że nastąpiło to mimo wzrostu nominalnej wartości zobowiązań: aktywa zwiększały się szybciej.
Płynność bieżąca pozostała niemal bez zmian, na poziomie 1,54 wobec 1,53 rok wcześniej. Wydłużył się jednak czas oczekiwania na pieniądze od odbiorców. Rotacja należności handlowych wzrosła z 44 do 45 dni, a rotacja zapasów z 36,9 do 37,7 dnia. Oznacza to dłuższe związanie części środków w bieżącej działalności, nawet przy poprawie marży.
Źródło: Alior Bank, „Monitor sektorowy. Wyniki finansowe podmiotów zatrudniających powyżej 9 osób w pierwszej połowie 2026 r.”, Bartosz Bartoszuk, 29 października 2026 r., na podstawie danych GUS. Marża EBITDA jest miarą wyniku przed odsetkami, podatkiem dochodowym i amortyzacją; nie jest tożsama z rentownością netto. Dane nie obejmują mikrofirm.
