Sunday Energy wchodzi na rynek węgierski

Ekspansja spółki Sunday Energy S.A. na rynkach zagranicznych będzie opierać się na współpracy z partnerami z rynków lokalnych, oferującymi urządzenia PV pod marką Sunday Energy. Wybór Węgier do programu pilotażowego wynika z relacji handlowych spółki oraz dynamicznego rozwoju segmentu OZE w tym kraju. Węgry zakładają do 2030 roku osiągnięcie 90-proc. poziomu neutralności klimatycznej. Sunday Energy planuje w połowie kolejnego roku debiut na rynku NewConnect, a wcześniej, w okresie do końca bieżącego okresu – emisję akcji o wartości do 4 mln zł na platformie Crowdconnect.pl.

Działalność Sunday Energy opiera się na podstawowym filarze fotowoltaicznym, bazującym na imporcie  i sprzedaży paneli PV oraz innych komponentów (m.in. inwertery). Spółka rozwija także projekty deweloperskie własnych farm fotowoltaicznych (aktualnie trwają prace nad projektami o mocy 10 MW, w przygotowaniu inwestycje rzędu 100 MW). W drugim rozwijanym segmencie new business celem Sunday Energy jest budowa uzupełniających usług, oferujących klientom dodatkową wartość dodaną. Pierwszą
z nich stanowią rozwiązania ukierunkowane na poprawę komunikacji oraz rozwój narzędzi do zarządzania ofertami i usługami w relacji między firmami instalatorskimi a klientami detalicznymi. Druga grupa usług bazuje na oferowaniu wsparcia dla instytucji finansujących rynek OZE (m.in. firm leasingowych) w zakresie demontażu, testowania, serwisu, magazynowania i dalszej sprzedaży paneli i urządzeń PV.

Stabilny i systematyczny wzrost skali biznesu Sunday Energy w Polsce i pozytywne przyjęcie przez rynek rozwijanej oferty sprzedaży komponentów PV skłoniły nas do poszukiwania nowych, zagranicznych kierunków zbytu. Podjęliśmy decyzję o wejściu do Węgier z uwagi na atrakcyjność rynku ukierunkowaną na rozwój odnawialnych źródeł energii, a jednocześnie wypracowane relacje z lokalnym dystrybutorem. Współpraca w oparciu o model partnerski pozwoli nam z jednej strony zaoferować najwyższej jakości urządzenia, z drugiej umożliwia wykorzystanie know how i wiedzy dot. specyfiki rynku węgierskich kooperantów, którzy już odbierają pierwsze zapytania o produkty z naszego asortymentu – mówi Michał Sochacki, Prezes Zarządu Sunday Energy S.A.

Węgierski rząd zapowiada osiągnięcie neutralności energetycznej na poziomie 90 proc. do 2030 roku (jednocześnie w tym okresie zaprzestając produkcji energii opartej na węglu). Główną składową rozwijanego miksu energetycznego kraju będzie fotowoltaika oraz energetyka jądrowa. Rozwój segmentu OZE jest wspierany przez szereg zachęt i ułatwień, jak dopłaty i bezkosztowe pożyczki (w tym do realizacji prosumenckich instalacji PV).

– Pierwszą sprzedaż chcemy zrealizować na przełomie 2020 i 2021 roku. Co ważne, panele i urządzenia PV będą oferowane pod marką Sunday Energy – dodaje Michał Sochacki.

Sunday Energy zakłada przeprowadzenie do końca 2020 roku emisji akcji na platformie Crowdconnect.pl. Spółka planuje pozyskać do 4 mln zł, dedykowanych wzrostowi skali sprzedaży paneli i inwerterów oraz rozwojowi nowych usług dla branży, takich jak zarządzanie komponentami PV na rynku wtórnym i budowa narzędzi poprawiających współpracę między instalatorami i klientami detalicznymi.

Spółka współpracuje z wiodącymi globalnymi producentami wysokiej jakości ogniw słonecznych, jak Anhui Daheng Energy Technology Co., Ltd., znany pod marką DAH Solar. Koncern posiada sieć sprzedaży w ponad 50 krajach, istnieje na rynku od 2009 roku i dynamicznie buduje portfel rozwiązań patentowych. Panele DAH Solar zostały zatwierdzone przez międzynarodową certyfikację TUV, CE, CEC, INMETRO, FIDE.

– Krajowy rynek pozostaje dla Sunday Energy podstawowym kierunkiem o nieograniczonych możliwościach rozwoju skali biznesu. Dotychczasowe dane wskazujące na dynamiczne wzrosty mocy zainstalowanej w fotowoltaice, jak również polityka gospodarcza zakładająca udział energii PV w 2030 roku na poziomie kilkukrotnie wyższym wobec 2,7 GW obecnie, pozwalają nam z optymizmem patrzeć w przyszłość  – podsumowuje Prezes Zarządu.

W III kwartale Alior Bank wraca na ścieżkę wzrostu

W III kwartale Alior Bank wraca na ścieżkę wzrostu: 82 mln zł zysku netto, wysoka zdolność operacyjna i rekordowa wartość udzielonych kredytów hipotecznych.

Dzięki wyróżniającej się ofercie produktowej oraz wysokiej jakości świadczonych usług, mimo trudnego otoczenia makroekonomicznego, w III kwartale br. Alior Bank wypracował 892,7 mln zł przychodów i zakończył każdy z trzech miesięcy dodatnim wynikiem finansowym, z łącznym zyskiem netto w wysokości 81,8 mln zł. Stałe wzmacnianie relacji z klientem oraz rozbudowywanie portfolio produktów i usług banku przełożyło się na wzrosty kluczowych wolumenów. Na koniec kwartału Alior Bank wzmocnił swój udział w rynku kredytów hipotecznych, osiągając rekordową sprzedaż o wartości 0,96 mld PLN, co oznacza wzrost o 45 proc. kw./kw. oraz 100 proc. wzrost r/r. Bank konsekwentnie utrzymuje bezpieczną pozycję kapitałową – współczynnik TIER1 na koniec III kw. znajduje się na poziomie 12,98 proc., co oznacza 2,2 mld zł nadwyżki kapitału ponad minimalne wymogi regulacyjne. Natomiast koszty ryzyka w III kw.’20 zmniejszyły się o 68 proc., w stosunku do kosztów II kwartału’20 z 915 mln zł do 289 mln zł.

– Konsekwentnie pracujemy na rzecz wysokiej jakości produktów i usług, dopasowanych do aktualnych potrzeb i oczekiwań klientów, dzięki temu możliwe jest budowanie partnerskich, długotrwałych relacji z naszymi klientami. Doceniają oni bank zarówno za ofertę produktową, jak i za rozwiązania technologiczne – mówi Iwona Duda, Wiceprezes Zarządu Alior Banku, kierująca pracami zarządu. – Solidny wynik w III kwartale jest również efektem konserwatywnego systemu zarządzania ryzykiem, który przyjęliśmy w II kwartale. Nowe kryteria mają zastosowanie do wszystkich segmentów produktów oferowanych przez Alior Bank. Wraz z rotacją dotychczasowego portfela kredytów, której horyzont nie jest odległy, nowy portfel kredytowy będzie miał coraz większy udział w portfelu ogółem kwartał do kwartału. To znacząco przełoży się na jakość naszych aktywów – dodaje.

Coraz więcej klientów z długotrwałą relacją

Liczba klientów indywidualnych wzrosła o blisko 200 tys. r/r, w III kw.’20 zanotowano 6 proc. wzrost liczby nowych rachunków z kartą debetową oraz 4 proc. wzrost liczby klientów z systematycznymi wpływami.

Wraz z budowaniem długotrwałej relacji z klientem Alior Bank skutecznie realizuje swój cel wzmacniania roli bankowości cyfrowej. – W analizowanym okresie liczba użytkowników aplikacji Alior Mobile wyniosła 585 tys., co oznacza 47 proc. wzrost w ciągu roku. Dodatkowo, sprzedaż rachunków osobistych i kont oszczędnościowych w kanałach zdalnych wzrosła r/r o 7 proc. Poprzez kolejne wdrożenia i usprawnienia chcemy rozwijać kanały zdalne Alior Banku, dzięki którym nasi klienci w sposób łatwy i bezpieczny mogą zarządzać swoimi finansami. Wdrażamy także usługi, które odpowiadają na potrzeby klientów związane z ich codzienną aktywnością wychodząc naprzeciw zmieniającym się oczekiwaniom – mówi Iwona Duda, Wiceprezes Zarządu Alior Banku, kierująca pracami zarządu.

Bezpieczna pozycja kapitałowa i poziom ryzyka pod kontrolą

Poziomy współczynników kapitałowych TIER1 oraz TCR na koniec III kw. 2020 pozostawiają znaczne bufory ponad minima regulacyjne na poziomie odpowiednio: 448 p.b. (2 196 mln PLN) oraz 491 p.b. (2 405 mln PLN). Pozycja płynnościowa jest utrzymywana również na bezpiecznym poziomie, co potwierdza wysoki poziom wskaźnika LCR, który wyniósł w trzecim kwartale 170 proc.

– W trudnych warunkach ekonomicznych, z jakimi dziś się mierzymy, szczególnie ważna jest optymalizacja kosztów i procesów. Są to działania, które skutecznie wdrażamy w celu maksymalizacji przychodu i zminimalizowania negatywnego wpływu epidemii COVID-19 na wyniki finansowe całej Grupy Kapitałowej – wyjaśnia Agnieszka Nogajczyk-Simeonow, Wiceprezes Zarządu Alior Banku, odpowiedzialna za obszar finansów.

Po znacznym wzroście kosztów ryzyka w II kw. 2020 roku, w minionym III kwartale bank odnotował powrót do typowych dla siebie poziomów. Porównując kwartał do kwartału zmniejszyły się one o 68 proc., z 915 mln zł w II kw.’20 do 289 mln zł w III kw.’20, a współczynnik CoR spadł odpowiednio z 5,9 proc. do 1,9 proc. Po trzech kwartałach 2020 roku wskaźnik C/I wyniósł 48,8 proc.

– W przypadku w miarę stabilnej i przewidywalnej sytuacji makroekonomicznej oraz braku znaczących zdarzeń jednorazowych, koszty ryzyka powinny stanowić około 2 proc. w ujęciu kwartalnym. To są założenia, które chcielibyśmy zrealizować w IV kwartale – mówi Maciej Brzozowski, Wiceprezes Zarządu Alior Banku odpowiedzialny za obszar ryzyka.

Rozwój biznesu i rekordowa wartość udzielonych kredytów hipotecznych

W trzecim kwartale br. Alior Bank osiągnął wzrosty kluczowych wolumenów. Aktywa na koniec września wyniosły 77,7 mld PLN (+1 proc. r/r), a wartość depozytów 65,9 mld PLN (+1,7 proc. r/r). Bank poprawił również liczbę klientów w poszczególnych segmentach. Liczba klientów detalicznych w III kw.’20 wyniosła 4,3 mln, co oznacza wzrost w porównaniu do analogicznego okresu w 2019 roku o 4,9 proc. Bank urósł także w bazie klientów biznesowych, gdzie odnotował 9,4 proc. wzrost, dający wynik 235 tys. firm korzystających z usług banku.

W III kw. ’20 bank po raz pierwszy odnotował odbicie w sprzedaży pożyczek gotówkowych – z 0,98 mld PLN w II kw.’20 do 1,16 mld PLN w III kw. Ten wzrost popytu może świadczyć o stopniowej adaptacji społeczeństwa do sytuacji gospodarczej. Jednocześnie pozytywny trend utrzymuje się w sprzedaży kredytów hipotecznych. W III kw.’20 ich sprzedaż była rekordowa i wyniosła 0,96 mld PLN, co oznacza wzrost o 45 proc. kw./kw. oraz 100 proc. wzrost r/r. Tym samym Alior Bank w minionym kwartale osiągnął udział rynkowy na poziomie ok. 7 proc.

– Silny wzrost w segmencie kredytów hipotecznych daje możliwość zrównoważenia wyników sprzedaży w stosunku do innych produktów kredytowych. Jesteśmy bardzo zadowoleni z takiego wyniku, gdyż w ten sposób pozyskujemy aktywnych klientów, którzy będą współpracowali z nami przez dłuższy czas. Będziemy nadal rozwijali ten segment sprzedaży – mówi Dariusz Szwed, Wiceprezes Zarządu Alior Banku, odpowiedzialny za produkty i sprzedaż w zakresie klienta indywidualnego i biznesowego.

Transformacja bazy klientów biznesowych

Liczba klientów w segmencie mikro wyniosła na koniec III kwartału 205 tys. (+13 proc. r/r). W tym czasie widoczny jest wzrost o 12 p.p. udziału nowych rachunków mikro z kartą debetową. Jednocześnie już 70,7 tys. przedsiębiorców z tego segmentu płaciło składki ZUS oraz podatki za pośrednictwem konta w Alior Banku.

Pokrycie nowej sprzedaży kredytów dla mikrofirm gwarancjami BGK utrzymuje się na poziomie powyżej 90 proc. Zaktualizowana polityka kredytowa oraz wdrożenie nowego systemu kredytowego powodują wzrost jakości nowej sprzedaży.

W III kw. 2020 r. nastąpił spadek liczby nowych klientów biznesowych w stosunku do II kw. 2020 r. Jest on pochodną ograniczeń wprowadzonych na skutek epidemii COVID-19. Nowa akwizycja realizowana jest jednak z wyższym uproduktowieniem i skoncentrowaniem na budowaniu głównej relacji. W III kw.’20 odnotowano 11 proc. wzrost r/r liczby klientów korzystających z produktu BankConnect, który pozwala na integrację systemów księgowych klienta z BusinessPro.

– Co istotne, Alior Bank posiada stosunkowo niski udział klientów biznesowych z branż najbardziej zagrożonych wpływem COVID-19. W segmencie klienta biznesowego 63 proc. portfela to branże niskiego ryzyka, 24 proc. to firmy zakwalifikowane do średniego ryzyka, natomiast zaledwie 13 proc. firm zostało zdefiniowanych jako wrażliwe na rozwój pandemii i jej skutki – podkreśla Dariusz Szwed.

Rekordy w kluczowych spółkach Grupy

– W ostatnich miesiącach wyróżniające się wyniki odnotowały także spółki należące do Grupy Alior Banku. W III kw.’20 Alior TFI osiągnął rekordową sprzedaż netto zarządzanych przez siebie funduszy inwestycyjnych osiągając wartość 287 mln PLN. Wartość aktywów pod zarządzaniem funduszy otwartych Alior TFI wzrosła r/r o 57 proc. do niemal 920 mln PLN. Z kolei Alior Leasing zrealizował sprzedaż na poziomie 1,6 mld PLN, z czego 634 mln PLN to wynik za III kw.’20 (+ 12 proc. r/r). Jest to wynik sugerujący odreagowanie zachowań klientów po trudnym II kwartale. Liczymy na kontynuację tych trendów w kolejnym okresie – komentuje Iwona Duda.

Na koniec września saldo portfela należności leasingowych wyniosło 5,3 mld PLN i było wyższe o 0,4 mld PLN niż na koniec III kw. 2019 roku. Liczba klientów spółki wzrosła r/r o 14,3 tys. i wynosi 65,3 tys. Z kolei liczba podpisanych umów w portfelu Alior Leasing to 90,1 tys. (+ 19 tys. r/r).

Rozwój innowacji i udogodnień dla klientów

– W drugiej połowie roku bank konsekwentnie rozwijał kanały zdalne, stale pracujemy nad nowymi rozwiązaniami, które ułatwiają zdalne bankowanie naszym klientom. Mamy ambitne plany i szereg wdrożeń, które jeszcze w tym roku będą do dyspozycji użytkowników – mówi Iwona Duda, Wiceprezes zarządu Alior Banku kierująca pracami zarządu.

W III kw.’20 Alior Bank promował zdalne kanały bankowości, które umożliwiały klientom korzystanie z usług bez wychodzenia z domu. Wśród wprowadzonych w tym okresie narzędzi znajduje się między innymi wykorzystanie biometrii w celu identyfikacji klienta w procesie otwarcia rachunku. Całkowicie zdalny proces zakładania Konta Jakże Osobistego został wprowadzony w aplikacji dzięki rozwiązaniu video selfie. Bank rozszerzył także oferowane usługi z zakresu otwartej bankowości poprzez udostępnienie podglądu rachunków z siedmiu innych banków poprzez bankowość w Alior Online.

Kolejnym wdrożeniem w kanałach cyfrowych banku jest m.in. udostępnienie klientom usługi moBILET do zakupu biletów komunikacji miejskiej oraz parkingowych za pomocą aplikacji, a już niebawem klienci Alior Banku będą mogli skorzystać z możliwości, jaką daje Autopay – system automatycznych opłat za przejazdy autostradami.

Dzięki szybkiemu reagowaniu na zmieniające się otoczenie oraz dostosowywaniu oferty do oczekiwań klientów, Alior Bank został wyróżniony w niezależnych rankingach. Bank otrzymał pierwsze miejsce w zestawieniu „Bank przyjazny Firmie” magazynu „Forbes” oraz pierwsze miejsca w kluczowych kategoriach „Bankowość tradycyjna” i „Bankowość zdalna” w rankingach tygodnika „Newsweek”.

W ramach synergii z Grupą PZU, Alior Bank kontynuuje rozwój platformy Cash, która pozwala na skorzystanie z oferty pożyczki gotówkowej przez pracowników firm, które chcą dołączyć do platformy. Korzystać z niej mogą m.in. pracownicy spółki Link4. Rozwiązanie będzie udostępniane kolejnym pracodawcom, chętnym do skorzystania z takiej możliwości.

Kluczowe wskaźniki finansowe w III kw. 2020 roku:

  • Przychody: 892,7 mln zł; zysk netto: 81,8 mln zł.
  • Wskaźnik ROE w III kw. 2020 na poziomie 5,1 proc.
  • Bezpieczna pozycja kapitałowa oraz płynnościowa banku. Współczynnik TIER1 na poziomie 12,98 proc., a TCR 15,41 proc. Nadwyżka ponad wymogi regulacyjne dla TIER1 wynosi 448 p.b. (2 196 mln zł), a TCR 491 p.b. (2 405 mln zł).
  • Koszty ryzyka na poziomie 1,9 proc. w ujęciu QTD (vs. 5,9 proc. w II kw.’20). Stosunkowo niski udział klientów biznesowych z branż najbardziej zagrożonych wpływem COVID-19.
  • Marża odsetkowa netto (NIM) banku w analizowanym okresie wyniosła 3,71 proc.

Koniec ze sztucznym wszczynaniem postępowań karno-skarbowych przeciw przedsiębiorcom

Przez 4 lata i 11 miesięcy fiskus kontrolował i sprawdzał rozliczenia przedsiębiorcy za 2011 r. Na miesiąc przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego organy ścigania wszczęły wobec przedsiębiorcy postępowanie karno-skarbowe, na co powołał się fiskus, skutecznie zawieszając z tego powodu bieg terminu przedawnienia zobowiązania. W wydanym 19 sierpnia 2020 r. wyroku WSA w Łodzi, powołując się na najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, potępił takie zachowanie organów:

Jeżeli od dnia wszczęcia postępowania karno-skarbowego do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie były podejmowane w postępowaniu karno-skarbowym żadne czynności procesowe, należy uznać, że postępowanie to zostało wszczęte w celu sztucznego utrzymania stanu wymagalności zobowiązania podatkowego” (sygn. akt I SA/Łd 45/20). To bardzo dobra i korzystna wiadomość dla przedsiębiorców.

Nabycie usług naprawczych i transportowych

Jedna z polskich spółek akcyjnych nabyła w 2011 r. usługi transportowe na terenie kraju oraz usługi naprawy maszyn i pieca od jednego kontrahenta. W styczniu 2017 r. naczelnik urzędu skarbowego określił spółce wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2011 r. w innej wysokości, niż to spółka wykazała w złożonej przez siebie deklaracji. W wyniku przeprowadzonej w firmie kontroli, jak i późniejszego postępowania podatkowego organ podatkowy stwierdził, że wystawione przez tego kontrahenta faktury nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, przez co firma zawyżyła VAT naliczony.

Wszczęcie postępowania karno-skarbowego

Dyrektor izby administracji skarbowej, jako organ wyższego stopnia, w listopadzie 2019 r. w odpowiedzi na odwołanie spółki wskazał, że postanowieniem z 1 grudnia 2016 r. zostało wszczęte w tej sprawie dochodzenie w postępowaniu karno-skarbowym w zakresie podania nieprawdy w składanych w urzędzie skarbowym deklaracjach VAT-7 za miesiące od stycznia do grudnia 2011 r., co doprowadziło do uszczuplenia należnego podatku od towarów i usług, a zatem do przestępstwa określonego w art. 56 § 2 w zw. z art. 6 § 2 Kodeksu karnego skarbowego. Jak poinformował spółkę organ, w związku z powyższym uległ zawieszeniu bieg terminu przedawnienia spornego zobowiązania podatkowego, dlatego też prowadzenie postępowania podatkowego za poszczególne miesiące 2011 r. jest dopuszczalne, bo dochodzenie to nadal nie zostało zakończone.

Dyrektor poinformował również, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż firma nie mogła nabyć zakwestionowanych usług, bowiem w 2011 r. świadczący je usługodawca nie prowadził rzeczywistej działalności gospodarczej w ich zakresie. Zdaniem organu spółka nie dochowała więc należytej staranności w doborze kontrahenta, stąd odliczenie VAT z wystawionych przez niego faktur zwyczajnie jej nie przysługuje.

Procedura weryfikacji kontrahentów nie taka, jakby tego chciał organ

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozstrzygając wniesioną przez firmę skargę, zgodził się z organami podatkowymi, że przedsiębiorca, od którego spółka nabyła zakwestionowane usługi, nie był ich rzeczywistym świadczeniodawcą. Co prawda usługi zostały wykonane, ale przez inny podmiot, niebędący wystawcą spornych faktur.

Sąd jednak nie zgodził się z opinią organów, jakoby spółce nie można było przypisać dobrej wiary przy doborze kontrahenta. Posiadała ona bowiem przy prowadzeniu swojej działalności procedurę weryfikacji kontrahentów, tyle tylko, że nie tak wnikliwą, jakby chciał tego organ. Ale m.in. świadkowie potwierdzili, że firma oczekiwała okazania referencji od dostawcy usług. Do tego usługi zostały w rzeczywistości dokonane, co usprawiedliwia spółkę, która w tych okolicznościach nie dociekała, czy wykonujący je pracownicy, czy też samochody transportowe należą do wystawcy faktury.

Postępowanie wszczęte na 30 dni przed przedawnieniem

Jednak WSA w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję dyrektora izby administracji skarbowej jeszcze z innej przyczyny, którą, mimo że skarżąca spółka nie wskazała jej w skardze, wziął pod uwagę z urzędu. Chodziło o powołanie się przez organ podatkowy na zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego spółki z powodu wszczęcia dochodzenia w sprawie karno-skarbowej. Było to zobowiązanie za 2011 r., a zawieszające bieg terminu przedawnienia dochodzenie zostało wszczęte 1 grudnia 2016 r., czyli na 30 dni przed upływem tego terminu.

„Nie podano jednak żadnych informacji, czy w toku tego postępowania zostały podjęte jakiekolwiek czynności, co pozwoliłby Sądowi ocenić, czy postępowanie karno-skarbowe rzeczywiście się toczy, czy też stan wymagalności zobowiązania podatkowego utrzymywany jest sztucznie” (wyrok WSA w Łodzi z 19 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Łd 45/20).

Nadmierne wydłużanie terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych

Sąd, przywołując orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, przypomniał, że ustawodawca, kształtując regulacje w zakresie zawieszenia lub przerwania biegu przedawnienia, powinien brać pod uwagę również okoliczności faktyczne istniejące przy egzekwowaniu zobowiązań podatkowych, takie jak sposób zachowania się podatnika (np. czy ukrywa majątek, który mógłby posłużyć ich zaspokojeniu, czy nie). Ponadto, jeśli ustawodawca określił termin, tak jak w tym przypadku 5-letni, na wygaśnięcie zobowiązań podatkowych, to niewydolność organów podatkowych, słabość instytucjonalna państwa nie mogą być usprawiedliwieniem nadmiernie wydłużanego terminu przedawnienia tych zobowiązań.

Organy podatkowe powinny dążyć do tego, aby wyegzekwować spełnienie zobowiązania przez podatnika przed upływem terminu jego przedawnienia. A przecież mają ku temu liczne instrumenty jak chociażby czynności sprawdzające, kontrolę skarbową czy kontrolę podatkową. Wszelkie działania powinny podejmować z odpowiednim wyprzedzeniem, nie zaś utrzymywać stan wymagalności zobowiązania podatnika przez bliżej nieokreślony czas. Takie postępowanie organów narusza jego poczucie bezpieczeństwa i konstytucyjną regułę poszanowania jego godności, jednocześnie stanowiąc wyraz braku zaufania państwa do podatnika.

Ważna dla przedsiębiorców najnowsza linia orzecznicza sądów

Co jednak najważniejsze dla podatników, w zakończeniu uzasadnienia swojego wyroku łódzki sąd podkreślił, że o braku aprobaty dla sztucznego przedłużania ściągalności zobowiązań podatkowych poprzez wszczynanie w tym celu, i jedynie w tym celu, postępowań karno-skarbowych wyraźnie opowiada się nie tylko wcześniejszy (np. wyrok NSA z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 974/14, wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3823/16), ale i najnowszy głos orzecznictwa:

„Pogląd, że postępowanie karnoskarbowe nie może być wszczynane jedynie w celu przedłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, wyrażono w najnowszym orzecznictwie NSA z dnia 30 lipca 2020 r., sygn. akt I FSK 128/20 oraz I FSK 42/20. Wyrokami tymi oddalono skargi kasacyjne od wyroków WSA we Wrocławiu (…)”. W wyrokach tych WSA we Wrocławiu wskazał, że „Organ przygotowawczy, wszczynając postępowanie karne skarbowe (w fazie ad rem), nie może później nic nie robić zwłaszcza w ramach procedury, w której nie uczestniczy podatnik, a od której uzależniony jest upływ terminu przedawnienia” (sygn. akt I SA/Łd 45/20).

Koniec ze sztucznym wydłużaniem czasu na nękanie przedsiębiorców

„…ustawodawca powinien kształtować mechanizmy prawa podatkowego w taki sposób, aby wygaśnięcie zobowiązania podatkowego następowało w rozsądnym terminie. (…) egzekwowanie długu podatkowego i towarzysząca mu niepewność podatnika co do stanu jego zobowiązań podatkowych nie mogą trwać przez dziesięciolecia” – zawarł w uzasadnieniu swojego wyroku Trybunał Konstytucyjny już ponad 8 lat temu, 17 lipca 2012 r. (sygn. akt P 30/11). Oczywiście przykład niniejszej sprawy pokazuje, że organy nie brały sobie dotąd zbytnio do serca wskazań najwyższej wyroczni prawa w Polsce.

Ale stan ten może zmienić wspomniana wyżej najnowsza linia orzecznicza, potwierdzona wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 lipca 2020 r., za którą – jak widać – podążają już wojewódzkie sądy administracyjne. To bardzo ważny dla przedsiębiorców głos orzecznictwa. Wkłada im bowiem w ręce niezwykle silną broń w walce z urzędnikami sztucznie wszczynającymi przeciwko firmom postępowania karno-skarbowe, jedynie celem wydłużania sobie latami możliwości ich kontrolowania i sprawdzania.

Autor: radca prawny Robert Nogacki, Kancelaria Prawna Skarbiec specjalizuje się w ochronie majątku, doradztwie strategicznym dla przedsiębiorców oraz zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi.

Niespodzianka w wyborach? Co z dolarem?

Wygląda na to, że w USA jednak dojdzie do niespodzianki wyborczej. Nie znamy jeszcze wszystkich wyników, ale po podliczeniu większości głosów, więcej elektorów wybrało Donalda Trumpa, a tym samym aktualny prezydent uzyska reelekcję.

Wybory w USA

Na moment pisania tych słów teoretycznie nie znamy wyniku wyborów w USA. Teoretycznie, gdyż patrząc na wyniki cząstkowe widać, że musiałoby się w liczeniu zdarzyć coś bardzo niestandardowego, by Joe Biden zwyciężył w wyborach pomimo ogólnie większej liczby głosów w skali kraju. Powodem tej sytuacji jest elektorski system głosowania, a sztab Donalda Trumpa niemal odpuścił dwa bardzo duże stany Nowy Jork i Kalifornię. W rezultacie całkowity wynik zgodnie z oczekiwaniami jest lepszy po stronie Demokratów. Niespodzianką, również względem prezentowanych tutaj oczekiwań, jest jednak przewaga Republikanów w podziale na konkretne Stany, ale najwyraźniej mocny finisz kampanii przynosi teraz dobre skutki.

Co z dolarem?

Jeszcze wczoraj byliśmy świadkami silnego osłabiania się dolara. W nocy, gdy jednak okazało się, że wcale nie ma wyraźnej przewagi Demokraty, byliśmy świadkami wyraźnego odbicia. W rezultacie dolar był najmocniejszy względem euro od lipca. Warto zwrócić uwagę, że wynik wyborów nie jest jeszcze w pełni potwierdzony, co może sugerować, że czeka nas jeszcze trochę zawirowań na rynku.

Karuzela na PLN

Wczoraj, gdy jeszcze wynik wyborów wydawał się być pewny polski złoty wyraźnie odrabiał straty z ostatnich dni. Punkt przełamania pojawił się wieczorem. Po osiągnięciu poziomu 4,53 zł za euro, kurs wystrzelił i przez moment nad ranem sięgnął dzisiaj 4,60 zł. Teraz stabilizuje się w okolicach 4,57 zł za euro. Sytuacja na innych walutach naszego regionu ma się bardzo podobnie, co wskazuje na dominujący wpływ czynników zewnętrznych – w tym wspomnianych wyborów prezydenckich.

Dzisiaj w kalendarzu danych makroekonomicznych warto zwrócić uwagę na:

14:15 – USA – raport ADP na temat miejsc pracy,
14:30 – USA – handel zagraniczny,
16:00 – USA – raport ISM dla usług.

Maciej Przygórzewski – główny analityk w InternetowyKantor.pl

Dlaczego ceny mieszkań nie spadają? Polityka pieniężna a rynek mieszkaniowy

Spodziewano się spadku cen mieszkań, jednak do tego nie doszło. Po dziewięciu miesiącach spadła jedynie liczba i wartość udzielonych kredytów mieszkaniowych, o 5,4 proc. licząc rok do roku. Co się dzieje na polskim rynku i na świecie?

Ceny mieszkań w czasie kryzysu są zaskoczeniem, nie tylko na polskim rynku. W USA wzrosły o 6 proc. I był to wzrost najszybszy od kilku lat.

– To jest efekt działań banków centralnych, które po raz pierwszy na taką skalę wypychają pieniądze z bezpiecznych przystani na rynek – mówi w rozmowie z MarketNews24 dr Przemysław Kwiecień, główny ekonomista XTB. – Banki centralne zaburzyły rynek różnych aktywów.

Dziś utrzymywanie pieniędzy na lokatach czy inwestowanie ich w obligacje jest nieopłacalne. Stąd tak duża skala inwestowania w akcje, w złoto i srebro, ale też w mieszkania.

Na polskim rynku nieruchomości jest to popyt gotówkowy, dlatego tak duża jak dotąd akcja kredytowa banków nie jest potrzebna. I to właśnie popyt gotówkowy ma tak duży wpływ na brak spadku cen mieszkań. Nasila go wyjątkowo wysoka inflacja w Polsce.

– W przypadku poprzedniego kryzysu finansowego rentowność polskich obligacji 10-letnich dochodziła do 8 proc., a były banki, które dawały oprocentowanie depozytów w okolicy 10 proc. – dodaje ekspert XTB. – I to była bezpieczniejsza sytuacja od obecnej, umożliwiała przeczekanie aż opadnie kurz, gdy obecnie jesteśmy w sytuacji, że rentowność może coraz bardziej spadać.

Do normalizacji sytuacji na rynku nieruchomości doprowadziłaby podwyżka stóp procentowych. Jednak prawdopodobnie szybko to się nie zdarzy.

Ponad milion mkw. wolnej powierzchni biurowej w Polsce

W ciągu pierwszych dziewięciu miesięcy 2020 r. na rynku nowoczesnych powierzchni biurowych w Polsce deweloperzy dostarczyli ponad 530 000 mkw. 305 000 mkw. przypadło w udziale ośmiu głównym rynkom regionalnym (Kraków, Wrocław, Trójmiasto, Poznań, Łódź, Katowice, Lublin i Szczecin), z kolei w Warszawie w tym czasie oddano do użytku 231 600 mkw. Nowa podaż wraz z umiarkowanym popytem spowodowały, że obecnie dostępnych od ręki jest ponad 1,2 mln mkw. powierzchni biurowej. Firma AXI IMMO prezentuje najnowsze dane dla polskiego rynku powierzchni biurowych na zakończenie III kwartału 2020 r.

W strukturze nowej podaży w okresie od lipca do września br. najwięcej nowoczesnej powierzchni biurowej  oddano w Warszawie. Deweloperzy dostarczyli na ten rynek sześć projektów (131 500 mkw.), wśród których największymi były kompleks The Warsaw HUB (Ghelamco, 89 000 mkw.), budynek Biura przy Warzelni (Echo Investment, 24 000 mkw.) i The Park 7 (White Star RE, 10 000 mkw.). W regionach tylko na czterech z ośmiu analizowanych rynków ukończono prace nad nowymi inwestycjami (129 500 mkw.). Najwięcej powierzchni dostarczono we Wrocławiu (48 900 mkw.), Krakowie (38 200 mkw.), Trójmieście (30 400 mkw.) i Łodzi (12 000 mkw.). Natomiast sumarycznie od początku roku w Warszawie oddano ok. 231 600 mkw., z kolei na głównych rynkach regionalnych ponad 305 000 mkw. z czego najwięcej w Krakowie (107 300 mkw.), Trójmieście (60 300 mkw.) i Wrocławiu (57 200 mkw.). Nowa podaż spowodowała, że na koniec III kw. 2020 r. całkowite zasoby powierzchni biurowej w Polsce wynoszą ok. 11,5 mln mkw. Liderem pozostaje Warszawa (5 822 400 mkw.) przed regionalnymi rynkami (ok. 5,7 mln mkw.), wśród których tradycyjnie najwięcej powierzchni znajduje się w Krakowie (1 521 400 mkw.), Wrocławiu (1 235 000 mkw.) i Trójmieście (898 800 mkw.).

„Zgodnie z naszymi wcześniejszymi prognozami rynek biurowy na skutek pandemii COVID-19 przechodzi przez szereg zmian. Zarówno pod względem popytowym jak i podażowym. Po pierwsze widzimy nadal postępujące zmiany w zakresie pracy zdalnej, która wpływa na decyzje najemców odnośnie do długości podpisywanych umów, a przede wszystkim ich rodzaju. Decyzje o ewentualnych planach o ekspansji czy relokacji są odkładane. Po drugie na wszystkich rynkach obserwujemy pogłębiającą się ofertę powierzchni do wynajęcia na zasadach podnajmu. Na zakończenie II kw. 2020 r. wskazywaliśmy, że w Warszawie dostępność tego rodzaju oferty stanowiła około 1% jej całkowitych zasobów, a dziś jest to już ok. 1,5%. Po trzecie część z firm obecnie dużo bardziej przychylnie, jako opcję tymczasową, analizuje elastyczne formy najmu. Po czwarte do czasu uspokojenia się sytuacji na rynku spodziewamy się, że większość z planowanych na najbliższe lata nowych projektów zostanie wstrzymana do min. 70% skomercjalizowana obecnie dostępnych inwestycji,” – wskazuje Martin Lipiński, Dyrektor Działu powierzchni Biurowych i Reprezentacji Najemcy, AXI IMMO.

Na koniec września br. w Polsce wolumen dostępnej od ręki powierzchni biurowej wyniósł 1 238 800 mkw. (10,7%). Najwięcej do wynajęcia od zaraz pozostaje w Warszawie (559 200 mkw.), Krakowie (188 800 mkw.) Wrocławiu (176 500 mkw.) i Trójmieście (84 700 mkw.). Ogółem w regionach wolna powierzchnia na koniec III kw. wyniosła 679 600 m kw. i tylko w ciągu trzech ostatnich miesięcy  wzrosła o ok. 108 000 mkw. Najwięcej powierzchni przybyło we Wrocławiu (43 800 mkw.), Trójmieście (32 100 mkw. i Krakowie (24 400 mkw.). Przyjmując wartości procentowe dla każdego z rynków, w stolicy współczynnik pustostanów osiągnął wartość 9,6% (+1,7 pp. kw./kw. i +1,4 pp. r/r). z kolei w regionach wynosi on 11,9% (+1,7 pp. kw./kw.). Najwięcej procentowo wolnej powierzchni odnotowano w Łodzi i Wrocławiu – 14,3%, Poznaniu – 13,3%, Krakowie 12,4% i Lublinie (10,4%), a najmniej w Katowicach – 7,0%, Szczecinie – 7,3%, Trójmieście – 9% i Warszawie (9,6%).

„Reasumując, obecna sytuacja na rynku jest dobra dla wszystkich podmiotów, które z różnych przyczyn dotychczas zastanawiały się czy wynajęcie powierzchni biurowej w biurowcu to na pewno rozwiązanie skrojone na ich potrzeby. Skorzystanie z oferty podnajmu może w znaczący sposób wpłynąć na ich przyszłe decyzje o rozwoju strukturalnym. Z naszych doświadczeń wynika, że najemcy, którzy zdecydowali się na przetestowanie pracy na elastycznej powierzchni czy w ramach zespołów projektowych u klienta podejmowali decyzję o relokacji ich biznesu z mieszkania czy domu do mniejszego biura w biurowcu. Zmiana niosła ze sobą lepszą organizację i efektywność pracy, a otoczenie innych firm wpływało na podniesienie ich prestiżu” – dodaje Martin Lipiński.

W trzecim kwartale 2020 r. wolumen transakcji najmu na polskim rynku biurowym wyniósł 239 500 mkw. W Warszawie od lipca do końca września br. wynajęto 113 200 mkw. (-40% r/r). natomiast w regionach podpisano łącznie umowy na 126 300 mkw. Najwyższą aktywność najemców odnotowano we Wrocławiu (46 200 mkw.), Trójmieście (30 400 mkw.) i Krakowie (25 300 mkw.). Z kolei podsumowując pierwsze trzy kwartały 2020 r. w Warszawie najemcy wynajęli prawie 447 500 mkw., natomiast w regionach w analogicznym okresie podpisano umowy na 459 500 mkw., najwięcej w Krakowie (140 000 m kw.), Wrocławiu (108 800 m kw.) i Trójmieście (82 100 mkw.). Za popyt w III kw. w Warszawie odpowiadały w podobnym stopniu nowe umowy (47,9%, w tym umowy przednajmu) i renegocjacje/przedłużenia (47,6%). Najniższy wynik przypadł ekspansjom – 4,5%. Z kolei w regionach najwyższy udział w popycie stanowiły odnowienia umów (52%), a następnie nowe umowy (31%) i ekspansje (17%).

* Dane na podstawie Axi Immo Group i PINK.

UOKiK: 1,7 mln zł kary dla spółki Appol za opóźnione płatności dla sadowników

Spółka Appol w nieuczciwy sposób wykorzystywała swoją przewagę kontraktową wobec dostawców jabłek, opóźniając znacząco płatności za zrealizowane dostawy surowca na koncentrat jabłkowy.

Prezes UOKiK Tomasz Chróstny nałożył na przedsiębiorcę karę w wysokości blisko 1,7 mln zł.

Appol należy do chińskiego koncernu Zhonglu Fruit Juice, jednego ze znaczących producentów koncentratu jabłkowego na świecie. Z ustaleń UOKiK wynika, że w latach 2017-2019 spółka notorycznie zalegała z płatnościami wobec polskich dostawców jabłek.

Przedsiębiorca zobowiązał się w umowach o dostawę na zapłatę pieniędzy, w zależności od rodzaju umowy, w ciągu maksymalnie 14 lub 30 dni. W rzeczywistości płacił nawet po 90 dniach. Największe opóźnienia miały miejsce w 2017 r. i dotyczyły ponad 70 proc. wszystkich transakcji. W kolejnych dwóch latach zaległości było mniej – ponad 37 proc. w 2018 i 17 proc. w 2019 r.

– Pacta sunt servanda – zasada wywodząca się z prawa rzymskiego oznacza, że umów należy dotrzymywać. Jeśli spółka Appol deklarowała zapłatę w ciągu maksymalnie 30 dni, wówczas dostawcy jabłek mieli pełne prawo oczekiwać, że w takim terminie otrzymają należne im pieniądze. Wielu z sadowników musiało jednak czekać znacznie dłużej. To niedopuszczalne działanie i przejaw wykorzystywania przewagi kontraktowej przez producenta koncentratu jabłkowego. Dlatego nałożyłem na Appol karę w wysokości blisko 1,7 mln zł – mówi Tomasz Chróstny, Prezes UOKiK.

To kolejna decyzja UOKiK dotycząca przetwórców owoców. We wcześniejszych rozstrzygnięciach została nałożona sankcja w wysokości 8,3 mln zł na T.B Fruit. Decyzja jest nieprawomocna, przedsiębiorca odwołał się do sądu. Natomiast spółki Rauch, Real i Dohler dobrowolnie zmieniły zarzucane im nieuczciwe praktyki handlowe – skróciły terminy płatności i spłaciły zaległe należności.

Maksymalna kara za nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej na rynku rolno-spożywczym wynosi 3 proc. ubiegłorocznego obrotu przedsiębiorcy.

Przedsiębiorco, rolniku, jeżeli działasz w branży rolno-spożywczej i twój duży kontrahent wykorzystuje swoja przewagę narzucając niekorzystne dla ciebie warunki współpracy – zawiadom UOKiK. Uruchomiliśmy specjalny formularz, który ułatwi ci zgłoszenie nieprawidłowości. Wejdź i wypełnij: https://ankieta.uokik.gov.pl/formularz-zgloszenie-przewaga/

Polacy pokonają kosmiczną pikselozę

Dzięki polskim inżynierom możliwość powiększania zdjęcia satelitarnego w celu zobaczenia szczegółów niewidocznych w oryginalnym obrazie nie jest już science fiction. Firma KP Labs rozpoczyna nową erę rekonstrukcji zdjęć satelitarnych w ramach projektu „DeepSent”, zakwalifikowanego do finansowania przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA). Projekt rewolucjonizuje dotychczasowe techniki przetwarzania obrazów, zwane metodami rekonstrukcji nadrozdzielczej, które pozwalają na podnoszenie rozdzielczości zdjęć oraz szczegółowości widocznych na nich obiektów.

– Celem projektu DeepSent jest zwiększenie możliwości metod rekonstrukcji nadrozdzielczej stosowanej do multispektralnych obrazów rejestrowanych przez satelity misji Sentinel-2 (to misja obserwacyjna Ziemi realizowana przez satelity Europejskiej Agencji Kosmicznej, przekazujące informacje istotne m.in. dla rozwoju rolnictwa). Zwłaszcza w przypadku, gdy dostępnych jest wiele obrazów tego samego obszaru uchwyconych w różnym czasie. Realizowany projekt zakłada dostosowanie istniejących głębokich sieci neuronowych, służących do rekonstrukcji wieloobrazowej, do przetwarzania obrazów satelitarnych Sentinel-2 – mówi twórca rozwiązania prof. Michał Kawulok, specjalista naukowy w KP Labs.

Techniki rekonstrukcji nadrozdzielczej (ang. super-resolution reconstruction) pozwalają powiększać rozdzielczość zdjęcia w taki sposób, aby można było zobaczyć niewidoczne wcześniej szczegóły, zamiast siatki pikseli. Aby osiągnąć taki efekt zastosowane zostaną algorytmy umożliwiające dobór danych do uczenia sieci, aby rekonstrukcja nadrozdzielcza mogła być realizowana jak najlepiej. Jakość danych treningowych ma kluczowe znaczenie w działaniu sieci neuronowych używanych do rekonstrukcji nadrozdzielczej.

Jak tłumaczy prof. Michał Kawulok: “W pierwszym etapie istniejące sieci zostaną zastosowane do rekonstrukcji nadrozdzielczej obrazów Sentinel-2 w taki sposób, że każde pasmo obrazu multispektralnego będzie traktowane niezależnie, a następnie podjęta zostanie próba wykorzystania korelacji pomiędzy poszczególnymi pasmami. Ważnym celem projektu DeepSent jest opracowanie technik mających na celu podniesienie jakości danych wykorzystywanych do uczenia sieci głębokich realizujących rekonstrukcję.”

Opracowana technologia pozwoli na kilkukrotne powiększenie zdjęcia satelitarnego i dostrzeżenie w nim większej liczby szczegółów. Obrazowania Ziemi dostarczane są między innymi przez europejskie satelity Sentinel i amerykańskie Landsat, które są dużo starsze od Sentineli. Dzięki rozwiązaniom opracowanym w ramach projektu DeepSent będzie możliwe poszerzenie możliwości stosowania obrazów z wcześniejszych satelitów. Mimo, że KP Labs swoje technologie rozwija głównie na potrzeby przemysłu kosmicznego, rozwiązania będą niezastąpione w przypadku ziemskich problemów.

Umożliwi to zwiększenie możliwości wykorzystania zdjęć do mapowania terenu, planowania przestrzennego, wspomoże podejmowanie decyzji w branży ubezpieczeniowej oraz pozwoli na szybką reakcję na sytuacje kryzysowe w celu ochrony środowiska. Jednak technologia ma dużo szersze zastosowanie. Poprawa rozdzielczości może także znaleźć zastosowanie na przykład w radiologii, do powiększania obrazów tomografii komputerowej.

Potencjalne kierunki rozwoju dla branży TSL wobec niepewnych scenariuszy

Niepewność gospodarcza wynikająca z dalszego przebiegu pandemii trwa już od wielu miesięcy. Dodatkowo przewoźnicy muszą dostosowywać się do zmieniających się przepisów prawa. Jednak jak wskazują eksperci, nawet w tym trudnym czasie można realizować strategie, które dają szansę na stabilizację oraz rozwój.

Sytuacja transportu jest wprost zależna od kondycji gospodarki. Spadki wolumenów w przewozach drogowych towarów były więc nieuniknione, skoro na skutek pandemii w II kwartale br. doświadczyliśmy pierwszej większej recesji od początku lat 90. PKB Polski spadł o 8,9% r/r. Gospodarka szybko odbiła, ale wzrost konsumpcji był w dużym stopniu spowodowany realizacją popytu odroczonego. W lepszej sytuacji jest przemysł.

Wybicie w przemyśle ma dużo większe fundamentalne podstawy i dużo lepsze perspektywy. Obserwujemy tzw. efekty substytucyjne, które wiele razy występowały w sytuacjach spowalniania gospodarki europejskiej, a polegające na wypychaniu konkurencji przez polskie firmy dzięki niższym kosztom i cenom. Przemysł może kontynuować ten trend, w odróżnieniu od popytu krajowego, który powoli zaczyna ulegać ponownemu osłabieniu. Dobrą kondycję przemysłu potwierdzają rosnące wskaźniki PMI choćby dla Polski czy Niemiec – twierdzi Piotr Bielski, Dyrektor Departamentu Analiz Ekonomicznych, Santander Bank Polska.

Mimo tego niepewność dotycząca przyszłości gospodarczej rośnie w świetle drugiej fali pandemii.

Wszystko wskazuje na to, że nadchodzące spadki nie będą aż tak dotkliwe. Należy jednak zakładać, że pojawią się ponownie, jeśli nadejdą kolejne fale pandemii, ale każdy z nich powinien być coraz mniejszy. Taki schemat może się powtarzać do momentu pojawienia się medycznego rozwiązania problemu wirusa – dodaje Piotr Bielski.

Do wyzwań gospodarczych doszło kolejne. Finalny kształt uchwalonego w lipcu br. przez Parlament Europejski Pakietu Mobilności rodzi dodatkowe zagrożenia dla krajowych przewoźników. Nowe regulacje mogą istotnie podwyższyć koszty oraz zmniejszyć intensywność prowadzonej przez nich działalności. Dotyczy to przede wszystkim przedsiębiorstw transportowych wyspecjalizowanych w przewozach cross-trade oraz kabotażowych.

Z przepisów, które już weszły w życie, największy wpływ na działalność polskich przedsiębiorstw będzie miał obowiązek odbioru regularnego tygodniowego odpoczynku przez kierowcę poza kabiną oraz powrotu kierowcy do kraju zamieszkania lub siedziby firmy co 4 tygodnie. Od 2022 r. konieczny będzie powrót pojazdu do bazy co 8 tygodni, ponadto zaczną też obowiązywać nowe limity kabotażu oraz zasady delegowania.

W scenariuszu pesymistycznym, skutkiem wprowadzenia Pakietu Mobilności może być spadek pracy przewozowej o 20%, co się przekłada na spadek przychodów branży o 1,3 do 2,0 mld euro. To by się wiązało z trwała utratą 40-60 tysięcy miejsc pracy u krajowych przewoźników w międzynarodowych przewozach – przewiduje Maciej Wroński, Prezes Związku Pracodawców Transport i Logistyka Polska.

Sytuacja rynkowa może sprawić, że część tych zagrożeń uda się jednak przekuć w szanse.

W scenariuszu optymistycznym, spadki mogą mieć charakter przejściowy. Szacuje się, że w Europie brakuje około 500 tys. kierowców. Może nam sprzyjać pandemia, Brexit oraz wojny handlowe między USA a Chinami, które mogą skłaniać producentów do lokowania inwestycji o charakterze produkcyjnym oraz logistycznym na terenie naszego kraju. W efekcie popyt na nasz transport może się szybko odbudować, a wzrost kosztów zostać skompensowany wyższymi stawkami -– zakłada Maciej Wroński.

Na rynku można obecnie dostrzec więcej szans. Dobrym kierunkiem ich poszukiwania są obszary rynku, które długoterminowo są w trendzie rosnącym i jednocześnie były bardziej odporne na kryzys wywołany pandemią. Takim segmentem jest transport intermodalny, który w Europie rośnie nieustannie od 2009 r. Wg UTK w Polsce segment ten zwiększył pracę przewozową o 9,8% w 2019 r., ale też okazał się być antycyklicznym w sytuacji kryzysu. Wzrost nastąpił nawet w II kwartale br. (+5,5% r/r). Masa towarów przewożonych koleją w Polsce maleje, co jest spowodowane głównie spadkiem przewozów masowych. Rośnie natomiast udział transportu intermodalnego w przewozach kolejowych łącznie. W I połowie roku było to 14,4% pracy przewozowej, w porównaniu do 12,7% w 2019 r.

Coraz więcej przewoźników i klientów bierze pod uwagę transport intermodalny jako kierunek rozwoju. Bardzo możliwe, że to właśnie Polska będzie bardzo silnym graczem na rynku przewozów intermodalnych w przyszłości. Transport intermodalny ma wiele silnych stron – rozwiązuje problem z odstępnością kierowców na trasach międzynarodowych, niweluje ryzyko zachorowań, skraca czas dostaw towarów, bo pomija kontrole na drogowych przejściach granicznych, a także jest bardziej ekologiczny –  zauważa Marcin Żurowski, Dyrektor Terminalu Intermodalnego, CLIP Group.

Przepełniony rynek europejski

Potencjał rozwojowy kryje się w nowych kierunkach geograficznych. Pomijając obecny kryzys, rozwój transportu drogowego towarów wewnątrz UE jest ograniczony, ponieważ rynek ten jest dojrzały i nasycony. Praca przewozowa krajów EU28 przekroczyła poziom z 2008 r. dopiero w latach 2017-2019. Według danych Eurostat Polska już obecnie ma duży udział w transporcie ogółem UE (17%) oraz międzynarodowym UE (32%), więc w nieskończoność nie może rosnąć poprzez wypieranie mniej konkurencyjnych krajów.

 

Szans można szukać poza UE. Takim kierunkami są Europa Wschodnia oraz Bliski i Daleki Wschód. Poza Chinami nie są to duże rynki, choć relatywnie szybko się rozwijają. Jednak wcale nie jest łatwo odnieść na nich sukces.

Wydzieliliśmy specjalną spółkę, gdyż kierunki wschodnie wymagają dedykowanego podejścia. Niepewność związana z tymi rynkami wynika z długich dystansów, wyjazdu poza UE i regulacji celnych. Problemem są sytuacje, kiedy z jakiegoś powodu do danego kraju nie można wjechać. Wtedy zostajemy z towarem, skomplikowanymi procedurami i dużą zagadką do rozwiązania. Stąd niezbędnym zasobem są doświadczeni, cierpliwi i pokorni pracownicy ze znajomością przepisów i procedur celnych. Do tego dochodzą różnice kulturowe i bariery psychologiczne. Nie każdy chce jeździć na Wschód w obawie o bezpieczeństwo, ale też z wygody. Kierowcy wolą realizować krótsze kursy do Europy Zachodniej –stwierdza Bartłomiej Łapiński, Dyrektor Zarządzający, Raben East.

Trzeba ocenić szanse, ale też zagrożenia obecne w tych krajach.

Podstawowe pytanie brzmi, czy potrafimy konkurować na Nowym Jedwabnym Szlaku. Mamy tu potężną konkurencję ze strony Białorusi czy Kazachstanu. Ograniczeniem jest również brak możliwości wjechania do Chin. Za to możemy odegrać znaczącą rolę jako hub przeładunkowy – dodaje Bartłomiej Łapiński.

Wolumeny realizowane na rynkach pozaunijnych są zdecydowanie niższe w porównaniu do przewozów wykonywanych w UE. Specjalizacja w określonych kierunkach geograficznych może szczególnie dobrze się sprawdzać w połączeniu ze strategią odejścia od dużych wolumenów i definiowania swojej domeny przez pryzmat wartości przewożonych towarów.

Zawsze jest dobry moment, aby szukać nowych rynków, również niszowych. Znaleźliśmy swoje nisze obsługując sektory wytwarzające produkty wysokiej wartości, jak wyroby farmaceutyczne czy tytoniowe. Dzięki temu można realizować efektywne przewozy do Afryki Północnej, choćby do Maroka. Jednym z czynników sukcesu jest elastyczność floty i zapewnienie powrotów z towarami na potrzeby rynków unijnych – mówi Roman Jarosiewicz, Manager ds. Sprzedaży, Boekestijn Transport Service.

Materiał został przygotowany na podstawie wniosków z eksperckiego webinaru „Transport drogowy w obliczu zagrożeń i nowych szans biznesowych” zorganizowanego przez Związek Pracodawców Transport i Logistyka Polska, Niderlandzko-Polską Izbę Gospodarczą oraz Santander Bank Polska.

15 największych firm budowlanych w Polsce. W 2019 roku odnotowały ponad 32,6 mld zł przychodów

Przychody największych 15 podmiotów budowlanych na polskim rynku przekroczyły poziom 32 mld złotych, co oznacza niewielki spadek o 1,4 proc. w stosunku do 2018 roku. Natomiast rok do roku, głównie za sprawą popytu na usługi budowlane w sektorze infrastrukturalnym, o prawie 20 mld zł wzrosła wartość produkcji budowlano-montażowej. Eksperci firmy doradczej Deloitte, autorzy raportu „Polskie spółki budowlane 2020 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży” odnotowują wzrost średniego zatrudnienia w sektorze budowlanym o prawie 4 proc. rok do roku wraz z jednoczesną stabilizacją historycznych trendów wzrostowych w zakresie kosztów materiałów i płac. Jak zauważają analitycy, pandemia w krótkim okresie prawdopodobnie wpłynie na proces organizacji pracy na budowach i zmniejszenie podaży projektów w sektorze prywatnym. Kołem zamachowym sektora pozostanie realizacja dużych inwestycji publicznych i programów budowy infrastruktury drogowej i kolejowej.

Eksperci Deloitte przeprowadzili ankietę wśród podmiotów z branży budowlanej działających w Polsce. Celem badania, którego wyniki są integralną częścią raportu, było poznanie odczuć branży w zakresie możliwości rozwoju koniunktury, wpływu dywersyfikacji usług, a także ocena najważniejszych ryzyk i szans. Jednym z kluczowych pytań w ankiecie było to -dotyczące  wpływu pandemii COVID-19 na kształtowanie się rynku budowlanego w najbliższej przyszłości.

Polski rynek budowlano-montażowy w 2019 wzrósł o 9 proc. w porównaniu do roku 2018.  Dzięki inwestycjom realizowanym przez przedsiębiorstwa zatrudniające powyżej 9 osób, wartość produkcji osiągnęła 224,3 mld zł (206,2 mld zł rok wcześniej).

W tegorocznym zestawieniu za poziom przychodów odpowiada w znacznej mierze realizacja dużej liczby publicznych projektów infrastrukturalnych. Chodzi głównie o te z zakresu budownictwa drogowego i kolejowego, co było i jest efektem m.in. dotacji z funduszy unijnych oraz rządowych programów budowy dróg i kolei. Wzrost odnotowaliśmy również na rynku budownictwa mieszkaniowego oraz ogólnego, niemniej w kontekście pandemii COVID-19 oczekiwać należy wyhamowania inwestycji w sektorze prywatnym – mówi Maciej Krasoń, Partner, lider sektora nieruchomości i budownictwa Deloitte w Polsce i Europie Środkowej. We wrześniu 2020 roku produkcja budowlano-montażowa mierzona w cenach stałych była niższa o 9,8 proc. rok do roku oraz o 15,5 proc. wyższa w stosunku do sierpnia bieżącego roku. Warto podkreślić, że przez pierwsze 8 miesięcy 2020 r. liczba mieszkań oddanych do użytkowania zwiększyła się o 3 proc. w stosunku do 2019 roku. Spadła natomiast liczba mieszkań, na których budowę wydano pozwolenia i tych, których budowę rozpoczęto. Jak zauważają eksperci, obserwowane od kilku miesięcy spadki produkcji budowlano-montażowej przypisać należy głównie spowolnieniu gospodarczemu spowodowanemu epidemią COVID-19.

Zmiany na podium

W 2019 roku przychody największych piętnastu spółek budowlanych osiągnęły poziom ponad 32,6 mld zł, co oznacza niewielki spadek rok do roku (-1,4 proc.). Po raz trzeci z rzędu liderem rankingu Deloitte jest Grupa Budimex. Przychody firmy wyniosły 7,6 mld zł, czyli 2,5 proc. więcej niż w 2018 roku. Podobnie jak rok temu za Budimeksem uplasowała się Grupa Strabag z przychodami na poziomie 4,6 mld zł, a zatem wyższymi w stosunku do 2018 roku aż o około 12,5 proc. Na trzecim miejscu jest Grupa PORR, która w najnowszym zestawieniu strąciła z podium Skanska S.A., notując przychody na poziomie 2,3 mld zł, czyli niższe o 14,7 proc. rok do roku.

Grupa Strabag oraz Grupa Mostostal Warszawa to firmy, które w 2019 roku uzyskały największy wartościowo wzrost przychodów – odpowiednio 510,5 mln zł i 256,2 mln zł. Trzeci wynik zanotowała Grupa Budimex, której przychody zwiększyły się w badanym okresie o 182,5 mln zł.

– W tegorocznym zestawieniu pojawili się również dwaj debiutanci. Wzrost przychodów Grupy Goldbeck i Grupy ZUE pozwolił im znaleźć się w gronie 15 największych spółek budowlanych w Polsce pod względem osiągniętych przychodów. Uplasowały się one odpowiednio na 13. i 15. miejscu z przychodami na poziomie 1,2 mld i 996 mln zł. Co warte podkreślenia, Grupa Goldbeck w całości koncentruje się na budownictwie prywatnym, realizując większy wolumen mniejszych kontraktów w porównaniu do spółek, w przypadku których dominują duże kontrakty infrastrukturalne – mówi Paweł Sadowski, Partner Associate w dziale Doradztwa Finansowego Deloitte. Ekspert dodaje, że Grupa Goldbeck jest beneficjentem m.in. bardzo dobrej koniunktury w sektorze budownictwa magazynowego, który wydaje się być odporny na pandemię z uwagi na przyspieszenie rozwoju e-commerce. W związku z tym można oczekiwać, że zagości na dłużej w rankingu Deloitte.

Efekt pandemii

Eksperci Deloitte zauważają, iż w analizowanym okresie branża odnotowała wzrost średniego zatrudnienia o 3,9 proc., a więc o ponad 16 tys. osób więcej względem 2018 roku. W pierwszym półroczu 2020 roku trend wzrostowy był utrzymany, a przeciętne zatrudnienie wyniosło 428 tys., czyli więcej o 0,5 proc. niż pod koniec 2019 roku. Rosnące zapotrzebowanie na pracowników ma odzwierciedlenie we wzroście płac w sektorze budowlanym. W 2018 roku średnia płaca brutto wynosiła 4 902 zł, rok później było to już 5 215 zł, a więc więcej o 6,4 proc. Oczywiście obecna sytuacja związana z pandemią COVID-19 może wpłynąć na poziom zatrudnienia oraz ilość realizowanych projektów, niemniej dla doświadczonych pracowników w najbliższych latach nie powinno zabraknąć zajęcia.

W ciągu ostatniego roku spadł odsetek przedsiębiorców, którzy nie widzieli żadnych istotnych barier związanych z prowadzeniem działalności w sektorze budowlanym. W lipcu 2020 roku wyniósł on 5,9 proc., co jest wynikiem gorszym niż przed rokiem, gdy wskaźnik ten utrzymywał się na poziomie 8,6 proc. Nadal 60 proc. ankietowanych uważa, że największą barierą prowadzenia działalności w ich branży są wysokie koszty zatrudnienia. To nieco mniej niż przed rokiem, ale wciąż ten czynnik jest najbardziej uciążliwy.

– Jednym z ważniejszych wyzwań dla podmiotów budowalnych są także problemy z rekrutacją pracowników. Przed pandemią przedsiębiorcy radzili sobie między innymi zatrudniając pracowników z zagranicy. Jednak w obecnej rzeczywistości pozyskanie pracownika z Ukrainy czy Białorusi również stanowi wyzwanie. Pandemia COVID-19 z dużą pewnością wywrze negatywny wpływ na poziom nowych projektów, zwłaszcza w sektorze prywatnym, co w rezultacie przełoży się na większą konkurencję na rynku pracownika i mniejszych firm podwykonawczych – mówi Łukasz Michorowski, Partner w dziale Audytu, ekspert usług doradczych dla sektora budowlanego i nieruchomości, Deloitte.

Rośnie WIG Budownictwo

Wśród piętnastu największych spółek budowlanych przedstawionych w rankingu, aż dziewięć jest notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Ich łączna wartość rynkowa wyniosła na koniec 2019 roku niemal 6 mld zł i była wyższa o 1,6 mld zł od łącznej wartości rynkowej tych podmiotów na koniec 2018 roku. W wartościach procentowych wzrost łącznej kapitalizacji giełdowej wyniósł 36 proc. Na 30 czerwca 2020 r. kapitalizacja spółek budowlanych, pomimo pierwszej fali pandemii COVID-19, wzrosła o dalsze 24 proc. względem końca 2019 roku.

Pod względem wartości rynkowej niezmiennie od 2011 roku liderem jest spółka Budimex, z kapitalizacją na poziomie 4,4 mld zł (wzrost o 51,4 proc. r/r), która stanowi ok. 74 proc. całkowitej wartości kapitalizacji wszystkich spółek publicznych z naszego rankingu. Na drugim miejscu uplasowała się Grupa Polimex Mostostal, a na trzecim Grupa Unibep z kapitalizacją na poziomie odpowiednio 509 mln zł oraz 288 mln zł.

Rynki zagraniczne ważne, ale nie kluczowe

Firmą, która w 2019 roku uzyskała największe przychody za granicą jest Grupa Polimex Mostostal. Choć spółka wygenerowała 489 mln zł, to wynik ten był niższy o ponad 5 proc. niż w roku 2018. Działalność eksportowa dużych grup budowlanych skupiona jest na rynkach sąsiednich, przede wszystkim w krajach Europy Wschodniej, a także w Niemczech i na rynkach skandynawskich. Wartość sprzedaży generowanej poza granicami kraju nadal jest jednak relatywnie niewielka. W ujęciu nominalnym średnia uzyskiwanych przychodów z zagranicy dla największych spółek wynosiła w 2019 roku 190 mln zł i była niższa o 4 mln zł od średnich przychodów uzyskiwanych z zagranicy rok wcześniej. Oznacza to spadek o 2 proc.

– Coraz więcej podmiotów w sektorze budowlanym szuka kontraktów oraz odbiorców swoich usług poza rodzimym rynkiem. Taka dywersyfikacja ryzyka działalności będzie niebawem kluczowa, szczególnie gdy wykorzystane zostaną fundusze europejskie przekazane w ramach perspektyw realizowanych z budżetów unijnych. Już teraz sektor, a zwłaszcza spółki o rodzimym kapitale, coraz przychylniej patrzy na rynki zagraniczne, które oferują duże możliwości, choć oczywiście nie bez ryzyka – mówi Maciej Krasoń. Ekspert dodaje, że lokalny rynek pozostaje jednak priorytetem dla największych grup budowlanych w Polsce.

Pomoc państwa na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstwa

W sierpniu 2020 roku weszła w życie ustawa o udzielaniu pomocy publicznej w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców. Ma ona trzy cele: ratowanie firmy, udzielenie tymczasowego wsparcia restrukturyzacyjnego oraz umożliwienie właściwej restrukturyzacji.

Przewidziana w ustawie pomoc jest skierowana do bardzo szerokiego grona właścicieli firm, a podstawowym warunkiem jej otrzymania jest łączne spełnienie warunków określonych przez artykuł 141 ust. 1 ustawy „Prawo restrukturyzacyjne” i  przez artykuł 11 ustawy „Prawo upadłościowe”. W pierwszym przypadku konieczne jest, aby przedsiębiorca podjął działalność w danym sektorze przynajmniej trzy lata przed dniem złożenia wniosku  restrukturyzacyjnego udzielenie pomocy publicznej, ponadto pomoc w ramach ustawy nie może być udzielana firmom działającym w branży górniczej i hutniczej, działającym na rynkach, na których występuje strukturalna nadprodukcja oraz należącym do grup kapitałowych ( z pewnymi wyjątkami). Drugi warunek zakwalifikowania się do otrzymania pomocy to spełnienie kryterium niewypłacalności w rozumieniu ustawy „Prawo upadłościowe”. Oznacza to, że przedsiębiorstwo musi spóźniać się w realizowaniu swoich zobowiązań finansowych przez okres co najmniej trzech miesięcy lub zobowiązania muszą przekraczać wartość jego majątku i stan ten musi się utrzymywać przez okres 24 miesięcy. Dla tego drugiego warunku w ustawie opisano szereg kryteriów alternatywnych, umożliwiających sięgnięcie po pomoc publiczną co w praktyce oznacza iż grono podmiotów które mogą być beneficjentami tej ustawy jest stosunkowo szerokie. Co ważne z pomocy publicznej mogą również korzystać przedsiębiorstwa w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego bądź zamiarzające takie postępowanie otworzyć. Ewentualne zaległości podatkowe bądź ujawnienie podmiotu w bazach niesolidnych dłużników (np. BIK) również nie jest elementem dyskryminującym możliwość otrzymania pomocy.

Środki finansowe przewidziane przez ustawę będą przyznawane przez Agencję Rozwoju Przemysłu. Wsparcie ma mieć charakter zarówno finansowy, jak i ekspercki. Jak mówi Mariusz Grajda, partner zarządzający i członek zarządu w firmie MGW CCG: – „cały proces finansowania podzielony jest na 3 etapy: opracowanie analizy sytuacji finansowej firmy, przygotowanie planu restrukturyzacyjnego, a następnie jego wdrożenie. Każdy etap określony jest w czasie i na każdy z nich można uzyskać dodatkowe środki. W ramach pierwszego etapu organizacja może otrzymać pomoc na ratowanie, w kolejnych etapach ustawa przewiduje tymczasowe wsparcie restrukturyzacyjne oraz wsparcie na właściwą restrukturyzację przedsiębiorstwa”.

„Firmy znajdujące się w trudnej sytuacji finansowej często nie mają środków na opracowanie i wdrożenie skutecznego planu restrukturyzacji. Ponadto mogą posiadać zaległości względem organów administracyjnych, które wykluczają otrzymanie pomocy w ramach tarcz antykryzysowych. Ustawa o udzielaniu pomocy publicznej w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców wypełnia tę lukę i dzięki temu może stanowić bardzo pożyteczne narzędzie pomocy dla firm” – dodaje Mariusz Grajda.

Nawet 18 miesięcy wsparcia

Pomoc na ratowanie może być udzielana wyłącznie w formie pożyczki, w celu umożliwienia kontynuowania działalności gospodarczej przez okres niezbędny do opracowania planu restrukturyzacji lub do likwidacji działalności gospodarczej. Ten etap może trwać maksymalnie przez okres 6 miesięcy, a otrzymanie pomocy może być uzależnione od ustanowienia zabezpieczeń. Wysokość pomocy nie może być wyższa niż środki niezbędne do utrzymania działalności operacyjnej przedsiębiorstwa powiększone o ewentualne wydatki związane z przygotowywanymi analizami i wstępnym planem restrukturyzacji  .

Drugi etap pomocy przewidzianej ustawą stanowi tymczasowe wsparcie restrukturyzacyjne. W jego ramach właściciel firmy może otrzymać środki na utrzymanie działalności gospodarczej przez czas niezbędny na opracowanie ostatecznego planu restrukturyzacji. Udzielenie tej formy pomocy jest uzależnione od zatwierdzenia przez ARP uproszczonego planu restrukturyzacji przedsiębiorstwa. Maksymalny czas, na jaki może być udzielone wsparcie, to 18 miesięcy. Jeżeli organizacja korzystała wcześniej z pomocy na ratowanie, okres jej otrzymywania wlicza się do tego terminu.

Ostatnim etapem pomocy przewidzianym przez ustawę jest pomoc na restrukturyzację. Jego celem jest przywrócenie firmie długookresowej zdolności do konkurowania na rynku. W przeciwieństwie do wcześniej omówionych etapów pomocy, może ona być udzielana w różnych formach, między innymi w formie pożyczki, objęcia akcji lub udziałów, objęcia obligacji, zmiany terminów spłat pożyczek, a także w formie ulg lub odroczeń w wykonaniu administracyjnych kar pieniężnych lub odsetek za zwłokę.

Jak mówi Hanna Machowska-Bielawska, Head of Team Banking Counseling w MGW CCG:

–  „Uzyskanie pomocy publicznej przewidzianej ustawą najczęściej wymaga skorzystania przez przedsiębiorcę z usług doświadczonego doradcy restrukturyzacyjnego. MGW CCG wspiera firmy w uzyskaniu dofinansowania oraz przygotowania i wdrożenia elementów związanych z przeprowadzeniem postępowania restrukturyzacyjnego. Przygotowujemy plan restrukturyzacyjny, a także w imieniu dłużnika zawieramy porozumienia z wierzycielami. Udzielamy kompleksowej pomocy, w ramach której pierwszym celem jest odzyskanie równowagi finansowej, a kolejnym uzyskanie trwałej przewagi konkurencyjnej. Sporządzamy również pełną dokumentacją wniosku o udzielenie pomocy publicznej”.

Pomoc dla przedsiębiorstw w ramach ustawy może być udzielana do wysokości środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa. Wynoszą one 120 milionów rocznie w latach 2020-2029. Warto jednak dodać iż do końca 2021 roku środki przeznaczone na tą pomoc mogą być powiększone o środki unijne przeznaczone na walkę z efektami pandemii.

Ustawa jest elementem realizowanego przez Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii programu „Polityka nowej szansy”. Program ma być odpowiedzią na problemy z finansowaniem działalności, jakie napotykają małe i średnie firmy w związku z aktualnym kryzysem. Jego celem ma być ograniczenie ryzyka przedwczesnej likwidacji przedsiębiorstw a elementami – oprócz „Ustawy o udzielaniu pomocy publicznej w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców” – są też działania umożliwiające sprawną likwidację firm oraz program „Nowy start”, realizowany przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości. Ułatwia on ponowne podejmowanie działalności gospodarczej.

Wybory w USA – małe różnice, duże niepokoje

Wynik wyborów prezydenckich w USA nie jest jeszcze przesądzony i wciąż czekamy na rezultaty z kilku stanów. Rozstrzygające wyniki mogą się pojawić dziś wieczorem, ale i dopiero w piątek. Prezydent Trump już ogłosił swoje zwycięstwo, w przeciwnym razie pójdzie z protestem do Sądu Najwyższego. Nerwowość zaczyna przejmować kontrolę nad rynkami.

Wyniki z Wisconsin będą podane dziś po południu czasu polskiego. Pensylwania i Karolina Północna przyjmują głosy listowne do piątku. Wyniki cząstkowe z nierozstrzygniętych stanów sugerują zwycięstwo Trumpa, ale dane są wypaczone przez opóźnione liczenie głosów listownych, z których wyborcy Demokratów korzystali dwukrotnie częściej od Republikanów. Joe Biden potrzebuje tylko 32 głosów elektorskich, co mogą mu zapewniać zwycięstwa w dwóch stanach. Ale Donald Trump polega na aktualnych wynikach cząstkowych i już ogłosił swoje zwycięstwo, a jeśli wyniki się nie potwierdzi, ma zamiar skierować sprawę do Sądu Najwyższego.

W ciągu jednej nocy z rynków wyparowały nadzieje na tzw. „błękitną falę” (wygrana Bidena i odbicie Senatu przez Demokratów). Wynik Bidena jest gorszy niż sugerowały sondaże, a Senat prawdopodobnie pozostanie w rękach Republikanów. Rosną szanse na końcowe zwycięstwo Trumpa lub brak szybkiego rozstrzygnięcia i podtrzymanie niepewności. Oba scenariusze podkopują zaufanie w rajd walut ryzykownych, który miał miejsce na początku tygodnia. USD odrabia straty, silnie tracą NOK i AUD, ale cofają się też EUR/USD i GBP/USD. Nawet jeśli Biden wygra, to bez kontroli w Senacie nie uda mu się przeforsować dużego pakietu fiskalnego. To scenariusz negatywny dla ryzyka.

Rynek akcji jest w chaosie. Błękitna fala byłaby prostym sygnałem dla wzrostów, Biden z Senatem daje wstępne rozczarowanie, ale docelowo oznacza też brak ryzyka wyższych podatków dla firm. Za to Trump podnosi ryzyko kwestionowania wyniku, co dziś rano wywołuje wstrząsy. Ktokolwiek trzyma się jeszcze kupionych akcji, z pewnością liczy, że cały bałagan uda się dziś rozstrzygnąć, teraz najlepiej na korzyść Trumpa. Wall Street wciąż może dziś zamknąć się wzrostami, ale na ten moment niczego nie da się założyć na 100 proc. lub nawet na 70 proc.

Niepewność wyniku wyborów osłabia ponownie złotego. Wczorajszego zjazdu EUR/PLN z 4,60 do 4,53 nie powinno się nazywać umocnieniem złotego, gdyż mylnie kładzie to nacisk na „zasługę” czynników związanych z polską walutą. EUR/PLN spadał we wtorek z pomocą nastrojów globalnych. Rozpędzony rajd ryzykownych aktywów stał się przeszkodą dla strategii sprzedaży złotego pod negatywny rozwój drugiej fali pandemii w Polsce. Perspektywa niekorzystnego zwrotu w czynnikach globalnych skłoniła do domykania transakcji sprzedaży PLN. Dodatkowo mocne odbicie EUR/USD podnosiło ryzyko strat na długich pozycjach w USD/PLN. Dziś sytuacja jest inna. „Błękitnej fali” na pewno nie będzie, a w wyścigu prezydenckich szanse wzrosły na korzyść reelekcji Trumpa lub niepewnego i kontestowanego wyniku. To razem wzmacnia USD (ściąga niżej EUR/USD) lub rodzi podstawy do awersji do ryzyka. Warunki zewnętrzne są teraz co najwyżej neutralne, podczas gdy sytuacja krajowa (wysoka liczba zakażeń, protesty i ryzyko pogłębienia lockdownu) pozostaje nieprzychylna. Dziś o 14:00 rząd ma ogłosić nowe restrykcje. Z kolei posiedzenie Rady Polityki Pieniężnej zostało przełożone z dziś na piątek bez podania powodu, co obudziło spekulacje o ogłoszeniu nowych narzędzi luzowania polityki monetarnej dla wsparcia działań rządu w walce z COVID-19. Sprzedaż złotego ponownie staje się atrakcyjną strategią.

Konrad Białas
Dom Maklerski TMS Brokers S.A.

5 największych trendów na rynku startupów w 2021

Trwająca niemal od początku roku epidemia koronawirusa SARS-CoV-2 uwydatniła to, że istnieje grupa firm, które mogą czerpać korzyści biznesowe i trwale się rozwijać niezależnie od ogólnej sytuacji gospodarczej kraju. Mowa o startupach, czyli młodych firmach technologicznych. Można pokusić się o stwierdzenie, że doświadczenia płynące z wiosennego lockdownu oraz nowych obostrzeń wskazują kierunek, w jakim startupy będą się rozwijać w nadchodzących miesiącach. Przede wszystkim będzie to rozwój 5G, telemedycyna i praca zdalna.

Wszyscy doskonale kojarzymy takie marki, jak Instagram, Airbnb czy Uber. Firmy te rozpoczynały swoją działalność jako startupy technologiczne – dzięki nowatorskim pomysłom i najnowocześniejszym technologiom osiągnęły światowy sukces, który liczy się w miliardach dolarów zysku oraz milionach użytkowników na całym świecie. Ich historie to świetna nauka dla właścicieli firm technologicznych, którzy dopiero zaczynają podbój światowych rynków. Tym bardziej, że okoliczności temu sprzyjają. W związku z obecną sytuacją gospodarczą i światowym kryzysem zdrowotnym wszyscy zmuszeni jesteśmy zmienić swój dotychczasowy styl życia – tak w wymiarze prywatnym, jak i zawodowym. Co to oznacza dla startupów technologicznych? Iwo Rybacki z Grupy Assay omawia kierunki rozwoju startupów w 2021 roku.

  1. Praca zdalna

Chociaż temat wydaje się oczywisty, wciąż pozostaje ogromne pole do działania dla startupów oferujących rozwiązania ułatwiające pracę zdalną. Wiele funduszy Venture Capital zauważa, że obecne usługi i narzędzia nie rozwiązują wszystkich problemów związanych z telepracą. Jednym z takich zagadnień jest cyberbezpieczeństwo – przykładowo bezpieczeństwo danych udostępnianych podczas rozmów na narzędziach typu Skype, Zoom czy Slack. Oprócz tego, eksperci zauważają również inne wyzwania, jakie niesie ze sobą praca zdalna. Są nimi współpraca pomiędzy zespołami czy automatyzacja procesów. Wszystko to prowadzi do wniosku, że praca zdalna wciąż stwarza ogromne możliwości dla firm technologicznych tworzących narzędzia do współpracy projektowej na odległość.

  1. Zrobotyzowane dostawy

Na polskim gruncie temat właściwie nie istnieje. Wynika to z braku chęci wykorzystania tej technologii w dostawach. Jednak to, co dotychczas wydawało się skomplikowane i droższe od sprawdzonych rozwiązań, stało się jednym z najgorętszych globalnych trendów. Jak można się spodziewać, to Chiny są krajem, który jako jeden z pierwszych wykorzystał roboty do zamówień w celu spowolnienia rozprzestrzeniania się koronawirusa. Mechanizm działania jest szalenie prosty: aplikacje dostawcze zaczęły wykorzystywać autonomiczne pojazdy, czy maszyny do wysyłki zamówień spożywczych do klientów. Na świecie powstaje coraz więcej startupów, które oferują podobne rozwiązania i wydaje się, że będzie ich powstawać jeszcze więcej, biorąc pod uwagę chociażby wzrastający udział handlu elektronicznego w branży spożywczej.

  1. Teleporady i wirtualne leczenie

Branża medyczna to jeden z tych sektorów gospodarki, który w obliczu epidemii zaczął na niespotykaną dotąd skalę wykorzystywać rozwiązania telekomunikacyjne, aby proponować usługi w formie teleporad. Dotyczy to nie tylko sektora prywatnego, lecz także placówek publicznych. Wszystko to jest spowodowane chęcią zmniejszenia ryzyka zakażenia pacjentów i personelu medycznego.

Mimo że indywidualny charakter podstawowej opieki zdrowotnej stwarza potrzebę bezpośredniego spotkania lekarza z pacjentem, okazuje się, że wizyty te w większości mogą być realizowane w formie teleporad. Jak wynika z badań, tylko w tym roku liczba wizyt online wzrosła o 50 proc. w stosunku do poziomu sprzed pandemii. Według firmy badawczej Forrester Research do końca bieżącego roku liczba ta wzrośnie do blisko miliarda. Dla startupów działających zwłaszcza w sektorze opieki zdrowotnej daje to możliwość rozwoju i konkurowania z większymi graczami. Warto podkreślić, że branża healthcare w wirtualnej odsłonie nie ogranicza się tylko do usług medycznych świadczonych drogą telefoniczną czy online. Biotechnologia, automatyzacja prowadzenia dokumentacji medycznej, wykorzystanie sztucznej inteligencji oraz uczenia maszynowego do opracowania lekarstw i szczepień, wykorzystanie robotyki to kolejne wielkie zagadnienia, które stawiają ogromne wyzwania przed młodymi firmami technologicznymi.

  1. 5G oraz Internet rzeczy (IoT)

Jeśli chodzi o statystyki, te przedstawiają się następująco: ponad 35 krajów – w tym Polska – uruchomiło już komercyjne usługi 5G. W wymiarze globalnym w sieć 5G inwestuje obecnie ponad 380 operatorów. Nie ma wątpliwości, że przeniesienie wielu aspektów życia do świata wirtualnego stworzyło dużo większe, niż dotychczas zapotrzebowanie na szybszy Internet i dobrze skomunikowane urządzenia w ramach Internetu rzeczy (Internet of Things). Wydaje się, że trwająca epidemia jeszcze bardziej popchnęła do przodu prace nad wdrożeniem 5G.

Na przykładzie Chin widać, że wprowadzenie tej sieci można przeprowadzić w dość sprawny sposób. Startupy mają szereg możliwości wykorzystania zagadnienia 5G do rozwoju swojego biznesu. Warto przyjrzeć się na przykład temu, jak 5G wpływa na rozwój inteligentnych miast oraz zastosowaniu technologii Internetu rzeczy. Może być to zarządzanie sygnalizacją świetlną, oświetleniem publicznym, systemem informacji publicznej, rozwiązaniami stosowanymi w komunikacji miejskiej, monitoringiem przestrzeni publicznej czy czujnikami mierzącymi jakość powietrza.

  1. Edukacja online

W ostatnich miesiącach nastąpił ogromny wzrost zapotrzebowania na platformy umożliwiające naukę online. Większość placówek edukacyjnych, takich jak szkoły, uczelnie czy centra coachingu prowadzą zajęcia z wykorzystaniem platform telekonferencyjnych. Wydaje się, że to rozwiązanie pozostanie w edukacji nawet po ustaniu epidemii, kiedy wszystko wróci do normy. To również otwiera szereg możliwości i wyzwań przed startupami działającymi na rynku telekomunikacji.

Podsumowując, warto podkreślić, że sukces startupów technologicznych w dużej mierze zależy od tego, czy będą one wykorzystywać rozwiązania z zakresu sztucznej inteligencji czy uczenia maszynowego. To trendy, które są na rynku obecne od lat, w ciągu nadchodzącej dekady będą miały kluczowe znaczenie dla młodych firm, które chcą konkurować z większymi, bardziej znanymi markami.

 

ŹRÓDŁA

https://medium.com/swlh/the-5-biggest-startup-trends-for-2021-631434909940

https://www.startechup.com/blog/business-material/whats-the-future-of-tech-startups-in-2021-and-beyond/

https://startuparound.com/read/1592843407.0509927/4-enterprise-developer-trends-that-will-shape-2021-

Samochody elektryczne – przegląd oferty na polskim rynku

Na polskim rynku dostępne jest już ponad 100 modeli samochodów z napędem elektrycznym, a BEV i PHEV oferowane są praktycznie w każdym segmencie. Rosną pojemności akumulatorów, osiągi oraz moce ładowania. Średni zasięg samochodów całkowicie elektrycznych oferowanych w Polsce przekracza 380 km (WLTP). Przedział cenowy nowych samochodów w pełni elektrycznych wynosi od 80 do niemal 800 tys. zł – wynika z najnowszego Katalogu pojazdów elektrycznych PSPA.

PSPA zaprezentowało 4. edycję Katalogu pojazdów elektrycznych. Z raportu wynika, że liczba samochodów z napędem elektrycznym dostępnych na polskim rynku powiększa się z roku na rok. Koncerny motoryzacyjne obecne w Polsce oferują już 101 modeli całkowicie elektrycznych (BEV, ang. battery electric vehicles) oraz hybryd typu plug-in (PHEV, ang. plug-in hybrid electric vehicles). W 2017 r. polscy klienci mieli do wyboru 33 modeli BEV i PHEV, w 2018 r. 35, zaś w roku ubiegłym – 46.Katalog_EV_2020_grafika_1 Katalog_EV_2020_grafika_2 Katalog_EV_2020_grafika_3 Katalog_EV_2020_grafika_4 Katalog_EV_2020_grafika_6 Katalog_EV_2020_grafika_7 Katalog_EV_2020_grafika_8 Katalog_EV_2020_grafika_ZBIORCZA

– Od momentu publikacji poprzedniej edycji, oferta koncernów motoryzacyjnych w zakresie EV powiększyła się ponad dwukrotnie. Uwzględniając wszystkie warianty bateryjne oraz mocy, ta liczba staje się jeszcze wyższa. W Polsce dostępne są niemal wszystkie modele BEV i PHEV oferowane na zachodzie Europy. Co ważne, samochody z napędem elektrycznym stają się coraz praktyczniejsze, coraz bardziej komfortowe i dla wielu nabywców mogą stanowić już realną alternatywę dla pojazdów konwencjonalnych – mówi Jan Wiśniewski z PSPA.

Partnerami tegorocznej edycji raportu zostały firmy Alphabet, Garo oraz Webfleet Solutions. W katalogu zaprezentowano zarówno modele osobowe, jak i dostawcze (42 BEV i 59 PHEV). Rozpiętość cenowa modeli sprzedawanych na polskim rynku jest bardzo szeroka. Najtańszym samochodem w pełni elektrycznym oferowanym w Polsce jest Škoda CITIGOe iV, dostępna od 82 050 zł, bez uwzględnienia dopłat z programów wsparcia NFOŚiGW. Na przeciwnym biegunie znajduje się Porsche Taycan Turbo S, którego ceny rozpoczynają się od 794 000 zł. Najtańszą hybrydą typu plug-in w Polsce jest natomiast KIA Ceed 1.6 Gdi Plug-in Hybrid w cenie od 127 990 zł, zaś najdroższą – Porsche Cayenne Turbo S E-Hybrid Coupé, za które trzeba zapłacić co najmniej 864 000 zł. Co ważne, w ciągu ostatniego roku na rynku zadebiutował szereg modeli BEV i PHEV należących do popularnych segmentów rynkowych i oferowanych w stosunkowo atrakcyjnych cenach.

– Bez wątpienia, elektromobilność, czyli jeden z dominujących trendów we współczesnej motoryzacji, stała się faktem również na polskim rynku. Każdy znaczący producent samochodów oferuje dziś nie tylko hybrydy typu plug-in, ale także pojazdy w pełni elektryczne. Troska o planetę, niskie koszty eksploatacji i komfort podróży wskazują główne powody tego zjawiska – mówi Krzysztof Leszczyński z Alphabet Polska Fleet Management.

Pojazdy całkowicie elektryczne stają się także coraz bardziej praktyczne w warunkach codziennego użytkowania. Z generacji na generację modele BEV wyposażane są w coraz pojemniejsze akumulatory trakcyjne i w konsekwencji dysponują coraz większymi zasięgami na jednym ładowaniu. W tej kategorii czołowe pozycje zajmują takie pojazdy jak Tesla Model S Long Range (652 km), Tesla Model 3 Long Range (582 km) oraz Volkswagen ID.3 z baterią 77 kWh (546 km). Z Katalogu wynika, że średni zasięg BEV samochodów całkowicie elektrycznych wynosi ok. 380 km (WLTP).

Podobny trend można zaobserwować w segmencie PHEV. Zasięgi hybryd typu plug-in obecnej generacji często przekraczają 50 km w trybie zeroemisyjnym (WLTP). Rekordzistą w tej dziedzinie jest Mercedes-Benz GLE 350 e, który na napędzie elektrycznym może przejechać w teorii 89 km. Kolejne miejsca zajmują BMW X5 xDrive45e (77 km), jak również Land Rover Range Rover Evoque, Mercedes-Benz A 250 e i Mercedes-Benz CLA 250 e (po 65 km).

– Jako jeden z pierwszych dostawców telematyki zaoferowaliśmy funkcjonalności dedykowane pojazdom elektrycznym w ramach naszego rozwiązania do zarządzania flotą WEBFLEET. Już teraz podłączonych mamy kilkaset elektryków. Wzrost różnorodności dostępnych modeli przyspieszy proces elektryfikacji i ułatwi firmom flotowym transformację w kierunku e-mobility – uważa Dariusz Terlecki, Dyrektor Sprzedaży Poland &CEE, Webfleet Solutions.

Wyposażanie EV w pojemne akumulatory trakcyjne idzie w parze z przystosowywaniem ich do coraz większych mocy ładowania i korzystania z ultraszybkich stacji. Przykładowo, Porsche Taycan pozwala na uzupełnianie energii z mocą 270 kW, modele Tesli od 170 do 200 kW, zaś Audi e-tron i BMW iX3 – 150 kW. Do niedawna standardem w przypadku samochodów całkowicie elektrycznych było 50 kW.

– Katalog, którego jesteśmy Partnerem nieprzerwanie od czterech lat, doskonale ilustruje dynamikę rynku e-mobility. Jako producent stacji ładowania, dokładamy wszelkich starań, aby ta dynamika miała odzwierciedlenie w rozwiązaniach, które oferujemy. W 2021r. wejdziemy m.in. z własną stacją prądu stałego DC oraz mocami przerobowymi sięgającymi 8.000 stacji wallbox miesięcznie – mówi Krzysztof Zamożny, Head of Sales E-mobility GARO Polska Sp. z o.o.

Rynek EV zmienia się bardzo dynamicznie, a do sprzedaży regularnie trafiają nowe pojazdy z napędem elektrycznym, dlatego PSPA uruchomiło również aktualizowaną na bieżąco, internetową wersję katalogu w ramach kampanii społecznej elektromobilni.pl (https://elektromobilni.pl/baza-pojazdow/). Kampania elektromobilni.pl to jedna z najbardziej kompleksowych inicjatyw w Europie, której celem jest edukacja i wzrost świadomości społecznej w zakresie rozwoju zeroemisyjnych technologii w transporcie. Organizatorami kampanii są PSPA oraz Krajowy Ośrodek Zmian Klimatu. Elektromobilni.pl zostali objęci patronatem honorowym Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii. W inicjatywę zaangażowało się także kilkadziesiąt podmiotów i instytucji aktywnych w obszarze zrównoważonego transportu w Polsce, w tym koncerny motoryzacyjne: BMW, Daimler, Nissan i Volkswagen, sektor infrastrukturalny: ABB i Nexity oraz instytucje finansowe: PKO Leasing. Wśród partnerów są ponadto: Arval, Garo, GreenWay, Volvo, LOTOS, Energa, innogy Go! oraz MAN. Wśród patronów znalazły się również liczne ambasady, m.in. Niderlandów, Wielkiej Brytanii, Szwecji, Włoch, Izraela, Niemiec oraz izby handlowe i kilkadziesiąt polskich samorządów, a także organizacje, w tym m.in. UDT, NCBiR, PZPM, PZWLP, Forum Energii, ZPL, ZDS, ITS.

– Centralnym punktem kampanii jest serwis edukacyjny elektromobilni.pl. To źródło rzetelnej informacji na temat elektromobilności w Polsce, które dostarcza wiedzę i narzędzia, niezbędne do podejmowania świadomych decyzji o zamianie pojazdu na elektryczny. W serwisie docelowo znajdzie się 12 narzędzi ułatwiających podjęcie odpowiedzialnej decyzji o przejściu na elektromobilność – mówi Maciej Mazur, Dyrektor Zarządzający PSPA. – W ramach kampanii uruchomiony został także program Elektromobilna Polska, skierowany do miast, miejsc, instytucji i firm przyjaznych elektromobilności. Każdy podmiot może włączyć się w kampanię i zostać jej ambasadorem. Stworzyliśmy także pierwszy w Polsce klub posiadaczy i użytkowników EV.

Kierunki zmian w budynkach biurowych

Pandemia COVID-19 z dnia na dzień zmieniła sposób w jaki pracujemy i stała się jednym z punktów zwrotnych dla sektora biurowego. Powolny proces adaptowania biurowców do nowych oczekiwań najemców i zmieniających się wymagań rynku obserwowany przed pandemią, w najbliższych kwartałach będzie więc musiał przyspieszyć, z tym, że tym razem zmiany w sektorze biurowym będą zachodziły w wielu obszarach jednocześnie.

Aby zidentyfikować oczekiwane kierunki zmian w sektorze biurowym, zaczęliśmy od analizy nowych potrzeb. Przeprowadziliśmy dwie ankiety, których celem było poznanie oczekiwań pracowników biur i planów najemców. Wyniki ankiety skierowanej do pracowników biur jednoznacznie wskazują, że pandemia przyspieszy rozpowszechnienie się elastycznego modelu pracy, ale jednocześnie potwierdzają, że biura pozostaną niezbędnym elementem modelu pracy. Niemal 80% spośród ponad 1.800 respondentów jest zdania, że po pandemii COVID-19 chciałoby pracować w modelu łączącym pracę zdalną z pracą z biura. Jedynie 9% ankietowanych wybrałoby pracę z domu, a 12% pozostałoby przy dotychczasowym modelu pracy wyłącznie w biurze.

Wobec takich wyników, chcieliśmy poznać plany najemców i przeprowadziliśmy ankietę, w której udział wzięło 225 firm posiadających łącznie 927 biur w Europie. Większość najemców potwierdza, że biura są niezbędne, ale powinna zmienić się ich funkcja, ponieważ ich pracownicy mają nowe oczekiwania wobec biura. Kluczowe wnioski płynące z tej ankiety to:

  • 60% najemców jest przekonanych, że potrzebuje nowej strategii dotyczącej miejsca pracy,
  • 40% przewiduje, że obłożenie biura będzie mniejsze i potrzebuje w biurze więcej miejsca do współpracy,
  • 80% chce przywiązywać większą wagę do zdrowia i bezpieczeństwa pracowników,
  • 41% rozważa włączenie do swojej strategii powierzchni elastycznych,
  • 44% rozważa zwiększenie wykorzystania nowych technologii w miejscu pracy.

W rezultacie, należy oczekiwać, że część najemców wprowadzi w związku z tym nowe kryteria wyboru biur. Jednak wobec drugiej fali pandemii i oczekiwanego spowolnienia gospodarczego, aktualnie wśród najemców dominuje strategia „przeczekania i obserwowania jak zmieni się rynek”. Pierwsze symptomy zmieniającego się podejścia najemców w sektorze biurowym są już widoczne. O ile wolumen transakcji najmu w pierwszej połowie roku napędzany był negocjacjami rozpoczętymi jeszcze przed pandemią, to obecne dane wyraźnie już pokazują ograniczenie aktywności najemców. W Warszawie w minionym kwartale zostało wynajęte najmniej powierzchni biurowej od dekady, natomiast w regionach najemcy wynajęli o 40% mniej powierzchni niż w analogicznym okresie przed rokiem. Warto również spojrzeć na zmiany w strukturze transakcji najmu. Podczas gdy w ostatnich latach przeważały nowe umowy i umowy typu pre-let, w III kwartale 2020 połowa wynajętej powierzchni biurowej w największych miastach to renegocjacje wcześniejszych umów najmu, niejednokrotnie podpisane na relatywnie krótki okres.

Spadek aktywności najemców przełożył się na wzrost współczynnika pustostanów odnotowany w ciągu minionego pół roku. Od kwietnia do września 2020 roku oferta powierzchni niewynajętej w największych ośrodkach biznesowych w Polsce powiększyła się o 300.000 m2, a największy wpływ na wzrost pustostanów w ostatnich dwóch kwartałach miało oddanie do użytku dość dużej liczby nie w pełni skomercjalizowanych obiektów. W rezultacie, w większości największych miast współczynnik pustostanów przekroczył już 10%. Warto jednocześnie podkreślić, że faktyczna oferta dostępnej powierzchni biurowej jest zdecydowanie szersza. Część firm rozważa zmianę modelu pracy, dlatego decydują się na zredukowanie aktualnie zajmowanej powierzchni biurowej i podnajęcie części swojego biura. Na koniec września 2020 roku w największych miastach w ramach podnajmu oferowane było już ponad 240.000 m2 biur, czyli niemal dwukrotnie więcej niż w poprzednim kwartale.

Co ważne, długi proces inwestycyjny nie pozwala deweloperom na elastyczną reakcję na nowe okoliczności rynkowe. W rezultacie, w sektorze biurowym nadal utrzymuje się wysoka aktywność deweloperów, a na etapie realizacji mamy ponad 1,6 mln m2 nowej powierzchni biurowej. Zgodnie z harmonogramami deweloperów, podaż powierzchni biurowej oczekiwana w 2020 i 2021 roku może być najwyższa od lat i przekroczyć 800.000 m2 rocznie, co z pewnością poskutkuje dalszym znaczącym wzrostem współczynnika pustostanów.

Właściciele budynków i deweloperzy stają przed coraz większymi wyzwaniami. Nowa sytuacja rynkowa zmieniająca się w wyniku pandemii COVID-19 i spowolnienia gospodarczego wymusza na właścicielach zarówno nowych, jak i istniejących budynków biurowych zmianę strategii wynajmu wobec obecnych i przyszłych najemców. Właściciel budynku, przygotowując się do procesu negocjacji czy renegocjacji umowy najmu, powinien być teraz nastawiony przede wszystkim na dialog z najemcą.

Jednocześnie, najemcy, wybierając nowe biuro czy przedłużając umowę najmu, muszą mieć pewność, że właściciel budynku w trosce o zdrowie pracowników najemcy, wprowadza w nieruchomości możliwe zmiany oraz ulepszenia wpływające na komfort i bezpieczeństwo pracy. Z przeprowadzonych przez nas analiz jednoznacznie wynika, że biurowce oferujące udogodnienia i usługi, które mają na celu promocję zdrowia i poprawę samopoczucia będą zdecydowanie wyżej cenione przez najemców.

Wobec zmian jakie rynek wymusza na właścicielach budynków, to biura z możliwością elastycznej aranżacji stają się najbardziej pożądanym rozwiązaniem, choć wiemy, że ich przygotowanie nie jest proste i dla wszystkich użytkowników jednakowe.

Nowa sytuacja rynkowa będzie skłaniała niektóre firmy do stosowania modelu hybrydowego, który zakłada łączenie długoterminowej umowy najmu biura z krótkoterminowym wynajmem przestrzeni coworkingowej oferując pracownikom możliwość pracy zdalnej. W rezultacie, biura coworkingowe, których operatorem jest właściciel budynku, mogą stać się atutem wyróżniającym budynek.

Na pewno oczekujemy również, że wpływ nowych technologii na zmieniające się środowisko pracy będzie zdecydowanie bardziej odczuwalny niż dotychczas. Do tej pory branża proptech koncentrowała się przede wszystkim na poszukiwaniu rozwiązań, które wpływają na podniesienie komfortu użytkowników, a jednocześnie obniżają koszty eksploatacji budynku. W obliczu pandemii COVID-19 i związanych z nią obostrzeń, zakres poszukiwanych funkcjonalności nieco się zmienił stawiając w centrum uwagi kwestie bezpieczeństwa użytkowników budynków.

To jedynie kilka przykładów kierunków zmian, których spodziewamy się w sektorze biurowym. Zmieniające się oczekiwania najemców z pewnością przyspieszą zmiany w podejściu właścicieli biurowców, ponieważ to właśnie rozwiązania pozytywnie wpływające na samopoczucie pracowników w budynku i elastyczność właściciela budynku wobec najemcy zadecydują o uzyskaniu przewagi konkurencyjnej biurowca.

Elżbieta Czerpak, Dyrektor Działu Badań Rynku, Knight Frank

OX2 buduje najwięcej farm wiatrowych w Europie

Jak wskazują statystki opracowane przez stowarzyszenie branżowe WindEurope, przez ostatnie sześć lat firma OX2 zainstalowała najwięcej lądowych turbin wiatrowych w Europie. Od 2015 roku firma OX2 przeprowadziła instalację łącznie 377 turbin wiatrowych o całkowitej mocy wynoszącej 1,6 GW.

„Jesteśmy dumni, że dostarczyliśmy Europejczykom znaczną ilość energii odnawialnej. W celu przeciwdziałania kryzysowi klimatycznemu wszystkie kraje są zobowiązane do rozwijania potencjału energii wiatrowej” — stwierdził Paul Stormoen, dyrektor generalny firmy OX2.

Od 2015 roku firma OX2 zainstalowała w Europie łącznie 377 lądowych turbin wiatrowych o całkowitej mocy wynoszącej 1,6 GW. Zapewniło to tej działającej w sektorze energetyki wiatrowej spółce pierwsze miejsce na liście największych producentów lądowych turbin wiatrowych przygotowanej przez stowarzyszenie branżowe WindEurope. Drugie miejsce zajęła firma Forestalia, a trzecie spółka SSE.

W myśl krajowych planów na rzecz klimatu i energii, państwa członkowskie Unii Europejskiej chcą, aby moc elektrowni wiatrowych zwiększyła się ponad dwukrotnie do 2030 roku, wzrastając z poziomu niecałych 200 GW do 400 GW. Umożliwiłoby to utworzenie ok. 150 000 nowych miejsc pracy i podwoiło udział energii wiatrowej w zużyciu energii elektrycznej w UE, czyli zwiększyło go z 15% do 30%, zgodnie z ustaleniami w raporcie „Wind energy and economic recovery in Europe” opracowanego przez WindEurope.

„Energia wiatrowa będzie w przyszłości podstawą europejskiego systemu energetycznego. Unia Europejska chce, by do roku 2050 lądowe turbiny wiatrowe wytwarzały nawet 750 GW energii (na chwilę obecną generują one 197 GW energii). Do osiągnięcia założonej wartości docelowej niezbędne są odpowiednie zasady dotyczące budowy nowych elektrowni wiatrowych. Co jednak jeszcze ważniejsze, potrzebujemy ludzi i firm skorych do zakasania rękawów i przeprowadzenia transformacji energetycznej. Firma OX2 jest przykładem właśnie takiej postawy. Brawa dla niej!” — powiedział Giles Dickson, dyrektor generalny WindEurope.

„Inwestycje w energię wiatrową pozwolą zahamować kryzys klimatyczny i jednocześnie reanimować europejską gospodarkę. Długi proces wydawania zezwoleń może jednak zmniejszyć ich stopę, dlatego też ważne jest, aby wszystkie kraje członkowskie podjęły działania w celu zwiększenia przejrzystości tego procesu i nadania mu priorytetu w kontekście budowy elektrowni wiatrowych, a tym samym zapewnienia realizacji założeń krajowych planów na rzecz klimatu i energii” — zaznaczył Paul Stormoen.

Jak podaje WindEurope, obecnie energia wiatrowa jest w Europie sektorem zapewniającym zatrudnienie 300 000 osób i zwiększającym unijne PKB o 37 mld EUR. Każda nowa turbina wiatrowa generuje 10 mln EUR działalności gospodarczej.

Kto zyska, a kto straci po wyborach w USA?

Pomimo dużej przewagi sondażowej J.Bidena o wyniku wyborów prezydenckich zdecydować mogą głosy oddawane listownie, których przeliczanie zakończy się najpóźniej.

Niepewność może przedłużać się na kolejne dni, dotyczyć będzie rynku walutowego i kursów akcji. W środę na pewno nie poznamy bowiem jeszcze wiążących wyników wyborów prezydenckich w USA. Zmienność cen będzie dotyczyć szczególnie tych spółek, które mogą najwięcej zyskać bądź stracić, zależnie od tego kto zostanie prezydentem.

– Z perspektywy amerykańskich rynków finansowych wygrana Joe Bidena byłaby korzystna dla spółek z sektora odnawialnych źródeł energii i taki wariant mocno obstawiali inwestorzy – mówi w rozmowie z MarketNews24 Maciej Leściorz, ekspert CMC Markets. – Spółki te są już na szczytach, są jak napompowany balon.

Dla rynków finansowych to jednak wygrana D.Trumpa wydaje się bardziej korzystna, ponieważ będzie kontynuował politykę wspierania mniejszych spółek i walkę z monopolistami.

– Istotne jest też, że dla pobudzenia słabnącej gospodarki USA D.Trump będzie dążył do obniżenia podatków dla firm – dodaje ekspert CMC Markets.

Natomiast dla krajów UE wygrana J.Bidena byłaby korzystniejsza, ze względu na kontekst wojen handlowych, skoncentrowanych wokół konfliktu USA-Chiny, ale dotyczących także sporów z Europą.

W sondażach prowadzi J.Biden, więc ewentualne zwycięstwo D.Trumpa byłoby prawdziwym zaskoczeniem, a w efekcie zmiany cen walut czy akcji byłyby na pewno większe, być może nawet skokowe. Niemniej jednak niepewność i związana z nią zmienność cen będą towarzyszyć inwestorom jeszcze przez kolejne dni, niezależnie od tego, kto ostatecznie zamieszka w Białym Domu.

Mieszkania na rynku pierwotnym w Katowicach droższe mimo pandemii. Czeka nas korekta cen?

Pandemia koronawirusa powoli odciska piętno na katowickim rynku pierwotnym, co widać w spadku sprzedaży mieszkań od deweloperów w I półroczu br. sięgającym 28,6%. Mimo mniejszej liczby transakcji ceny lokali wzrosły. Metr kwadratowy nowego mieszkania w Katowicach kosztował średnio 7 268 zł. Podwyżki odnotowano we wszystkich dzielnicach, wskazują eksperci od wycen nieruchomości z Emmerson Evaluation na podstawie bazy danych Evaluer.

W pierwszej połowie roku, mimo pojawienia się epidemii koronawirusa, katowicki rynek nowych mieszkań nadal notował podwyżki. Średnia cena płacona za lokal od dewelopera wzrosła w stolicy Śląska o 5,6% w zestawieniu do poziomu notowanego w II połowie 2019 r. Dla porównania, taką samą zmianę w tym czasie odnotowała największa polska aglomeracja – Warszawa.

Ostatnia podwyżka wpisuje się w długoterminowy trend wzrostu cen nowych mieszkań w Katowicach. W ciągu dwóch lat mieszkania podrożały tu o ponad 1/5 (21%). Nadal jednak wśród największych aglomeracji Katowice pozostają względnie niedrogą lokalizacją. Pod względem ceny stolica Śląska plasuje się na przedostatnim miejscu wśród 9 pozostałych największych krajowych rynków. W tym zestawieniu niżej znalazła się tylko Łódź, gdzie średnia cena mieszkań z pierwszej ręki nie przekroczyła jeszcze 7 tys. zł/mkw – zauważa Tomasz Kaźmierski, ekspert Emmerson Evaluation.

Ceny wyższe we wszystkich dzielnicach

I połowa roku przyniosła podwyżki cen we wszystkich częściach miasta. Najmocniej, bo o 7,3% mieszkania od deweloperów podrożały w zespole dzielnic wschodnich (Zawodzie, Dąbrówka Mała, Szopienice-Burowiec, Janów-Nikiszowiec, Giszowiec). Natomiast najmniejsze wzrosty eksperci Emmerson Evaluation odnotowali w dzielnicach, do których należą Śródmieście, Koszutka, Bogucice i Os. Paderewskiego-Muchowiec (o 1,1%). Lokale z pierwszej ręki pozostały tu jednak najdroższe. Średnio za mkw. w tej lokalizacji trzeba było zapłacić 8 270 zł. Nieco taniej było w dzielnicach zachodnich (Ligota-Panewniki, Brynów-Os. Zgrzebionka, Załęska Hałda-Brynów), gdzie przeciętna cena wynosiła 7 109 zł/mkw. Pułapu 7 tys. nie przekroczyły zespoły dzielnic północnych, do których należą Załęże, Wełnowiec-Józefowiec, Os. Witosa, Os. Tysiąclecia i Dąb (6 851 zł/mkw.) i wschodnich (6 588 zł/mkw.) Najtańsze lokale znajdowały się natomiast w zespole dzielnic południowych (Murcki, Piotrowice-Ochojec, Zarzecze, Kostuchna, Podlesie), gdzie średnia cena mieszkania w I pół. 2020 wyniosła 6 438 zł/mkw.

Zespół dzielnic Średnia cena za mkw. w I półroczu 2020 r.
Śródmiejskie 8 270 zł
Zachodnie 7 109 zł
Północne 6 851 zł
Wschodnie 6 588 zł
Południowe 6 438 zł
Źródło: Baza Evaluer  

Perspektywy dla katowickiego rynku nieruchomości

Pierwsze półrocze 2020 r. na katowickim rynku pierwotnym upłynęło także pod znakiem mniejszej liczby zgłaszanych nowych projektów do budowy. Według danych GUS wydano o 36,4% mniej pozwoleń na budowę mieszkań niż pół roku wcześniej. Zdaniem eksperta Emmerson Evaluation, deweloperzy w nadchodzącym czasie skupią się na wyprzedawaniu obecnej oferty.

Niekorzystne czynniki makroekonomiczne obserwowane od marca oraz wysoki pułap cenowy każą przypuszczać, że w dłuższym terminie w tym scenariuszu również będzie można się spodziewać korekty cen w Katowicach. Już teraz, ze względu na bardzo wysoki pułap cen oraz spadającą liczbę zawieranych transakcji, pod koniec pierwszego półrocza można było zauważyć więcej dodatkowych bonusów oferowanych do kupowanych mieszkań, jak np. rabaty na komórki lokatorskie czy miejsca postojowe. To forma zniżek, której nie odzwierciedla średnia cena mkw., ale jednak pozwala kupującym nieco zaoszczędzić – podsumowuje ekspert Emmerson Evaluation.

63% Polaków korzysta z aplikacji finansowych

Jak wynika z badania Spicy Mobile, z aplikacji finansowych w Polsce korzysta już 63% użytkowników smartfonów z systemem Android. Duży wpływ na gwałtowny wzrost zainteresowania bankowością mobilną, a także płatnościami zbliżeniowymi i internetowymi miał lockdown.

Jeszcze w marcu 2020 r. z przynajmniej jednej aplikacji finansowej (aplikacje bankowe, płatności zbliżeniowe i internetowe) korzystało około 38% użytkowników – niemal tyle samo, co w analogicznym okresie w roku ubiegłym. Miesiąc później – w kwietniu – było ich już 56% i z miesiąca na miesiąc ta liczba rosła. We wrześniu 2020 r. zasięg aplikacji finansowych wyniósł 63%.

wykres-zasieg-aplikacji-finansowych

Najpopularniejsza aplikacja w tej kategorii – IKO (PKO Bank Polski) – osiągnęła w 2019 r. średni zasięg na poziomie 6,4%, tymczasem w roku bieżącym aż 15,6% (dane uśrednione do września 2020 r.). Jak podaje PKO BP, od momentu uruchomienia w marcu 2013 roku użytkownicy logowali się do aplikacji 2,6 mld razy i wykonali 544 mln transakcji na łączną kwotę 152 mld zł. Analogiczny wzrost popularności – jak komentują analitycy Spicy Mobile – można zaobserwować wśród większości aplikacji bankowych.top-10-aplikacji-finansowych-wedlug-zasiegu

Rok 2020 r. przyniósł też zmiany w obszarze płatności zbliżeniowych. Funkcjonująca w Polsce od listopada 2016 r. usługa płatności mobilnych Google Pay (na początku pod nazwą Android Pay) do roku ubiegłego była wykorzystywana dość marginalnie. W 2019 r. jej zasięg nie przekroczył 5%. Tymczasem we wrześniu 2020 r. z Google Pay korzystał już co dziesiąty użytkownik smartfona z systemem Android w Polsce.

Rząd przygotował pułapki dla spółek komandytowych. Eksperci: Sytuacja jest dość niejasna

W maju 2021 roku firmy działające w formie spółek komandytowych zostaną objęte podatkiem CIT. Tym samym zyskały 4 dodatkowe miesiące na przygotowanie się do zapowiadanych zmian. Zdaniem ekspertów, część przedsiębiorców zapewne rozważa możliwość przekształcenia prowadzonego biznesu np. w spółkę jawną lub spółkę z o.o. Ale wówczas rodzą się pytania, czy takie działanie nie zostanie potraktowane jako optymalizacja podatkowa. I czy czasem może to podlegać pod regulacje o schematach podatkowych (MDR) oraz klauzulę obejścia przepisów prawa podatkowego. Do tego dochodzą kwestie związane z ewentualnym zwrotem wsparcia uzyskanego w ramach Tarczy Finansowej.

Kontrowersyjny projekt

Wciąż wiele pytań wzbudza projekt ustawy zakładającej objęcie podatkiem CIT spółek komandytowych. Nowe przepisy miały obowiązywać już od 1 stycznia 2021 roku. Jednak, jak zaznacza Iwona Prószyńska, rzecznik ministra finansów, funduszy i polityki regionalnej, przedsiębiorcy działający w tej formie prawnej mają więcej czasu na przystosowanie się do wprowadzanych zmian. Uzyskanie przez taką spółkę statusu „podatnika podatku dochodowego” będzie możliwe od 1 maja 2021 roku. Resort zgodził się na przesunięcie terminu, uwzględniając postulaty środowiska biznesowego.

– Zapowiadana zmiana przepisów jest tłumaczona faktem walki z tzw. agresywnymi optymalizacjami podatkowymi. Zatem nazywa się nimi korzystanie przez przedsiębiorców z formy prowadzenia działalności wprost przewidzianej w polskim prawie. I od lat z powodzeniem funkcjonującej w obrocie – komentuje Marek Niczyporuk, doradca podatkowy i radca prawny z Kancelarii Ars AEQUI.

Spółka komandytowa od lat nie jest wehikułem optymalizacji podatkowej, co podkreśla Patrycja Goździowska, przewodnicząca Grupy CIT/PIT w Radzie Podatkowej Konfederacji Lewiatan. I jak zaznacza, to bezpieczna forma prowadzenia działalności zwłaszcza dla osób fizycznych. Z jednej strony pozwala na odcięcie się od zobowiązań biznesowych, z drugiej ograniczyć krąg osób uprawnionych do zaciągania zobowiązań w imieniu spółki. Jest więc doskonałym wehikułem dla spółek rodzinnych, ale też dla startupów. Jej wspólnicy płacą taki sam podatek jak przy prowadzeniu działalności na wpisie do CEIDG czy w formie spółki jawnej. Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego obciążają wspólników, a nie spółkę. Odcięcie od zobowiązań nie dotyczy podatków, więc z punktu widzenia Skarbu Państwa i rozliczeń w podatku dochodowym nie ma mowy o żadnej optymalizacji.

– Planowana nowelizacja częściowo neutralizuje skutki podwójnego opodatkowania. Przewidziane jest zwolnienie części przychodu komandytariuszy z podatku, jednakże w wysokości do 50% takiego przychodu i nie więcej niż 60 tys. zł. Ale organy skarbowe będą mogły to zakwestionować, jeśli zdołają wykazać tzw. cel optymalizacyjny prowadzenia biznesu w formie spółki komandytowej. Pojęcie celu optymalizacyjnego jest z kolei niejasne i poprzez niekorzystną interpretację podatnicy mogą być pozbawiani prawa do korzystania nawet z tego, stosunkowo niewielkiego zwolnienia. Dziś zapewne część przedsiębiorców rozważy możliwość przekształcenia formy komandytowej np. w spółkę jawną albo z ograniczoną odpowiedzialnością – dodaje mec. Niczyporuk.

Kłopotliwa zmiana

Rodzą się więc pytania o przekształcenie spółki komandytowej np. w spółkę jawną przed wejściem przepisów w życie. Przedsiębiorcy zastanawiają się, czy taki ruch może być traktowany jako optymalizacja podatkowa. Nie wiedzą też, czy będzie to podlegać pod regulacje o schematach podatkowych (MDR) oraz klauzulę obejścia przepisów prawa podatkowego.

– W projekcie zmian pojawił się przepis, zgodnie z którym nie będą wydawane decyzje na podstawie przepisów o GAAR w odniesieniu do korzyści osiągniętej przez osoby fizyczne z tytułu braku opodatkowania wypłaty zysku spółek komandytowych. Taki zapis sugeruje, że wybór legalnej formy prowadzenia działalności, która zgodnie z intencją ustawodawcy, pozwala na jednokrotne opodatkowanie osiągniętych dochodów jest optymalizacją podatkową. Ja się z takim podejściem  absolutnie nie zgadzam – podkreśla Patrycja Goździowska.

Jak zaznacza Iwona Prószyńska, uzgodnienie polegające na przekształceniu spółki komandytowej np. w spółkę jawną, może stanowić schemat podatkowy i podlegać obowiązkowi przekazania do Szefa KAS. Jednak uznanie tego za schemat podatkowy w rozumieniu przepisów MDR nie jest jednoznaczne z objęciem tego uzgodnienia zakresem zastosowania klauzuli ogólnej przeciwko unikaniu opodatkowania, szczególnych regulacji przeciwdziałających unikaniu opodatkowania lub też innych właściwych norm prawnych. Tak wskazano w Objaśnieniach podatkowych z dnia 31 stycznia 2019 r. Informacje o Schematach Podatkowych (MDR).

– Regulacje o MDR są przykładem bardzo złego rozwiązania. Wprowadzają szereg zapisów niedookreślonych, niejasnych i mogących podlegać dowolnej interpretacji. Kształtowanie struktury przedsiębiorstwa w oparciu o przepisy prawa, by osiągnąć cel w postaci minimalizacji zobowiązań podatkowych, jest działaniem zgodnym z prawem. Ale jednocześnie m.in. przepisy o MDR w sposób istotny sankcjonują osiągniecie takiego celu – stwierdza Marek Niczyporuk.

Natomiast rzecznik ministra finansów podkreśla, że rzeczywiste przekształcenie spółki komandytowej nie musi oznaczać automatycznego zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, jeśli wraz z przekształceniem dochodzi do przejęcia przez wspólników odpowiedzialności za zobowiązania. W każdym przypadku zastosowania klauzuli badane jest uzasadnienie biznesowe i ekonomiczne przeprowadzonej czynności. Dodatkowo wskazuje się, że każde uzgodnienie należy oceniać w świetle przepisów Ordynacji podatkowej z działu III rozdziału 11a – Informacje o schematach podatkowych. Ewentualne skutki podatkowe są uzależnione od konkretnych okoliczności, które mogą mieć zasadniczy wpływ na ich ocenę podatkowo-prawną. Stąd też kwalifikacja pod względem podatkowym danej operacji gospodarczej musi uwzględniać całokształt uwarunkowań.

– Wyjaśnienia ministerstwa dot. schematu podatkowego są niejednoznaczne. A wręcz sugerują, że w każdym przypadku trzeba to będzie analizować pod kątem obowiązku raportowania. Wydaje się to o tyle dziwne, że jeśli przekształcenie nastąpi przed majem 2021 roku, to de facto podatnicy będą porównywać stan prawny obowiązujący na dzień przekształcenia ze stanem prawnym, który dopiero ma wejść w życie w maju przyszłego roku. Trudno racjonalnie uzasadnić, dlaczego ocena skutków czynności z punktu widzenia przepisów o schematach podatkowych miałaby się odbywać w oparciu o przepisy jeszcze nieobowiązujące – zaznacza ekspert z Kancelarii Ars AEQUI.

Przekształcenie a PFR

W przestrzeni publicznej pojawiają się też pytania dot. Tarczy Finansowej ws. ewentualnego zwrotu subwencji. Rzecznik Prószyńska zaznacza, że zostały wydane przez PFR i Ministerstwo Finansów odpowiednie komunikaty. I znaczenie ma typ podmiotu, który uzyskał wsparcie. Firmy należące do sektora MŚP mogą przeprowadzić reorganizację, która skutkuje sukcesją uniwersalną lub kontynuacją działalności, bez wcześniejszej zgody PFR. Dlatego w przypadku przekształceń (połączeń i podziałów) przedsiębiorców, jeżeli następuje kontynuacja działalności lub sukcesja uniwersalna, wynikająca z takich działań, umowa subwencji finansowej pozostaje w mocy. Oznacza to, że nie ma ryzyka utraty wsparcia. Natomiast inaczej wygląda sytuacja w przypadku dużych przedsiębiorstw, które uzyskały pożyczki płynnościowe i preferencyjne. Umowy zawierane z nimi co do zasady przewidują, że pożyczkobiorcy powinni uzyskać zgodę na przeprowadzenie reorganizacji. Dotyczy to zarówno przekształcenia, jak i połączenia lub podziału.

– Należy też zauważyć, że resort odwołuje się do niebędących źródłami prawa komunikatów wydawanych przez PFR. Wytyczne nie są obowiązującym prawem. Ale abstrahując od tego, należy zauważyć, że powyższe informacje nie odnoszą się do konkretnych przepisów prawa. Ponadto w sposób niejednoznaczny wskazują, co PFR będzie uważał za przekształcenie skutkujące brakiem utraty prawa do subwencji – wskazuje mec. Marek Niczyporuk.

Zdaniem eksperta Konfederacji Lewiatan, rozwiązania związane z Tarczą Finansową to nie jest pułapka na spółki komandytowe, które chciałby zmienić formułę działania. Według eksperta, jest bardzo mało prawdopodobne, żeby ktoś w związku z powyższymi zmianami decydował się na zmianę formy prowadzenia działalności przez wniesienie aportu do nowej firmy i potem likwidowanie starej spółki. To byłoby zbyt czasochłonne i kosztowne. Podatnicy, dla których dalsze prowadzenie działalności w formie spółki komandytowej straci sens po zmianach, wybiorą raczej opcję przekształcenia w spółkę jawną lub z ograniczoną odpowiedzialnością. Ta formuła zakłada kontynuację bytu prawnego spółki, a co za tym idzie nie rodzi ryzyka utraty subwencji.

MedApp wdraża Wirtualną Przychodnię w pierwszej placówce

MedApp S.A., dynamicznie rozwijająca się spółka z branży medtech (software as a medical device), wykorzystująca mieszaną rzeczywistość, sztuczną inteligencję oraz analizę dużych zbiorów danych w celu poprawy zdrowia pacjentów jest w trakcie pierwszego wdrożenia rozwiązania Wirtualna Przychodnia. Spółka podpisała umowę pilotażową z Kliniką Magnuccy Medycyna i Estetyka z Katowic, w ramach której MedApp zaimplementuje w placówce rozwiązanie wykorzystujące sztuczną inteligencję oraz analizę dużych zbiorów danych medycznych (big data analytics). Rozwiązanie umożliwi placówce prowadzenie zdalnej opieki w zakresie nie tylko konsultacji, ale przede wszystkim diagnostyki i monitoringu zdrowia pacjenta. Wirtualna Przychodnia bazuje na oferowanej już placówkom medycznym i szpitalom certyfikowanej technologii CarnaLife System. 

Rozwiązanie Wirtualna Przychodnia usprawnia funkcjonowanie zarówno małych placówek medycznych, szpitali jak oraz rozwiniętych sieci medycznych i będzie dla nich realnym wsparciem w zakresie pełnej obsługi pacjentów. Jest to szczególnie ważne w dobie trwającej walki z pandemią SARS-COV-2. W ramach umowy pilotażowej 15 lekarzy i specjalistów Kliniki Magnuccy będzie na co dzień korzystać z rozwiązania w bieżącej obsłudze pacjentów. Pacjenci otrzymają możliwość umówienia wizyty za pośrednictwem platformy telemedycznej, natomiast lekarze będą mogli zdalnie przeprowadzić konsultacje oraz monitorować przebieg leczenia.

– Rozprzestrzenianie się zakażeń wywołanych przez wirus SARS-COV-2 przybiera na sile co widać po regularnie rosnącej liczbie nowych zachorowań. Wprowadzane ograniczenia powodują znaczące utrudnienia m.in. w swobodnym korzystaniu z usług medycznych, w tradycyjnej formie. Usługa Wirtualna Przychodnia jest odpowiedzią na te wyzwania – komentuje Krzysztof Mędrala, prezes MedApp S.A. – Bardzo się cieszymy, że pierwsze wdrożenie pilotażowe Wirtualnej Przychodni zostanie zrealizowane w Klinice Magnuccy. Jest to renomowana klinika z Katowic zatrudniająca uznanych ginekologów na Śląsku. Wysoka jakość świadczonych usług została wielokrotnie doceniona przez pacjentów. Fakt, że takie podmioty są zainteresowane naszymi technologiami jest dowodem na to, że obraliśmy dobry kierunek rozwijając CarnaLife System, a nasze rozwiązania są potrzebne lekarzom i pacjentom – dodaje.

Klinika Magnuccy Medycyna i Estetyka to powstała 3 lata temu wielospecjalistyczna placówka medyczna oferująca usługi w zakresie m.in. ginekologii, ginekologii estetycznej, chirurgii plastycznej, a także wielu innych specjalizacji związanych z szeroko pojętą medycyną estetyczną. Placówka zatrudnia obecnie 60 specjalistów. Pod jej opieką znajduje się około 50 tyś. pacjentów. Specjaliści kliniki cieszą się dużym uznaniem pacjentów oraz środowiska medycznego. Aż 5 ginekologów zatrudnionych w placówce znalazło się w rankingu 10 najlepszych ginekologów w województwie śląskim opublikowanym na łamach popularnego regionalnego portalu. Pani Elżbieta Magnucka – lekarz i współwłaściciel kliniki, trzykrotnie została wyróżniona pierwszym miejscem w rankingu najlepszych lekarzy Portalu Znany Lekarz. Placówkę doceniają pacjenci, obecnie posiada ona ponad 3 tyś. pozytywnych opinii udzielonych przez zweryfikowanych użytkowników portalu.

Nowa usługa, którą MedApp planuje wkrótce wprowadzić na rynek, będzie poszerzeniem narzędzi oferowanych przez aplikację CarnaLife System. Jest to zaawansowana platforma telemedyczna, która umożliwia lekarzowi ocenę i monitorowanie stanu zdrowia pacjentów z różnymi schorzeniami oraz przeprowadzanie konsultacji o dowolnej porze dnia i w dowolnym miejscu. CarnaLife System jest modułem analitycznego systemu CarnaLife, który jest certyfikowany jako wyrób medyczny klasy IIb – co stawia je jako równorzędne względem zaawansowania i bezpieczeństwa ze sprzętem szpitalnym np. respiratorami czy sprzętu pozostającego w kontakcie z krwią.

Samotni, ale zaangażowani. Jak wygląda praca zdalna w czasie pandemii?

Jesteśmy efektywni, ale trudno nam zachować równowagę między życiem prywatnym a zawodowym. Choć brak dojazdów do pracy pozwala nam zaoszczędzić dużo czasu, to jednak brakuje spontanicznych rozmów i spotkań ze współpracownikami. Im bardziej jesteśmy zadowoleni z pracy, tym bardziej się w nią angażujemy – to najważniejsze wnioski z badania zaangażowania podczas pracy zdalnej w pandemii przeprowadzonego przez Uniwersytet SWPS, Carrotspot oraz Hays Poland.

Jak zadbać o komfort pracy zdalnej i jednocześnie osiągać cele biznesowe? Dla pracowników i menedżerów nie jest to łatwe zadanie w nietypowej rzeczywistości. Wyniki badań mogą dostarczyć kilku wskazówek jak usprawnić pracę zdalną.

Na pracę zdalną przeznaczaliśmy średnio 1-2 godziny dziennie (zdanie 52% respondentów). W obecnej sytuacji, poświęcamy jej 7-8 godzin dziennie, czyli pracujemy z domu w wymiarze całego etatu (50% badanych). Wielu z nas deklaruje, że pracuje zdal­nie nawet powyżej 8 godzin dziennie (33% badanych), co oznacza, że w porównaniu z czasem przed pandemią, pracujemy (22% respondentów) dłużej niż 8 godzin dziennie.

Niezadowoleni, ale zaangażowani

Osoby, które przed pandemią miały niewielkie doświadczenie w pracy zdalnej, zmagają się z problemami z komunikacją w pracy i z brakiem poczucia jej sensu. Są także mniej zadowolone ze swojego samopoczucia oraz równowagi pomiędzy domem a pracą. Jednocześnie są bardziej zaangażowane w wykonywanie obowiązków służbowych.

Najczęściej wskazywanymi czynnikami rozpraszającymi w trybie pracy zdalnej są dzieci i opieka nad nimi (22%) oraz obowiązki i prace domowe (18%). Dużo czasu poświęcamy również na bezcelowe przeglądanie telefonu i mediów społecznościowych – dla 15% respondentów to czynnik rozpraszający w pracy. Opieka nad zwierzętami oraz media (telewizja, internet) były wskazywane najrzadziej. Im więcej rzeczy nas rozprasza, tym jesteśmy mniej zaangażowani w pracę i czerpiemy z niej mniejszą satysfakcję.

Zadowolenie zwiększa zaangażowanie

Praca zdalna wiąże się też z wieloma pozytywami i przynosi nam korzyści osobiste. Najbardziej podoba nam się, że pełniąc obowiązki zawodowe z domu, nie musimy dojeżdżać do pracy. Dużą wartością jest także ogólna elastyczność, jaką daje praca zdalna m.in. możliwość pracy z dowolnego miejsca i często w dowolnych godzinach.

Warto zaznaczyć, że osoby, którym odpowiada praca zdalna są jednocześnie bardziej zaangażowane w obowiązki zawodowe. Nie mają problemów z realizacją celów wyznaczonych przez przełożonych i nie odczuły zmiany poczucia przynależności do organizacji, w której pracują. Wyższy poziom zadowolenia jest związany również z lepszą oceną swojej efektywności  wpływu na organizację.

Czy praca z domu to jeszcze to samo?

Najbardziej brakuje nam spontanicznych rozmów przy kawie ze współpracownikami. Odczuwamy również brak bezpośrednich spotkań, projektów realizowanych razem z kolegami i koleżankami oraz codziennych rozmów na temat sytuacji w firmie.

Katarzyna Żukowska, psycholog, Uniwersytet SWPS

***

Badanie zostało zrealizowane w sierpniu 2020 roku przez zespoły z Uniwersytetu SWPS, Carrotspot oraz Hays Poland. Jednym z celów badania było zbadanie czy zmiana trybu pracy ze stacjonarnego na zdalny oddziałuje na efektywność i produktywność w pracy. Pełna wersja raportu dostępna jest na: https://carrotspot.com/zaangazowanie-w-czasie-pandemii

Kolejny lockdown może zniszczyć polską gospodarkę

Obecnie gospodarka traci dziennie już 420 mln zł. Łączne straty gospodarki w 2020 roku przekroczyły już 5% PKB i wynoszą 125 mld zł.

W związku z następującym od trzech tygodni stopniowym zaostrzaniem obostrzeń przeciwepidemicznych, Federacja Przedsiębiorców Polskich (FPP) dokonała aktualizacji licznika strat gospodarczych spowodowanych przez COVID-19, który prowadziła w kwietniu 2020 roku wspólnie z Konfederacją Lewiatan. W warunkach obecnie obowiązujących obostrzeń, polska gospodarka traci codziennie ponad 420 mln zł. Jest to około 1/3 dobowych strat, jakie były ponoszone w okresie wiosennego lockdownu. Obecnie najsilniej ograniczona jest aktywność w sektorze usług: gastronomii, hotelarstwie, organizacji wydarzeń i targów, fitness oraz działalności kulturalnej i rozrywkowej. Można zaobserwować również stopniowo pogłębiający się spadek popytu w handlu

Zgodnie ze zaktualizowanymi szacunkami, polska gospodarka straciła do tej pory blisko 125 mld zł. Kwota ta odzwierciedla wartość PKB, jaka nie została wytworzona w bieżącym roku z powodu pandemii koronawirusa oraz towarzyszących jej ograniczeń działalności gospodarczej. Dotychczasowe straty są o kilkadziesiąt miliardów złotych mniejsze niż wynikało to ze wcześniejszych szacunków – co jest efektem uwzględnienia dostępnych danych GUS dotyczących aktywności w poszczególnych sektorach polskiej gospodarki poprzednich miesiącach. Część poniesionych w czasie wiosny strat nie miało trwałego charakteru i zostało odrobionych w ramach zaspokajania odroczonego popytu. Do redukcji strat przyczyniła się również znaczna skala wsparcia antykryzysowego udzielanego firmom w II kwartale. Dotychczasowe straty odpowiadają jednak aż 5,1% PKB, jaki polska gospodarka miała wytworzyć zgodnie z prognozami sprzed pandemii.

„Zakładając utrzymanie obecnej sytuacji do końca roku, straty w 2020 r. zamknęłyby się kwocie 150 mld zł. Przełożyłoby się to na realny spadek PKB w porównaniu z 2019 r. o 2,9%. W obecnej sytuacji epidemicznej należy jednak liczyć się z prawdopodobieństwem wprowadzania silniejszych obostrzeń. Natomiast gdyby został wprowadzony lockdown o takiej samej skali oddziaływania na gospodarkę, jak na wiosnę – należałoby oczekiwać, że skumulowane straty do końca roku sięgnęłyby 200 mld zł – co oznaczałoby spadek PKB o 5,1% wobec 2019 r. Takich skutków drugiego lockdownu można byłoby jednak oczekiwać, gdyby towarzyszyła mu podobna skala działań antykryzysowych ze strony państwa, jaką obserwowaliśmy na wiosnę. Przestrzeń fiskalna do realizacji takich działań nie jest jednak nieograniczona – co zwiększa ryzyko, że skutki ponownego zamknięcia będą bardziej dotkliwe i trwałe. Uwzględniając możliwość utrzymywania się trudnej sytuacji epidemiologicznej przez kolejne miesiące, potrzebne jest zatem wypracowanie rozwiązań dla bezpiecznego funkcjonowania gospodarki, minimalizujących ryzyko zdrowotne przy możliwie najrzadszym uciekaniu się do zamykania działalności całych branż” – podkreśla Marek Kowalski, przewodniczący Federacji Przedsiębiorców Polskich (FPP), prezes Centrum Analiz Legislacyjnych i Polityki Ekonomicznej (CALPE).

Od września br. liczba przekazów pieniężnych na Ukrainę ponownie rośnie

Ukraińscy migranci zarobkowi przystosowali się do kwarantanny – od września br. liczba przekazów pieniężnych na Ukrainę ponownie rosnie.

Według najnowszych oficjalnych danych Narodowego Banku Ukrainy, we wrześniu 2020 r. wysokość przekazów pieniężnych przesłanych przez migrantów zarobkowych z zagranicy na Ukrainę wyniosła 1,098 mld dolarów, czyli o 5,58%, tj. o 58 mln dolarów więcej niż we wrześniu ubiegłego roku (1,04 mld dolarów). NBU uwzględnił w swoich statystykach zarówno oficjalne, jak i nieformalne kanały przekazu pieniędzy. Tylko we wrześniu 42 miliony dolarów zostały przekazane nieoficjalnymi kanałami na Ukrainę.

Na początku kwarantanny Narodowy Bank Ukrainy prognozował, że z powodu koronawirusa i kwarantanny transfery pracowników w 2020 roku mogą spaść o 2-3 miliardy dolarów. Wydaje się, że ta prognoza się nie sprawdziła.

Jak zauważa Centrum analityczne agencji zatrudnienia międzynarodowego Gremi Personal: „Dane te wskazują, iż ukraińscy migranci zarobkowi szybko się przystosowali. Ponieważ według danych Narodowego Banku Ukrainy w całym poprzednim okresie kryzysu wywołanego koronawirusem, tj. w okresie styczeń-wrzesień 2020 r. wysokość przekazów na Ukrainę spadła łącznie o 2,5%, czyli o 220 mln dolarów, do 8,48 mld dolarów w porównaniu z analogicznym okresem w ubiegłym roku ( 8,7 miliarda). Tendencję tę w skali globalnej determinuje nie tylko rosnący popyt na pracę za granicą na Ukrainie, ale także ciągły popyt na ukraińską siłę roboczą w krajach UE. Polska pozostaje na pierwszym miejscu tej listy, dalej znajdują się Czechy, Słowacja i Niemcy, gdzie Ukraińcy stanowią najbardziej reprezentatywną grupę”.

Centrum analityczne agencji zatrudnienia międzynarodowego Gremi Personal

Okolice Warszawy centralnym hubem dystrybucyjnym dla największego ośrodka miejskiego i całego kraju

Doskonała lokalizacja w otoczeniu gęstej sieci dróg i autostrad umożliwiającą komfortowy transport w każdym kierunku w Polsce, a także fakt bardzo dużej oferty magazynowej spełniającej kryteria niemal każdego najemcy pozwala bez przeszkód rozwijać się regionowi Warszawy. Obecnie to największy rynek magazynowy w kraju, w którym tylko w pierwszym półroczu 2020 r. podpisano umowy najmu o powierzchni ponad 0,5 mln mkw. Co wyróżnia okolice Warszawy sprawdzili eksperci AXI IMMO.

„Rozwój inwestycji magazynowych poza Warszawą jest po pierwsze ściśle powiązany z brakiem wystarczającej powierzchni do budowy dużych parków magazynowych w obrębie granic administracyjnych Warszawy. Po drugie stopniowym wypieraniem i zmianą polityki władz miasta, w której w miejscu centrów magazynowych powstawały duże osiedla mieszkaniowe i po trzecie fakt ten motywowały zdecydowanie tańsze ceny wykupu gruntów pod inwestycje magazynowe niż w ramach granic administracyjnych stolicy. W efekcie, rynek logistyczny naturalnie zaczął rozszerzać się w kierunku przedmieść, wzdłuż kluczowych tras jak autostrada A2, dróg ekspresowych S2 i S8 czy dróg krajowych 50 i 92. Lokalizacje te wykorzystywały przewagę mniejszego nasycenia powierzchnią magazynową oraz oferowały nowe miejsca pracy” – mów Jakub Kokiernak Industrial & Logistic Consultant w AXI IMMO.

Na koniec czerwca 2020 r. aktywność deweloperów w okolicach Warszawy wyniosła 317 000 mkw. (+153% niż w I pol. 2019 r.), co pozwoliło na zakończenie pierwszej połowy 2020 r. uzyskać wynik 3,8 mln mkw. (+14% r/r) w całkowitych zasobach powierzchni magazynowej. Lokalizacyjnie obszar okolic Warszawy składa się z dwóch stref oddalonych od granic administracyjnych stolicy o 15-20 km (Warszawa II) i 40 – 50 km (Warszawa III). Na pierwszą składają się trzy podrynki tj.: Południowy zachód (Pruszków, Ożarów Mazowiecki, Janki i Nadarzyn), Południe (Piaseczno) i Północny wschód (Marki i Radzymin). Z kolei drugą tworzą ośrodki miejskie w bliskim sąsiedztwie drogi krajowej nr 50 wchodzącej w skład dużej obwodnicy Warszawy. Najważniejsze lokalizacje to: Błonie, Grodzisk Mazowiecki, Mszczonów, Sochaczew i Teresin. Co istotne, strefa Warszawa III często konkuruje o najemców z podrynkami Polski Centralnej, takimi jak Piotrków Trybunalski i Stryków. Tak rozległy/rozbudowany region powoduje, że wzdłuż najważniejszych szlaków komunikacyjnych widać wyraźną aktywność deweloperów. Na koniec pierwszego półrocza 2020 r. w okolicach Warszawy w budowie było 330 000 mkw. (-15% r/r). Natomiast, wśród największych realizowanych centrów magazynowych znajdowały się Panattoni Konotopa III, 33 000 mkw., Panattoni A2 East Warsaw w Koniku Starym, 18 700 mkw. czy budynki G i I w Segro BP Warsaw Ożarów (7 500 mkw.). Popyt idący w parze z podażą pozwala na kontrolowanie współczynnika pustostanów, który obecnie utrzymuje się na poziomie 6,6%, przy średniej krajowej 6,8%. W kontekście stawek za powierzchnię magazynową, rozpiętość czynszów bazowych zamyka się w granicach 3,2-3,8 EUR/mkw.

„Obecnie dodatkowym bodźcem do inwestowania w okolicach Warszawy jest obserwowana zmiana w modelu wielokanałowej sprzedaży i rosnący udział e-commerce, które wymuszają rozwój tzw. logistyki ostatniej mili. W Warszawie, podobnie do zachodnich rynków magazynowych na znaczeniu zyskują obszary oddalone min. 10-15 km i 25-20 km, pełniące funkcje magazynów miejskich i hubów regionalnych. Oferowana przez wiele firm obietnica dostarczenia zamówionych towarów na następny dzień z pewnością będzie dodatkowo wywierała wpływ na większą segmentację łańcucha dostaw i budowę w okolicach Warszawy większej liczby projektów, które pomogą spełnić ten warunek” – komentuje Jakub Kokiernak z AXI IMMO.

Na najemców zainteresowanych rozwojem w okolicach Warszawy czeka zróżnicowana oferta powierzchni magazynowych, w której znajdą się duże moduły typu big-box, a także mniejsze formaty. Dopasowanie odpowiedniej powierzchni, a także wybór standardu obiektu będzie zależeć głównie od typu prowadzonej działalności i długości podpisanej umowy” – dodaje Jakub Kokiernak z AXI IMMO.

Całkowity wolumen transakcji najmu w okolicach Warszawy na zakończenie I połowy 2020 r. wyniósł 515 000 mkw. (+1,5% niż w I poł. 2019 r.). Wśród największych zanotowanych transakcji odnotowano umowę najmu dla firmy Navo Orbico w Panattoni Teresin BTS, 25 000 mkw., z kolei InPost wynajął ponad 17 200 w parku magazynowym P3 Mszczonów. W strukturze najemców obecne są różnego rodzaju firmy głównie z sektorów: logistyki, e-commerce, handlu detalicznego, FMCG, motoryzacji, opakowań czy produkcji.

Jakie są kolejne wyzwania dla największego rynku magazynowego w okolicach Warszawy? Z pewnością jednym z nich może być intensywny rozwój wschodniej części regionu, gdyż obecnie rynek logistyczny w okolicach stolicy rozwija się w południowo zachodnim kierunku. Niemniej część z deweloperów zaczęła już zabezpieczać działki wzdłuż budowanej od wschodu, z kierunku Mińska Mazowieckiego, autostrady A2, a także trasy ekspresowej S17 do Lublina. Wciąż duże możliwości rozwoju posiadają tereny położone na północ od Warszawy w kierunku portu lotniczego w Modlinie, jak też w Markach i Radzyminie” – dodaje Jakub Kokiernak z AXI IMMO.

Inwestorzy ostrożni, ale wciąż zainteresowani nieruchomościami komercyjnymi w Polsce. Magazyny idą na rekord

Od początku 2020 r. wartość transakcji inwestycyjnych zawartych na rynku nieruchomości komercyjnych w Polsce wyniosła ok. 4 mld euro. Prawie połowa wypracowanego wolumenu przypadła na sektor magazynowy, który w obecnym klimacie rynkowym cieszy się najwyższym zainteresowaniem inwestorów. W ciągu trzech kwartałów br. sektor ten osiągnął prawie całoroczną wartość uzyskaną w rekordowym dla obiektów przemysłowo – logistycznych roku 2018. Wynik ten jeszcze wzrośnie do końca roku – wynika z raportu At A Glance Investment Q3 2020, opublikowanego przez firmę doradczą BNP Paribas Real Estate Poland.

Po trzech minionych kwartałach br. całkowity wolumen inwestycyjny był o ok. 11% niższy niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. Po udanym starcie na początku 2020 r., wyniki kolejnych kwartałów odzwierciedlają wpływ globalnej pandemii i ogólnoświatowego kryzysu na segment inwestycyjny. Uzyskany wynik można jednak oceniać jako solidny w kontekście zamrożenia aktywności inwestorów w czasie wiosennego „lockdownu” i ogólnoświatowego spadku nastrojów. Jest to także dobry prognostyk na ostatni kwartał roku, będący zazwyczaj okresem największej aktywności na rynku inwestycyjnym.

W III kwartale roku wolumen inwestycyjny osiągnął ponad 1 mld euro, z czego na sektor przemysłowo – logistyczny przypadło ponad 70% tej wartości. Ponad połowa całkowitej wartości transakcji sfinalizowanych w okresie lipiec – wrzesień przypadła na akwizycję portfela nieruchomości magazynowych Goodman przez GLP Group, będącą częścią większej umowy obejmującej nieruchomości w regionie Europy Środkowo – Wschodniej (dotyczyła ona także magazynów w Czechach, Rumunii i Węgrzech). Do końca września br. wartość transakcji, których przedmiotem był produkt inwestycyjny w segmencie nieruchomości magazynowych osiągnęła ponad 1,9 mld euro. Zainteresowanie inwestorów przyciągają zarówno duże portfele i całe platformy nieruchomości, jak i pojedyncze obiekty magazynowe o różnej skali, również z dopiero kształtującego się w Polsce segmentu tzw. logistyki miejskiej. Konsekwencje globalnej pandemii, jak m.in. załamanie produkcji w krajach azjatyckich, przerwanie łańcuchów dostaw oraz zmiana reguł gry w handlu faworyzująca sektor e-commerce, będą w perspektywie nadchodzących kwartałów jeszcze bardziej stymulować apetyt inwestorów na obiekty z sektora magazynowego ulokowane w krajach, które są postrzegane jako atrakcyjne pod kątem lokalizacji produkcji, centrów dystrybucyjnych czy dostępu do siły roboczej.

Sektor biurowy, z wartością transakcji ok. 210 mln euro w III kwartale br. i ok. 1,5 mld euro od początku roku, zajmuje drugie miejsce i odpowiada za ok. 40% wolumenu inwestycyjnego wypracowanego w okresie styczeń – wrzesień obecnego roku. Dla porównania, w analogicznym okresie 2019 r. wynik w tym segmencie był wyższy o ok. 80%. Największa z transakcji sfinalizowanych w III kwartale to zakup przez DEKA wieży biurowej Generation Park Z w Warszawie za ok. 98 mln euro. W odróżnieniu od poprzedniego kwartału, biurowce zlokalizowane na rynkach regionalnych cieszyły się ograniczonym zainteresowaniem wśród nabywców.

Na obserwowany obecnie klimat w otoczeniu biznesowym sektora biurowego niezaprzeczalny wpływ ma trwająca pandemia, która nieuchronnie będzie miała pewne długoterminowe konsekwencje dla przyszłości budynków biurowych. Pomimo obecnego kontekstu obserwujemy, że choć dzisiejszy apetyt inwestycyjny na nieruchomości biurowe jest tymczasowo ograniczony, to w długiej perspektywie będzie utrzymany – Piotr Goździewicz, Dyrektor w dziale Rynków Kapitałowych w BNP Paribas Real Estate Poland

Miniony kwartał potwierdził trwałą zmianę sentymentu inwestorów w stosunku do nieruchomości handlowych. Zawirowania w branży wywołane przez trwająca pandemię i wynikające z niej restrykcje nakładane na działalność sklepów i usług stacjonarnych odbijają się na zainteresowaniu inwestorów nieruchomościami z tego sektora. Minione trzy kwartały br. przyniosły finalizację transakcji o wartości ok. 542 mln euro, z czego zdecydowana część przypadła na II kwartał, kiedy udziały Lone Star w GTC zostały zakupione przez węgierski fundusz państwowy Optimum Ventures. Portfel będący przedmiotem umowy objął także centra handlowe GTC (Galeria Północna w Warszawie i Galeria Jurajska w Częstochowie). W kontekście obecnie zachodzących fundamentalnych zmian w zwyczajach zakupowych klientów i ich bezpośredniego przełożenia na kondycję obiektów handlowych, zainteresowanie inwestorów skupia się obecnie na tzw. centrach zakupów w sąsiedztwie (proximity centres), małych parkach handlowych, supermarketach z ofertą dyskontową i wolnostojących wyspecjalizowanych obiektach handlowych.

Po korekcie cen i stóp kapitalizacji w sektorach biurowym i handlowym w ciągu II kwartału br., w okresie lipiec – wrzesień pozostały one stabilne. Według ekspertów BNP Paribas Real Estate Poland, w sektorze biurowym najwyższej klasy aktywa w Warszawie mogą obecnie uzyskać stopę zwrotu na poziomie ok. 4.50% – 4,60%. W sektorze handlowym, po dekompresji stóp kapitalizacji dla wiodących obiektów o około 25-50 punktów bazowych w II kwartale, w okresie lipiec – wrzesień utrzymywały się one na stabilnym poziomie. Na sytuację w nadchodzących miesiącach wpływ może mieć wiele czynników, z których kluczowy będzie rozwój sytuacji epidemiologicznej i ograniczenie działalności w warunkach reżimu sanitarnego, niosące konsekwencje dla operatorów handlowych, usługowych a zwłaszcza gastronomicznych oraz rozrywkowych.

W III kwartale br. stopy kapitalizacji dla najwyższej klasy obiektów logistycznych i magazynowych wynajmowanych przez kilku najemców (tzw. multi-tenant) pozostawały ustabilizowane w przedziale 5,75% a 6,50%, w zależności od lokalizacji.

Obecny kryzys wywołany globalną pandemią umocnił sentyment nabywców w stosunku do aktywów magazynowych, przemysłowych i logistycznych. Konsekwencją obserwowanego niesłabnącego popytu inwestorów na aktywa z tego segmentu oraz oczekiwań sprzedających względem wyceny nieruchomości będzie szeroko oczekiwana kompresja stóp kapitalizacji. W perspektywie najbliższych tygodni spodziewamy się poziomu 5,25% – 6,25% uzyskiwanego dla wiodących aktywów przemysłowo – logistycznych – Mateusz Skubiszewski, Dyrektor Działu Rynków Kapitałowych w BNP Paribas Real Estate Poland

W przypadku centrów dystrybucyjnych zajmowanych przez gigantów e-commerce, które są zabezpieczone długoterminowymi umowami najmu, mają zastosowanie zdecydowanie niższe stopy zwrotu. Przy transakcjach obejmujących aktywa tej klasy stopa kapitalizacji może oscylować ok. 4,25%.

Drugi lockdown blisko, a pomoc dla przedsiębiorców jest zdecydowanie niewystarczająca

Z tarczą czy na tarczy? Ochrona dla przedsiębiorców zaproponowana przez Rząd jest zupełnie niewystarczająca.

Wszyscy protestują. Świat oszalał? To byłoby zbyt proste zdefiniowanie zachodzących właśnie procesów społecznych i gospodarczych. Oburzenie przedsiębiorców nie wynika bowiem z chęci wyładowania swoich frustracji wynikających z obecnej sytuacji gospodarczej, a z faktu, że pandemia dotyka branżę za branżą, a Rząd nie wydaje się mieć żadnej strategii na walkę z pandemią i wspieranie przedsiębiorców. – To przypomina trochę losowanie na ślepo kolejnych obostrzeń: dzisiaj zamkniemy branżę fitness, jutro zakażemy spędzania czasu w restauracjach – mówi dr Piotr Wolny, dyrektor biura Północnej Izby Gospodarczej. – Wiemy jak sytuacja wygląda na świecie. „Pełzający lockdown” choć jest przykry to nie jest zaskoczeniem, zaskakujące jest w jakim tempie wprowadzane są restrykcje. W piątek restauratorzy dowiadują się, że zamykają się w sobotę czy w piątek ogrodnicy i handlowcy dowiadują się, że zamknięte będą cmentarze już wieczorem. Trudno tu o spokój. Frustracja i lęk przedsiębiorców są coraz silniejsze – mówi dyrektor Wolny.

„To nie jest Tarcza, a „tarczunia”. Miło, że jest, ale nie rozwiązuje żadnych problemów”

Północna Izba Gospodarcza w Szczecinie nie ustępuje w swych działaniach na rzecz przedsiębiorców, którzy obecnie przechodzą przez trudny czas związany z drugą falą pandemii. – Branża gastronomiczna znacząco ograniczona do wydawania jedynie posiłków na wynos stoi na skraju bankructwa. Zamknięte siłownie i kluby fitness to brak stabilności finansowej dla wielu przedsiębiorców. W nie lepszej kondycji znajduje się branża eventowa, targowa, czy hotelarska oraz turystyczna. Niestety na realną pomoc ze strony Rządu, sektory te nie mogą raczej liczyć. W Sejmie jest obecnie procedowany projekt ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, zwanej potocznie branżową tarczą antykryzysową, nad którą pracowało m.in. Ministerstwo Rozwoju, Technologii i Pracy. Tarcza 6.0 ma być pomocą właśnie dla wspomnianych branż. Projekt przewiduje zwolnienie ze składek ZUS, świadczenie postojowe – ale uzależnione od dominującego kodu PKD oraz spadku obrotu, co do zasady o 40 proc. Jednym z głównych kryteriów, jakie firmy będą musiały spełnić ubiegając się o pomoc, jest posiadanie odpowiedniego głównego kodu PKD. I jest to problematyczny zapis, ponieważ wykluczy on wielu przedsiębiorców prowadzących swą działalność w kilku obszarach, a „niewłaściwy” główny kod PKD może ich wykluczyć z otrzymania pomocy, mimo spełnienia kryterium spadku dochodu – mówi dr Piotr Wolny.

– Tarcza 6.0 świadczy tylko i wyłącznie o braku pomysłu rządzących na pomoc dla przedsiębiorców walczących o przetrwanie w dobie drugiej fali koronowirusa. Zwolnienia z ZUS na jeden miesiąc i jednorazowe postojowe to żadna pomoc przy stale zaostrzających się obostrzeniach, uniemożliwiających w zasadzie funkcjonowanie przedstawicielu wielu branż gospodarki. Proponowane rozwiązania pomocowe nie rozwiązują nabrzmiewających finansowych problemów i zaledwie w nikłym stopniu pomagają przedsiębiorcom w trakcie tego największego kryzysu gospodarczego ostatniego czasu. Właściwie możemy powiedzieć, że to nie jest Tarcza, a „tarczunia”. Miło, że jest, ale nie rozwiązuje żadnych problemów przedsiębiorców – dodaje dyrektor Wolny.

Nie zostawimy przedsiębiorców bez wsparcia. Czym Izba zajmuje się w czasie pandemii koronawirusa?

Północna Izba Gospodarcza, jako największy samorząd gospodarczy w regionie jest głęboko zaniepokojona sytuacją społeczno-gospodarczą nie tylko rynku lokalnego, ale także ogólnopolskiego. Brak zintegrowanych działań ze strony rządzących doprowadzi do głębokiej zapaści gospodarczej w wielu sektorach. – W poniedziałek u Prezydenta Szczecina byli przedsiębiorcy zajmujący się ogrodnictwem i sprzedażą pod cmentarzami. Zrozpaczeni, bo zabrano im możliwość zarobienia pieniędzy z których mieli utrzymać się do wiosny. Wieczorem głos zabrali w Szczecinie ludzie kultury i branży kreatywnej, a we wtorek pod Urzędem Wojewódzkim odbył się protest ludzi zajmujących się gastronomią. Trudno nie odnieść wrażenia, że wszyscy czują się pozostawieni sami sobie – mówi dyrektor Wolny.

Północna Izba Gospodarcza kontynuuje działalność na rzecz przedsiębiorców wszystkich branż. To dla nas pracowity czas: – Wraz z Polską Izbą Hotelarzy wystąpiliśmy do Ministerstwa Rozwoju RP z postulatami w ramach „Tarczy Ochronnej dla Przedsiębiorców”, które naszym zdaniem, pomogą przetrwać wielu przedsiębiorcom i uchronić znaczną ilość miejsc pracy. Znajduje się tam wiele rozwiązań tj. obniżenia VAT, obniżenia i jednolite stawki PIT i CIT, obniżenia i zawieszenia ZUS, utworzenie funduszu ochronnego przed zajęciami, utworzenie funduszu rekompensat, utworzenie funduszu na zmianę branży – dodaje.

Kariera czy rodzina? Badanie wyborów Polaków 2020

Ponad ⅓ (34%) Polaków zrezygnowała z kariery, ponieważ chciała mieć dzieci. Aż połowa respondentów, którzy mają dzieci (52%), porzuciła rozwój zawodowy i zajęła się wychowywaniem. Czy w Polsce kariera i wartości rodzinne są nie do pogodzenia? A może da się skutecznie łączyć rozwój zawodowy z życiem prywatnym?

Na łamach serwisu LiveCareer.pl przeprowadzono badanie „Kariera czy rodzina”, w którym zapytano ponad 1000 Polek i Polaków o ich wybory związane z życiem zawodowym i prywatnym. Czy musieli poświęcić życie rodzinne albo przełożyć decyzję o dziecku na później ze względu na karierę? A może było właśnie odwrotnie? Zrezygnować ze ślubu, związku albo zakupu domu, ponieważ za rogiem czekał awans?

Z badania jednoznacznie wynika, że karierę ze względu na dzieci i rodzinę częściej porzucają kobiety — 57% ankietowanych przez nas kobiet, które mają dzieci, zrezygnowało z rozwoju zawodowego i poświęciła się wychowaniu. Wśród mężczyzn było to aż 10% mniej.

Natomiast mężczyźni są bardziej skłonni porzucać plany zawodowe z powodu sprzeciwu swoich partnerek i partnerów. Wśród wszystkich respondentów zrobiło tak 25% ankietowanych, a tym  ⅓ mężczyzn i 18% kobiet.

Trudno jest jednoznacznie stwierdzić, dlaczego mężczyźni częściej porzucają rozwój zawodowy z powodu sprzeciwu partnerek i partnerów. Natomiast jasne jest, że w Polsce kobiety częściej zajmują się pracą opiekuńczą związaną zarówno z wychowaniem, jak i opieką nad starszymi członkami rodziny. Wynika to m.in. że wciąż utrzymującej się w kraju luki płacowej — przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto mężczyzn jest o 20% wyższe niż kobiet. Na urlop czy rezygnację z pracy częściej więc decydują się  w związkach kobiety, a mężczyźni biorą na siebie utrzymanie rodziny — mówi Małgorzata Sury, autorka badania i ekspertka ds. kariery serwisu LiveCareer.pl.

Natomiast spośród respondentów, którym udawało się łączyć karierę z wychowaniem lub w ogóle nie zdecydowali się na rodzicielstwo, 51% przyznało, że nie jest gotowa zrezygnować z rozwoju zawodowego dla ewentualnego potomstwa. Ponadto 23% ankietowanych przyznało, że przełożyło decyzję o dziecku na później ze względu na karierę.

Oczywiście życie rodzinne to nie tylko dzieci, ale również relacje. Tylko 14% respondentów zrezygnowało z wejścia w stały związek ze względu na karierę (w tym 10% kobiet i 18% mężczyzn). Ze ślubu natomiast zrezygnowało 12% ankietowanych (w tym 15% kobiet i 10% mężczyzn).

Z badania jednoznacznie wynika, że dla Polaków nadal najważniejsze w życiu są wartości rodzinne. Niewiele osób rezygnuje z posiadania dziecka czy związków ze względu na rozwój zawodowy — chętniej robią to młodsi respondenci, ale i oni częściej łączą szczęście i spełnienie z rodziną, a nie z sukcesem zawodowym — mówi Żaneta Spadło, ekspertka ds. kariery serwisu LiveCareer.pl.

Oto co jeszcze wynika z badania:

  • aż 42% respondentów przeniosło się do innego miasta ze względu na karierę, ale tylko 28% wyjechało za granicę
  • 12% ankietowanych zrezygnowało z posiadania dziecka ze względu na pracę
  • 28% ankietowanych, którzy nie mają dzieci, odłożyło decyzję o dziecku na później ze względu na karierę zawodową
  • 39% ankietowanych przyznało, że zrezygnowało z rozwoju zawodowego ze względu na chorobę partnera lub partnerki, a 41% ze względu na chorobę rodzica
  • tylko dla 14% ankietowanych zarobki stanowią powód konfliktów z partnerem lub partnerką, a dla 9% z rodzicami.

Otwarta bankowość przedmiotem rozmów między Urzędem Komisji Nadzoru Finansowego coraz uczestnikami rynku fintech

29 października odbył się pierwszy z cyklu webinarów SuperVision Fintech Talks, poświęcony tematowi otwartej bankowości. W ramach spotkania m.in. zaprezentowana została piaskownica wirtualna PSD2 Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF). Webinary są otwarte dla wszystkich osób zainteresowanych tematem fintech i innowacji.
Celem webinarów SuperVision Fintech Talks, organizowanych przez Fundację Fintech Poland, jest inicjacja otwartego dialogu między uczestnikami rynku, a organem nadzoru – dlatego też cykl koncentruje się na tematach szczególnie ważnych i aktualnych dla rozwoju sektora fintech.

Pierwszy webinar dotyczył zagadnienia testowania otwartej bankowości w praktyce. W ramach spotkania Zbigniew Wiliński, Dyrektor Departamentu Innowacji Finansowych FinTech w Urzędzie Komisji Nadzoru Finansowego, przedstawił prezentację omawiającą zasady funkcjonowania piaskownicy wirtualnej PSD2 UKNF. Do debaty w panelu dyskusyjnym zaproszeni zostali znani eksperci związani z sektorem fintech Katarzyna Seweryniak – Dyrektor Departamentu Licencji Bankowych w UKNF, Alicja Łosowska – Compliance Manager z Kontomatik, Sławomir Szepietowski – Partner Zarządzający w kancelarii Bird & Bird oraz Emil Radziszewski – Dyrektor Departamentu Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych i Instytucji Płatniczych w UKNF. Rolę moderatora objął Piotr Brewiński – Wiceprezes Zarządu Fundacji FinTech Poland.

W trakcie rozmowy przeanalizowane zostały korzyści, wynikające z możliwości testowania rozwiązań w oparciu o środowisko stworzone zgodnie z wymogami dyrektywy PSD 2. Eksperci ocenili, jak rynek otwartej bankowości funkcjonuje w Polsce rok po wejściu w życie regulacji i wspólnie podsumowali, co udało się w tym czasie osiągnąć zarówno w obszarze nadzoru, jak i działalności rynku. Ważną częścią dyskusji była diagnoza, które aspekty otwartej bankowości w Polsce wymagają dopracowania i wdrożenia zmian.

„Myślę, że rozmowa była cenna dla obydwu stron. Jako przedstawiciele organu nadzoru mogliśmy bliżej poznać opinie uczestników rynku na temat otwartej bankowości. Mieliśmy możliwość udzielenia odpowiedzi na nurtujące sektor fintech pytania i wątpliwości. Wysłuchaliśmy także sugestii, co z punktu widzenia rynku warto usprawnić, by zapewnić branży rozwój. Jednocześnie przedstawiliśmy własne stanowisko w tej sprawie. To znakomity wstęp do całego cyklu rozmów i wierzę, że zaowocują one wartościowymi i ciekawymi wnioskami” – komentuje Zbigniew Wiliński, Dyrektor Departamentu Innowacji Finansowych FinTech w Urzędzie Komisji Nadzoru Finansowego.

Wartość rozmów, dotyczących aktualnych wyzwań w branży fintech, pozytywnie oceniają również reprezentanci rynku. „Rynek oraz nadzór mają wspólny cel, jakim jest rozwój sektora innowacji finansowej. Dialog, który został zapoczątkowany wraz z wejściem nowych regulacji, powinien być kontynuowany – jest wiele tematów, które wymagają omówienia i doprecyzowania. Jeśli chcemy, by polski rynek fintech był konkurencyjny na arenie europejskiej – musimy współpracować” – stwierdza Sławomir Szepietowski – Partner Zarządzający w kancelarii Bird & Bird.

Z kolei Alicja Łosowska – Compliance Manager z Kontomatik zauważa, że polski organ nadzoru wpisuje się w trend europejski i dąży do tego, by realnie partycypować w testowaniu i upowszechnianiu rozwiązań innowacyjnych. „Piaskownicę KNF powitaliśmy z dużym zainteresowaniem. Rozszerzając portfolio naszych usług, chętnie skorzystamy z możliwości wcześniejszego ich przetestowania, ponieważ widzimy w tym dużą szansę dla siebie. Oczywiście, przed przedsiębiorstwami z sektora fintech wciąż stoi wiele wyzwań. Mam nadzieję, że dzięki rozmowom z organem nadzoru uda się zredukować ich liczbę” – stwierdza ekspertka.

Organizatorzy cyklu SuperVision FinTech Talks widzą duży potencjał w inicjowaniu dialogu pomiędzy organem nadzoru a uczestnikami rynku i nie wykluczają, że cykl debat nie ograniczy się do 6 spotkań. „Widzimy, że nasz projekt cieszy się dużym zainteresowaniem ze strony uczestników rynku finansowego. Myślę, że wszyscy dostrzegamy, jak ważna jest dla rynku możliwość konsultacji regulacji z organem nadzoru. Chcemy, by tworzony przez nas cykl był wartościowym źródłem wiedzy dla fintechów – jesteśmy więc otwarci na pytania i sugestie tematów, które rynek chciałby poruszać w kolejnych webinarach” – podsumowuje dr Paweł Widawski, Prezes Zarządu Fintech Poland.

GUS: W roku akademickim 2019/20 w Polsce studiowało ponad 82 tys. cudzoziemców

W roku akademickim 2019/20 na polskich uczelniach studiowało 1,2 mln studentów. Z tego 6,8 proc. stanowili studenci z zagranicy – było ich aż 82 tys. – wynika z raportu Głównego Urzędu Statystycznego „Szkolnictwo wyższe i jego finanse w 2019 r.”.

Urząd podsumowuje, że w roku akademickim 2019/20 w uczelniach studiowało 1,2 mln studentów, o 2,1 proc. mniej niż w poprzednim roku akademickim. „Począwszy od roku akademickiego 2006/07 odnotowywany jest spadek liczby studentów wynikający ze zmian demograficznych, tj. spadku liczby osób w wieku 19-24 lat” – piszą statystycy.

Z raportu wynika, że ponad połowę studentów, bo 57,6 proc., stanowią kobiety.

Najbardziej popularne jest ciągle studiowanie na uczelniach publicznych. Takie szkoły wyższe wybiera 7 na 10 studentów (71 proc.).

Największym zainteresowaniem cieszą się kierunki z podgrupy biznesu i administracji (wybrało je 18 proc. studentów), medycznej (10,9 proc.), społecznej (9,7 proc.) oraz inżynieryjno-technicznej (8,9 proc.).

„W roku akademickim 2019/20 odnotowano wzrost liczby studentów cudzoziemców o 5,0 proc. w stosunku do poprzedniego roku akademickiego, do poziomu 82,2 tys. osób, co stanowiło 6,8 proc. ogólnej liczby studentów” – pisze GUS. Najliczniejszą grupę stanowili studenci z krajów europejskich – to prawie 62 tys. osób (3/4 studiujących w Polsce cudzoziemców). Z samej Ukrainy było to 39 tys. osób (47,5 proc. cudzoziemców). W Polsce stosunkowo często studiowały też m.in. osoby z Chin (prawie 1,5 tys. osób), Kazachstanu (1,3 tys.), Azerbejdżanu (1,2 tys.), Tajwanu i Uzbekistanu (po 1 tys.) oraz Białorusi (8,3 tys.).

Wśród cudzoziemców największym zainteresowaniem cieszą się kierunki studiów z obszarów: nauki telekomunikacyjne (42 tys.), biznes, administracja i prawo (24 tys.), nauki społeczne, dziennikarstwo, informacja (12 tys.), zdrowie i opieka społeczna (prawie 11 tys.).

Liczba słuchaczy studiów podyplomowych w roku akademickim 2019/20 wyniosła 152,2 tys. osób, a kobiety stanowiły prawie 71 proc. ogólnej liczby słuchaczy.

Studenci z niepełnosprawnościami stanowili 1,8 proc. wszystkich studentów. Taki sam był odsetek absolwentów z niepełnosprawnościami.

Od roku akademickiego 2019/20 obowiązuje nowy tryb kształcenia doktorantów. Osoby z nowych roczników doktorat robić mogą w szkołach doktorskich, a osoby idące jeszcze starym trybem kształcenia – chodzą na studia doktoranckie. W 2019/2020 – jak podsumowuje GUS – na studiach doktoranckich kształciło się niemal 30 tys. doktorantów (w tym 16,5 tys. kobiet). Natomiast w szkołach doktorskich kształciło się 3,8 tys. doktorantów (w tym 1,9 tys. kobiet).

W roku akademickim 2019/20 stypendia otrzymało 199,6 tys. studentów, o 12,4 proc. mniej niż w poprzednim roku akademickim. W przypadku studiów doktoranckich stypendia otrzymało 6,4 tys. osób (w szkołach doktorskich stypendia otrzymują wszyscy doktoranci).

W uczelniach zatrudnionych było 93,1 tys. nauczycieli akademickich, w tym 43,7 tys. kobiet. Na 1 nauczyciela przypadało blisko 13 studentów.

W 2019 r. w uczelniach przychody ogółem wyniosły 28,17 mld zł (w tym 25,3 mld to przychody uczelni publicznych). Jak podsumowuje GUS to o prawie 15 proc. więcej niż w poprzednim roku. Głównym źródłem przychodów z podstawowej działalności operacyjnej uczelni publicznych była subwencja na utrzymanie potencjału dydaktycznego i badawczego (69,4 proc.), podczas gdy w uczelniach niepublicznych przychody te pochodziły przede wszystkim z opłat za świadczone usługi edukacyjne (75 proc.).

Przeciętne koszty kształcenia w przeliczeniu na jednego studenta wyniosły 22,9 tys. zł, o 12 proc. więcej niż w poprzednim roku.

W publikacji zaprezentowane są dane z 353 uczelni, które złożyły sprawozdania statystyczne. Zgodnie z rejestrem POL-on w roku akademickim 2019/20 w Polsce działały 373 uczelnie.

ZPP apeluje o powstrzymanie pełzającego lockdownu gospodarki

Związek Przedsiębiorców i Pracodawców apeluje o odpowiedzialne i przewidywalne działania Rządu w zakresie podejmowanych środków przeciwdziałających rozprzestrzenianiu się koronawirusa. ZPP stanowczo zaznacza, że jakiekolwiek działania o tym charakterze nie mogą skutkować dalszym ograniczaniem możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a podjęte dotychczas rozwiązania uznajemy za zbyt daleko idące.

Już dziś przedsiębiorcy działający w ograniczonych branżach są zagrożeni masowymi bankructwami, których rezultatem byłaby utrata pracy przez tysiące ludzi.. W dłuższej perspektywie pogorszeniu ulegnie sytuacja w branżach powiązanych, a dalej w całej gospodarce. Stanowczo apelujemy o otwarcie zamkniętych branż. Każdy kolejny dzień ich zamknięcia powoduje, że konieczne staje się wprowadzenie istotnych instrumentów pomocowych.

ZPP nie znajduje uzasadnienia dla dalszych ograniczeń funkcjonowania kolejnych obszarów działalności gospodarczej. Brak jest danych, by pracownicy branż z sektora usług, handlu wykazywali się znaczącą liczbą zachorowań, a tym samym by punkty handlowe, usługowe stanowiły ogniska zakażeń koronawirusem i stanowiły miejsce zarażeń także klientów.

ZPP apeluje o mapę planowanych działań w zakresie odblokowywania kolejnych branż oraz wprowadzania ewentualnych ograniczeń życia społecznego, opartą o przewidywalne wskaźniki zachorowań, lub o wskaźniki wydolności służby zdrowia. Społeczeństwo oraz przedsiębiorcy muszą mieć czytelny i przewidywalny obraz kolejnych tygodni i miesięcy trwającej epidemii. Brak takich informacji skutkować będzie ograniczeniem podejmowania ryzyka gospodarczego, a w rezultacie zahamowaniem rozwoju i inwestycji oraz redukcją zatrudniania.

Realizowane przez Rząd działania w zakresie ochrony zdrowia, muszą być również skierowane na ochronę gospodarki i miejsc pracy.

Równolegle, ZPP apeluje o roczne moratorium na wszelkiego rodzaju nowe obciążenia prawne i podatkowe procedowane w tej chwili, bądź przyjęte w ciągu mijającego roku, w celu zapewnienia przewidywalności i stabilności dla działania gospodarki w tym trudnym okresie. Trwający, trudny okres należy wykorzystać na daleko idące systemowe reformy, tak by stworzyć nowe korzystne warunki dla rozwoju gospodarki po epidemii.

Jak dotychczas rząd nie podjął wysiłku wdrożenia systemowych reform obszarów, które od lat wymagają zaadresowania. Dziś, podczas kryzysu i w kolejnych latach, ujawnią się deficyty i brak odważnych reform m.in. w obszarze opodatkowania pracy, prawa pracy, prawa gospodarczego, zmniejszania i ujednolicenia stawek podatku VAT, zwiększania konkurencyjności gospodarczej, zmian w systemie zabezpieczenia społecznego, czy podjęcia wyzwań demograficznych. Tymczasem, okres relatywnego „odmrożenia” gospodarki w III kwartale br. wykorzystywano na działania ograniczające konkurencyjność polskiego biznesu. Mowa tutaj m.in. o planach wprowadzenia lub wprowadzenie „podatku od cukru”, CITu dla spółek komandytowych, „piątki dla zwierząt”, ograniczenia konkurencji na rynku aptecznym, czy oskładkowania umów zleceń. Nie podjęto działań, które dostosowałyby Polskę do nowych i nadchodzących wyzwań społecznych i gospodarczych.

Mając na uwadze wszystkie powyższe względy, ZPP apeluje nie tylko o powstrzymanie się przed lockdownem, lecz również o podjęcie działania przeciwnego i odblokowywanie kolejnych sektorów gospodarki, z zachowaniem ścisłych reżimów sanitarnych. Jeśli istnieje faktyczna, oparta na danych potrzeba wprowadzania jakichkolwiek ograniczeń działalności gospodarczej, apelujemy o czytelne i jasne wykazywanie jej w uzasadnieniach do podejmowanych decyzji. Uważamy ponadto, że 2021 rok będzie najgorszym z możliwych okresem na wprowadzanie nowych obciążeń, dlatego postulujemy co najmniej dwunastomiesięczne moratorium na wszelkie nowe, niekorzystne regulacje dla biznesu.

Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg – na inwestycje samorządowe przeznaczymy dodatkowe 3 mld zł

Rada Ministrów 3 listopada 2020 r. przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o Funduszu Dróg Samorządowych oraz niektórych innych ustaw, przedłożony przez Ministra Infrastruktury. Dzięki zwiększeniu dofinansowania o 3 mld zł, Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg (wcześniej Fundusz Dróg Samorządowych) będzie dysponował łącznie kwotą 39 mld zł.

– Priorytetem obecnego rządu jest budowa spójnego układu komunikacyjnego kraju. Nie uda się to bez rozwoju i poprawy jakości sieci dróg lokalnych, dlatego kolejny raz poszerzamy zakres rządowego wsparcia dla dróg samorządowych. Dodatkowe 3 mld zł przeznaczymy na dofinasowanie budowy obwodnic na drogach wojewódzkich oraz budowy, remontów i modernizacji dróg w dużych miastach – powiedział minister infrastruktury Andrzej Adamczyk.

Projekt ustawy zakłada rozszerzenie katalogu zadań mogących uzyskać dofinansowanie z RFRD o:

  • zadania obwodnicowe w ciągu dróg wojewódzkich,
  • zadania miejskie – polegające na budowie, przebudowie lub remoncie dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych zarządzanych przez prezydenta miasta na prawach powiatu, będącego siedzibą wojewody lub sejmiku województwa,
  • zadania polegające na poprawie bezpieczeństwa pieszych na przejściach.

Limit środków przeznaczonych na obwodnice na drogach wojewódzkich wyniesie 2 mld zł, natomiast na zadania miejskie 1 mld zł. Nabór wniosków na ww. zadania będzie realizowany przez ministra właściwego do spraw transportu. Listy zadań rekomendowanych do dofinansowania będą zatwierdzane przez Prezesa Rady Ministrów.

Samorząd województwa będzie mógł otrzymać dofinansowanie zadania obwodnicowego albo miejskiego w wysokości do 80 proc. kosztów jego realizacji. W przypadku zadań obwodnicowych kwota przyznanych środków nie może być większa niż 100 mln zł, a w przypadku zadań miejskich – 30 mln zł. Rozwiązanie to ma na celu dofinansowanie zadań prowadzonych przez możliwie największą liczbę jednostek samorządowych, uwzględniając limit środków, którymi będzie dysponował fundusz. RFRD zakłada finansowanie tych zadań jako inwestycji wieloletnich do 2028 r.

Dodatkowe wsparcie przyczyni się do pobudzania aktywności gospodarczej przedsiębiorców i skuteczniejszej walki ze skutkami spowolnienia gospodarczego wywołanego pandemią COVID-19.

Obwodnice na drogach wojewódzkich

Rządowe dofinansowanie będzie przyznawane na realizację obwodnic na drogach wojewódzkich, na których odbywa się ruch tranzytowy. Inwestycje te zminimalizują korki, zmniejszą natężenie ruchu w godzinach szczytu oraz zniwelują hałas związany z komunikacją. Dzięki nowym trasom tranzyt zostanie odseparowany od ruchu lokalnego.

Dofinansowanie budowy i remontów dróg w miastach

Z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg wsparcie finansowe trafi także na budowę, przebudowę lub remont dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych w największych ośrodkach miejskich. Rozwiązanie to jest odpowiedzią na postulaty samorządowców oraz wpisuje się w działania rządu mające na celu poprawę sytuacji ekonomicznej samorządów w związku z kryzysem wywołanym przez pandemię COVID-19. Możliwość dofinansowania inwestycji drogowych w miastach wpłynie na zahamowanie negatywnych skutków spowolnienia gospodarczego na poziomie regionalnym, zwiększy konkurencyjność gospodarczą dużych ośrodków miejskich oraz wpłynie na poprawę jakości życia obywateli.

Poprawa bezpieczeństwa pieszych na przejściach

RFRD będzie dofinansowywał ponadto rozwiązania związane z poprawą bezpieczeństwa pieszych przekraczających jezdnię. W Polsce wskaźnik wypadków z udziałem pieszych jest wyższy niż średnia unijna i wskaźniki większości krajów Unii Europejskiej. W funduszu wyodrębniona zostanie, w ramach zadań powiatowych i gminnych, podkategoria zadań polegająca wyłącznie na poprawie bezpieczeństwa pieszych na przejściach. Dzięki dofinansowaniu będzie można np. realizować inwestycje:

  • wymuszające przestrzeganie ograniczeń prędkości w rejonie przejść dla pieszych (np. montaż progów zwalniających czy zmiana geometrii pasa),
  • poprawiające widoczność pieszego (np. poprzez doświetlanie przejść dla pieszych wraz ze strefą oczekiwania),
  • skracające drogę, jaką muszą pokonać piesi (np. poprzez zawężanie jezdni w miejscu przejścia dla pieszych bądź stosowanie azylów).

W 2019 r. na realizację dróg lokalnych przeznaczono w sumie 6 mld zł. Dofinansowanie z FDS otrzymało łącznie 4 280 zadań na drogach powiatowych i gminnych o długości 6 tys. km, z tego:

  • 3 131 zadań na drogach gminnych – 3 258 km,
  • 1 149 zadań na drogach powiatowych – 2 742 km.

W 2020 r. wsparcie rządowe uzyska 2 297 zadań, w tym 623 powiatowe i 1 674 gminne. Realizowana jest budowa, przebudowa lub remont 3 467 km dróg: 1 708 km powiatowych i 1 759 km gminnych.

Łączna wartość środków FDS przeznaczonych na dofinansowanie realizacji inwestycji w 2020 r. to 3,2 mld zł.

W lipcu 2020 r. wojewodowie ogłosili nabór wniosków na dofinansowanie zadań powiatowych oraz zadań gminnych w 2021 roku. Na wsparcie zadań na drogach samorządowych zaplanowano 3,2 mld zł, w tym 2,6 mld zł na dofinansowanie budowy, przebudowy lub remontu dróg gminnych i powiatowych.

Gazetki reklamowe przekonują najskuteczniej

Gazetki promocyjne i katalogi dostarczane bezpośrednio do skrzynek to preferowane przez Polaków formy reklamy. Tak wynika z badania przeprowadzonego we wrześniu i październiku br. na reprezentatywnej grupie konsumentów przez Instytut Badawczy ARC Rynek i Opinia.

W przypadku 3/4 respondentów, którzy zetknęli się z dostarczanymi do domu gazetkami, kontakt z tym nośnikiem przełożył się na zakup. Co więcej, gazetki nie tylko zachęcają do zakupu, ale według badanych pozwalają też na oszczędności w domowych budżetach.

– Klienci cenią gazetki i katalogi, bo są nieinwazyjnie i nieirytujące, a do tego mają do nich duże zaufanie jako źródła wiedzy – mówi Adam Ciołek, Project Manager z ARC Rynek i Opinia. – Przyczyn ich sukcesu należy upatrywać przede wszystkim w tym, że są postrzegane jako wiarygodne źródło informacji o promocjach i ofercie.

Gazetki to wygodna i wiarygodna forma reklamy

Gazetki reklamowe, ulotki i katalogi, reklamy w sklepach oraz na billboardach są w oczach konsumentów, którzy mieli z nimi kontakt, najmniej irytującymi kanałami komunikacji marketingowej. Na drugiej stronie skali znajdują się m.in. reklamy na stronach www, które irytują co drugiego Polaka.

Dla 60 proc. respondentów gazetki oraz listy reklamowe są wiarygodnym źródłem informacji. Zajmują pierwsze miejsce w zestawieniu wiarygodnych treści reklamowych, wyprzedzając reklamę w prasie, radiu i telewizji (29 proc. wskazań) czy reklamy w mediach społecznościowych takich, jak np. Facebook (25 proc. wskazań).

Gazetki są najbardziej skuteczne

Taka percepcja przekłada się na skuteczność poszczególnych kanałów marketingu. Ulotki i gazetki reklamowe sprawiają, że kontakt z nimi w niemal 3/4 przypadków przekłada się na zakup produktu lub usługi. Podobną, choć niższą skuteczność oddziaływania mają imienne listy z zawartością o charakterze reklamowym doręczane do skrzynki pocztowej konsumenta. Obie te formy dotarcia do klienta to narzędzia marketingu offline.

Jak przyznała blisko 1/3 badanych, gazetki reklamowe i inne materiały dostarczane do skrzynek pocztowych najbardziej zachęcają do zakupów. Dla 23 proc. Polaków gazetka to medium, które pozwala też na oszczędzanie pieniędzy. Aż 21 proc. uważa informacje z gazetek za cenne, a dla 18 proc. ogromną ich zaletą jest to, że pozwalają na zastanowienie się nad otrzymaną informacją (dla tej cechy odnotowano najwyższy spośród wszystkich badanych form reklamy wynik).

– Papierowe materiały promocyjne, czyli tzw. gazetki to dla nas jedno z najważniejszych narzędzi wspierających sprzedaż. Na ich skuteczność na naszym rynku wpływ ma przede wszystkim przyzwyczajenie konsumentów do tej formy komunikacji – komentuje badanie Anna Łukasik, kierownik Działu Marketingu Netto Polska. – Ponadto dzięki papierowej, bardzo bezpośredniej formie przekazu, klienci poświęcają gazetkom stosunkowo dużo uwagi, co niezwykle silnie oddziałuje na motywację do zakupów. Ich niezaprzeczalną zaletą jest także prosty przekaz. Ograniczają się bowiem w większości do podania informacji o nazwie i cenie.

O badaniu

Badanie zrealizowała firma ARC Rynek i Opinia na zlecenie Polskiego Stowarzyszenia Marketingu SMB na przełomie września i października 2020 r. Badanie zostało wykonane metodą CAWI na reprezentatywnej próbie N=1004 Polaków w wieku od 18 do 65 lat. Respondentów rekrutowano z panelu badawczego epanel.pl.

Polskie Stowarzyszenie Marketingu SMB (www.smb.pl) działa na polskim rynku od 25 lat i jest najważniejszą organizacją non profit w obszarze marketingu bezpośredniego. Działalność stowarzyszenia wspiera rozwój tradycyjnych i nowoczesnych kanałów komunikacji bezpośredniej promując strategie omnichannel jako najskuteczniejszej praktyki komunikacji z klientem.

Wielka mobilizacja Wojsk Obrony Terytorialnej do walki z pandemią. Żołnierzy przybywa w szpitalach i punktach pobrań

Prawie 20 tys. żołnierzy Wojsk Obrony Terytorialnej dostało w ostatni weekend wezwania do natychmiastowego stawiennictwa w swoich jednostkach. Terytorialsi przechodzili masowe szkolenia medyczne i antykryzysowe, a dowództwo formacji opracowało plan powołań do końca roku. W związku z rosnącą liczbą nowych przypadków COVID-19 w szpitalach wciąż przybywa „oliwkowych beretów”, które m.in. pobierają wymazy do badań, przeprowadzają wstępny triaż pacjentów i odciążają medyków. Terytorialsi pomagają też w domach pomocy społecznej i współpracują z policją w monitorowaniu osób przebywających na kwarantannach. Rzecznik formacji wskazuje, że od początku pandemii coraz więcej ochotników chce wstąpić do WOT.

– Nasze zaangażowanie w walce z COVID-19 rośnie z dnia na dzień – mówi agencji Newseria Biznes płk Marek Pietrzak, rzecznik prasowy Dowództwa Wojsk Obrony Terytorialnej. – W miniony piątek po raz pierwszy na tak dużą skalę dokonaliśmy powołań 100 proc. żołnierzy naszej formacji. W jednostkach stawiło się 19,5 tys. żołnierzy, dodając ponad 2 tys. już zaangażowanych w walkę z COVID-19. Cała formacja odbyła w weekend szkolenia sanitarno-epidemiologiczne oraz z zakresu opieki nad osobami starszymi i współpracy z policją.

Zgodnie z planami MON przekroczenie progu 20 tys. zakażeń SARS-COV-2 dziennie było sygnałem, który formalnie uruchomił dodatkowe zaangażowanie Sił Zbrojnych do wsparcia działań przeciwepidemicznych. Alarmowanie żołnierzy zaczęło się już w czwartek. Zwolnieni z obowiązku stawienia się w jednostkach byli tylko ci, którzy są zatrudnieni m.in. w systemie ochrony zdrowia i komunikacji miejskiej. Równolegle ze szkoleniami dowództwo WOT opracowywało plan powołań żołnierzy do końca roku, tak aby służba nie kolidowała z ich pracą czy innymi zobowiązaniami.

 Musimy pamiętać o ich pracodawcach. W tej chwili gospodarka jest ważnym czynnikiem, który musi napędzać przyrost PKB i niejako finansować działania podejmowane przez państwo. Dlatego „zdekonfliktowaliśmy” możliwości zaangażowania naszych żołnierzy w kontekście ich pracy czy osobistych zobowiązań, które w tej chwili mają – mówi płk Marek Pietrzak.

Jak podkreśla, WOT są zaangażowane w walkę z pandemią od samego jej początku. W najcięższych miesiącach – wiosną i wczesnym latem – uczestniczyło w niej po ok. 5,5 tys. żołnierzy dziennie.

– W tej chwili jesteśmy w trakcie operacji „Trwała Odporność”, w ramach której w ostatni weekend działania prowadziło w sumie 3,5 tys. żołnierzy Wojsk Obrony Terytorialnej. Duże wsparcie w ostatnich dniach otrzymujemy też ze strony wojsk operacyjnych – mówi.

Terytorialsi są obecnie kierowani do szpitali w całym kraju. W ostatni weekend ponad tysiąc żołnierzy tej formacji wspierało prawie 300 szpitali i placówek medycznych. Dla nich liczy się każda dodatkowa para rąk do pracy, bo wielu pracowników medycznych przebywa na kwarantannach.

– W szpitalach realizujemy wsparcie na prostym poziomie – mierzenie temperatury, wstępny podział pacjentów [triaż – red.], prace logistyczne i administracyjne. Stawiamy kontenerowe lub namiotowe izby przyjęć przy szpitalach, gdzie pacjenci trafiają przed przyjęciem do placówki. Również pobieranie wymazów jest jednym z naszych głównych działań – mówi rzecznik Dowództwa WOT. – To ważne o tyle, że luzujemy personel medyczny w przyszpitalnych punktach wymazowych, pozwalając medykom zająć się najbardziej potrzebującymi pacjentami zakażonymi koronawirusem.

Terytorialsi pracują w ponad 200 takich punktach pobrań wymazów oraz dziewięciu własnych punktach Test&Go, zorganizowanych w głównych miastach Polski.

– W Test&Go na Śląsku dziennie pobieraliśmy nawet po 1,3 tys. wymazów. Docelowo chcemy tworzyć regionalne centra pobrań wymazów, gdzie będziemy to robić na bardzo szeroką skalę, a które później zostałyby przekształcone w regionalne centra szczepień. Oprócz tych punktów wymazy pobieramy również w domach pomocy społecznej, placówkach opiekuńczych oraz w domach osób będących na kwarantannie – wylicza płk Marek Pietrzak.

Oprócz pracy w szpitalach terytorialsi wspierają też Policję w monitorowaniu osób przebywających na kwarantannach oraz pomagają w opiece nad pensjonariuszami w domach pomocy społecznej.

– W tej chwili jest 15 DPS-ów, w których występujemy w roli opiekunów i personelu. Sprawujemy bezpośrednią opiekę nad podopiecznymi, gotujemy, pierzemy, sprzątamy i szeroko wspieramy te placówki w funkcjonowaniu – mówi rzecznik Dowództwa WOT. – Niedługo będziemy wspierać ośrodki pomocy społecznej w transporcie paczek z żywnością i medykamentów bezpośrednio do osób potrzebujących. Mamy bardzo zaangażowanych żołnierzy. To są często społecznicy, którzy garną się do takiej pracy. Mamy bardzo pozytywny  feedback od osób, którym pomagają.

Rzecznik wskazuje, że w ostatnich miesiącach przybywa chętnych, którzy chcą wstąpić do służby w Wojskach Obrony Terytorialnej. Wiosną formacja musiała wstrzymać nabory, ale w tej chwili odbywają się one już na normalnych zasadach. Ochotnicy, którzy chcą wstąpić do służby, mogą na nowo zgłaszać się do WOT.

– Wiosną, kiedy nasze zaangażowanie sięgało 5,5 tys. żołnierzy dziennie, ten oliwkowy beret był mocno widoczny w lokalnych społecznościach. Odnotowywaliśmy bardzo duże zainteresowanie służbą, ale musieliśmy w tym czasie wstrzymać nabór do formacji, nie mogliśmy przyjmować nowych ochotników. Natomiast teraz – mimo że zmieniliśmy charakter naszych działań ze szkoleniowych na przeciwkryzysowe – to można wstępować do formacji. W ostatnich dniach, przed Dniem Wszystkich Świętych, odbyło się u nas kilka przysiąg. Zachęcamy kolejnych ochotników, bo pracy jest pod dostatkiem – mówi płk Marek Pietrzak.

Wydatkowanie środków z UE nie zwolniło mimo pandemii. Zainwestowano już prawie 90 proc. puli dla Polski

Czas podpisywania umów na realizację inwestycji z dofinansowaniem z obecnego budżetu UE na lata 2014–2020 dobiega końca. Do początku listopada Polska zainwestowała już prawie 90 proc. przypadającej jej puli, a w skali całego kraju toczy się w tej chwili ok. 74 tys. inwestycji z unijnym dofinansowaniem. Wydatkowanie środków z UE nie zwolniło nawet pomimo pandemii dzięki specustawie przyjętej przez rząd jeszcze w marcu. W tej chwili resort funduszy i polityki regionalnej pracuje już nad zagospodarowaniem środków z nowego budżetu na lata 2021–2027.

Polska jest jednym z liderów wydatkowania funduszy europejskich, które były przeznaczone na lata 2014–2020. W tym trudnym okresie pandemii jesteśmy dokładnie tam, gdzie powinniśmy pod względem realizacji projektów współfinansowanych ze środków europejskich – mówi Małgorzata Jarosińska-Jedynak, wiceminister funduszy i polityki regionalnej.

Jak podał resort, do 1 listopada zostało zainwestowanych 302,2 mld zł, czyli 88,8 proc. środków przypadających Polsce z obecnej siedmiolatki UE. W skali całego kraju samorządy, przedsiębiorcy, instytucje rządowe i pozarządowe realizują łącznie 74 tys. inwestycji współfinansowanych z unijnych środków, których łączna wartość sięga 496,4 mld zł.

Nie można zapominać też o środkach stanowiących wkład własny do realizowanych projektów, które pochodzą z budżetu państwa, samorządów terytorialnych i od przedsiębiorców. I tutaj kwota jest równie imponująca, bo w realizację tych projektów z unijnym wsparciem zostało zainwestowanych prawie 195 mld zł – mówi Małgorzata Jarosińska-Jedynak.

Ministerstwo podkreśla, że wydatkowanie unijnych środków przebiega w równym, miarowym tempie nawet pomimo pandemii, a ponieważ czas podpisywania umów na realizacje inwestycji z dofinansowaniem z obecnego budżetu UE powoli się kończy, w tej chwili główny akcent kładziony jest na rozliczanie dotychczasowych inwestycji. Do tej pory z Komisją Europejską rozliczono 199,2 mld zł, w tym dofinansowanie unijne w kwocie 168,8 mld zł, co stanowi blisko 50 proc. puli dla Polski.

Usprawnienia, które zostały wprowadzone w ramach Funduszowego Pakietu Antywirusowego, przynoszą korzyści w realizacji projektów, wprowadzają uproszczenia, elastyczność. Dzięki temu udaje nam się realizować fundusze europejskie nawet w czasie pandemii – mówi wiceminister funduszy i polityki regionalnej.

Funduszowy Pakiet Antywirusowy powstał w marcu na mocy tzw. specustawy funduszowej. Wspiera on beneficjentów funduszy z UE, którzy przez pandemię mieli problemy z realizacją inwestycji. Aby ułatwić im prowadzenie i rozliczanie takich projektów w nowej rzeczywistości, MFiPR przygotowało pakiet rozwiązań wprowadzających większą elastyczność, tak aby beneficjenci mogli dokończyć rozpoczęte projekty bez strat finansowych. Nowe przepisy wprowadziły m.in. możliwość uznania za kwalifikowane wydatków na cele niezrealizowane z powodu pandemii, wydłużenie terminów składania wniosków w konkursach i udzielanie ulg w spłacie należności. Fundusz skierował również unijne pieniądze na walkę z pandemią COVID-19 i jej skutkami, głównie w sektorze przedsiębiorstw i ochronie zdrowia.

Z początkiem przyszłego roku zacznie już obowiązywać nowa unijna siedmiolatka na lata 2021–2027, której łączna wartość to 1,074 bln euro – w tym Fundusz Odbudowy o wartości 750 mld euro (składający się z 390 mld euro w formie grantów i kolejnych 360 mld euro w formie pożyczek, które trafią do państw członkowskich do 2023 roku). Polska otrzyma z tej puli 125 mld euro dotacji i prawie 35 mld euro pożyczek.

Zgodnie z przyjętym w lipcu projektem budżetu na kolejne siedem lat Polska z unijnej polityki spójności otrzyma 66,8 mld euro, a w ramach Wspólnej Polityki Rolnej trafi do nas 28,5 mld euro. Ponadto nasz kraj będzie największym beneficjentem Funduszu Sprawiedliwej Transformacji (3,5 mld euro), ukierunkowanego m.in. na budowę niskoemisyjnej gospodarki i transformację regionów górniczych. Losy kolejnej siedmiolatki wciąż się ważą. Zgodę musi jeszcze wyrazić Parlament Europejski, a wszystkie państwa członkowskie muszą ratyfikować tę decyzję. Kwestią, która wciąż jest dyskutowana, jest powiązanie wypłat z praworządnością.

Polacy czekają na 5G „made in Poland”. Sieć nowej generacji może zwiększyć konkurencyjność naszej gospodarki

Polskie firmy i konsumenci mają duże oczekiwania co do rozwoju 5G w kraju. Ponad 60 proc. uważa, że sieć nowej generacji zwiększy konkurencyjność naszej gospodarki – wynika z badania firmy Ericsson. Ponad 70 proc. konsumentów jest zdania, że za budowę sieci 5G w kraju powinna odpowiadać firma z Polski lub Europy. Ponad połowa chciałaby, żeby komponenty były produkowane w Polsce, a co trzeci dobrze ocenia wkład lokalnie działających firm w rozwój światowych technologii teleinformatycznych. 

– Właśnie zrealizowaliśmy w Polsce ogólnokrajowe badanie ankietowe dotyczące 5G. 63 proc. respondentów spodziewa się, że 5G poprawi status polskiej gospodarki względem innych krajów europejskich, a 54 proc. jest zdania, że rozwiązania 5G w kraju powinny być także produkowane lokalnie – podkreśla w rozmowie z agencją informacyjną Newseria Biznes Martin Mellor, szef firmy Ericsson w Polsce.

Swojej szansy na rozwój w 5G upatrują także przedsiębiorcy. 18 proc. badanych deklaruje, że uwzględnia jej wykorzystanie w strategii firmy na najbliższe lata.

– Blisko 70 proc. polskich przedsiębiorców uważa, że 5G zwiększy ich konkurencyjność. Połowa z badanych planuje wdrożyć 5G w ciągu dwóch–trzech najbliższych lat w swoich firmach – mówi Marcin Sugak, dyrektor rozwoju biznesu w Ericssonie.

Korzyści z wdrożenia 5G dla wielu gałęzi gospodarki potwierdza również najnowszy raport agencji Analysys Mason. W Polsce największe korzyści odczują firmy z branży produkcyjnej i logistycznej, które dzięki sieci piątej generacji mogą zyskać nawet ponad 5 mld euro.

Badanie SW Research na zlecenie firmy Ericsson wskazuje, że według ponad połowy Polaków (53 proc.) za budowę sieci 5G w kraju powinna odpowiadać firma z Polski. 16 proc. wskazało na firmy europejskie. Również jeśli chodzi o produkcję komponentów, największym zaufaniem darzymy przedsiębiorstwa produkujące w Polsce (54 proc.) i w Europie (17 proc.). Znacznie niżej oceniamy firmy z USA (4,4 proc.) czy Azji (2,5 proc.). To może mieć związek z tym, że według 30 proc. badanych sieć 5G powinna być traktowana jako infrastruktura krytyczna – kluczowa dla bezpieczeństwa narodowego i stabilnego rozwoju gospodarki.

Z badania SW Research wynika, że co trzeci Polak wysoko ocenia wkład działających w naszym kraju firm w rozwój światowych technologii teleinformatycznych.

– W zeszłym roku Ericsson rozszerzył produkcję w Tczewie o nadajniki i układy baseband obsługujące sieci 4G i 5G, które są wdrażane w całej Europie. Wkrótce też będziemy dalej rozszerzać produkcję w Tczewie o najnowsze nadajniki 5G. Ponadto zatrudniamy 2 tys. inżynierów w ośrodkach badań i rozwoju w Krakowie i Łodzi, którzy opracowują oprogramowanie do systemu radiowego Ericssona wdrażane na całym świecie – dodaje Martin Mellor.

Efekty pracy polskich inżynierów zatrudnionych w Krakowie i Łodzi wykorzystują już operatorzy telekomunikacyjni, m.in. Play i Polkomtel. Wyprodukowany przez Ericssona w Polsce sprzęt zostanie zastosowany do budowy sieci 5G również w innych krajach Europy.

– Technologia firmy Ericsson pozwoliła Polkomtelowi być pierwszym operatorem, który wdrożył sieć 5G w Polsce. Współpracowaliśmy także z Play przy wdrażaniu 5G w ich sieci – mówi szef Ericssona w Polsce. – Liczba podpisanych umów 5G wciąż rośnie. Dziś Ericsson ma przeszło 110 umów z operatorami z całego świata, które dotyczą 60 aktywnych sieci w 30 różnych krajach.

Technologia 5G jest już dostępna w Polsce, ale żeby mogła być wdrożona na szeroką skalę, konieczne jest przydzielenie odpowiednich pasm i częstotliwości. Niezbędne są także wszelkie inicjatywy, które będą prowadzić do większej świadomości wykorzystania sieci nowej generacji zarówno w biznesie, jak i na uczelniach.

– Ericsson aktywnie działa w temacie 5G w Polsce. Współpracujemy z uczelniami, a w tym roku otworzyliśmy pierwszy kampus 5G na Politechnice Łódzkiej, który posłuży za centrum doskonałości 5G dla studentów – wskazuje Martin Mellor.

Digital Innovation Hub 5G to uruchomiona wspólnie z Instytutem Łączności i Politechniką Łódzką sieć badawcza. Przedsiębiorcy mogą tam testować swoje rozwiązania za pomocą infrastruktury dostarczonej przez Ericssona.

– Naszym zdaniem deklarowane tempo wdrażania nowych technologii jest trochę zbyt wolne, dlatego mamy kilka inicjatyw, które mają ten rynek stymulować w najbliższych latach – zapowiada Marcin Sugak. – Innym projektem, który tworzymy wspólnie z Łódzką Specjalną Strefą Ekonomiczną, jest program Akcelerator Technologii 5G, w ramach którego 20 firm otrzymuje możliwość wdrożenia i przetestowania swoich rozwiązań w warunkach przemysłowych z dużymi inwestorami.

Komisja Europejska oczekuje, że do 2025 roku kraje członkowskie będą posiadać szerokie pokrycie 5G. Według European 5G Observatory do września br. 282 miasta w 27 krajach członkowskich i Wielkiej Brytanii były gotowe na wdrożenie nowej sieci.

20–30 proc. zatrudnionych Polaków pracuje na umowach czasowych i cywilnoprawnych. To oni najczęściej tracą pracę podczas koronakryzysu

– Podczas pandemii koronawirusa zwolnienia w największym stopniu dotknęły osób pracujących na podstawie umów cywilnoprawnych. Co ciekawe, wzrosła liczba osób samozatrudnionych, ale to również może być efekt optymalizacji kosztów pracy przez pracodawców – mówi Andrzej Kubisiak z Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Polska jest jednym z europejskich krajów o najwyższym udziale zatrudnionych na podstawie innej niż umowa o pracę. Sposobem na walkę z tym zjawiskiem może być jednolity kontrakt na pracę. Eksperci PIE przekonują, że takie rozwiązanie pozwoli wyeliminować nierówne traktowanie pracowników. Na podstawie umów cywilnoprawnych pracuje obecnie ok. 1,1 mln Polaków.

Nawet o 7 proc. spadło zatrudnienie wśród osób pracujących na umowach cywilnoprawnych w wyniku kryzysu wywołanego pandemią. To dużo bardziej zauważalny spadek niż w przypadku umów o pracę. Spowodowało to wzrost bezrobocia głównie wśród osób poniżej 30. roku życia, bo w tej grupie wiekowej zatrudnienie na podstawie umów cywilnoprawnych wynosi prawie 60 proc. W efekcie wśród osób młodych liczba bezrobotnych wzrosła o 23 proc.

Pandemia koronawirusa to jest jeden z elementów, który wzmocnił podziały na polskim rynku pracy pod względem form zatrudnienia. Ostatnie dane ZUS-u pokazują, że w największym stopniu spadało zatrudnienie wśród osób na umowach cywilnoprawnych, które często nie przewidywały okresu wypowiedzenia i innych zabezpieczeń wynikających z kodeksu pracy – mówi agencji Newseria Biznes Andrzej Kubisiak, zastępca dyrektora ds. badań i analiz Polskiego Instytutu Ekonomicznego.

Z analizy PIE wynika, że w czasie pandemii wzrosła także liczba samozatrudnionych. Fakt, że w trudnych dla gospodarki czasach rośnie zainteresowanie prowadzeniem jednoosobowej działalności gospodarczej, może wynikać jednak z optymalizowania kosztów pracy przez pracodawców i proponowania pracownikom innej formy współpracy.

Z perspektywy polskiego rynku pracy nie jest to najlepsza informacja, bo oznacza, że udział osób objętych kodeksem pracy w Polsce jest coraz mniejszy. To jest niepokojące również z tego względu, że osoby zatrudnione na kontraktach cywilnoprawnych lub samozatrudnione nie mogły brać udziału w wielu działaniach pomocowych uruchomionych w ramach tarczy antykryzysowej – zauważa ekspert PIE.

Polska jest krajem, który ma jeden z najwyższych poziomów zatrudnienia na umowy czasowe w Europie. Dane OECD pokazują, że tylko w Hiszpanii przed kryzysem ten wynik był wyższy.

Jak pokazują analizy PIE, tylko 42 proc. osób, które rozpoczęły karierę zawodową od pracy na umowie cywilnoprawnej, po trzech latach znajduje pracę na umowie o pracę na czas określony lub nieokreślony (odpowiednio 22 i 20 proc.). 28 proc. wciąż pracuje na umowie cywilnoprawnej, a 23 proc. traci pracę. Jeśli na początku pracownik otrzymuje umowę o pracę na czas nieokreślony, ma znacznie większe szanse, że po trzech latach będzie również pracował na podstawie takiej umowy.

W Polsce od 15 lat utrzymuje się wysoki poziom umów zawieranych na czas określony i wynosi on ok. 20–30 proc. całego rynku pracy. Są to umowy o pracę bądź umowy cywilnoprawne oraz osoby samozatrudnione. Jest to zjawisko niezależne od koniunktury: zarówno w okresie prosperity, jak i podczas kryzysu udział osób na zatrudnieniu czasowym jest bardzo wysoki, jeden z najwyższych w krajach Unii Europejskiej. To ma oczywiście swoje daleko idące konsekwencje, bo przykładowo część osób, które nie mają pewności zatrudnienia, nie decyduje się na dzieci – dodaje Andrzej Kubisiak.

Wśród negatywnych skutków czasowych form zatrudnienia są także dyskryminacja płacowa oraz gorsze warunki pracy.

– Pod pojęciem dualizmu rynku pracy rozumiemy współistnienie dwóch rodzajów umów w danym kraju: stałe umowy na czas nieokreślony, charakteryzujące się szerokim zakresem składek i świadczeń socjalnych, oraz tymczasowe umowy krótkoterminowe, które są często pozbawione składek i świadczeń, natomiast oferują o wiele prostsze zasady rozwiązania współpracy z pracownikiem – wyjaśnia Andrzej Kubisiak.

W ramach walki z dualizmem rynku pracy Polski Instytut Ekonomiczny proponuje wprowadzenie jednolitego kontraktu na pracę. Miałby on zastąpić dotychczasowe umowy o pracę i umowy-zlecenia oraz część innych, bardziej elastycznych kontraktów, poza umową o dzieło.

Jak zauważa ekspert PIE, istnieje również koncepcja wprowadzenia jednolitej daniny na pracę, czyli ujednolicenia wszystkich kosztów pracy do jednego poziomu, żeby nie można było optymalizować kosztów zatrudnienia na podstawie różnych rodzajów umów.

W takim modelu trzeba pozostawić dotychczasowe formy zatrudnienia, ale zrównać wszędzie koszty pracy, składki i dodatkowe pochodne, które składają się na klin podatkowy obciążający wynagrodzenie. To mogłoby doprowadzić do wyrównania szans na rynku pracy i warunków pracy – wyjaśnia Andrzej Kubisiak.

Rynek smartfonowy odradza się po pandemicznej stagnacji. W poprawie dynamiki wzrostu pomaga gigantyczna promocja 5G [DEPESZA]

Pandemia koronawirusa przyczyniła się do gwałtownego załamania rynku urządzeń mobilnych. W pierwszym kwartale 2020 roku według analiz przeprowadzonych przez firmę badawczą Gartner wartość rynku smartfonów skurczyła się o 20,2 proc. w porównaniu do analogicznego okresu w 2019 roku. Kryzys pandemiczny udało się jednak zażegnać. Dane sprzedażowe z trzeciego kwartału 2020 roku wskazują, że branża podnosi się ze stagnacji, w czym pomogła m.in. intensywna promocja technologii 5G.

– Zauważamy znaczną poprawę na rynku smartfonów, zarówno pod względem łańcuchów dostaw, jak i zapotrzebowania  konsumentów, chociaż wyniki głównych dostawców wciąż mogą nie wyglądać na dobre – wskazuje Ryan Reith, wiceprezes IDC Worldwide Mobile Device Trackers.

Zgodnie z najnowszymi danymi pozyskanymi przez International Data Corporation wartość rynku smartfonów w trzecim kwartale 2020 roku skurczyła się zaledwie o 1,3 proc. w ujęciu rocznym. Choć spadki sprzedaży wciąż są zauważalne, branża radzi sobie znacznie lepiej, niż zakładano. Zgodnie z dotychczasowymi prognozami IDC ten sektor rynku technologicznego miał zakończyć trzeci kwartał ze stratą rzędu 9 proc.

Na poprawę kondycji branży mobilnej wpłynęło kilka czynników. Za jeden z najważniejszych uważa się otwarcie wielu kluczowych rynków, które w pierwszym i drugim kwartale ucierpiały z powodu masowo wprowadzanych restrykcji pandemicznych. Kluczową rolę odegrały tu kraje rozwijające się, takie jak Indie, Brazylia, Indonezja czy Rosja, które szybciej poradziły sobie z wyjściem z kryzysu pandemicznego, niż zakładali eksperci. Sprzedaż w nich zauważalnie przekroczyła przewidywane wolumeny.

– Na rynkach rozwijających się zauważalny był efekt stłumionego popytu, który napędzał wzrost rynku, jednak to głównie szereg intensywnych promocji i rabatów przyspieszył wzrost sprzedaży smartfonów – ocenia Nabila Popal, dyrektor ds. badań w firmie IDC Worldwide Mobile Device Trackers.

Źródeł dynamicznego wzrostu sektora mobilnego można doszukiwać się także w popularyzacji urządzeń wykorzystujących łączność 5G. Przyczyniła się do tego m.in. premiera smartfonów ze średniej półki cenowej wyposażonych w procesory Qualcomm Snapdragon 768 oraz Snapdragon 768G. Dzięki nim na rynku pojawiły się tańsze urządzenia pozwalające korzystać z potencjału infrastruktury sieciowej piątej generacji. Na przestrzeni kolejnych miesięcy zainteresowanie tą technologią będzie stale rosnąć, gdyż w sprzedaży pojawią się niedrogie smartfony 5G z procesorem Qualcomm Snapdragon 690.

– Na dużych, rozwiniętych rynkach producenci pozycjonują smartfony z 5G jako następny telefon dla większości konsumentów, i to niezależnie od marki czy ceny – wskazuje Ryan Reith. – Znacznie rozwinął się marketing, a produkty są coraz szerzej dostępne. Trwają także promocje związane z pandemią. Jednak najważniejszą inicjatywą sprzedażową na dużych rynkach jest wciąż promowanie 5G, chociaż uważamy, że wśród konsumentów zainteresowanie 5G jest wciąż marginalne.

W ostatnim kwartale doszło także do sporego przetasowania na liście najpopularniejszych producentów smartfonów. Pozycję lidera straciła firma Huawei, która zanotowała 22-proc. spadek sprzedaży w porównaniu do trzeciego kwartału 2019 roku. Jej miejsce zajął Samsung, który zanotował niewielki, 2,9-proc. wzrost rynkowego udziału, a na trzecim miejscu uplasowało się Xiaomi z 42-proc. wzrostem sprzedaży. Aż 10,6-proc. spadek udziału zanotowała firma Apple, który związany jest bezpośrednio z kilkutygodniowym opóźnieniem premiery iPhone’ów 12. Firma ma szansę nadrobić straty względem smartfonowych liderów w czwartym kwartale, kiedy uwzględnione zostaną dane sprzedażowe najnowszej linii produktowej.

Na poprawę kondycji branży mobilnej może wpłynąć także druga, jesienna fala koronawirusa, do której państwa z całego świata będą przygotowane lepiej niż do pierwszych restrykcji pandemicznych. Popularyzacja urządzeń 5G może zachęcić klientów do kupna nowych telefonów wykorzystywanych na potrzeby pracy i nauki zdalnej.

– W Indiach nauczanie na odległość faktycznie zwiększyło popyt na smartfony z niższej półki, ponieważ są one tańszą opcją w porównaniu do tabletów. Zwiększony popyt na produkty z niższej półki tylko dodatkowo zwiększa konkurencję i zwiększa presję na wyniki finansowe dostawców – wskazuje Nabila Popal.

Według Polaris Market Research globalna wartość branży smartfonów 5G w 2019 roku wynosiła 12,4 mld dol. Szacuje się, że do 2027 roku będzie się rozwijać w średniorocznym tempie wzrostu na poziomie 122,7 proc.

Przyszłość kolei to ekologiczne napędy. Po Europie jeżdżą już pociągi zasilane zieloną energią

Stare pociągi z silnikiem wysokoprężnym są wycofywane z sieci kolejowych na całym świecie. Zespoły Hyperloop UPV i Éirloop szacują, że do 2030 roku cały transport naziemny, w tym transport kolejowy, będzie wykorzystywał energię odnawialną. Już teraz pociągi wykorzystują energię wiatrową czy panele fotowoltaiczne. W przyszłości tradycyjną kolej mogą zastąpić lewitujące pociągi hyperloop. – Na dzisiaj powinniśmy przede wszystkim znaleźć ekologiczne, zielone źródła energii dla kolei – przekonuje dr Jakub Majewski, prezes Fundacji Pro Kolej.

– Jest sporo scenariuszy mówiących o tym, że być może kolej będzie w przyszłości głównie na estakadach, może pod ziemią, może to będzie hyperloop poruszający się w próżni. To dość dalekie, futurystyczne wizje. Na dzisiaj powinniśmy przede wszystkim znaleźć ekologiczne, zielone źródła energii dla kolei, a to, co oparte jest jeszcze na ropie naftowej, na dieslu – zelektryfikować. Dopiero jeżeli to nie wszędzie będzie możliwe, wykorzystać hybrydy, lokomotywy spalinowo-elektryczne, a może w przyszłości wodorowo-elektryczne – ocenia w rozmowie z agencją Newseria Innowacje dr Jakub Majewski.

Hyperloop One firmy Virgin ma rozpocząć uruchamianie tras komercyjnych już w latach 2021/2022. Latem 2021 roku ma zaś ruszyć budowa pierwszego systemu transportowego hyperloop w Abu Zabi. Wciąż jednak może minąć dużo czasu, zanim technologia lewitujących w specjalnych tunelach pociągów stanie się codziennością. Do tego czasu firmy testują ekologiczne formy napędu.

– Kolej jest już dzisiaj elektromobilna. Ponad 80 proc. przewozów, czy to pasażerskich, czy towarowych, jest realizowanych przy wykorzystaniu energii elektrycznej, ale zawsze zostaje te 20 proc. napędzane silnikiem Diesla. Wodór mógłby być bardzo ciekawą alternatywą – przekonuje prezes Fundacji Pro Kolej.

Pociągi napędzane wodorem mogą być odpowiedzią na dekarbonizację kolei bez ponoszenia wysokich kosztów elektryfikacji torów. Inżynierowie, którzy pracują nad Hydroflexem, pierwszym brytyjskim pociągiem zasilanym wodorem, wyliczyli, że zelektryfikowanie jednego kilometra toru może kosztować od 965 tys. do 1,3 mln dol. Pociągi wodorowe są tańsze, ponieważ nie wymagają masowych remontów torów i można je stworzyć poprzez modernizację istniejących pojazdów.

W pociągach na wodór moduły zasilające wodorowe ogniwa paliwowe znajdują się w górnej części wagonu. Zapewniają wystarczającą ilość energii dzięki połączeniu wodoru i tlenu. Ogniwa paliwowe działają na zasadzie ekstrakcji tlenu z otaczającego powietrza, podczas gdy zbiorniki magazynowe zaspokajają zapotrzebowanie na wodór. Podczas jazdy pociąg pasażerski napędzany ogniwami paliwowymi emituje jedynie parę wodną, ​​która jest jedynym produktem ubocznym reakcji wodoru i tlenu. Wytworzona energia elektryczna zasila zaś silniki trakcyjne.

– Wodór to dobra alternatywa, ale najważniejsza dla kolei jest elektromobilność, czyli to, z czego produkujemy prąd. Bo zelektryfikowanie reszty sieci kolejowej nie jest już takim wyzwaniem. Są takie kraje jak Szwajcaria, które zelektryfikowały całą sieć kolejową. Pytanie jednak, skąd pochodzi ta energia, bo jeżeli to jest energia odnawialna, wodna, to możemy powiedzieć, że kolej jest w zasadzie neutralna środowiskowo – mówi dr Jakub Majewski.

Zespoły Hyperloop UPV i Éirloop szacują, że do 2030 roku cały transport naziemny, w tym kolej, będzie wykorzystywał energię odnawialną. Przykład linii kolejowych wykorzystujących odnawialne źródła energii można znaleźć w Holandii, gdzie sieć NS Dutch Railways działa w całości dzięki energii wiatrowej. Alternatywą dla niej jest energia słoneczna, a jedna z brytyjskich firm, Bankset Energy, opracowała panele podkładowe, które umieszczone na torach zamieniają światło słoneczne w energię dla pociągów. Podobne rozwiązania stosowane są również w Polsce.

– Nie jest to daleka droga tak jak w transporcie drogowym. Dzięki temu, że pociągi poruszają się po odpowiednio wyprofilowanych szynach, dużo prościej i mniejszym zasobem energii można wprawić je w ruch – podkreśla prezes Fundacji Pro Kolej. – Pociąg może jednorazowo zabrać 24 tys. ton, w związku z czym odpowiednio napędzana jedna lokomotywa bardzo efektywnie przewozi ładunki. Tak jak statki, tak kolej mogłaby być podstawowym środkiem, na którym opiera się ekologiczna zielona logistyka.

Polscy astronomowie odkryli najmniejszą planetę swobodną

W Drodze Mlecznej mogą się znajdować miliardy samotnych planet, niezwiązanych z gwiazdami. O odkryciu najmniejszej planety swobodnej typu ziemskiego informuje międzynarodowy zespół naukowców, kierowany przez polskich astronomów.
Astronomowie odkryli do tej pory ponad cztery tysiące planet pozasłonecznych. Większość z nich nie przypomina planet znanych w Układzie Słonecznym, choć mają jedną wspólną cechę: krążą wokół jakiejś gwiazdy.

Naukowcy, którzy badają powstawanie i ewolucję układów planetarnych, takich jak Układ Słoneczny, od dawna przewidywali istnienie planet swobodnych, wyrzuconych ze swoich macierzystych układów i przemierzających samotnie naszą Galaktykę. Pierwszych dowodów na istnienie takich planet w Drodze Mlecznej dostarczyły kilka lat temu badania prowadzone przez polskich naukowców z zespołu OGLE z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego.

Teraz na łamach najnowszego numeru prestiżowego czasopisma „Astrophysical Journal Letters” członkowie zespołu OGLE ogłosili odkrycie najmniejszej, znalezionej do tej pory planety swobodnej. O wynikach badań poinformowali PAP.

Wykryty przez nich obiekt jest mniejszy od Ziemi i posiada masę mniej więcej trzech mas Marsa. Znajduje się kilkanaście tysięcy lat świetlnych od Słońca. Prawdopodobnie jest to samotna planeta.

Astronomowie z zespołu OGLE już wcześniej dostarczyli dowodów na istnienie w naszej Galaktyce dużej populacji planet swobodnych o masach podobnych do masy Ziemi. „Nasze obecne odkrycie potwierdza, że małomasywne planety swobodne są częste w Drodze Mlecznej, mogą być ich miliardy, i że można je wykrywać i charakteryzować za pomocą obserwacji prowadzonych z powierzchni Ziemi” – mówi kierownik projektu OGLE, prof. Andrzej Udalski z Obserwatorium Astronomicznego UW.

Autorzy odkrycia zwracają uwagę, że rzadko są w stanie bezpośrednio obserwować światło od planet pozasłonecznych. Większość z nich została odkryta w wyniku obserwacji pośrednich – efektów wpływu planet na ich macierzyste gwiazdy. „Planety swobodne prawie w ogóle nie emitują światła i – z definicji – nie krążą wokół żadnej gwiazdy. Ich wykrycie za pomocą klasycznych metod jest więc praktycznie niemożliwe” – zauważają astronomowie w informacji przekazanej PAP.

Do poszukiwań takich planet wykorzystują oni technikę mikrosoczewkowania grawitacyjnego. Mikrosoczewkowanie grawitacyjne jest efektem wynikającym z ogólnej teorii względności. Einstein przewidział, że bieg promieni światła w pobliżu masywnych obiektów może ulec zakrzywieniu. Ich grawitacja działa jak gigantyczna soczewka, która skupia i wzmacnia światło od odległych gwiazd.

„Jeżeli między obserwatorem na Ziemi a odległą gwiazdą-źródłem znajdzie się masywny obiekt – inna gwiazda lub planeta – to jego grawitacja może ugiąć i skupić światło źródła. Obserwator na Ziemi zobaczy wtedy krótkotrwałe pojaśnienie odległego źródła” – tłumaczy dr Przemysław Mróz z California Institute of Technology w USA, pierwszy autor publikacji.

Szansa na zaobserwowanie zjawisk mikrosoczewkowania jest niezwykle mała, bo trzy obiekty – źródło, soczewka i obserwator – muszą znaleźć się niemal idealnie w jednej linii. Gdybyśmy patrzyli na tylko jedną gwiazdę-źródło, musielibyśmy czekać średnio prawie milion lat, żeby zaobserwować mikrosoczewkowanie – dodaje.

Właśnie dlatego współczesne eksperymenty poszukujące zjawisk mikrosoczewkowania obserwują ciągle setki milionów gwiazd znajdujących się w centrum Drogi Mlecznej – tam, gdzie prawdopodobieństwo zajścia tego zjawiska jest największe.

Jednym z takich eksperymentów jest właśnie OGLE – przegląd nieba prowadzony przez astronomów z Uniwersytetu Warszawskiego. Projekt jest jednym z największych i najstarszych współczesnych przeglądów nieba, jest realizowany od ponad 28 lat. Polacy dysponują Teleskopem Warszawskim, znajdującym się w Obserwatorium Las Campanas w Chile. Każdej pogodnej nocy polscy astronomowie kierują teleskop na te same obszary nieba, mierzą jasność setek milionów gwiazd i wypatrują obiektów, które zmieniają swoją jasność.

Mikrosoczewkowanie grawitacyjne nie zależy od jasności soczewki, jest to więc doskonały sposób na wykrywanie obiektów, które w ogóle nie emitują światła, takich jak planety swobodne. Im obiekt-soczewka jest mniej masywny, tym zjawiska mikrosoczewkowania są średnio krótsze: o ile typowe pojaśnienia mikrosoczewkowe wywołane przez gwiazdy trwają kilkanaście dni, to zjawiska wywołane przez planety o masie Jowisza trwają typowo 1–2 dni, a przez planety ziemskie – zaledwie kilka godzin.

„Rozmiar mikrosoczewek grawitacyjnych wywołanych przez gwiazdy jest zwykle znacznie większy, niż rozmiar gwiazdy-źródła. Światło całej tarczy gwiazdy-źródła jest skupiane przez soczewkę grawitacyjną – mówi dr Mróz. – Inaczej jest w przypadku soczewkowania przez planety. Wtedy pojaśnieniu ulega tylko niewielka część powierzchni gwiazdy”.

Ten efekt umożliwia astronomom bardziej precyzyjne oszacowania masy soczewki.

O odkryciu najkrótszego zjawiska mikrosoczewkowania znalezionego do tej pory, o nazwie OGLE-2016-BLG-1928, o skali czasowej zaledwie 42 minut – astronomowie poinformowali w czwartek. „Kiedy zobaczyliśmy to zjawisko, było oczywiste, że musiało zostać spowodowane przez niezwykle mały obiekt” – zauważa cytowany w informacji prasowej współautor pracy, dr Radosław Poleski z Obserwatorium Astronomicznego UW.

Najprawdopodobniej zjawisko OGLE-2016-BLG-1928 zostało wywołane przez obiekt, który opuścił swój macierzysty układ planetarny tuż po jego powstaniu. Wzajemne oddziaływania między protoplanetami mogą prowadzić do wyrzucenia niektórych z nich w przestrzeń międzygwiazdową. Istnieje jednak wiele innych mechanizmów, które mogą skutkować tym samym. Badania planet swobodnych umożliwiają więc nam lepsze zrozumienie procesów prowadzących do formowania się planet i układów planetarnych.

Oprócz danych zebranych przez projekt OGLE, w badaniach wykorzystano obserwacje zjawiska OGLE-2016-BLG-1928, wykonane przez koreańską sieć teleskopów KMTNet (Korea Microlensing Telescope Network). Projekt KMTNet dysponuje trzema teleskopami – w Chile, Australii i Południowej Afryce.

Poszukiwanie planet swobodnych jest jednym z motorów naukowych misji teleskopu kosmicznego Nancy Grace Roman, flagowej misji przygotowywanej przez amerykańską agencję kosmiczną NASA. Teleskop ma zostać wystrzelony na orbitę w 2025 roku i ma szanse zrewolucjonizować tę dziedzinę badań planet pozasłonecznych.