Zarządzanie dużymi biurowcami w czasie epidemii to niezwykle trudne zadanie. Mimo, że gros firm przeszło na tryb pracy zdalnej, nadal część osób korzysta z nich na co dzień. Zadaniem zarządców nieruchomości jest utrzymanie budynków w niepogorszonym stanie, zapewnienie właściwych warunków użytkowania oraz optymalizacja kosztów. Z naszych obserwacji wynika, że obecne obłożenie budynków waha się w przedziale 10-20%.  W celu zapewnienia naszym najemcom bezpiecznego środowiska pracy, wdrożyliśmy liczne praktyki mające na celu profilaktykę przeciwwirusową i minimalizację ewentualnego rozprzestrzeniania się COVID -19.

Aby zabezpieczyć nieruchomości przed rozprzestrzenianiem się w nich wirusa, jeszcze przez ogłoszeniem ogólnopolskiej kwarantanny zwiększyliśmy częstotliwość sprzątania obiektów, w tym regularne dezynfekowanie często używanych miejsc, takich jak przycisków, barierek czy klamek. Częstotliwość została utrzymana nawet po przejściu większości firm w tryb pracy zdalnej. Serwis sprzątający  w celu odkażania przestrzeni wspólnych stosuje antywirusowe środki czystości, w toaletach dostępne jest mydło antybakteryjne, a w recepcjach znajdują się ogólnodostępne bezdotykowe dozowniki ze środkiem dezynfekującym.

Edukacja jest najważniejsza

Równie ważny jest aspekt informacyjny, dlatego nasi najemcy otrzymali od nas wskazówki dotyczące bezpieczeństwa, higieny i działania na wypadek zachorowania. Na bieżąco śledzimy informacje publikowane przez WHO, GIS i informujemy najemców o zaleceniach oraz podejmowanych działaniach. Ogrom pracy włożyliśmy w przygotowanie specjalnych procedur na wypadek, gdyby wirus pojawił się na terenie budynku. Również serwisy dbające o nieruchomości na co dzień, takie jak ochrona, obsługa techniczna czy firma sprzątająca zaznajomione są z wewnętrznymi procedurami dotyczącymi profilaktyki i działania na wypadek stwierdzenia przypadku zachorowania w budynku. We wszystkich zarządzanych przez Colliers budynkach rozwieszone zostały plakaty z numerem telefonu NFZ, a w toaletach znajdują się instrukcje mycia rąk. Jesteśmy też przygotowani, aby zapewnić dodatkowe usługi ozonowania lub dezynfekcji powierzchni wspólnych lub wsparcia najemców w odkażaniu obszaru najmu. Ponadto przygotowaliśmy specjalne oznakowanie o zachowaniu bezpiecznego odstępu przy recepcji oraz w okolicy wind.

Wirus przenoszony przez wentylację – mit!

Jak powszechnie wiadomo, koronawirus rozprzestrzenia się drogą kropelkową, nie mniej jednak ze względów bezpieczeństwa podjęliśmy decyzję o wyłączeniu wewnętrznego obiegu klimatyzacji (rekuperacji), a do obiektów wprowadzane jest wyłącznie świeże powietrze poprzez centrale wentylacyjne. Jest ono zaciągane przez czerpnie zlokalizowane zazwyczaj na dachu budynku, do których dostęp ma tylko obsługa techniczna. Po przefiltrowaniu oraz wstępnym ogrzaniu lub schłodzeniu trafia do klimakonwektorów zainstalowanych na powierzchniach najmu, jak również bezpośrednio do poszczególnych pomieszczeń. Powietrze z jednej powierzchni najmu nie miesza się z powietrzem z innych przestrzeni – zarówno tych sąsiednich, a tym bardziej zlokalizowanych na innym piętrze. Taka sytuacja może wystąpić jedynie poprzez szczeliny technologiczne oraz drzwi, ale jedynie w obrębie danej strefy.

Współpraca fundamentem bezpieczeństwa

W obliczu wyzwania, przed jakim stanęliśmy, ważna była współpraca wszystkich stron. Dziś mogę śmiało powiedzieć, że nasi najemcy stanęli na wysokości zadania i wraz z zarządcami z Colliers wdrożyli wszystkie możliwe procedury zabezpieczające obiekty biurowe. Między innymi wstrzymali wyjazdy służbowe oraz spotkania w siedzibie firmy z klientami, a ci pracownicy, którzy mogli, zostali wysłani na home office. Ponadto wielu najemców powołało sztaby kryzysowe, które na bieżąco monitorują obecną sytuację, koordynują proces wdrażania zaleceń GIS i są w kontakcie z lekarzami, aby móc dzielić się tą wiedzą i edukować swoich pracowników. Warto dodać, że w Colliers wymieniamy się także doświadczeniem z zagranicznymi kolegami i koleżankami – jesteśmy w stałym kontakcie m.in. z chińskim oddziałem naszej firmy.

Komentarz ekspercki Agnieszki Krzekotowskiej, partnera, dyrektora Działu Zarządzania Nieruchomościami w Colliers International

Apple, Yahoo! Oraz Netflix to najczęściej wykorzystywane przez cyberprzestępców marki w atakach phishingowych w pierwszym kwartale br. – wskazuje raport firmy Check Point Software Technologies. Eksperci twierdzą, że ten typ oszustw będzie coraz popularniejszy, z jeszcze szerszym wykorzystaniem urządzeń mobilnych.

Już zeszłoroczny raport Verizon, prezentujący techniki stosowane przez hakerów pokazał, że co trzeci atak (32%) był wynikiem phishingu. Co więcej, phishing był obecny w 78% incydentów cyberszpiegowskich oraz podczas instalacji i korzystania z backdoorów do sieci. To podstawowa broń w arsenale cyberprzestępców, wykorzystywana w celu nakłonienia ofiar do ujawniania swoich poufnych danych – podkreślają eksperci.

W atakach typu phishing przestępcy zazwyczaj próbują podszyć się pod oficjalną stronę znanej marki, używając podobnej nazwy domeny lub adresu URL oraz projektu strony internetowej. Link do fałszywej strony internetowej może zostać wysłany do wybranych osób za pośrednictwem wiadomości e-mail lub SMS-a; użytkownik może zostać także przekierowany podczas przeglądania stron internetowych lub z fałszywej aplikacji mobilnej. Fałszywe witryny często zawierają formularze służące do kradzieży danych uwierzytelniających użytkowników, szczegółów płatności lub innych danych osobowych.

Jak wynika z analiz firmy Check Point, Apple stał się najczęściej wykorzystywaną przez cyberprzestępców marką. Aż 10% wszystkich prób phishingu związanych było właśnie z marką technologicznego giganta. Drugie miejsce z 9% udziałem zajął Netflix, a jego pozycja prawdopodobnie częściowo wiąże się ze wzrostem liczby osób korzystających lub zainteresowanych jego usługami w czasie pandemii. Trzecie miejsce (6%) należało do Yahoo, który równocześnie był najczęściej wykorzystywaną marką w kampaniach e-mail.

Najczęstszą branżą, której marki wykorzystywali hakerzy w atakach phishingowych była technologia. Przestępcy próbowali również wykorzystać popularność firm finansowych (np. Chase) oraz mediów.

Czołowe marki wykorzystywane w phishingu w 1Q2020

1. Apple (związana z 10% wszystkich prób wyłudzeń na świecie)
2. Netflix (9%)
3. Yahoo (6%)
4. WhatsApp (6%)
5. PayPal (5%)
6. Chase (5%)
7. Facebook (3%)
8. Microsoft (3%)
9. eBay (3%)
10. Amazon (1%)

Czołowe wektory ataku

W tym roku najbardziej widocznym wektorem ataku jest wciąż phishing webowy (59%), natomiast na drugim miejscu uplasował się mobilny phishing (w 2019 roku było to trzecie miejsce pod względem popularności) Wynika to z faktu, że podczas pandemii ludzie spędzają więcej czasu przy telefonach komórkowych, co próbują sprawnie wykorzystać cyberprzestępcy.

Email (18% wszystkich ataków phishingowych Q1)

1. Yahoo
2. Microsoft
3. Outlook
4. Amazon

Web (59% wszystkich ataków phishingowych Q1)

1. Apple
2. Netflix
3. PayPal
4. eBay

Mobile (23% wszystkich ataków phishingowych Q1)

1. Netflix
2. Apple
3. WhatsApp
4. Chase

– Cyberprzestępcy nadal wykorzystują użytkowników, podejmując wysoce wyrafinowane próby wyłudzenia informacji za pomocą poczty elektronicznej, aplikacji internetowych i mobilnych, które podszywają się pod uznane marki generujące wysoki popyt – twierdzi Maya Horowitz, dyrektor ds. wywiadu i badań zagrożeń, produktów w Check Point. – Phishing będzie w najbliższych miesiącach stanowił rosnące zagrożenie, zwłaszcza, że przestępcy nadal wykorzystują obawy i potrzeby ludzi korzystających z podstawowych usług w ich domach. Jak zawsze, zachęcamy użytkowników do zachowania czujności i ostrożności przy ujawnianiu danych osobowych.

Check Point Brand Phishing Report jest oparty na technologii ThreatCloud, największej sieci współpracy w walce z cyberprzestępczością, która dostarcza dane o zagrożeniach i trendach ataku z globalnej sieci czujników zagrożeń. Baza danych ThreatCloud zawiera ponad 250 milionów adresów analizowanych pod kątem wykrywania botów, ponad 11 milionów sygnatur złośliwego oprogramowania i ponad 5,5 miliona zainfekowanych stron internetowych oraz identyfikuje miliony rodzajów złośliwego oprogramowania dziennie.

Najpopularniejsza w Polsce aplikacja do informowania konsumentów o składach produktów i ich wpływie na zdrowie zachęca sieci handlowe i producentów FMCG do przekazywania danych dotyczących m.in. komponentów, tabel wartości i certyfikatów. Obecnie aplikacja Zdrowe Zakupy ma już 2 miliony pobrań. Każdego miesiąca podczas zakupów korzysta z niej aż 400 tys. Polaków, mając do dyspozycji blisko 450 tys. produktów w bazie danych. Codziennie użytkownicy zgłaszają prośby o dodanie do niej średnio 300 nowych artykułów. Obecnie w aplikacji zweryfikowane towary stanowią już ponad 50% wszystkich realizowanych skanów.

Aplikacja Zdrowe Zakupy, informująca konsumentów o składach produktów i ich wpływie na zdrowie, działa od 2016 roku. Od tego czasu pobrały ją już ponad 2 miliony Polaków. Każdego miesiąca 400 tys. konsumentów skanuje w aplikacji ponad 70 tysięcy produktów i decyduje o ich zakupie bądź o wybraniu zdrowszej alternatywy.
– Obecnie aplikacja prezentuje 450 tys. towarów. Natomiast każdego dnia użytkownicy zgłaszają nam prośby o dodanie średnio 300 nowych pozycji. Baza artykułów w dużej części powstaje w wyniku ich zaangażowania. Konsumenci sami uzupełniają ją o brakujące produkty – mówi Arkadiusz Paprzycki, Business Owner z aplikacji Zdrowe Zakupy.

Jak wynika z wewnętrznych badań, aż 67% użytkowników deklaruje, że jeśli widzi niepełny lub niepoprawny skład wyświetlany przez aplikację, to raczej rezygnuje z zakupu produktu. Chcąc temu zapobiec, producenci mogą nawiązać ze Zdrowymi Zakupami bezpłatną współpracę. Dzięki temu zyskają pewność, że prezentowane na smartfonach informacje będą poprawne i aktualne.

– Wytwórcy będą mogli również przedstawić pełne dane, włącznie z tabelą wartości odżywczych oraz uzyskanymi certyfikatami, takimi jak np. PL-EKO-07. Tego typu kwestie interesują świadomych konsumentów, którzy korzystają z naszej aplikacji – dodaje Paprzycki.

Użytkownikowi wyświetli się oznaczenie informujące o tym, że dany produkt ma aktualny skład, potwierdzony przez producenta. To zwiększy jego zaufanie do skanowanego towaru. Dodatkowo klient otrzyma wiadomość push, jeśli zeskanowany przez niego wcześniej art. zmieni któryś ze swoich składników. Jeżeli np. olej palmowy zostanie zastąpiony zdrowszym – rzepakowym, wówczas konsument szybko będzie o tym wiedział.

– Zachęcamy do współpracy przede wszystkim producentów art. spożywczych, ale nie tylko. Sieci handlowe również mogą przesyłać nam składy produktów marek własnych. W tym sektorze widzimy coraz większą dynamikę, ponieważ niemal każdy retailer udostępnia albo pracuje nad wprowadzeniem na rynek art. ekologicznych z tzw. czystą etykietą – zauważa Marcin Lenkiewicz z Grupy BLIX, do której należy aplikacja Zdrowe Zakupy.

Dzięki współpracy aplikacji z wytwórcami zweryfikowane produkty stanowią już ponad 50% wszystkich realizowanych skanów w trakcie zakupów. Producenci, którzy najczęściej się zgłaszają, reprezentują takie kategorie, jak przetwory mięsne, słodkie i słone przekąski, napoje i soki oraz produkty BIO lub EKO.
– Wytwórcy coraz częściej zdają sobie sprawę z tego, że muszą budować zaufanie wśród swoich klientów, a tym bardziej – w gronie świadomych konsumentów. Ci, którzy chcą przesłać nam dane, powinni wskazać kod EAN, nazwę produktu, skład, tabelę wartości, zdjęcie i wzmiankę o certyfikatach takich jak BIO, ECO czy VEGE. Współpraca w zakresie przekazywania informacji o składach jest i pozostanie całkowicie bezpłatna – zapewnia Business Owner z aplikacji Zdrowe Zakupy.

Rozszerzenie tzw. Tarczy Antykryzysowej i Tarczy Finansowej nie przeszły jeszcze pełnej ścieżki legislacyjnej, jednak już są żywo komentowane w środowisku przedsiębiorców, co znalazło swoje odzwierciedlenie w wynikach badania przeprowadzonego przez Stowarzyszenie Inicjatywa Firm Rodzinnych. Jednak głównym tematem badania nie były tylko rozwiązania proponowane przez Rząd w obu Tarczach, ale przede wszystkim poznanie zdania przedsiębiorców o tym, jakie szanse Państwo daje na przetrwanie ich firm oraz miejsc pracy. Obie Tarcze częściowo chronią przed stratami, ale nadal nie odmrażają życia gospodarczego i społecznego. Pomoc jest ważna, ale ważniejsza jest droga powrotu na ścieżkę rozwoju, powstrzymanie wzrost u bezrobocia i ratowanie finansów publicznych.

Przedsiębiorcy rodzinni czują się odpowiedzialni nie tylko za swoje firmy, ale także za swoich pracowników i ich rodziny. Nie chcą tylko i wyłącznie wyciągać rąk po pomoc publiczną, która jest teraz potrzebna i ważna, ale przede wszystkim chcą pomóc Polsce wyjść z kryzysu gospodarczego i społecznego. Do wzmocnienia służby zdrowia potrzebne będą sprawna gospodarka i Państwo.

Wyniki badania pokazują, że w ciągu 12 tygodni upadłość może dotknąć aż 46% przedsiębiorstw rodzinnych, z czego najbliższego miesiąca nie przetrwa 9,2% (Wykres 11). Większość z nich (aż 58%) to firmy objęte rozszerzeniem Tarczy Antykryzysowej, czyli zatrudniające ponad 9 osób (Wykres 13), 58% zbadanych to dojrzałe i działające ponad 10 lat firmy (Wykres 14), a 72% prowadzi działalność w miejscowościach poniżej 500 tysięcy mieszkańców. (Wykres 16)

Przedsiębiorcy dostrzegają pewien postęp działań antykryzysowych Rządu. Choć nadal większość (50,4%) przedsiębiorców rodzinnych nie ocenia pozytywnie rozpoznania potrzeb pracodawców przez Rząd, a część (8,8%) na nawet nie liczy wsparcie, to jednak poziom niezadowolenia w porównaniu do oceny pierwszej wersji Tarczy Antykryzysowej w poprzednim badaniu IFR pt. Jak Państwo pomogło Twojej firmie? [https://bit.ly/TarczaAntykryzysowa-Badanie-IFR] zmalał o niemal 17% (Wykres 1). Podobnie, w porównaniu do badania z początku kwietnia, spadła z 83,3% do 72,8% liczba przedsiębiorców, którzy krytycznie oceniają rządowe propozycje. (Wykres 2)

Jedynie 6,8% przedsiębiorców jest przekonanych, że Państwo zdąży udzielić im wsparcia nim zbankrutują, ale aż 47,6% nie potrafi wypowiedzieć się na ten temat (Wykres 3). Są nieufni wobec sprawnego przeprowadzenia działań pomocowych przez władze, boją się biurokracyjnych zawiłości i czekają na konkretną realizację obietnic.

Przedsiębiorcy oczekują od Rządu czegoś więcej niż kolejnych działań osłonowych, które są bezdyskusyjnym minimum. Oczekują inteligentnego, selektywnego podejścia nakierowanego na

odmrożenie gospodarki. Liczą na pokazanie siły i sprawności Państwa nie tylko w narzucaniu

• egzekwowaniu ograniczeń, ale również w ich usuwaniu. O epidemii koronawirusa wiemy więcej niż miesiąc temu, więc władze powinny zacząć wyciągać wnioski ze skutków dotychczasowych działań, aby przywracać normalność. Świadczą o tym ocenione przez przedsiębiorców przykładowe pomysły pomagające znosić ograniczenia.

Pytanie “Czy Państwo powinno zaryzykować i udzielać pomocy na podstawie samych tylko oświadczeń zamiast wniosków?” zadane było przed ogłoszeniem Tarczy Finansowej i tu należy stwierdzić, że zawarte w niej deklarowane podejście jest zgodne z oczekiwaniami 67,6% przedsiębiorców. (Wykres 4)

Ogromna większość przedsiębiorców (81,6%) oczekuje przedstawienia przez Rząd konkretnego planu rozmrożenia gospodarki w ciągu 10 dni. (Wykres 5)

Prawie ¾ przedsiębiorców (74,8%) zgadza się z propozycją, otwarcia galerii handlowych pod warunkiem zachowania niezbędnych środków ostrożności oraz liczenia odwiedzających i limitu na m². W komentarzach podkreślają, że ma to znaczenie nie tylko biznesowe, ale

• psychologiczne, redukujące strach i zmęczenie powodowane restrykcjami, które powinny być zmniejszane, nawet jeśli konieczne są nakłady finansowe na wypełnienie określonych warunków. (Wykres 6)

Potwierdzeniem tej postawy jest oczekiwanie ponad ⅔ respondentów (67,2%) otwarcia szkół i gastronomii, pod warunkiem wprowadzenia obowiązkowej kwarantanny i otoczenia na koszt Państwa opieką osób powyżej 65 roku życia i osób poddających się kwarantannie dobrowolnie lub ze wskazania służb sanitarnych (Wykres 7). Koszt tej opieki z pewnością będzie niższy niż skutki dalszego zamrożenia gospodarki. Opieką dla osób w kwarantannie mogą zająć się na przykład osoby obecnie bezrobotne, a przeszkolone i finansowane przez Urzędy Pracy.

Opinie co do warunkowego otwarcia granic i zniesienia obowiązku kwarantanny dla osób wjeżdżających do Polski z UE, pod warunkiem przejścia szybkiego testu na granicy oraz uruchomienia aplikacji lokalizacyjnej są bardzo podzielone. Zwolennicy zniesienia kwarantanny (38%) lekko przeważają nad zwolennikami jej utrzymania (34,4%), a pozostałe 27,6% ma trudności

• oceną tego rozwiązania (Wykres 8). Temat ten ma szczególne znaczenie dla pracowników i przedsiębiorców rejonów przygranicznych.

Również, choć mniej, podzielone są opinie dotyczące propozycji, aby Rząd wyposażał za darmo wszystkich obywateli w zestawy ochronne i zobowiązał ludność pod wysokimi karami do ich używania, żeby umożliwić przywrócenie normalnej działalności handlowej. Choć 44,8% przedsiębiorców popiera to rozwiązanie, to 36% woli pieniądze na ten cel przeznaczyć na wsparcie biznesu, a 10% uważa, że ludzie nie będą korzystać z tych zestawów. (Wykres 9)

Przedsiębiorcy mieli też możliwość przedstawienia swoich propozycji konkretnych rozwiązań, których oczekują najbardziej w celu przyspieszenia powrotu ich firmy do rentowności. Najczęstsze i najbardziej interesujące pomysły to:

• Bardzo tanie i dostępne kredyty, z ustawowo ograniczonym RRSO lub marżą bankową. Dziś banki dostały dofinansowanie, podniosły oprocentowanie i kryteria kredytów. Co najgorsze, tak robi m.in. państwowy bank PKO BP. Panuje opinia, że pomoc skierowana jest do sektora finansowego, nie do realnej gospodarki.

• Wcześniejszy i prostszy zwrot VAT, odstąpienie od split payment – dlaczego przedsiębiorca nie może użyć swoich pieniędzy, a musi prosić o wsparcie Państwa?
• Rozliczenie czasu pracy pracownika w okresie rocznym – żeby mieć szansę na odpracowanie przestojów.
  • Stałe lub tymczasowe przywrócenie niedziel handlowych po zakończeniu epidemii np. do końca 2020, aby zwiększyć szansę na odrobienie strat z okresu zamknięcia handlu.
  • Sprawne działanie urzędów za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Inwestycje w digitalizację administracji państwowej i infrastrukturę internetową, aby historia przeciążonych łącz nie powtórzyła się w przypadku nawrotu pandemii lub innej podobnej katastrofy.
  • Ograniczenie formalności i biurokratycznych wymogów, a przede wszystkim zmian mentalności polityków i urzędników, którzy traktują przedsiębiorców jak potencjalnych złodziei. Czy półprzytomny pacjent przywieziony na SOR pisze wniosek o pomoc, czy się jej wpierw udziela, a dopiero potem potwierdza ubezpieczenie?
  • Zmiana techniki legislacyjnej. Uchwalone pakiety zmian do zmian są nieczytelne, nieprzejrzyste, sprawiające wrażenie matni.

   

Badanie IFR pt. Czy Państwo da szansę Twojej firmie? rozpoczęto po ogłoszeniu wyników głosowania Sejmu RP nad projektem ustaw nad rozszerzeniem tzw. Tarczy Antykryzysowej, ale tuż przed wystąpieniem Prezesa Rady Ministrów na temat tzw. Tarczy Finansowej. Badanie internetowe rozpoczęło się 8 kwietnia o godz. 12:00 i skończyło 13 kwietnia 2020 o 23:59. Badanie przeprowadzono w formie elektronicznej ankiety z wykorzystaniem Formularzy Google. Udział w badaniu wzięło 250 firm rodzinnych z całego kraju.

Pandemia COVID-19 zdecydowanie zmieniła nawyki zakupowe Polaków. Jak wynika z badania PAYBACK Opinion Poll, mamy inne podejście nie tylko do częstotliwości robienia zakupów, lecz także płatności za nie i wykorzystywania innych, niż stacjonarne, kanałów dystrybucji. Jakich produktów najczęściej brakuje na sklepowych półkach? Jakie środki bezpieczeństwa są dla nas najskuteczniejsze podczas odbioru zamówień online? Nowe podejście do zakupów sprawdził Program PAYBACK.
Więcej znaczy… bezpieczniej

Koniec z wychodzeniem do sklepu po pojedyncze produkty. Tak przynajmniej twierdzi 84% respondentów, którzy wyraźnie rzadziej robią obecnie zakupy. Prawie 70% Polaków kupuje wszystkie potrzebne artykuły na cały tydzień, przeznaczając na nie maksymalnie 400 zł (42% wskazań). Tylko co trzeci ankietowany decyduje się na wizyty w sklepach kilka razy w tygodniu. Jak widać, większość Polaków posłuchała zaleceń rządu i zredukowała częstotliwość wychodzenia z domu.

Gdzie zazwyczaj udajemy się na zakupy? W 74% przypadków nic się nie zmieniło i produkty pierwszej potrzeby kupujemy w tych samych sklepach, co przez pandemią. Dominują dyskonty, które wybiera ponad 50% respondentów, natomiast na drugim miejscu znajdują się super- i hipermarkety (31%).

Sytuacja braku niektórych produktów na sklepowych półkach (co mogliśmy zauważyć na samym początku pandemii w Polsce) zdecydowanie się poprawiła. Obecnie 72% ankietowanych jest w stanie kupić wszystkie potrzebne rzeczy w jednym miejscu. Co piąty ankietowany ma jednak problem ze znalezieniem takich artykułów jak drożdże i dodatki do pieczenia, a co czwarty płynów do dezynfekcji.

Płać zbliżeniowo

Mówiąc o zakupach stacjonarnych nie można pominąć jeszcze jednej ważnej kwestii jak sposób płatności za nie. Przed pandemią co piąty Polak używał w tym celu gotówki. W obecnej sytuacji część ankietowanych zmieniło swoje podejście i 45% zdecydowanie rzadziej decyduje się na takie transakcje. Niestety, pomimo odgórnych zaleceń, ponad 40% konsumentów wciąż nie przekonało się do płatności kartą bądź telefonem. Natomiast ci, którzy już przed pandemią chętnie korzystali z płatności zbliżeniowych (66%), uważają, że bardzo dobrym rozwiązaniem było wprowadzenie nowego limitu do 100 zł bez konieczności wpisania kodu PIN
(86% wskazań).

Popularne zakupy online

Obawa przed wyjściem z domu spowodowała, że częściej decydujemy się na zakupy online. Zadeklarował tak co czwarty respondent. W przypadku 60% ankietowanych podejście do zamówień internetowych nie zmieniło się tak mocno, gdyż już przed pandemią równie chętnie korzystali z takiej formy zakupów.

Obecnie sklepy organizują liczne promocje oraz akcje marketingowe, by zainteresować klientów ofertą online i choć w części pokryć straty związane z zamknięciem swoich placówek stacjonarnych. Wśród ankietowanych największą popularnością cieszą się zakupy takich produktów jak odzież, obuwie i dodatki (33% wskazań). Na drugim miejscu, z podobnym odsetkiem odpowiedzi, plasują się artykuły chemiczne i higieniczne oraz kosmetyki. Co czwarty z nas wybiera natomiast sprzęt RTV i AGD.

Wzrost sprzedaży w kanałach online odnotowała branża spożywcza – co czwarty ankietowany robi zakupy tego typu produktów z dowozem pod drzwi. Pomimo, że ich ceny według 67% Polaków, wzrosły, to i tak cieszą się dużą popularnością. Często najbliższe terminy dostaw są możliwe dopiero za kilka tygodni, co jest wynikiem przede wszystkim braku fizycznej możliwości obsłużenia tak dużej liczby zamówień.

Zachowujemy podstawowe środki bezpieczeństwa

W związku z pandemią COVID-19 zmieniły się także zasady bezpieczeństwa dotyczące odbioru paczek od kurierów. Najczęściej, gdy tylko jest taka możliwość, decydujemy się na dostarczenie zamówienia do paczkomatu (46% wskazań). W przypadku bezpośredniego kontaktu z kurierem 27% ankietowanych myje ręce od razu po odbiorze paczki, 16% nie zbliża się na odległość nie mniejszą niż 1,5 metra od dostawcy, natomiast podobny odsetek (15%) prosi o pozostawienie pakunku pod drzwiami.
PAYBACK Opinion Poll

To badanie zostało przeprowadzone na uczestnikach Programu PAYBACK w dniach 31 marca-6 kwietnia 2020 r. metodą ankiety online na grupie 532 osób. Grupa badawcza w wieku 18-65 lat dobrana została tak, aby odpowiadać strukturze demograficznej kraju.

Obecnie, chociaż ruch na drogach zmalał, w wypadkach nadal giną ludzie. Główną przyczyną wypadków drogowych jest nadmierna prędkość – na bazie swoich doświadczeń przekazuje opinie AUXILIA, firma oferująca pomoc prawną w przypadku najpoważniejszych wypadków komunikacyjnych. Przy przepełnionych szpitalach ograniczenie liczby ofiar wypadków drogowych jest dziś więcej niż zasadne. Jednym z proponowanych w tym celu rozwiązań jest ustanowienie limitów prędkości na drogach.

Obecnie wiele słyszy się o tym, że niepochlebne opinie, z jakimi możemy się spotkać – szczególnie w internecie – często nie mają nic wspólnego z prawdą. Niestety te o polskich kierowcach wydają się mieć oparcie w policyjnych statystykach. W 2019 r. na drogach śmierć poniosło łącznie 2 897 osób. To mniej więcej tyle, ile mieści się na płycie hali widowiskowo-sportowej Atlas Arena w Łodzi. Nie mamy dobrych wieści dla tych, którzy spodziewali się poprawy sytuacji na drogach w związku z trwającą akcją „Zostań w domu”. Niemniej eksperci proponują bezprecedensowe rozwiązanie.

Za statystykami kryją się ludzie

Respondenci zapytani w 2004 r. przez CBOS o opinie na temat polskich kierowców wskazali, że nagminnie popełniają oni wykroczenia przeciwko przepisom kodeksu drogowego. Ostatnie dni pokazały, że wyrażone opinie mogą znajdować odbicie w rzeczywistości także teraz. O ile bowiem w marcu sytuacja w kraju skutecznie zatrzymała wszystkich w domu, także kierowców, to nadal śmierć w wyniku wypadków drogowych poniosło 155 osób. W porównaniu do analogicznego okresu w 2019 r. wypadków drogowych było mniej o 31,55%, zabitych w ich wyniku – tylko o 17,99%. Jak wyjaśnić różnicę pomiędzy liczbą wypadków a liczbą zgonów?

„Trzeba brać pod uwagę czynnik ludzki. W tym szczególnym okresie na drogach jest mniej kontroli, co może skłaniać kierowców do większej brawury. Zwróćmy uwagę, że ruch na drogach znacznie zmalał, a pogoda jest coraz lepsza. W tych warunkach łatwo o większą prędkość. Być może właśnie w ten sposób część kierowców odreagowuje stres.” – opinie AUXILIA S.A., firmy oferującej pomoc prawną w przypadku najpoważniejszych wypadków komunikacyjnych, przekazuje Kamila Barszczewska, V-ce Prezes Zarządu Spółki.

Cisza przed burzą?

Na początku kwietnia br. eksperci i naukowcy z takich instytucji jak m.in. Polska Akademia Nauk, Politechnika Krakowska, Politechnika Lubelska czy Centrum Analiz Klubu Jagiellońskiego wystosowało list otwarty do ministrów zdrowia i infrastruktury. Powołując się na ich opinie, skutecznym środkiem ograniczenia liczby ofiar wypadków drogowych jest rzeczywista redukcja prędkości. Jak podkreślili w piśmie, w zależności od rodzaju drogi, nawet ponad 50% kierujących pojazdami nie przestrzega obowiązujących ograniczeń. Stąd ich postulat – ustalenie limitów prędkości, przynajmniej czasowe, na poszczególnych rodzajach dróg. W opinii ekspertów takie działanie ma na celu ograniczenie liczby osób, które będą wymagały pomocy służby zdrowia, co w dobie pandemii jest szczególnie zasadne.

Niemniej obecna wyjątkowa sytuacja kiedyś musi się skończyć. Z policyjnych obserwacji wynika, że na drogach robi się najniebezpieczniej w wakacje oraz wczesną jesienią – we wrześniu i październiku. Opinie Auxilia na ten temat są niepokojące. – „W tym roku ten okres może być szczególnie wypadkogenny. Można się spodziewać, że będziemy chcieli nadrobić czas spędzony przymusowo w domach i masowo wyruszymy na trasy” – obawia się Kamila Barszczewska, V-ce Prezes Zarządu AUXILIA S.A. Jeśli prognozy okażą się słuszne, po odszkodowania powypadkowe zgłosi się szereg osób. Zachowajmy na drogach szczególne bezpieczeństwo, jeżdżąc z przepisową prędkością. Gdyby jednak zaistniała taka konieczność, w przypadku wypadków komunikacyjnych decydujmy się na współpracę z doświadczonymi firmami. Gdzie na sukces w postaci wypłacanych odszkodowań pracują kompetentni i zdeterminowani prawnicy z wieloletnim doświadczeniem.

Cena ludzkiej tragedii

Z najnowszego raportu Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego wynika, że koszty społeczne wszystkich zdarzeń drogowych w Polsce w 2018 roku wyniosły 56,6 mld złotych, z czego 44,9 mld to koszty wypadków. Każdy wypadek to także, a może przede wszystkim, osobista tragedia dla poszkodowanych. Z takimi sytuacjami spotykają się na co dzień firmy pomagające odzyskiwać odszkodowania powypadkowe. „Dotychczas Auxilia doradzała przy ponad 6500 sprawach prawnych i 1100 sprawach sądowych, które skutkowały wypłatą około 300 mln zł dla naszych klientów.” – podsumowuje Kamila Barszczewska z AUXILIA S.A. – „Auxilia opinie klientów traktuje jako wyznacznik jakości świadczonych usług. Przeprowadziliśmy wewnętrzne badanie z którego wynika, że ponad 96% naszych klientów ocenia nasze działania pozytywnie. Opinie Auxilia pokazują także, że za tymi działaniami idą wymierne rezultaty.”

Firmy specjalizujące się w segmencie najbardziej poważnych wypadków polskiego rynku odszkodowań są w stanie bardzo często uzyskać kilkukrotnie wyższe odszkodowania komunikacyjne, niż chce przyznać ubezpieczyciel. Warto o tym pamiętać, dochodząc swoich roszczeń.

* Dane liczbowe nt. AUXILIA S.A. pochodzą z „Raportu inicjującego” East Value Research (oprac. 28.10.2019)

Sprzedawcy, informatycy, specjaliści ds. finansów i pracownicy fizyczni – to grupy, których najczęściej dotyczyły ogłoszenia publikowane na Pracuj.pl między 16 marca a 14 kwietnia. W ciągu miesiąca rosnącego wpływu koronawirusa na życie firm pracodawcy byli znacząco mniej aktywni m.in. pod kątem nowych rekrutacji specjalistów ds. obsługi klienta. Wyjątkowo stabilną aktywnością na tle całego rynku wykazywały się natomiast rekrutacje dotyczące kandydatów IT. Zapraszamy do zapoznania się z zestawieniem przygotowanym przez ekspertów Pracuj.pl.

Najważniejsze informacje:

• Co piąte nowe ogłoszenie w dn. 16.03-14.04 dotyczyło sprzedawców.
• Aż 17% ofert zamieszczanych na portalu dotyczyło specjalistów ds. IT.
• Odnotowano spadek zainteresowania specjalistami ds. obsługi klienta.
• Już blisko połowa ogłoszeń na serwisie oferuje w pełni zdalną rekrutację.
• Serwis przedłużył bezpłatnie ważność aktywnych ofert pracy o 30 dni.

Rekrutacja mimo wyzwań

Epidemia koronawirusa znacząco wpłynęła na życie zawodowe Polaków. Firmy wdrażały w ostatnich tygodniach modele pracy zdalnej- postrzeganej wyraźnie pozytywnie przez Polaków już w 2019 roku. Na dodatkowym znaczeniu zyskała rekrutacja online, w tym procesy zdalne i wideokonferencje. Ponadto już w marcu wiele firm i ich pracowników musiało mierzyć się niestety z trudnymi decyzjami kadrowymi, których ciąg dalszy ma nastąpić w kwietniu.

Na rynku pracy nie brakowało jednak jednocześnie firm, które szukały nowych pracowników. Jakie ogłoszenia zamieszczane były na Pracuj.pl między połową marca, a połową kwietnia? Przygotowane przez serwis zestawienie dotyczy wyłącznie nowo opublikowanych ogłoszeń, które zamieszczono między 16 marca a 14 kwietnia i nie uwzględnia pozostałych ofert, które były aktywne w tym okresie. Obrazuje więc postawy pracodawców w okresie coraz mocniejszego wpływu koronawirusa na rynek pracy.

Sprzedawcy w obliczu zmian

W badanym okresie blisko co piąte nowe ogłoszenie kierowane było do sprzedawców (19%). W ostatnich tygodniach w kontekście sprzedawców ścierały się dwie tendencje wpływające na rekrutację.

Z jednej strony pracowników potrzebowały sklepy spożywcze, markety i drogerie, odczuwające odpływ kadr np. na urlopy związane z opieką nad dziećmi. Jednocześnie negatywnie na popycie na sprzedawców odbijało się zamknięcie galerii handlowych. W efekcie była to najczęściej poszukiwana grupa, ale w porównaniu z całym 2019 rokiem – gdy dotyczyło jej 30% ogłoszeń – jej udział był wyraźnie niższy.

Rekrutacje IT wyjątkowo stabilne

Co interesujące, drugą najczęściej poszukiwaną grupę kandydatów w analizowanym czasie stanowili specjaliści IT (17%). To grupa, w której przypadku dostrzegalne jest szczególnie sprawne przejście działów HR na rekrutację zdalną, a także wysokie zainteresowanie kandydatami na tle całego rynku pracy.

Obecna niestabilna sytuacja na rynku może co prawda sprawiać, że część specjalistów IT może wstrzymywać decyzje o zmianie pracy. W dłuższej perspektywie ich mobilność zawodowa może jednak wzrosnąć, wraz z nieuchronnymi transformacjami zachodzącymi w wielu firmach. Przy wyjątkowo dużym niedoborze dostępnych kandydatów IT w Polsce, udział rekrutacji kierowanych do ekspertów IT może wkrótce jeszcze mocniej rosnąć.

Obsługa klienta – w oczekiwaniu na przełom

W obliczu zagrożeń związanych z koronawirusem zrozumiały jest bardzo znaczący spadek w badanym okresie liczby nowych ogłoszeń związanych z obsługą klienta (3%). W ostatnich latach zajmująca drugie miejsce wśród najpopularniejszych specjalizacji, obecnie znajduje się ona w „zamrożeniu”. Na tendencje te może mieć wpływ m.in. niepewność pracodawców co do ostatecznego czasu obwiązywania rządowych regulacji, rekomendacje dotyczące ograniczenia kontaktów międzyludzkich, a także zamknięcie wielu instytucji kultury, galerii handlowych czy punktów usługowych zatrudniających specjalistów od obsługi klienta.

Jednocześnie jednak według ekspertów w perspektywie kilku tygodni można spodziewać się powrotu do rekrutacji tej grupy kandydatów ze strony dużej części pracodawców. Jeśli tendencja ta potwierdzi się, ważny wpływ na nią będzie miała coraz bardziej dopracowana organizacja pracy zdalnej działów obsługi klienta, a także częściowe wracanie do stabilnego funkcjonowania centrów obsługi czy placówek handlowych.

Blisko połowa ofert zdalna

Jak pokazuje analiza ogłoszeń na Pracuj.pl, pracodawcy coraz lepiej radzą sobie z organizacją rekrutacji zdalnej. W połowie kwietnia tagiem ”rekrutacja zdalna” oznaczona była już blisko co druga oferta pracy na serwisie (46%). Obok tego rozwiązania portal w ostatnich tygodniach wprowadził nową opcję – narzędzie do wideokonferencji w Strefie Pracuj.pl, umożliwiające przeprowadzanie zdalnych rozmów kwalifikacyjnych z aplikującymi bez konieczności korzystania z zewnętrznych rozwiązań.

Jednym z działań Pracuj.pl mających na celu ułatwienie sytuacji pracodawców i kandydatów jest także bezpłatne przedłużenie od 27 marca terminu publikacji ogłoszeń na serwisie o dodatkowe 30 dni. Przedłużenie dotyczy wszystkich aktywnych ofert oraz nowych ogłoszeń, które pojawią się na Pracuj.pl do 17 kwietnia. Dzięki temu firmy zachowują ciągłość procesów rekrutacyjnych bez ponoszenia dodatkowych kosztów, a użytkownicy serwisu mają więcej czasu na podjęcie decyzji o aplikowaniu na interesujące ich stanowiska.

Pracodawcy przed wyzwaniami

Jak zauważa Rafał Nachyna, Dyrektor Zarządzający Pracuj.pl obecna sytuacja związana z koronawirusem jest bardzo dużym wyzwaniem dla wszystkich pracodawców, kandydatów i rekruterów. Zadaniem całego rynku HR jest jak najszerzej wspierać firmy i osoby szukające pracy w organizacji rekrutacji zdalnej, a także utrzymaniu sprawności w poszukiwaniu potrzebnych pracowników.

Pracodawcy, jak i osoby wcześniej myślące o zmianie pracy, starają się nie podejmować pochopnych decyzji i czekają na rozwój sytuacji epidemiologicznej, ale także gospodarczej. Jednocześnie w połowie kwietnia na Pracuj.pl znajdowało się nadal blisko 37 000 aktywnych ofert pracy z całej Polski, w tym blisko połowa dotyczyła rekrutacji prowadzonych w pełni zdalnie. Liczba takich ogłoszeń stale rośnie. Bardzo uważnie przyglądamy się potencjalnym konsekwencjom obecnej sytuacji dla rynku rekrutacji online, starając się jak najbardziej kompleksowo wspierać pracodawców i kandydatów w stawianiu czoła nowym wyzwaniom
-– podsumowuje Rafał Nachyna, Dyrektor Zarządzający Pracuj.pl.

Ostatnie niepokojące informacje z globalnej gospodarki nie przełożyły się na pogorszenie rynkowego sentymentu.

W ostatnich dniach dobrze radziły sobie zarówno indeksy giełdowe jak i inne aktywa postrzegane jako ryzykowne. Ich zwyżki były wspierane przez informacje o kolejnych działaniach decydentów. Rezerwa Federalna ogłosiła kolejny pakiet bezpośrednich pożyczek, które mają na celu wsparcie gospodarki USA. Z kolei Eurogrupa uruchomiła nieco skromniejszą paczkę pomocy fiskalnej – adresowaną szczególnie do państw strefy euro i niejako komplementarną do działań podejmowanych na szczeblu krajowym.

Waluty krajów G10 nie do końca wiedziały, jak reagować na te doniesienia, stąd większość z nich zakończyła tydzień na niemal niezmienionym poziomie. Wyjątek stanowiły waluty, których kurs zależy od zmian cen surowców, jak i waluty emerging markets, które wyraźnie się umocniły. Najlepiej radzącym sobie walutom krajów, w których istotne znaczenie dla gospodarki ma produkcja ropy naftowej, sprzyjała perspektywa porozumienia dotyczącego ograniczenia produkcji tego surowca, a w konsekwencji wzrostu cen ropy.

W najbliższych dniach uwaga rynków skupi się na kilku ważnych kwestiach. Po pierwsze, inwestorzy będą obserwować dane dotyczące liczby zakażeń w Europie, zwracając szczególną uwagę na tempo spadku nowych zakażeń w kolejnych dniach. Po drugie, inwestorzy będą obserwować dane ekonomiczne o wysokiej częstotliwości, czyli przede wszystkim cotygodniowe dane o liczbie zadeklarowanych nowych bezrobotnych, ale znaczenie w tym tygodniu będą miały też comiesięczne dane o sprzedaży detalicznej w USA. Dane te pozwolą na dokonanie wstępnej oceny wpływu pandemii na gospodarkę Stanów Zjednoczonych. Istotne będą również informacje ekonomiczne z Chin.

PLN

Polski złoty w ubiegłym tygodniu doświadczył umocnienia po serii spadków, co następowało w kontekście poprawy rynkowego sentymentu. Miniony tydzień przyniósł niespodziewany spadek stóp procentowych w Polsce, jak i informację o “tarczy finansowej”, która ma dostarczyć firmom dodatkową pomoc finansową o wartości 100 mld zł, której większa część ma być bezzwrotna. Działania banku centralnego i rządu oceniamy pozytywnie. W sytuacji, w jakiej znajdują się obecnie zarówno Polska, jak i świat, wszelkie – zwłaszcza bezpośrednie – działania zmierzające do złagodzenia szoku związanego z koronawirusem uznajemy za coś pożądanego. W Polsce działania te są uzasadnione tym bardziej, że kraj ma dobrą sytuację fiskalną.

W najbliższych dniach zachowanie złotego w głównej mierze powinno nadal zależeć od zmian sentymentu. W tym tygodniu poznamy jednak też dane z Polski – a konkretnie marcowe odczyty inflacji. Między innymi w związku ze spadkiem cen ropy naftowej oczekiwany jest spadek dynamiki cen w relacji do lutowych odczytów.

GBP

W tym tygodniu rząd Wielkiej Brytanii ma ogłosić decyzję dotyczącą przedłużenia lockdownu. Z uwagi na brak istotnych publikacji ekonomicznych informacja ta będzie jedną z kwestii, na których w najbliższych dniach skupią się inwestorzy. Pierwsza rewizja środków mających przeciwdziałać rozprzestrzenianiu się koronawirusa zaplanowana jest na czwartek. Zgodnie z prawem takie rewizje mają odbywać się co trzy tygodnie (począwszy od momentu wprowadzenia lockdownu).

O ile lockdown, póki co, zdaje się do pewnego stopnia działać, to jednak jest zdecydowanie zbyt wcześnie, by móc określić, czy Wielka Brytania ma za sobą szczyt zakażeń koronawirusem. Wydłużenie obecnego lockdownu (prawdopodobnie o kolejne trzy tygodnie) jest niemal pewne. Prawdopodobnie taki scenariusz jest też zawarty w rynkowych wycenach, stąd też w tym tygodniu szterling może podążać za zmianami na parze EUR/USD.

EUR

W ramach programu pomocy fiskalnej kraje UE otrzymają wsparcie rzędu 540 mld EUR (z czego większość trafi do krajów strefy euro). O ile liczba ta sama w sobie sugeruje skromniejsze działania niż te rozważane przez USA, to jednak należy pamiętać, że ta pomoc stanowi jedynie dodatek do działań podejmowanych przez poszczególne państwa, przy wyraźnym wsparciu ze strony EBC. Pojedyncze stany w USA same z siebie nie są w stanie zapewnić zbyt wielkiego wsparcia i muszą polegać praktycznie wyłącznie na programach federalnych. Pozostajemy pod wrażeniem zarówno skali, jak i prędkości, z jaką strefa euro odpowiedziała na pandemię. Spodziewamy się, że prędzej czy później środki podjęte przez blok walutowy przełożą się na aprecjację euro w relacji do dolara amerykańskiego.

USD

W ostatnich dniach Rezerwa Federalna uruchomiła kolejny, ogromny program pomocowy. Nowy pakiet uwzględnia pożyczki dla organów administracji na szczeblu lokalnym i stanowym. Pomoc dla tych podmiotów jest obecnie kluczowa, biorąc pod uwagę spadek wpływów podatkowych i niemożność utrzymywania swoich własnych deficytów.

Jednocześnie cotygodniowe dane o liczbie wniosków o zasiłki dla nowych bezrobotnych – najbardziej bieżący wskaźnik zniszczeń ekonomicznych wywołanych przez pandemię w USA – w dalszym ciągu pokazują, że wzrost liczby osób, które utraciły zatrudnienie rośnie w tempie wyższym, niż zakładają nawet pesymiści. O ile odpowiedź USA z zakresu polityki fiskalnej i monetarnej odpowiada skali problemu, przed którym stoi kraj, o tyle zakładamy, że recesja w gospodarce USA będzie głębsza i potrwa dłużej niż w Europie. W tym kontekście podtrzymujemy też nasze oczekiwania zakładające aprecjację wspólnej europejskiej waluty względem dolara amerykańskiego.

Autor: Enrique Díaz-Alvarez, Ebury

Wszechobecna panika i strach przed tym, jak długo będzie trwała obecna sytuacja sprawiły, że przedstawiciele wielu branż stanęli nagle przed wieloma bolesnymi i niewygodnymi decyzjami, patrząc jednocześnie z niepokojem w przyszłość. Jakie kroki podejmują przedsiębiorcy w obliczu chaosu gospodarczego? O strategiach działania w czasie pandemii opowiada Marek Sprengel, prezes firmy Awilux, produkującej okna i drzwi.

Aktualna, trudna sytuacja w Polsce i na świecie wymaga od przedsiębiorców podjęcia takich decyzji strategicznych, których wyniki pozwolą im na przetrwanie kryzysu, jednocześnie zachowując zasady etyki. Firma Awilux, dbając o zabezpieczenie swoich pracowników, utrzymuje produkcję i kontynuuje już rozpoczęte inwestycje, zachowując przy tym wszelkie środki ostrożności. Leszczyński producent okien wspiera i będzie wspierać  swoich partnerów biznesowych – dystrybutorów, zapewniając im narzędzia i rozwiązania wspierające ich funkcjonowanie na rynku w tych trudnych warunkach. W firmie zostały także zawieszone wypłaty wynagrodzeń zarządu oraz wprowadzone ograniczenia inwestycyjne dotyczące nowych realizacji. Awilux przekazał także darowiznę na rzecz Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Lesznie, umożliwiającą zakup nowoczesnego urządzenia do dezynfekcji karetek i sal chorych oraz na środki ochrony osobistej dla personelu medycznego. Jak jeszcze odpowiedzialni przedsiębiorcy powinni postępować w okresie kryzysu?

Za wszelką cenę dbaj o team

Według Marka Sprengela, prezesa firmy Awilux, w pierwszej kolejności należy gruntownie przeanalizować zebrane do tej pory zasoby i rozporządzać nimi w taki sposób, aby mieć na uwadze aktualną działalność, jak i tę, podejmowaną w dalszej perspektywie czasu – w trakcie pandemii, a także po jej zakończeniu. Rozsądnie powinniśmy także gospodarować zasobami ludzkimi – przede wszystkim pozostając fair w stosunku do pracowników. – Jako pracodawca staramy się zapewnić pracownikom to, czego nie zapewnia państwo – czyli stabilność oraz pewność dochodów. Na chwilę obecną wspólnie z zespołem kierowników przyjęliśmy zasadę, że nie będziemy zwalniać naszych wyszkolonych zasobów kadrowych, ale podjęliśmy uzasadnioną spadkiem zamówień i „zamrożeniem” rynków w Luksemburgu czy Belgii decyzję o zmniejszeniu wszystkim wymiaru zatrudnienia do 80% etatu. Nasi pracownicy przyjęli to rozwiązanie ze spokojem i zrozumieniem. To dało nam potwierdzenie tego, że – bez względu na stanowisko – każdy rozumie powagę sytuacji, mając poczucie „grania w jednej drużynie”. Oczywiście mam nadzieję, że już niebawem będziemy mogli wrócić do ustaleń sprzed pandemii – dotyczących pracy i wynagrodzeń. Gdy zachodnie kraje zaczną „rozmrażać” swoje gospodarki, co prawdopodobnie stanie się szybciej niż w Polsce, przed firmami, które kierują część swojej produkcji na eksport, otworzy się szansa na częściowy przynajmniej powrót do wcześniejszych wyników działań – mówi Marek Sprengel.

Jednym z pozytywnych aspektów obecnej sytuacji jest fakt, iż do kraju z zagranicy wróciło wielu fachowców, pracujących wcześniej w Europie Zachodniej. – Zadania, które wykonują, czyli m.in. murowanie, tynkowanie czy prace instalacyjne, są wyjątkowo potrzebne tutaj na miejscu. A z racji poprawy zarobków w Polsce, część z nich najprawdopodobniej rozważy pozostanie w kraju po zakończeniu pandemii – mówi prezes firmy Awilux.

Zagrożona „zamrożona” gospodarka

Co – oprócz drugiej fali epidemii – dodatkowo zagraża przedsiębiorcom w branży budowlanej oraz w branży stolarki otworowej? – Niektórzy przedsiębiorcy w panice znacząco obniżają ceny, rezygnując z własnej marży lub nawet dokładając do sprzedaży. Moim zdaniem, na dłuższą metę nie prowadzi to do niczego dobrego – zapewnia Marek Sprengel.  Dodaje także, że niepokojąca jest również kwestia wydłużania się i niepewności samego procesu „zamrożenia” polskiej gospodarki:  – Choć na przykład branża budowlana reaguje z opóźnieniem na tego typu zmiany, to wydłużający się czas „zamrożenia” i narastająca niepewność konsumentów może doprowadzić do tego, iż potem będzie o wiele ciężej rozruszać gospodarkę. Nawet w Polsce duży udział w rynku ma konsumpcja wewnętrzna, ta inwestycyjna. Do tej pory, dzięki korzystnym kredytom i pewności zatrudnienia, decyzja o budowie domu czy zakupie mieszkania była łatwiejsza i pewniejsza. Teraz ta niepewność może odsuwać decyzje inwestycyjne na dalszy plan.

Światełko w tunelu

Pomimo wielu niesprzyjających czynników, prezes firmy Awilux dostrzega już światełko w tunelu:

– Dzięki temu, że społeczeństwa zachodnie lżej przejdą przez aktualny kryzys, a gospodarki tamtych państw ulegną szybszemu rozmrożeniu, dla eksporterów z naszej branży powoli pojawia się nadzieja związana z przywróceniem popytu na produkty na rynkach zagranicznych. Mam również nadzieję, że po okresie epidemii uruchomią się zasoby gotówkowe – podobnie jak to miało miejsce w latach 2008 i 2010 – i zostaną one skierowane na inwestycje. Z naszych obserwacji wynika również, że osoby planujące przed wybuchem epidemii zakup mieszkania, po okresie kwarantanny chętniej rozważą zakup domu lub nieruchomości z ogródkiem – aby na wypadek kolejnego kryzysu korzystać z większej przestrzeni i własnego kawałka zieleni – podsumowuje Marek Sprengel.

Z najnowszych danych wynika, że również polski rząd przedstawił nowe i długo oczekiwania działania w tak zwanej Tarczy kryzysowej 2.0. Jak mówi Marek Sprengel: – Jest to trochę spóźniona decyzja lecz zapewne pozwoli wielu przedsiębiorcom także z naszej branży przetrwać kolejne niepewne tygodnie. Wraz z nowymi informacjami potwierdzającymi już decyzje innych krajów o programach rozmrażania swoich gospodarek zza czarnych chmur widać już fragmenty błękitnego nieba.

W ostatnim czasie przedstawiciele wielu branż musieli podjąć kluczowe decyzje, mające na celu ochronę prowadzonego biznesu przed skutkami gospodarczymi aktualnie panującej epidemii. Pomimo wielu niesprzyjających czynników, prognozy przedstawione przez prezesa firmy Awilux zakładają w dłuższej perspektywie odbudowę tego, co zostało wstrzymane lub zniweczone przez epidemię korona wirusa, tak, by docelowo spróbować wrócić do znanej nam normalności.

Rękawiczki, maseczki, a nawet mandaty, nie są tak skuteczne w walce z koronawirusem, jak dystansowanie społeczne. Ta metoda ma jednak istotną wadę – wymaga nieustannej izolacji. Wkrótce może się to zmienić. Jak? Cloud Technologies wykorzystując dane OnAudience.com, opracowało narzędzie, które na smartfonie powiadomi użytkownika, gdy ten znajdzie się w bliskim otoczeniu osoby zakażonej. O pomyśle polskiej spółki mówi się nawet za oceanem. Czy rozwiązanie COVID-19 Prevention Tool trafi do Polski?

Klasyczna nawigacja, wykorzystując nasz telefon, pokazuje trasę, jaką musimy pokonać, by dotrzeć do celu. Wyznacza nam również jej kierunek i kontroluje przebieg podróży. Oprogramowanie przygotowane przez firmę Cloud Technologies na podstawie danych z platformy OnAudience.com, działa jak anty nawigacja, która ma uchronić nas przed koronawirusem. W jaki sposób? System ostrzega nas, gdy zbliżamy się do zakażonej osoby lub zagrożonego obszaru.

Firma opracowała COVID-19 Prevention Tool, które powiadamia użytkownika, że ten przebywa w pobliżu osoby zakażonej koronawirusem lub znajduje się na obszarze uznanym za niebezpieczny. Gdy jeden z warunków zostanie spełniony, narzędzie na urządzeniu mobilnym wyświetla ostrzeżenie i sugeruje podjęcie dodatkowych środków ostrożności, może również zarekomendować poddanie się kwarantannie.

Co szczególnie ważne, nie jest konieczne instalowanie żadnej nowej aplikacji, a system wykorzystuje do komunikacji z użytkownikiem powszechnie dostępną przestrzeń reklamową. W ten sposób już teraz obejmuje swoim zasięgiem praktycznie wszystkich posiadaczy smartfonów. Narzędzie posiada również panel administracyjny, którym może posługiwać się administracja publiczna, na przykład stacje sanepidu w celu zarządzania danymi o zakażeniach. To na ich podstawie system uczy się, gdzie i kto jest narażony na najwyższe ryzyko.

Według badań, opublikowanych w ubiegłym roku przez National University of Singapore, smartfon jest w stanie określić swoje położenie z dokładnością od 7 do 13 metrów na obszarach miejskich, a to już wystarczy, by precyzyjnie wyznaczyć strefę zagrożenia. – Bezpieczeństwo to dzisiaj priorytet każdego człowieka, a nasze narzędzie pozwoli na śledzenie, gdzie wirus aktualnie się znajduje. To również szansa na ochronę prywatności każdego z obywateli, gdyż korzystamy wyłącznie z anonimowych danych, bez potrzeby instalowania jakichkolwiek dodatkowych aplikacji na telefonie użytkownika. To sprawdzony sposób, przez lata wykorzystywany w cyfrowym marketingu. Co więcej, z ostrzeżeniem już teraz możemy dotrzeć do praktycznie wszystkich użytkowników urządzeń mobilnych – mówi Piotr Prajsnar, CEO Cloud Technologies.

Kwestia anonimowości w kontekście przesyłania danych o zakażeniach budzi liczne obawy – nikt z nas nie chce być narażony na utratę prawa do prywatności. Natomiast dzięki technologii anonimizacji, jaką stosuje platforma OnAudience.com i braku ingerencji w oprogramowanie smartfona to obecnie bezpieczna metoda. To również pełna kompatybilność, ponieważ informacje o zagrożeniu pojawiają się na banerach, podczas przeglądania internetu, niezależnie od miejsca, czasu i platformy. Nie następuje również żadna bezpośrednia wymiana informacji między urządzeniami zakażonego i osoby znajdującej się w stanie zagrożenia.

Sztuczna inteligencja jak epidemiolog

To zaawansowane oprogramowanie korzysta nie tylko z historii lokalizacji i technologii personalizacji reklam w sieci, ale również intensywnie angażuje sztuczną inteligencję. Dzięki SI program identyfikuje osoby, które mogą być zagrożone spotkaniem z zakażoną jednostką lub przebywają w skażonym obszarze, wykorzystując technologię programmatic. Rozwiązanie to polega na tym, że algorytmy same decydują o tym, gdzie i kiedy powinien pojawić się komunikat.

Program anonimowo wyszukuje urządzenia mobilne zainfekowanych, a następnie dostarcza ostrzeżenia ludziom. Wszystko dzięki temu, że system zna miejsca, w których ostatnio przebywały. Dane wykorzystywane przez OnAudience.com to jednak za mało, by precyzyjnie określić, kto jest zarażony.

– Wykorzystując big data i uczenie maszynowe, moglibyśmy co prawda wyznaczyć obszary, które budzą szczególne obawy, np. biorąc pod uwagę miejsca, w których w ostatnim czasie przebywała największa liczba osób. Jednak taka forma jest mniej precyzyjna niż taka sama analiza, wspierana danymi z sanepidu. A gdy gra toczy się o ludzkie życie, nierozsądnie byłoby stawiać na taki kompromis. – tłumaczy Piotr Prajsnar.

Tech-wsparcie w walce z pandemią

Czemu jest to skuteczniejsza metoda niż tradycyjne śledzenie i wychwytywanie zakażonych jednostek na podstawie zgłoszonych incydentów? Zgodnie z najnowszymi badaniami, które pojawiły się w czasopiśmie Science w przypadku COVID-19 jest to niemożliwe ze względu na bezobjawowe rozprzestrzenianie się wirusa, który pod względem zasięgu i nieprzewidywalności występowania objawów, mocno różni się od SARS z 2003 roku.

– Dochodzimy do wniosku, że rozprzestrzenianie się wirusów jest zbyt szybkie, aby można je było powstrzymać przez ręczne śledzenie kontaktów, ale można je kontrolować, jeśli proces ten byłby szybszy, wydajniejszy i miałby miejsce na dużą skalę. – napisał zespół badawczy z Uniwersytetu w Oksfordzie odpowiedzialny za badanie.

W 2011 roku na rynku pojawiła się aplikacja mobilna FluPhone, która miała pomóc w zrozumieniu choroby, jaką jest grypa. W wywiadzie dla magazynu Wired jej twórcy: Jon Crowcroft i Eiko Yoneki przyznają, że dziś tego typu projekty mogą pomóc w walce z koronawirusem. – Agencje ochrony zdrowia mogłyby je (tj. aplikacje) wykorzystać do wypełnienia anonimowych map danych, co może pomóc w ograniczeniu transmisji – mówi Crowcroft i dodaje: – Aplikacja pomogłaby również naukowcom dowiedzieć się, jak długo wirus przetrwa na powierzchni, jaka część populacji jest nosicielami bezobjawowymi i gdzie kierować krytyczne zasoby medyczne.

Dlatego właśnie potrzebujemy wsparcia technologii. Rozwój internetu rzeczy i mnogość arsenału, jaki posiada każdy z nas, wywołały eksplozję ilości generowanych danych. Według portalu Statista w 2020 aktywnych będzie już 20 mld urządzeń typu IoT – to smartfony, smart zegarki, tablety i wiele innych, wyposażonych w czujniki i łączących się z internetem przedmiotów. Czy to dużo? To blisko dwukrotnie więcej niż jeszcze dwa lata temu.

Każde to urządzenie, pozostawia po sobie ślady, informacje zapisywane w formie liczb i znaków, które następnie odczytywane są przez programy, nieraz wspierane sztuczną inteligencją. Te punkty styku człowieka z internetem, zapisywane są automatycznie, bez udziału użytkownika. Dodatkowo od pewnego czasu, większość z nich wyposażona jest w moduł GPS. Dotychczas firmy codziennie wykorzystywały te informacje do różnych celów – by produkować lepsze produkty, poznać upodobania klientów czy po to, by tworzyć angażujące reklamy. Okazuje się, że tą samą technologię można wykorzystać w walce z koronawirusem!

Pandemia koronawirusa przyczyniła się do ekspresowej edukacji rynku i społeczeństwa w zakresie potrzeb cyfrowych i do wzrostu cyberataków. W średniej i dłuższej perspektywie przełoży się to na zwiększone zapotrzebowanie na usługi i produkty ICT oraz cyberbezpieczeństwa. Jednak w krótkim okresie sektor ICT z uwagi na szok popytowy może doświadczyć spadków – wynika z analizy przygotowanej przez Instytut Kościuszki przy udziale Związku Cyfrowa Polska. Eksperci prognozują, że wsparty przez państwo sektor ICT może rozruszać polską gospodarkę po kryzysie i rekomendują rozwiązania, które mogą w tym pomóc. To m.in. wdrożenie pożyczek technologicznych, wprowadzenie bonów na cyberbezpieczeństwo oraz ulg podatkowych.

Scenariusze i rekomendacje dla polskiej gospodarki cyfrowej po okresie pandemii zostały przedstawione wspólnie przez Instytut Kościuszki i Związek Cyfrowa Polska w opracowaniu pt. „危机 [wēijīi]”. To słowo w języku chińskim oznacza „kryzys” i składa się z dwóch znaków, jeden oznaczający „zagrożenie”, a drugi „szansę”. – Polska i świat stanęły aktualnie w obliczu zagrożenia wywołanego pandemią koronawirusa SARS-CoV-2, która swe początki ma w Chińskiej Republice Ludowej. Musimy podejść do tego wyzwania tak jak w swoim sposobnie myślenia mają zakorzenione Chińczycy, czyli już teraz Polska musi myśleć o strategii gospodarczej na przyszłość, identyfikując szanse ekonomiczne, które powstaną wraz z narodzinami nowego cyfrowego świata, który formuje się właśnie na naszych oczach – tłumaczy Izabela Albrycht, prezes Instytutu Kościuszki.

Strategiczne ICT

Autorzy opracowania oceniają, że po okresie kryzysu wywołanego przez pandemię, sektor rozwiązań teleinformatycznych (ICT) odegra szczególną rolę w odbudowywaniu gospodarki. M.in. rozwiązania dot. IoT, cyberbezpieczeństwa, sztucznej inteligencji, automatyzacji produkcji czy analizy BigData będą tymi, które, odpowiednio wykorzystane, zapewnią polskiej gospodarce innowacyjność, wzrost produktywności i bezpieczeństwo. Zdaniem ekspertów Instytutu Kościuszki siłą napędową dla cyfrowej gospodarki może stać się także budowa sieci 5G, która przyniesie w kraju m.in. nowe miejsca pracy.

– Dla pierwszej rewolucji przemysłowej kluczowe było włókiennictwo, dla drugiej hutnictwo, dla trzeciej przemysł wytwórczy. Dziś, w czasach czwartej rewolucji przemysłowej jest to przemysł ICT – mówi prezes Związku Cyfrowa Polska Michał Kanownik. I podkreśla, że wyzwaniem dla Polski jest dziś to, by zająć w tym wyścigu wysoką pozycję. – Stąd potrzeba, by teraz wesprzeć polski sektor ICT, który może być silnikiem napędowym dalszego rozwoju polskiego PKB – dodaje Michał Kanownik.

Konkretne propozycje działań to efekt rozmów oraz konsultacji w ramach branży, a także wśród firm zrzeszonych w inicjatywie #CyberMadeinPoland, działającej na rzecz krajowego rynku cyberbezpieczeństwa. Postulaty te przedstawione i przedyskutowane zostały także wraz z Radą do spraw Cyfryzacji przy Ministerstwie Cyfryzacji.

Kryzys a dynamika rynku teleinformatycznego

Instytut Kościuszki ocenia, że w średnio i długookresowym scenariuszu zapotrzebowanie w Polsce i na świecie na usługi, jak i produkty ICT oraz cyberbezpieczeństwa wzrośnie. Jednocześnie w krótkim okresie, zapewne co najmniej do pierwszego kwartału 2021 r, przedsiębiorcy w odpowiedzi na szok popytowy oraz podażowy ograniczą zakup nowych rozwiązań. A to – zdaniem ekspertów – może doprowadzić nawet do upadłości całego segmentu polskich MŚP oraz startupów z sektora ICT, które w ogromnej większości nie posiadają rezerw kapitałowych, aby przetrwać takie spowolnienie. Autorzy opracowania obawiają się, że to będzie również oznaczać, że większe podmioty, które posiadają rezerwy, przetrwają kryzys, a następnie kolejno zdyskontują i zmonetyzują zapotrzebowanie globalnej i polskiej gospodarki na rozwiązania ICT i cyberbezpieczeństwa, także dzięki brakowi znacznej konkurencji z rynków regionalnych, przetrzebionych przez kryzys. – Aby temu zaradzić niezbędne jest celowe działanie państwa, także we współpracy z większymi firmami z branży ICT – wskazuje Robert Siadak, jeden z autorów raportu. Co proponują eksperci?

Pożyczki technologiczne i bony na cyberbezpieczeństwo wsparciem dla sektora ICT

W rekomendacjach Instytutu Kościuszki czytamy, że konieczne jest wprowadzenie niskooprocentowanych lub bezzwrotnych „pożyczek technologicznych” dla MŚP i start-upów. Miałyby być one wypłacane przez Polski Fundusz Rozwoju lub Bank Gospodarstwa Krajowego. Eksperci proponują także wprowadzenie rozwiązań systemowych, które w trwającym procesie digitalizacji administracji publicznej, mogłyby zwiększyć rolę rozwiązań dostarczanych przez małe i średnie przedsiębiorstwa oraz start-upy. Mogłyby one przyjąć wiele form, np. poprzez ustanowienie specjalnych pozacenowych kryteriów w postępowaniach publicznych promujących rozwiązania oferowane przez firmy wytwarzające oprogramowanie lub sprzęt w Polsce czy też wprowadzenie pewnych wymagań systemowych, takich jak potrzeba uzyskania zawsze wyceny od polskiego MŚP w procesie zamówienia publicznego.

Sektor ICT i cyberbezpieczeństwa oczekuje także od państwa działań stymulujących digitalizację w kraju, np. poprzez specjalne ulgi podatkowe czy programy dedykowane zakupom technologicznym. Instytut Kościuszki proponuje kwalifikowanie wydatków na cyberbezpieczeństwo jako wydatków na innowacje, co wiązałoby się z odpisami CIT oraz rozszerzeniem stosowania „innovation box”.  Eksperci wnoszą również o wprowadzenie tzw. „bonów na cyberbezpieczeństwo”. Korzystać mogłyby z nich jednostki samorządowe w celu zakupu usług lub rozwiązań z zakresu bezpieczeństwa ICT.

Branża proponuje również specjalne wsparcie projektów badawczo-rozwojowej w sektorze ICT w trakcie trwania kryzysu gospodarczego, poprzez zwiększenie poziomów dofinansowania w ramach trwających lub planowanych projektów – nawet do 90 – 100 proc. w przypadku MŚP i start-upów.

Instytut Kościuszki zauważa również, że w ramach kolejnej perspektywy finansowej Unii Europejskiej, której realizacja rozpoczynać będzie się w okresie znacznego spowolnienia ekonomicznego, należy umożliwić alternatywne formy oceny przedsiębiorstw aplikujących o wsparcie z programów unijnych, w tym regionalnych programów operacyjnych. Eksperci oceniają, że mogą one czerpać z metodologii stosowanej przez programy inkubacyjne czy akceleracyjne, np. ocena panelu ekspertów w zakresie wartości biznesowej i innowacyjności rozwiązania czy technologii.

– Chcemy zwrócić uwagę na trzeci niezbędny wymiar analizy i działań państwa polskiego obok podejmowanej już walki z pandemią oraz jej bezpośrednimi gospodarczymi konsekwencjami. Wymiar ten nazwać można namysłem stategiczno-ekonomicznym i zawrzeć w pytaniu „co dalej?”, w jaki sposób Polska, jej gospodarka i społeczeństwo powinny rozwijać się w nowej rzeczywistości goeopolitycznej i ekonomicznej, która wykrystalizuje się po aktualnym okresie kryzysu – podsumowuje Robert Siudak z Instytutu Kościuszki.

Kluczowe uwagi:

• Zmiany idą w dobrym kierunku, bo adresują kluczowy teraz dla przedsiębiorstw problem braku płynności i wysokiego ryzyka kryzysu gospodarczego na wielką skalę, z możliwością pomocy bezzwrotnej na dużą skalę, jako swego rodzaju odszkodowania za podjęte przez rząd radykalnie restrykcyjne działania administracyjne;
• Propozycje Tarczy Finansowej są w naszej ocenie spóźnione o co najmniej miesiąc, co może zaważyć na bankructwie wielu firm i dużym spadku zatrudnienia w pierwszej połowie roku. Ale bez pomocy finansowej państwa groziła istotnie utrata kilku milionów miejsc pracy;
• Kryterium spadku przychodów w jednym miesiącu o 25% pozbawi wiele firm dostępu do tego instrumentu. Rząd powinien dać swój szacunek kosztów dla zatrudnienia i gospodarki tego ograniczenia;
• Kreatywne finansowanie, mające na celu ominięcie w roku 2020 przekroczenia progów państwowego długu publicznego, ostrożnościowego 55% PKB i konstytucyjnego 60% PKB.

Gwarantowany przez państwo pakiet płynnościowy, oszacowany przez rząd na 100 mld zł, zakładający możliwość umorzenia w okresie 2-4 lat 60% z udzielonych pożyczek, oceniamy jako duży krok w dobrym kierunku.

Potrzebę ułatwień w dostępie do płynności dla firm pozbawionych możliwości normalnego funkcjonowania na rynku administracyjnymi decyzjami o czasowym zawieszeniu działalności akcentowaliśmy wcześniej, bezpośrednio po, a nieraz nawet jeszcze przed, zamrożeniem dużej części gospodarki.

Postulaty przedsiębiorców i ekonomistów rząd postanowił zaadresować jednak ze znacznym opóźnieniem, po przedstawieniu w pierwszych tygodniach pakietów działań w dużym stopniu nieadekwatnych do potrzeb gospodarki. W ten sposób nie uniknęliśmy zamknięcia wielu małych i średnich firm oraz utraty wielu miejsc pracy.

Brak „Tarczy finansowej” powoduje, że jeszcze w kwietniu nie będzie jasne, z jakich instrumentów można korzystać jednocześnie, a jakie się wzajemnie wykluczają. To wydłuży proces planowania przez firmy korzystania z instrumentów pomocowych.

Mamy szereg merytorycznych uwag do sposobu wdrażania pakietu płynnościowego w życie.

Uważamy, że finansowaniem płynności powinien zajmować się Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK), a nie państwowy Polski Fundusz Rozwoju (PFR) – instytucja, która nie jest częścią sektora finansów publicznych, więc nie podlega ograniczeniom nakładanym na finanse publiczne w ustawodawstwie polskim, czy też ograniczeniom dla sektora bankowego. PFR także w prawie unijnym jest poza sektorem finansów publicznych, choć po przyjęciu nowych finansowych obowiązków będzie tak prawdopodobnie nie dłużej niż do września br. Do tego czasu zostało kilka miesięcy, które PFR zapewne wykorzysta dla sprzedaży własnych obligacji bez ryzyka przyrostu długu publicznego. Zaciągnięty przez PFR dług trzeba będzie jednak wliczyć do przyrostu państwowego długu publicznego (PDP) w ujęciu krajowym z chwilą umorzenia (tj. 12 miesięcy od zaciągnięcia pożyczki przez MSP) oraz gdy uruchomione zostaną gwarancje Skarbu Państwa. A jest to nieuchronne w okresie 2-4 lat, kiedy zaczną zapadać obligacje PFR znajdujące się w portfelu NBP. W wyniku umorzeń udzielonych przez PFR, opiewających – zgodnie z propozycjami rządu – na 60 mld PLN, koszt gwarancji przejdzie na Skarb Państwa.

Program pomocowy rządu na kwotę 100 mld zł trzeba więc już teraz traktować jak transakcję sektora General Government (GG). Oznacza, to że ten nowy program, dodatkowo oprócz Tarczy 1.0 i 1.1, zwiększy dług sektora GG o ok. 4,4% PKB, a deficyt sektora finansów publicznych o dalsze ok. 2,7% PKB w ujęciu unijnym. Będzie to wzrost dodatkowy wobec dużego zmniejszenia wpływów budżetowych i składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, które w sumie szacować można na około 5-6% PKB.

Sposób finansowania zaproponowany przez rząd, jest wybiegiem, bo pozwala na jakiś czas, może tylko przez 2-3 kwartały (co zależy kiedy firmy skorzystają z umorzenia), uniknąć przekroczenia przez państwowy dług publiczny (PDP) progu ostrożnościowego 55% PKB. Nie zmienia to jednak faktu, że przy osłabieniu kursu walutowego istnieje ryzyko przekroczenia w roku 2021, zarówno progu ostrożnościowego 55% PKB jak i konstytucyjnego 60% PKB.

Ta operacja (nie zależnie czy to przez PFR, czy BGK) odbywa się również przy wykorzystaniu operacji NBP, polegających na skupie obligacji gwarantowanych, emitowanych przez jednostkę zależną od rządu, które są kreacją pustego pieniądza, przy jednoczesnym pomijaniu konstytucyjnej definicji długu publicznego. Ten mechanizm to wrota do zniesienia jakichkolwiek granic dla finansowania wydatków budżetu przez bank centralny. Jakie są gwarancje, że na tym programie koronawirusowym się skończy. Czy PFR poprzez kreację pustego pieniądza, już na trwałe nie będzie finansował wydatków budżetu państwa z pominięciem PDP. W bankach z drugiej strony utrzymuje się nadpłynność rzędu ok. 70 mld zł (wobec ok. 80 mld zł na początku roku). Jednocześnie mają one portfel obligacji rządowych o wartości niemal 340 mld zł, który pozwala im na pozyskanie płynności za pośrednictwem standardowych operacji repo z bankiem centralnym.

Zdajemy sobie w pełni sprawę, że odległe w czasie o 2-4 lata skutki makroekonomiczne zastosowanych przez rząd procedur i ich zawiłość na skutek istniejącej wciąż dwoistości krajowej i unijnej statystyki finansów publicznych, w znikomym stopniu interesują przedsiębiorców, którym zależy na szybkim uzyskaniu dostępu do płynności z zastosowaniem prostych procedur.

Jednak zarówno zastosowane procedury, jak i ich średnio i długoterminowe następstwa makroekonomiczne nie powinny umykać uwadze podmiotów gospodarczych i obywateli, bo w nieco dłuższej perspektywie dotkną nas wszystkich. Dlatego konieczne jest nakreślenie przez rząd scenariusza makroekonomicznego na najbliższe kilka lat. Tymczasem zgodnie z pierwszą ustawą COVID, rząd zlikwidował obowiązek przygotowania w tym roku, Wieloletniego Planu Finansów Państwa na lata 2020-2023. To oznacza, że opinia publiczna nie pozna teraz, jak zaproponowane mechanizmy wsparcia, a w szczególności niekonwencjonalne mechanizmy finansowania tych programów wpłyną na kluczowe wskaźniki makroekonomiczne w perspektywie średniookresowej: koszt obsługi długu publicznego, relacja PDP do PKB, kurs złotego, rynkowe stopy procentowe. Jako społeczeństwo dostajemy w pewnym sensie kota w worku, mamy i powinniśmy mieć pomoc, ale nie znamy konsekwencji makroekonomicznych, w szczególności fiskalnych i monetarnych.

Rząd powinien przygotować ocenę stanu finansów publicznych w horyzoncie planu wieloletniego tj. dla lat 2020-2023. W świetle takiej oceny potrzebne może się okazać wycofanie się z dodatkowych emerytur, 13-tej i 14-tej, oraz z silnego podniesienia płacy minimalnej oraz generalny przegląd strony wydatkowej aby uniknąć konieczności wzrostu podatków w przyszłości.

Wejście firm do programu nie może następować w oparciu o niejasne, dyskrecjonalne kryteria. Zbyt mało wiemy na ten temat. Dotyczy to w szczególności firm dużych i bardzo dużych gdzie warunki przydzielenia płynności, jak i rozmiar ewentualnych umorzeń, mają stać się przedmiotem indywidualnych negocjacji PFR z przedsiębiorstwami. PFR decydować będzie nie o umorzeniu własnych prywatnych należności, lecz należności podmiotów gospodarczych wobec wszystkich podatników.

Kryterium spadku przychodów tylko w jednym miesiącu stawia wiele firm i samozatrudnionych przed dylematem – wystawić fakturę i mieć nadzieję, że kontrahent zapłaci, czy nie wystawiać i aplikować o pomoc państwa. Jednocześnie jeżeli punktem odniesienia jest tylko jeden miesiąc, stworzy to możliwość nadużyć poprzez przesuwanie płatności przez firmy i osoby, które wcale nie ucierpiały na pandemii, ale mają dobre układy ze swoimi kontrahentami. Dlatego pomoc rozliczać powinniśmy po fakcie, w oparciu nie o jeden miesiąc, a np. o dane za cały rok i na tej podstawie umarzać zobowiązania najbardziej dotkniętych osób i firm, jednocześnie od pozostałych wymagając zwrotu pomocy, która dla nich byłaby po prostu wsparciem płynnościowym.

Inwestycyjne zaangażowanie PFR w średnie i duże firmy pociąga za sobą także ryzyko trwałego wzrostu etatyzacji gospodarki. Harmonogram i określenie zasad wyjścia podmiotów z dominującym udziałem SP z sanowanych firm prywatnych są niezbędnym minimum. Przy czym szczególnym nadzorem niezależnych ekspertów objęte powinny być zasady przydzielania wsparcia płynnościowego spółkom zależnym już dziś od rządu.

Autorzy opinii:

prof. Elżbieta Adamowicz – Instytut Rozwoju Gospodarczego, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
dr Sonia Buchholtz – Konfederacja Lewiatan
dr Sławomir Dudek – Główny Ekonomista – Pracodawcy RP, koordynator CMSG
prof. Stanisław Gomułka – Główny Ekonomista – Business Centre Club
dr Janusz Jankowiak – Główny Ekonomista – Polska Rada Biznesu
Stefan Kawalec – Capital Strategy
Łukasz Kozłowski – Główny Ekonomista – Federacja Przedsiębiorców Polskich
dr Aleksander Łaszek – Główny Ekonomista – Fundacja Forum Obywatelskiego Rozwoju
Piotr Soroczyński – Główny Ekonomista – Krajowa Izba Gospodarcza

Ograniczenia wprowadzone w związku z koronawirusem SARS-CoV-2 mogą przyczynić się do ogromnych zmian w zakresie optymalizacji procesów i rozwoju technologicznego polskich firm.

Dla ponad połowy polskich menedżerów wyższego szczebla transformacja cyfrowa jest priorytetem. Jedna trzecia z nich uważa, że ich rola jest jedną z kluczowych w procesie podejmowania decyzji o inwestycjach i zakupach związanych z rozwojem technologicznym organizacji. Co ciekawe, wszyscy prezesi (CEO) i dyrektorzy ds. digitalizacji (CDO) uznają swoje zaangażowanie w ten proces za dominujące. Jak wynika z pierwszej polskiej edycji badania firmy doradczej Deloitte pt. „Przemysł 4.0 w Polsce – rewolucja czy ewolucja?” mimo, że kadry kierownicze w polskich przedsiębiorstwach są świadome możliwości, jakie on stwarza, nie mają przygotowanej konkretnej strategii przekształceń cyfrowych. To może znacznie utrudniać funkcjonowanie przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji rynkowej spowodowanej epidemią koronawirusa SARS-CoV-2.

W miarę postępu cyfryzacji wielu organizacjom wciąż z trudem przychodzi przekształcenie się w nowoczesne przedsiębiorstwo. Przed wybuchem epidemii ponad połowa (58 proc.) polskich menedżerów wyższego szczebla deklarowała, że transformacja cyfrowa jest priorytetem strategicznym ich firmy. Jednocześnie tylko dla 45 proc. badanych technologie były ważne i kluczowe w codziennej pracy. O braku praktycznego podejścia do zagadnienia przekształceń technologicznych świadczy dość wysoki (34 proc.) odsetek zarządzających, którzy deklarowali, że w ogóle nie korzystają z narzędzi transformacji cyfrowej lub robią to sporadycznie. Epidemia SARS-CoV-2, która wiele firm oraz instytucji zmusiła do przejścia na tryb pracy zdalnej i większego polegania na cyfrowych możliwościach może się okazać katalizatorem zmian.

Coraz częściej można zetknąć się z terminem „przyspieszenie technologiczne”, który funkcjonuje jako bardziej dosadne określenie postępu w zakresie technologii. Niemal każdy dzień przynosi nowe odkrycia, osiągnięcia w obszarze zwiększenia mocy obliczeniowej, czego przykładem może być choćby dynamiczny rozwój komputerów kwantowych. Wobec możliwości i wyzwań, jakie niesie transformacja cyfrowa, polskie przedsiębiorstwa powinny przygotować konkretne plany działania. Nie wystarczy wiedzieć, co jest do zrobienia, trzeba jeszcze to z sukcesem zrealizować – mówi Paweł Filipowicz, partner, lider praktyki SAP w Europie Środkowej, Deloitte.

Zdecydowana większość ankietowanych (86 proc.) deklarowała, że wdrażanie nowych technologii ma kluczowe znaczenie dla przewagi rynkowej organizacji, a według 70 proc. respondentów badania Deloitte także dla utrzymania rentowności. Wobec tego, dla wielu z nich (58 proc.) transformacja cyfrowa stanowi priorytet strategiczny. Jednak, aby przeprowadzić ten proces, potrzebne są duże zmiany na poziomie kultury organizacyjnej – tak uważało aż 71 proc. zapytanych. Wyniki badania firmy doradczej pokazują, że kadra kierownicza polskich przedsiębiorstw jest świadoma możliwości, jakie stwarza czwarta rewolucja przemysłowa i planuje inwestycje w sferze przekształceń cyfrowych. Jednocześnie jednak menedżerowie nie byli pewni tego, jak skorzystać z możliwości, jakie dają nowoczesne rozwiązania, a brak konsekwencji strategicznych i operacyjnych może skutkować zahamowaniem tych wysiłków.

Większa konkurencyjność dzięki nowym technologiom

Internet Rzeczy, sztuczna inteligencja czy rozszerzona rzeczywistość to rozwiązania, które coraz powszechniej funkcjonują w biznesie. Dzięki najnowszym narzędziom technologicznym, przedsiębiorstwa mogą znacznie szybciej gromadzić i przetwarzać informacje, co ma bezpośrednie przełożenie na obsługę klienta, a zatem utrzymanie konkurencyjności. Konsumenci wymagają od producentów szybkości, jakości, dopasowania i personalizacji na niespotykaną do tej pory skalę. Z drugiej strony istnieją wyzwania stawiane przez środowisko, co pociąga za sobą konieczność dbania o materiały czy prowadzenie procesów produkcyjnych w duchu gospodarki o obiegu zamkniętym. Także wydarzenia niespodziewane, jak choćby trwająca epidemia, narzucają organizacjom zupełnie nowe wymagania i konieczność dostosowania rozwiązań do aktualnej sytuacji i potrzeb rynkowych.

Integracja inteligentnych, usieciowionych i autonomicznych technologii cyfrowych oraz fizycznych, takich jak Internet Rzeczy, robotyka, pojazdy autonomiczne, druk 3D w erze zwanej Przemysłem 4.0 stwarza nowe możliwości w zakresie innowacji i rozwoju działalności biznesowej, procesów i produkcji. To się już dzieje w Chinach, gdzie podczas epidemii koronawirusa SARS-CoV-2 wykorzystuje się roboty AGV do dezynfekcji, pomiarów temperatury, dostarczania posiłków w szpitalach i wielu innych zadań – dodaje Paweł Filipowicz.

Kto podejmuje decyzje?

80 proc. dyrektorów operacyjnych (COO) postrzegało siebie jako osoby biorące czynny udział w procesie decyzyjnym, ale przyznało, że to nie do nich należy „ostatni głos” w sprawie inwestycji w badania i rozwój narzędzi z obszaru Przemysłu 4.0. Również jedna trzecia dyrektorów ds. informatycznych i ds. technicznych twierdziła, że uczestniczy w procesie decyzyjnym, lecz ostatecznie nie rozstrzyga o nakładach na rozwój narzędzi Przemysłu 4.0 w przedsiębiorstwach, z którymi są związani.

Zaskakujące, że podobnie jak w globalnym badaniu, jedynie 22 proc. polskich ankietowanych wskazało CSCO, a więc dyrektorów ds. łańcucha dostaw, jako kluczowych uczestników procesu podejmowania decyzji dotyczących transformacji cyfrowej w przedsiębiorstwach produkcyjnych, a 31 proc. uznało, że nie biorą oni udziału w tym procesie. Być może to efekt tego, że jest to stosunkowo nowa funkcja w organizacji. Jednak przedsiębiorstwa powinny dążyć do podniesienia roli CSCO i dostosowania funkcji łańcucha dostaw do szerzej pojętych celów strategicznych firmy – mówi Szymon Sowiar, menedżer w zespole SAP, Deloitte.

Wśród kluczowych decydentów znajdują się prezesi (CEO) oraz dyrektorzy ds. digitalizacji (CDO).

Optymizm nie zastąpi strategii

W ocenie przedstawicieli polskiej kadry kierowniczej zarządzane przez nich przedsiębiorstwa zawsze dobrze sobie radzą z wprowadzaniem inicjatyw z obszaru transformacji cyfrowej i – dzięki kompetentnym pracownikom – wiedzieli, co należy robić w tym zakresie (59 proc. wskazań). Jednocześnie, co można uznać za paradoksalne, zdawali sobie sprawę z tego, że ich organizacje nie mają odpowiedniego planu strategicznego dla wprowadzania zmian w kierunku Przemysłu 4.0, by uzyskać przewagę konkurencyjną. Tak zadeklarowało aż 53 proc. respondentów.

Nasze globalne badanie pokazało, że większość firm podchodzi ambicjonalnie i z dużym entuzjazmem do inwestycji z zakresu technologii Przemysłu 4.0. Zauważyliśmy jednak wiele rozbieżności między planami a faktycznymi działaniami. Firmy pragną wprowadzać zmiany w sferze cyfrowej, jednak trudno im odnaleźć optymalną równowagę między korzyściami w bieżącej działalności a możliwościami, jakie oferuje Przemysł 4.0 w obszarze innowacji i przekształceń modelu biznesowego. Szczególnie w obecnej sytuacji warto wziąć pod uwagę rekomendacje płynące z naszego raportu, który wskazuje, ile jest jeszcze do zrobienia w kwestii unowocześniania polskiej gospodarki – dodaje Szymon Sowiar.

Badanie pozwoliło wyłonić pięć najważniejszych wyzwań, z jakimi mierzą się firmy w Polsce na drodze do transformacji cyfrowej przemysłu. Respondenci wybierali je z połączonych zbiorów: operacyjnych, związanych z kulturą organizacyjną i środowiskiem. Wśród najczęściej wskazywanych odpowiedzi znalazły się: brak wdrożeń i szkoleń dla szeregowych pracowników (53 proc.), trudności związane z poszukiwaniem, szkoleniem oraz utrzymaniem kompetentnych talentów (48 proc.), potrzeba budowania kultury organizacyjnej, która byłaby w stanie wspierać transformację cyfrową (48 proc.), brak wewnętrznej spójności w zakresie strategii rozwoju (43 proc.) oraz brak spójności w zakresie wykorzystywania narzędzi cyfrowych (41 proc.).

Respondenci edycji globalnej mają większe niż polscy ankietowani doświadczenie we wdrażaniu rozwiązań Przemysłu 4.0, co pozwala im już teraz cieszyć się dużym zwrotem z takich inwestycji. O średnim i dużym wskaźniku rentowności mówi w sumie 90 proc. respondentów globalnego badania. Natomiast w polskiej edycji aż 60 proc. uważa, że jest za wcześnie, by to oceniać, a jedynie 27 proc. wskazało, że zwrot z inwestycji był średni lub wysoki, 12 proc. oceniło go jako ujemny, a nawet zerowy – podkreśla Szymon Sowiar.

Jak przewidują eksperci, średnio o 12% spadną dochody budżetowe ze względu na pandemię koronawirusa. Inna prognoza, też optymistyczna, zakłada straty podatkowe na poziomie 20-30 mld złotych. Najbardziej odczuwalna będzie zmiana we wpływach z VAT-u. Nie brakuje również opinii, że najgłębszy spadek nastąpi w podatkach CIT i PIT. Rząd powinien jak najszybciej podjąć działania mające na celu zwiększenie dochodów budżetowych. UE już przyznała środki na dofinansowanie działań ratunkowych. A podnoszenie podatków to nie jest dobry pomysł na obecny czas.

Szacowanie strat

W wariancie optymistycznym dochody budżetowe spadną średnio o 12%, o czym informuje prof. Witold Modzelewski, były wiceminister finansów. Ekspert zaznacza, że ten scenariusz zakłada zakończenie obecnej kwarantanny w kwietniu tego roku. Jeżeli ona będzie jeszcze przez cały maj, to pojawi się olbrzymi problem z bieżącą realizacją wydatków budżetowych ze względu na dalszy spadek dochodów podatkowych. Wówczas trzeba będzie pożyczyć na to kolejne dodatkowe pieniądze, ale rodzi się pytanie – skąd.

– Tegoroczne straty podatkowe wyniosą 20-30 mld zł i to w wersji optymistycznej. Ona zakłada, że wzrost gospodarczy na koniec roku wyniesie ok. 0%. Nawet jeśli w drugim kwartale będziemy mieli recesję, np. -4% czy -3%, to wierzę w dynamiczne odbicie w kolejnych miesiącach i to powinno się mniej więcej wyrównać. Dziś to dla mnie dość realny scenariusz pod warunkiem, że opanujemy pandemię w ciągu najbliższych dwóch miesięcy. Ale tego do końca jeszcze nie wiemy, więc trudno prognozować – komentuje ekonomista Marek Zuber.

Natomiast prof. Stanisław Gomułka, główny ekonomista BCC i były wiceminister finansów, podkreśla, że wpływy podatkowe są ściśle powiązane z aktywnością gospodarczą. Pojawiają się oceny, często dość rozbieżne, wpływu pandemii na PKB w tym roku. Ekspert przywołuje prognozę jednego z banków, Citi Research, z 7 kwietnia br. Wynika z niej, że w porównaniu z tym samym okresem ub.r. nasza gospodarka skurczy się w drugim kwartale o 7,9%, w trzecim – o 3,9%, a w czwartym – 2,3%. Natomiast spadek za cały rok jest szacowany na ok. 3,2%. W kolejnym miesiącu przewidywania mogą być już inne.

– Bardzo trudno powiedzieć, o ile procent spadną wpływy podatkowe, ponieważ pojawiają się różne scenariusze. Te najbardziej optymistyczne zakładają zmniejszenie się PKB o co najmniej 3%, natomiast te pesymistyczne mówią o dwucyfrowym wyniku, a więc minimum 10%. Nikt nie stwierdzi, który z tych wariantów jest najbardziej prawdopodobny, bo to wynika ze zbyt wielu zmiennych. Wśród nich jest m.in. długość ograniczeń gospodarczych czy skala bezrobocia – mówi dr Wojciech Warski.

Podatki pod lupą

Natomiast Marek Zuber szacuje, że deficyt budżetowy w tym roku będzie na poziomie 50-80 mld zł. Ale on jest konieczny z uwagi na pomoc przedsiębiorstwom w okresie zapaści, w ciągu 2-3 najbliższych miesięcy. Według prof. Gomułki, spadek wpływów podatkowych będzie widoczny już w wynikach za pierwszy kwartał, a pogłębi się w drugim. Jednocześnie wzrosną wydatki budżetowe. Z kolei dr Roman Namysłowski, ekspert BCC ds. podatków, stwierdza, że zmniejszą się wpływy ze wszystkich podatków, ponieważ prognozowana jest recesja. Mogłoby się wydawać, że więcej środków wpłynie z akcyzy. W koszykach zakupowych widać bowiem wzrost wydatków na alkohol. Jednak ten podatek to przede wszystkim paliwa, których ceny spadły. Ponadto, konsumenci rzadziej korzystają z pojazdów.

– Jeśli będzie np. masowe zwolnienie z wpłacania składek ZUS, to oczywiście zmaleją wpływy z tego tytułu. Raczej nie będzie takich rozwiązań z VAT-em, więc tu wszystko zależy od sytuacji w gospodarce i spadek będzie proporcjonalny do skali recesji. Bardzo silnie spadną, być może blisko zera, wpływy z CIT-u, bo niewiele przedsiębiorstw w Polsce wypracuje zyski w tym roku. Biorąc pod uwagę PIT, to również spodziewam się poważnego spadku, dochody ludzi będą mniejsze – analizuje prof. Witold Orłowski.

Zdaniem prof. Modzelewskiego, najgłębszy spadek będzie w podatkach CIT i PIT, ale w części od działalności gospodarczej. Według byłego wiceministra finansów, stosunkowo najmniejsze tąpnięcie nastąpi w podatku VAT, oczywiście pod warunkiem odmrażania gospodarki, a zwłaszcza odbudowy popytu wewnętrznego już w maju br. Natomiast Marek Zuber przypuszcza, że jednak najbardziej dotkliwy będzie spadek VAT-u z uwagi na jego udział w dochodach budżetowych. To danina związana z obrotami w gospodarce. A jeśli mamy mniej sprzedanych usług i towarów, to relatywnie mniejsze stają się też wpływy. Dr Namysłowski również spodziewa się największych spadków w tym podatku, dającym ok. 200 mld zł rocznie. I zaznacza, że w tarczy antykryzysowej jest stosunkowo mało rozwiązań dot. VAT-u, w przeciwieństwie do CIT-u czy PIT-u.

– Jeśli założymy ten najbardziej optymistyczny scenariusz ze spadkiem PKB o 3%, to wpływy z tytułu podatku VAT jako procyklicznego zmniejszą się o co najmniej 10%. A przy tych wariantach pesymistycznych jeszcze więcej. Wpływy z CIT-u zmaleją o minimum połowę w stosunku do dzisiejszego stanu. Natomiast podatek PIT ucierpi relatywnie najmniej. Chyba że będzie duża skala bezrobocia, bo wówczas ludzie nie zarabiają – analizuje dr Warski.

Plan na teraz

Według prof. Orłowskiego, to, o ile dokładnie zmniejszą się wpływy podatkowe, stanowi w tym momencie sprawę drugorzędną. Zdecydowanie ważniejsze jest to, w jaki sposób należy ratować gospodarkę.  Zdaniem prof. Modzelewskiego, rząd musi natychmiast podjąć działania, które zwiększą dochody budżetowe tam, gdzie jest to możliwe. Gdyby usunięto wszystkie bezzasadne przywileje występujące tylko w ramach grup towarów i usług substytucyjnych (część opodatkowana, część nie), to można osiągnąć z tego tytułu istotne skutki fiskalne. W akcyzie to jest w granicach 4-5% potencjalnego przyrostu, a teraz liczy się każdy grosz. Natomiast ekspert z BCC dodaje, że działania powinny być związane ze stymulowaniem wsparcia dla biznesu. Bez płynności finansowej wiele firm upadnie.

– Tarcza antykryzysowa w bardzo niewielkim zakresie wpływa na rozliczenia podatkowe przedsiębiorców. Przygotowane rozwiązania skupiają się bardziej na odroczeniu terminów płatności podatków niż realnej abolicji. Dziś wyzwaniem jest zapobieganie zatorom płatniczym, które mogą spowodować tzw. efekt domina. Pomocne okazałoby się wprowadzenie tzw. kasowej metody zapłaty zobowiązań podatkowych, tj. uzależnienie obowiązku ich regulowania od otrzymania płatności od kontrahenta. Od lat przedsiębiorcy postulują o takie ułatwienie. Ale jak do tej pory bez skutku – mówi doradca podatkowy Marek Niczyporuk.

Jak informuje dr Warski, UE już przyznała Polsce 7,9 mld euro i w trybach natychmiastowych zatwierdza projekty korzystające z tego finasowania. Przy tym Unia nie dysponuje nowymi środkami. Uruchamia te, które już są zapisane w budżecie, a z różnych powodów nie zostały wykorzystane i zostałyby zwrócone do kasy unijnej. Fundusze te mogą być użyte w celu dofinansowania różnego rodzaju działań ratunkowych. Polski rząd zdecyduje o tym, czy to będą programy pożyczkowe z umorzeniami bądź bezpośrednie dofinansowania. W tej kwestii ma pełną autonomię.

– Wprawdzie pan premier systematycznie zaprzecza jakobyśmy mieli jakąkolwiek pomoc z UE, to ona oczywiście jest. To, co możemy zrobić, to z pewnością prosić o przesunięcie części środków z celów inwestycyjnych na wsparcie gospodarki przeciwko koronawirusowi. I jestem przekonany, że Unia i Komisja Europejska będą skłonne tego typu prośbę przyjaźnie rozważyć – dodaje prof. Orłowski.

Natomiast prof. Modzelewski wskazuje w obecnej sytuacji na niesięganie do generalnych podwyżek jakichkolwiek podatków. Być może nawet trzeba będzie je obniżyć. Z kolei według prof. Orłowskiego, teraz na pewno nie dojdzie do podnoszenia podatków, ale w przyszłości to na pewno nastąpi. Przy tym np. wyraźna próba dociśnięcia VAT-u spowoduje ucieczkę w szarą strefę. Jak dodaje dr Namysłowski, jesteśmy w przededniu recesji, obniżenia koniunktury gospodarczej i różnych trudności. Nakładanie dodatkowego ciężaru fiskalnego nie jest rozwiązaniem, które pomoże biznesom. Wręcz negatywnie wpłynie na ich funkcjonowanie.

– Podnoszenie podatków, zwłaszcza kiedy państwo ma problemy ze ściąganiem już tych obowiązujących, nie ma większego sensu. Nastroje wśród przedsiębiorców już nie są dobre. Część z nich nie może sobie poradzić z obsługą bieżących obciążeń. Państwo w takiej sytuacji powinno ulżyć firmom, a nie je dodatkowo opodatkowywać – podsumowuje Marek Niczyporuk.

Według wstępnych szacunków ekspertów Colliers International, w pierwszym kwartale 2020 r. całkowity wolumen transakcji inwestycyjnych w Europie Środkowo-Wschodniej, mimo rozwoju pandemii COVID-19 w marcu, utrzymał się na wysokim poziomie i wyniósł ok. 3,7 mld euro. Liderem w regionie pozostała Polska.

Na znaczny wzrost wolumenu w regionie CEE w I kw. roku wpływ miało przejęcie przez Heimstaden czeskiego portfolio Residomo o wartości 1,3 miliarda euro. W porównaniu do pierwszego kwartału 2019 roku wzrost wyniósł 68% (ok. 2,2 miliardów euro), a w porównaniu do pierwszego kwartału 2018 roku 28% (ok. 2,9 miliarda euro).

Idą spadki

Po rekordowym 2019 r. Polska utrzymała się na pozycji lidera regionu w pierwszym kwartale 2020, dzięki 48% udziałowi w wartości wolumenu. Na drugim miejscu znalazły się Czechy z 39%, następnie Słowacja (5%), Rumunia (4%), Węgry (2%) oraz Bułgaria (2%). Według szacunków kolejne miesiące na rynku inwestycyjnym nie będą tak korzystne.

– Spodziewamy się, że ograniczenia wprowadzone po to, by zapewnić ludziom bezpieczeństwo i zmniejszyć rozprzestrzenianie się wirusa, np. wstrzymanie lotów i zamknięcie granic, znacznie wpłyną na wysokość wolumenów transakcji w drugim i trzecim kwartale, a to dlatego, że strony transakcji nie mogą się spotkać, czy zobaczyć nieruchomości – mówi Kevin Turpin, dyrektor regionalny ds. badań rynku na Europę Środkowo-Wschodnią w Colliers International.

Co więcej, poza tymi, miejmy nadzieję krótkotrwałymi restrykcjami, wielu właścicieli i managerów nieruchomości jest obecnie zajętych oceną i zarządzaniem ryzykiem związanym z ich aktywami. W odpowiedzi na pandemię rządy poszczególnych państw, do tej pory, skupiały się przede wszystkim na pomocy przedsiębiorstwom najbardziej dotkniętym ograniczeniami i rozwiązaniu problemów dotyczących wynagrodzeń pracowników. Poza propozycją potencjalnie krótkoterminowego zwolnienia z podatku, wielu właścicieli nieruchomości może mieć poczucie, że zostali pominięci w pakietach pomocowych.

Według wstępnych wyników badania przeprowadzanego przez Colliers, inwestorzy nadal wykazują się dużym apetytem. Dodatkowo, wolumen kapitału, który może zostać zainwestowany, również pozostaje wysoki, a nawet potencjalnie mógłby wzrosnąć, jednak wielu inwestorów wstrzymuje decyzje do czasu, gdy sytuacja się wyjaśni, szczególnie w kwestii finansowania, wycen i możliwości obejrzenia potencjalnej nieruchomości.

Wszystkie powyższe prognozy uzależnione są od tego, jak długo będziemy zmagać się z pandemią, jaką skalę osiągną szkody ekonomiczne oraz jak szybko wszyscy gracze na rynku zdołają odzyskać siły i przystosować się do zmian, które z pewnością zajdą, a przynajmniej zostaną z nami przez pewien czas. Wszystkie podmioty bez względu na profil działalności – deweloperzy, banki, inwestorzy, najemcy czy doradcy – odczują zmianę.

Powrót po świątecznej przerwie odbywa się w pozytywnych nastrojach, gdyż rynek akcji dyskontuje ożywioną dyskusję o przywróceniu gospodarkę do działania, a waluty surowcowe pozytywnie przyjęły dane z chińskiego handlu zagranicznego wskazujące na nasilony popyt na surowce. Tymczasem złoto poprawia ponad siedmioletnie szczyty.

Rynek szacuje wagi czynników wpływających na instrumenty i lepiej ocenia te pozytywne. Przede wszystkim wiele zależy od tempa, z jakim przywrócona zostanie aktywność gospodarcza w USA. Prezydent Trump zapewnia, że nastąpi to szybko, a CDC przewiduje, że szczyt zachorowań w USA przyjdzie w tym tygodniu. Na świecie tempo nowych przypadku zachorowań zwalnia. W Europie, choć lockdown wciąż trwa, tak Hiszpania łagodzi restrykcje dotyczące zakazu prowadzenia działalności. Z drugiej strony Francja wydłużyła lockdown do 11 maja, a podobna decyzja czeka Wielką Brytanię. Druga fala zachorowań odnotowywana jest w Azji.

Rynek stara się ocenić, na ile złe wieści zostały już zdyskontowane, w efekcie czego teraz można skupić się na tych pozytywnych. To ryzykowna gra w warunkach podwyższonej zmienności i drzemiącego na boku kapitału, który może zarówno polować na tanie okazje do kupna, jak i szukać szczęścia w pozycjach krótkich. Jakkolwiek lepiej jest grać scenariusz odbicia, wcale nie musi się to odbywać po prostej linii. Dziś pozytywny klimat budują dane z chińskiego handlu zagranicznego, które pokazały znacznie mniejszy niż się spodziewano spadek eksportu (-6,6 proc. r/r vs -13,9 proc. r/r) i niespodziewany wzrost importu denominowanego w CNY (2,4 proc. r/r, prog. -7 proc. r/r). W szczególności siła importu towarów spowodowała, że AUD i NOK są dziś w czołówce aprecjacji walut G10. Ale łyżkę dziegciu dokłada OPEC+, który zawarł rozczarowujące porozumienia redukcji wydobycia tylko o 9,7 mln b/d, kiedy globalne załamanie popytu jest szacowane nawet na 30 mln b/d. To nie pozwala cenom ropy wyrwać się wyżej, szczególnie że już pojawiają się wątpliwości, na ile nowe zobowiązania do cięcia wydobycia będą wypełniane. Wreszcie rusza sezon wyników kwartalnych spółek z Wall Street i interesującym będzie, jak firmy oceniają wpływ koronawirusa na przyszłą sprzedaż. Można spodziewać się negatywnych informacji.

Warunki rynkowe coraz mocniej ciągną ceny złota do góry. Na początku tygodnia uncja złota kosztuje już ponad 1700 USD. Fed zagwarantował nieograniczone pokłady dolara i rynek ma przestrzeń do odreagowania panicznej ucieczki w USD. Złoto także załapało się na to odbicie, gdyż część inwestorów chce odbudować alokację w kruszcu. Rynek akcji dalej cechuje podwyższona zmienność, ale przy dostarczonej przez banki centralne płynności powinniśmy już uniknąć gwałtownych szarpnięć, które zmuszałyby do wyprzedaży złota. W efekcie znikają dwa czynniki mogące blokować metal. Natomiast niepewność o skalę szkód wywołanych pandemią COVID-19 trzyma inwestorów z dala od aktywów ryzykownych. A co, jeśli pandemia osłabnie? Dla wzrostu cen złota nie jest to przeszkoda. Jeśli kryzys medyczny zostanie zażegany, pojawią się obawy o ryzyko kredytowe państw starających się wyjść z recesji poprzez emisję długu. W przypadku złagodzenia warunków lockdownu uwolniony popyt może nie zostać szybko zaspokojony przez ograniczoną podaż. Ryzyko wyższej inflacji będzie sprzyjać perspektywom złota.

Konrad Białas
Dom Maklerski TMS Brokers S.A.

W Niedzielę Wielkanocną Państwa OPEC+ podjęły kolejną próbę zażegnania kryzysu, który został wywołany przez sprzeciw Meksyku, który swoje wydobycie chciał ograniczyć o 100 tys. b/d a nie proponowane 400 tys. b/d. Takie stanowisko wynikało z faktu, że Prezydent Andres Manuel Lopez Obrador za kluczowy projekt swojej kadencji uznaje podniesienie wydobycia to 2,5 mln b/d do końca 2024 roku. Na początku 2020 roku wydobycie wynosiło około 1,7 mln b/d a eksport około 1,2 mln b/d. Plany wzrostu wydobycia zakładają m.in. że państwowa spółka Pemex uruchomi w tym roku dwa razy więcej szybów niż w 2019 roku. Strategiczny cel intensywnego zwiększania produkcji kłóci się oczywiście z partycypacją w ostrej redukcji wydobycia przez OPEC+.

Uczestnictwo Meksyku w porozumieniu wisiało na włosku, ale trwający kilkadziesiąt godzin impas w końcu został wczoraj przełamany. Meksyk dostał zgodę na obniżenie produkcji o jedynie 100 tys. b/d. Sprawia, to, że:

w maju i czerwcu OPEC+ ograniczy wydobycie o 9,7 mln b/d (a nie 10 mln jak wcześniej zakładano) od lipca do końca roku cięcie będzie wynosić 7,7 mln b/d w pierwszym kwartale redukcja będzie mieć wartość 5,7 mln b/d.

Punktem referencyjnym dla cięcia wydobycia jest październik 2018 roku. W ostatnim miesiącu trwania wojny cenowej wiele państw OPEC uruchomiło wolne moce produkcyjne, co sprawia, że od obecnych pułapów cięcie wynosi mniej więcej 12,5 mln b/d.

Dodatkowo, na rynku pojawiają się informacje, że państwa spoza OPEC+: USA, Norwegia, Indonezja i Kanada ograniczą wydobycie o łącznie 4 do 5 mln b/d. Zresztą okazuje się, że to Stany Zjednoczone mają przejąć na siebie redukcję, której unika Meksyk. Część ważnych konsumentów surowca (USA, Indie, Japonia, Korea Płd.) zapowiedziało też, że przyczynią się do równoważenia rynku ropy także poprzez zwiększenie swoich rezerw strategicznych surowca. Mówi się, że skala zakupów ma wynieść około 3 mln b/d. Więcej informacji na ten temat International Energy Agency ma podać w środę.

W Poniedziałek Wielkanocny przed południem baryłka WTI jest wyceniana na 23 USD. Pokazuje, to, że inwestorzy liczyli na więcej ze strony OPEC+ i nowych sojuszników a poprzeczka oczekiwań przed negocjacjami była bardzo wysoko postawiona. Zresztą jedyny moment w trakcie wideokonferencji, kiedy ceny rosły, to ten, w którym pojawiły się nieprawdziwe pogłoski o możliwym cięciu o 20 mln b/d. Należy pamiętać, że obecnie skala zapaści popytu na surowiec może sięgać 30 mln b/d. Wysiłki państw wydobywających ropę nie są w stanie zapobiec gigantycznej nadpodaży i przyrostowi zapasów, ale sprawią, że nie grozi w tej chwili trwały spadek do kilkunastu dolarów za baryłkę. Perspektywy rynku w drugiej połowie roku, gdy globalna aktywność gospodarcza zacznie nabierać wigoru po kwarantannie wyglądają korzystniej. Odbicie cen WTI powyżej 40 USD w IV kwartale i dalsze wzrosty w roku 2021 jawią się jako realny scenariusz.

Sporządził:
Bartosz Sawicki
DM TMS Brokers S.A.

W marcu polski biznes przekazał na walkę z koronawirusem ponad 100 mln zł w gotówce lub przelewem. Do tego, należy doliczyć pomoc przekazaną w formie rzeczowej m.in. w formie żywności lub sprzętu. Właśnie ukazał się raport podsumowujący społeczną odpowiedzialność biznesu w Polsce w czasie kryzysu.

Ponad 100 dużych i średnich firm i niezliczona ilość małych firm pokazało siłę w obliczu kryzysu, jaki dotknął całą naszą gospodarkę. Dla biznesu to szczególnie trudny czas, bo nie każdego stać na utrzymanie firmy w czasie przestoju. Jednak jak się okazuje chęć pomocy jest silniejsza. Kiedy służba zdrowia apeluje o pomoc, polscy przedsiębiorcy nie pozostają na te apele obojętni.

Sektor przemysłowy największym wsparciem

Najliczniej reprezentowanym sektorem wśród firm, które w marcu udzieliły wsparcia w walce z epidemią, jest sektor przemysłowy: to aż 42% firm. Największą kwotę wsparcia finansowego dla służby zdrowia przekazał PKN Orlen. Kwota jednorazowego dofinansowania wyniosła ponad 60 mln złotych.

Wyżywienie dla personelu medycznego

Nie można zapomnieć o małych przedsiębiorstwach, które również dokładają swoją cegiełkę do podbudowywania sytuacji służby zdrowia. Pracowników ochrony zdrowia intensywnie wspierała także gastronomia przekazując posiłki dla pracowników szpitali. To drugi najliczniej reprezentowany sektor, który w marcu udzielił pomocy medykom, szpitalom i pacjentom.

Zaraz obok niego plasuje się sektor informacji i komunikacji, do którego zaliczone zostały m.in. firmy produkujące gry czy firmy IT. Obecne na liście są również firmy z sektora finansowego i bankowego, które na pomoc przekazały ponad 23 mln złotych.

O kondycji polskiego biznesu

W badaniu biznesowego wsparcia służby zdrowia uwzględniono 102 firmy, które w marcu zdecydowały się pomóc. Najczęściej przedsiębiorcy decydowali się na przekazanie pomocy finansowej w kwocie między 1 mln a 5 mln złotych. Drugą najczęściej przekazywaną sumą są wartości od 500 tys. do 1 mln złotych.

Raport w całości można bezpłatnie pobrać na stronie markethub.pl. Ponieważ codziennie powstają nowe inicjatywy i dołączają kolejne firmy,  na początku maja ukaże się aktualizacja raportu.

Personel medyczny jest szczególnie narażony na zakażenie koronawirusem. Lekarze, ratownicy, pielęgniarki i pozostali pracownicy szpitali codziennie ryzykują zdrowiem nie tylko swoim, ale również bliskich i rodzin. To właśnie z myślą o nich powstała inicjatywa #MieszkanieDlaMedyka, zorganizowana przez pośredników w obrocie nieruchomościami.

Wynajem w potrzebie

Walczą na pierwszej linii frontu w szpitalach, placówkach medycznych, często również na ulicy. W pracy przeżywają stres, bo mogą zarazić się w każdym momencie. A potem wracają do domu – i znów się martwią, czy nie narażają bliskich na niebezpieczeństwo. Tak wygląda codzienność medyków w trakcie pandemii COVID-19. Wychodząc naprzeciw ich potrzebom branża nieruchomości promuje akcję, dzięki której mieszkania i lokale zostaną nieodpłatnie udostępnione pracownikom służby zdrowia.

Jak można pomóc?

Dysponujesz miejscami noclegowymi? Udostępniając swoje mieszkanie – umeblowane i niezamieszkane – możesz wesprzeć personel medyczny w tym trudnym czasie. Wystarczy wypełnić formularz na stronie http://mieszkaniedlamedyka.pl w zakładce “zgłoś mieszkanie”, uzupełniając podstawowe informacje o nieruchomości – miejscowość, dzielnicę, ulicę, metraż. Organizatorzy akcji skontaktują się z Tobą, gdy znajdą grupę potrzebujących medyków. Udostępnienie mieszkania nastąpi na podstawie umowy użyczenia lokalu, której wzór można pobrać ze strony. Pomaganie jeszcze nigdy nie było tak proste.

Szczytny cel

Inicjatywa #MieszkanieDlaMedyka cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem, między innymi dzięki wsparciu agencji pośrednictwa, mediów i portali nieruchomości, w tym RynekPierwotny.pl oraz GetHome.pl. Na apel organizatorów odpowiedziało wiele osób. Ogłoszeń z każdym dniem przybywa, a w mediach społecznościowych powstają grupy pomagające w wymianie informacji, kto potrzebuje mieszkania i kto je oferuje. W ten sposób akcja dotrze do większego grona odbiorców.

Medycy oczywiście nie zapłacą za swój pobyt. Zarówno pośrednicy, jak i osoby prywatne, wstrzymują pobieranie wynagrodzenia przy transakcjach wspierających personel medyczny, chcąc w ten sposób pomóc tym, którzy na co dzień dbają o nasze bezpieczeństwo.

Najnowsze dane z rynku pokazują, że pomiędzy III a IV tygodniem tzw. narodowej kwarantanny ruch w sieciach handlowych zmniejszył się o ponad 14 proc. Z kolei w całym badanym okresie spadł aż o 55 proc. W tym samym czasie na stacjach paliw odnotowano nieco mniejsze spadki – odpowiednio o 4,5 proc. i o blisko 48 proc. Tak wyglądają wnioski z raportu firmy technologicznej Proxi.cloud oraz UCE RESEARCH, przygotowanego na podstawie obserwacji prawie 930 tys. dorosłych Polaków, a także ponad 20 tys. obiektów handlowych.

Pomiędzy III a IV tygodniem tzw. narodowej kwarantanny ruch w sklepach sieci handlowych obniżył się aż o 14,2 proc. Marcin Lenkiewicz z aplikacji BLIX wyjaśnia, że jest to związane z wprowadzaniem coraz ostrzejszych obostrzeń. Polacy robią większe zakupy raz w tygodniu, a intensywność ruchu rozkłada się właściwie na cały dzień i noc, gdy są otwarte niektóre placówki. Z kolei Maciej Ptaszyński z Polskiej Izby Handlu stwierdza, że zmniejszyła się częstotliwość wizyt, ale radykalnie wzrosła wielkość typowego koszyka zakupowego. Ona ma fundamentalny wpływ na utrzymanie wysokości obrotów w handlu spożywczym.

– Nie oceniam sanitarnej zasadności form ograniczenia ruchu w sklepach. Natomiast z biznesowego punktu widzenia, handel znalazł się na poważnym zakręcie. Przychody sukcesywnie spadają i to w okresie przedświątecznym. Straci na tym dostawa, transport i logistyka. W tych warunkach ceny zostaną obniżone w celu redukcji strat. I równie szybko wzrosną, bo skończy się towar w kilku asortymentach – mówi dr Maria Andrzej Faliński ze Stowarzyszenia Forum Dialogu Gospodarczego.

Od I do IV tygodnia tzw. narodowej kwarantanny ruch w sklepach zmalał aż o 55 proc. (I vs II tydzień – spadek o 48,5 procent, I vs III tydzień – o 47,6 proc.). Zdaniem Huberta Majkowskiego z międzynarodowej agencji badawczo-analitycznej Hiper-Com Poland, sytuację ratuje to, że wielu konsumentów zaczęło robić zakupy online. Ponadto niektóre sklepy rozszerzyły działalność na całą dobę. Dodatkowo cześć z nich wprowadza nowe rozwiązania, np. zamawianie art. poprzez aplikacje i odbiór w placówkach.

– W tej trudniej rynkowo sytuacji warto szczególnie zwrócić uwagę na to, jak reagują sieci na zaistniałą sytuację. Przykładem są projekty typu click&collect. Klienci zamawiają produkty online i odbierają je w specjalnych punktach przy sklepach, bez wchodzenia do środka. Ciekawym rozwiązaniem jest też współpraca Carrefoura z kurierami Glovo, którzy dowożą produkty zamówione poprzez aplikację pod drzwi konsumentów – relacjonuje Marcin Lenkiewicz.

Na stacjach paliw też nie jest dobrze. Patrząc na wyniki od III do IV tygodnia tzw. narodowej kwarantanny ruch spadł o 4,5 proc. – Właściwie trzeba powiedzieć, że wizyty klientów są ograniczone do minimum. Gastronomia działa w bardzo wąskim zakresie i tylko na wynos. Prognozy przewidują jeszcze głębsze zmniejszenie ruchu w związku z zakazem wstępu do lasów i z apelami o pozostanie w domach na Wielkanoc – informuje Krzysztof Romaniuk z Polskiej Organizacji Przemysłu i Handlu Naftowego.

Analiza wykazała również, że w całym badanym okresie ubyło aż o 47,6 proc. wizyt na stacjach paliw (I vs II tydzień – spadek o 43,3 procent, a I vs III – o 45,1 proc.). – W omawianym okresie ruch samochodów osobowych obniżył się o około 60 procent, a ciężkiego transportu – o 25 proc. Ewentualne dalsze ograniczenia w przemieszczaniu się spowodują jeszcze głębsze spadki sprzedaży samych paliw, jak również artykułów pozapaliwowych – dodaje ekspert z POPiHN.

Wyniki pochodzą z cyklicznie wydawanego raportu firmy technologicznej Proxi.cloud i platformy analityczno-badawczej UCE RESEARCH. Monitoring był prowadzony od 9 marca do 5 kwietnia br. Łącznie obserwowano zachowania blisko 933 tys. dorosłych Polaków. Działaniami objęto 23 największe sieci handlowe (ponad 16,7 tys. sklepów) i 8 ogólnopolskich brandów stacji paliw (blisko 3,5 tys. obiektów) we wszystkich 16 województwach.

Zbliżające się święta wielkanocne oznaczają dla producentów kolejny wzrost zamówień na produkty spożywcze. Wszystko wskazuje na to, że nie będzie on tak gwałtowny, jak w marcu i mniejszy niż w latach ubiegłych w analogicznym okresie. Firmy już teraz obawiają się o swoją przyszłość, w tym przede wszystkim o utrzymanie łańcucha dostaw i ciągłości biznesowej, ceny i dostępność surowców. Nie wiadomo też, jaki los czeka produkty spoza tzw. podstawowego koszyka żywnościowego, czyli np. słodycze i przekąski.

O wpływie pandemii koronawirusa na rynek słodyczy oraz na całą branżę spożywczą mówi Arkadiusz Drążek, dyrektor handlowy w firmie Brześć, produkującej słodycze i przekąski.

Po pierwszym boomie sprzedażowym, który obserwowaliśmy w połowie marca wraz z początkiem narodowej kwarantanny, czeka nas kolejny wzrost zapotrzebowania na produkty spożywcze związany z Wielkanocą. Wszystko wskazuje na to, że nie będzie on jednak tak gwałtowny. Po pierwsze, większość z nas spędzi święta w okrojonym gronie, mając na uwadze rekomendacje rządowe, by nie odwiedzać bliskich. Oznacza to więc rozsądne zakupy, ograniczoną liczbę produktów i potraw wielkanocnych. Po drugie, wiele branż już teraz odczuwa negatywne skutki pandemii koronawirusa, co przełożyło się na pogorszenie sytuacji na rynku pracy i tym samym spadek w dochodach gospodarstw domowych. To, jak i obawa o przyszłość, poskutkują prawdopodobnie oszczędniejszymi niż dotychczas wydatkami na zakupy spożywcze. Potwierdza to zresztą badanie Nielsena przeprowadzone z końcem marca. Zgodnie z jego wynikami, prawie 60 proc. ankietowanych Polaków przewiduje, że obecna sytuacja epidemiologiczna wpłynie na ilość kupowanych produktów[1].

Zakłady produkcyjne w obawie przed przestojami

Na tę chwilę sytuacja producentów branży spożywczej jest ogólnie rzecz ujmując stabilna. To, z czym obecnie mierzą się firmy w naszej branży, to na pewno wdrażanie kolejnych wytycznych GIS dla przedsiębiorstw i pracowników. Akurat w przypadku naszej firmy nie jest to mocno odczuwalne, jako że zakłady produkcyjne w branży spożywczej charakteryzują się podwyższonym poziomem higieny, a obecna sytuacja sprawiła też, że staramy się być o dwa kroku do przodu, jeśli chodzi o zalecenia dotyczące ostrożności i pracy w bezpiecznych warunkach. Głównie dlatego, że jak większość firm, obawiamy się ogniska koronawirusa w zakładzie, boimy się o zdrowie i bezpieczeństwo naszych pracowników i ich bliskich. Nie mówiąc już o tym, że może to mieć bardzo poważne i odczuwalne konsekwencje w postaci przestojów bądź zatrzymania procesu produkcyjnego. Obawiają się tego zwłaszcza przedsiębiorstwa z sektora MŚP, które na samym rynku słodyczy mają i tak niełatwo, biorąc pod uwagę dużą konkurencję.

Przyszłość pod znakiem zapytania

Ciężko przewidzieć, co przyniosą kolejne tygodnie i miesiące dla rynku słodyczy oraz dla całej branży spożywczej. Dlaczego? Sytuacja epidemiologiczna jest bardzo dynamiczna, a zachowania konsumenckie dość nieprzewidywalne. Wynika to z faktu, że nie mamy tu punktu odniesienia, nie mierzyliśmy się nigdy wcześniej z podobnym zjawiskiem. Planowanie i zarządzaniem łańcuchem dostaw staje się obecnie dla całej branży sporym wyzwaniem. Na tę chwilę mamy zakontraktowane kluczowe surowce, ale nie wiemy, jak będzie wyglądać ich dostępność oraz ceny w niedalekiej przyszłości. Już teraz mówi się np. o załamaniu cen mleka czy jaj. Nie jest też tajemnicą, że głównym zainteresowaniem konsumentów będą w nadchodzącym czasie cieszyć się przede wszystkim produkty z tzw. podstawowego koszyka zakupowego, choć warto też pamiętać o wyrobach o długim terminie ważności, służących za tzw. suchy prowiant. Stawia to pod znakiem zapytania dalsze losy słodyczy i przekąsek. Z jednej strony, nie są one wliczane do wspomnianego, podstawowego koszyka żywnościowego, ale z drugiej strony, ostatnie tygodnie pokazały, że Polacy zaopatrują się w słodkości i przekąski w ramach zapasów jedzenia, właśnie z uwagi na ich długi termin przydatności.

[1] http://poradnikhandlowca.com.pl/artykuly/nielsen-zachowania-konsumentow-przed-swietami/

• Rozwiązania antykryzysowe dotyczące rynku ubezpieczeń powinny uwzględniać jego specyfikę – brak opłaty składki może w skrajnym przypadku spowodować opóźnienia w wypłacie odszkodowań.
• Przedsiębiorcy borykający się z problemami z tytułu przestoju nie powinni rezygnować z ubezpieczeń.
• Zawieszenie działalności zwiększa ryzyko szkód.

Gwałtowna zmiana sposobu życia i ograniczenie, a w wielu przypadkach całkowite zatrzymanie, działalności niektórych sektorów gospodarki spowodowane przez pandemię koronawirusa, będzie miało poważne konsekwencje. W związku z tym rząd oraz poszczególne urzędy i samorządy proponują różne rozwiązania mające zminimalizować ewentualne straty finansowe przedsiębiorców i konsumentów, w postaci np. tarczy antykryzysowej. Część postulowanych ulg czy zmian dotyczy także rynku ubezpieczeń. O czym warto pamiętać, analizując możliwości?

– Sektor ubezpieczeń jest specyficznym elementem rynku finansowego, którego charakterystykę należy brać pod uwagę przy opracowywaniu poszczególnych projektów. Trzeba przede wszystkim pamiętać, że składka wpłacana przez ubezpieczających jest podstawą jego funkcjonowania, tworzy swego rodzaju fundusz, z którego wypłacane są odszkodowania, a ubezpieczyciele tak naprawdę jedynie nim zarządzają. Wszelkie pojawiające się propozycje powinny zatem uwzględniać zachowanie płynności i stabilności poszczególnych towarzystw. Również temu celowi przyświecają rekomendacje Polskiej Izby Ubezpieczeń. Trzeba pamiętać, że masowy brak płatności składek może w skrajnym wypadku doprowadzić do opóźnień w wypłacie odszkodowań, czy nawet je uniemożliwić – zauważa Łukasz Zoń, Prezes Stowarzyszenia Polskich Brokerów Ubezpieczeniowych i Reasekuracyjnych.

Na wprowadzenie w życie konkretnych proponowanych rozwiązań w tym obszarze będziemy musieli zapewne jeszcze poczekać, a w międzyczasie przedsiębiorcy podejmują już stosowne kroki mające zapewnić im ograniczenie ponoszonych wydatków do niezbędnego minimum. Dlaczego nie powinny wśród nich znaleźć się ubezpieczenia?

Ubezpieczenie może okazać się podstawą odbudowy potencjału zarówno w czasie, jak i po pandemii

Podstawowym czynnikiem, o którym nie wolno zapominać, jest fakt, że wraz z zawieszeniem bądź ograniczeniem działalności ryzyko powstania szkód w majątku wcale nie maleje. Czasami wręcz rośnie. Owszem, z jednej strony zmniejsza się ewentualność wypadków i zdarzeń wynikających z działalności operacyjnej, czyli m.in. spowodowanych przez pracowników i klientów. Jednak z drugiej strony, wzrasta ryzyko szkód spowodowanych żywiołami, czynnikami atmosferycznymi czy awariami mediów, jak dopływ prądu lub wody. Brak pracowników w siedzibie firmy może uniemożliwić szybkie wykrycie usterki i podjęcie odpowiednich działań ograniczających rozmiar szkód. Dlatego nie warto ograniczać zakresu ani rezygnować z ochrony oferowanej przez ubezpieczenia. Co z tego, że zaoszczędzimy na koszcie składki, która stanowi promile, czy nawet ułamek promila posiadanego majątku, jak potem nie będziemy mieli środków na remont czy odbudowę budynku po np. zalaniu.

– Mienie firmy, czyli wszelkie budynki i sprzęty, obok kadry pracowniczej, są podstawą odbudowy potencjału ekonomicznego i płynności finansowej przedsiębiorstwa. Dlatego w sytuacji kryzysowej nie warto szukać oszczędności poprzez ograniczanie lub znoszenie ich ochrony. Zwłaszcza że w przyszłości odtworzenie programu ubezpieczenia na tych samych warunkach, także cenowych, może nie być możliwe. Trzeba też pamiętać, że istotą rynku ubezpieczeń jest zapewnienie wsparcia w trudnych chwilach, dlatego ubezpieczyciele są otwarci na negocjacje i pomoc przedsiębiorcom w przetrwaniu sytuacji kryzysowej. Swoją pomoc, ze zdwojoną siłą świadczą także brokerzy ubezpieczeniowi – dodaje Łukasz Zoń.

Jeszcze niedawno niektóry przedsiębiorcy podchodzili niechętnie do ubezpieczeń mienia albo kupowali ograniczoną ochronę, biorąc część ryzyk na siebie, często argumentując to faktem, że stać ich na samodzielne pokrycie ewentualnych strat. Jednak mając przed sobą widmo recesji, takie podejście może okazać się wysoce nierozsądne. Przedsiębiorcy mogą nie mieć już wolnych środków finansowych z powodu przestoju.

O przestoju trzeba poinformować

Brak rezygnacji z polisy to jednak tylko jeden z elementów zapewnienia skutecznej ochrony ubezpieczeniowej w czasie przestoju. O fakcie zawieszenia działalności lub jej ograniczenia zawsze trzeba uprzedzić ubezpieczyciela. Niektórzy zastrzegają sobie, że spod ich ochrony jest wyłączone mienie, które nie było użytkowane przez określony czas. Wtedy należy uzgodnić z towarzystwem dodatkowe warunki gwarantujące ciągłość ochrony. Zweryfikować powinno się także miejsce ubezpieczenia, czyli adres, pod jakim znajduje się lub jest przechowywane mienie. Jest to szczególnie istotne, jeżeli firma decyduje się na przestawienie na pracę zdalną i pozwoli pracownikom zabrać część sprzętów do domu.

Źródło: Stowarzyszenie Polskich Brokerów Ubezpieczeniowych i Reasekuracyjnych

Zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami branża leasingowa pracuje nad wdrożeniem pakietu osłonowego dla swoich klientów, aby umożliwić odroczenie spłaty zobowiązań leasingowych. Jak się okazuje nie każdy z przedsiębiorców może być takimi wakacjami leasingowymi objęty bez konsekwencji podatkowych.

Problem dotyczy m.in. naszych klientów, którzy kiedyś pomogli wyjść z problemów innym przedsiębiorcom i zgodzili się przejąć w formie cesji ich umowy leasingu – zauważa Andrzej Krzemiński, przewodniczący Komitetu Wykonawczego Związku Polskiego Leasingu.

Zgodnie z przepisami podatkowymi w umowach leasingu  zawartych począwszy od 2013 roku, dopuszcza się możliwość przekazania praw i obowiązków wynikających z umowy na innego przedsiębiorcę (tzw. cesja umowy leasingu) pod warunkiem, że inne postanowienia umowy nie ulegały zmianie.

W naszej opinii przepisy w tym zakresie należy interpretować w ten sposób, że w przypadku zmiany strony umowy (cesja umowy leasingu), jeżeli nie dochodzi do zmiany innych postanowień umowy, a jedynie zmiany strony i wstąpienia jej w prawa i obowiązki dotychczasowego korzystającego, zasady podatkowego rozliczania takiej umowy powinny odbywać się tak, jakby się nic nie zmieniło. Jeżeli bowiem dochodzi do przeniesienia praw i obowiązków na inny podmiot, nie dochodzi do przerwania biegu sama umowa leasingu, a jedynie do zastąpienia jednej strony tej umowy przez inny podmiot. Takie rozumienie przepisów potwierdza także uzasadnienie do nowelizacji, która nadała przedsiębiorcom tego typu uprawnienia – podkreśla Andrzej Krzemiński.

Jednak organy skarbowe rozumieją ten przepis inaczej i interpretują przepisy w ten sposób, że nie powinno dochodzić do zmiany innych postanowień umowy nie tylko w momencie, w którym następuje zmian stron umowy, ale także później w trakcie dalszego jej trwania.

Tym samym jeżeli przykładowo do cesji umowy leasingu doszło w 2018 roku i w związku z dzisiejszą sytuacja kryzysową umowa ta miałaby np. zostać aneksowana w celu wprowadzenia do niej wakacji leasingowych, wówczas po aneksowaniu takiej umowy przestanie ona, w interpretacji organów skarbowych, mieć charakter umowy leasingu i konsekwencji leasingobiorca starci prawo do nabycia, po za kończeniu umowy leasingu, przedmiotu po cenie wynikającej z warunków umowy cesji.

Z podobną sytuacją będziemy mieli do czynienia z umowami leasingu, których przedmiotem są samochody osobowe o wartości przekraczającej 150 tys. zł, które zostały zawarte do dnia 31 grudnia 2018 roku, a które obecnie miałyby być przedmiotem aneksowania. Zgodnie z przepisanymi obowiązującymi od 2019 roku w przypadku zmiany lub odnowienia tego typu umów, istnieje ryzyko, że przedsiębiorcy stracą uprawnieninia do pełnego zaliczenia rat leasingowych do kosztów podatkowych.

Brzmienie tego przepisu budzi wiele wątpliwości, bowiem ustawodawca nie zdecydował się na doprecyzowanie jakie zmiany w umowach mogą doprowadzić do utraty praw nabytych. Także Minister Finansów, który zapowiedział wydanie w tej sprawie objaśnień podatkowych, takich objaśnień nie wydał.

Dlatego też dzisiaj stoimy przed niezwykle pilną potrzebą wyjaśnienia przedsiębiorcom, czy decydując się na wakacje leasingowe zachowają dotychczasowe prawa, czy będą jednak obciążeni dodatkowymi kosztami podatkowymi? –  podkreśla Andrzej Krzemiński.

Wielki Piątek jest świętem w wielu krajach, nie zmienia to faktu, że na ten dzień przypada aktualizacja ratingu kredytowego Polski. Gdyby doszło do obniżki powinno się to odbić negatywnym echem zarówno na złotym, jak i na kosztach obsługi długu.

Ocena agencji na koniec tygodnia

Dzisiaj poznamy opinie agencji ratingowej S&P na temat ryzyka kredytowego Polski. Agencje ratingowe mocno przespały aktualizację ratingów w trakcie poprzedniego kryzysu i mogą mieć teraz presję, by szybciej reagować. Z drugiej strony, z punktu widzenia Polski dobrze by było, żeby jeszcze ten przegląd przynajmniej odbył się bez obniżki zarówno ratingu, jak i perspektywy na przyszłość. Spadek ratingu to nie tylko słabsza waluta, ale również wyższa rentowność obligacji, a to się przekłada na realne straty budżetu. Będzie on musiał płacić bowiem wyższe odsetki od rolowanego długu.

Załamanie kryptowalut 

Dzisiaj od rana bitcoin wyraźnie traci. Zaczynał dzień powyżej 7300 dolarów, obecnie znajduje się już wyraźnie poniżej poziomu 7000 dolarów. To samo działo się na innych kryptowalutach. Część analityków wiąże ten spadek z przedświątecznymi wypłatami. Nie zmienia to faktu, że bitcoin w dalszym ciągu znajduje się w trendzie wzrostowym po marcowym gwałtownym załamaniu notowań.

Bezrobocie w Kanadzie

W marcu stopa bezrobocia wzrosła w Kanadzie z 5,6% na 7,8%. Warto jednak zwrócić uwagę, że to tylko część danych. Zmiana zatrudnienia pokazuje jednak gorszy obraz. W całej Kanadzie ubyło milion miejsc pracy, czyli co 20 miejsce uległo likwidacji. Wskaźnik bezrobocia jest oczywiście różny dla różnych grup wiekowych i wśród młodzieży wynosi już powyżej 16%. Co ciekawe, pomimo tych złych danych dolar kanadyjski nie tracił wczoraj. Inwestorzy spodziewali się bowiem bardzo złych odczytów. Warto zwrócić uwagę, że oczekiwania analityków tworzone są z pewnym wyprzedzeniem w związku z tym, fakt, że dane są gorsze od oczekiwań sprzed kilku dni nie znaczy, że inwestorzy nie skorygowali w tym czasie swoich szacunków.

Dzisiaj święto w wielu krajach, a w kalendarzu danych makroekonomicznych brak ważnych odczytów.

Maciej Przygórzewski – główny analityk w Internetowykantor.pl

Związek Przedsiębiorców i Pracodawców przedstawił wczoraj plan powrotu do pracy całej gospodarki, a w szczególności branż, których działanie zostało ograniczone na skutek rządowych obostrzeń.

ZPP apeluje o bezzwłoczne wdrożenie planu powrotu Polaków do pracy. Najbogatsze państwa Unii Europejskiej zaplanowały już stopniowe znoszenie restrykcji i wybudzanie gospodarki po świętach. Z danych OECD wynika, że straty Polski w wyniku lockdownu, mogą sięgnąć 28 proc. wartości naszego PKB. To byłby jeden z najgorszych wyników w grupie państw rozwiniętych. Jeżeli Polacy natychmiast nie wrócą do pracy, to obie Tarcze i miliardy na stymulowania gospodarki zostaną zaprzepaszczone. Nie stać nas na to.

Prezentujemy Państwu rekomendacje ZPP dla sektora produkcji przemysłowej w zakresie przeciwdziałania zarażeniu wirusem CODIV-19. Opracowanie bazuje na sprawdzonych praktykach i doświadczeniach wdrożonych na świecie przez firmę Procter&Gamble.

Każde przedsiębiorstwo i każdy zarząd, najlepiej znający realia swojej firmy, znajdzie tu odpowiednie dla siebie rozwiązania i zalecenia, które pomogą zwiększyć bezpieczeństwo pracowników i znacząco ograniczyć ryzyko zarażenia koronawirusem.

Rekomendujemy wykorzystywać już dziś następujące rozwiązania:

1. Prowadzenie regularnych kampanii informacyjnych dla pracowników oraz firm zewnętrznych – poprzez maile, ekrany TV, tablice na ogrodzeniu; nagłośnienie na zewnątrz fabryki w celu przekazywania komunikatów policji.

2. Rozdzielanie części zakładów produkcji w celu wyeliminowania kontaktu pomiędzy pracownikami.

3. Podział pracowników fabryki z poszczególnych zmian na kilka podzespołów – dla każdego z nich różne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy, osobne miejsca, w których pracownicy oczekują na rozpoczęcie pracy.

4. Wyznaczone osobne wejście oraz wyjście z pracy w celu wyeliminowania możliwości kontaktu pracowników z różnych podzespołów.

5. Wdrożenie nowego systemu wejścia/wyjścia z pracy pracowników agencji pracy tymczasowej w celu wyeliminowania zgromadzeń przed wejściem na teren firmy.

6. Wdrożenie dodatkowych zabezpieczeń stanowisk pracy przy liniach produkcyjnych.

7. Komunikacja miejska: zmiana organizacji przystanków autobusowych oraz rozkładu jazdy autobusów; wdrożenie autobusów dedykowanych wyłącznie dla poszczególnych podzespołów.

8. Ograniczenie liczby osób przebywających w pomieszczeniach wspólnych w celu zapewnienia odpowiedniego odstępu (m.in. kantyna pracownicza, pokoje śniadań, palarnia).

9. Zapewnienie dla każdego działu dedykowanego, osobnego pokoju śniadań oraz toalety.

10. Wprowadzenie procesu pomiaru temperatury termometrem bezdotykowym, a następnie za pomocą kamery termowizyjnej.

11. Ograniczenie liczby gości wchodzących na teren zakładu tylko do koniecznych oraz ich monitorowanie (wprowadzenie procedury samooceny medycznej oraz pomiar temperatury termometrem bezdotykowym w zainstalowanej budce).

12. Wprowadzenie procedury minimalizującej kontakt kierowców ciężarówek w centrach dystrybucji z pracownikami ochrony i ekipy sprzątającej (m.in. dystans 1,5 m, instalacja budek, dezynfekcja rąk po każdym kontakcie z dokumentami, rękawiczki jednorazowe dla kierowców, oddzielne strefy oczekiwania dla kierowców).

13. Instalacja intercomów we wszystkich budkach ochrony na terenie fabryki, w punkcie odbioru przesyłek oraz w mail room w celu umożliwienia kontaktu bez konieczności bezpośredniej interakcji, wszelkie przesyłki dostarczane wyłącznie w jednym centralnym punkcie odbioru.

14. Zapewnienie środków do dezynfekcji indywidualnych miejsc pracy (wdrożony harmonogram z listą punktów do dezynfekcji przed rozpoczęciem pracy – na produkcji oraz w biurach). Zwiększona częstotliwość sprzątania, regularnie wycierane poręcze, przyciski w windzie i inne powierzchnie wspólne.

15. Zwiększenie liczby stacji z płynem do dezynfekcji oraz liczby dyspenserów z ręcznikami papierowymi w toaletach (zastąpienie suszarek ręcznikami papierowymi).

16. Zmiana wszystkich spotkań na zdalne.

17. Wdrożenie polityki pracy z domu dla pracowników, dla których jest to możliwe.

18. Wsparcie pracowników w opiece nad dziećmi w wieku szkolnym.

19. Ograniczenie spotkań i zgromadzeń – wdrożona zasada co najmniej 1,5 metrowej odległości pomiędzy pracownikami (m.in. w miejscach oczekiwania na rozpoczęcie pracy wprowadzone oznaczenia wizualne miejsc, w których powinni stać pracownicy).

20. Wprowadzona zasada – rezygnacja z uścisku dłoni przy powitaniach.

21. Odwołanie spotkań i szkoleń oraz wdrożenie szkoleń online tam, gdzie są one konieczne.

22. Wprowadzenie grafiku korzystania ze stołówki pracowniczej oraz zmiana zasad wydawania posiłków: m.in. wyeliminowanie płatności gotówką, wprowadzenie gotowych, zafoliowanych zestawów, zastąpienie solniczek i pieprzniczek saszetkami.

23. Zmiana zasad pracy np. administracji personalnej: wdrożenie zdalnej pomocy.

24. Ograniczenie podróży służbowych.

25. Codzienne wirtualne spotkania z partnerami biznesowymi w celu zapewnienia wdrożenia przez nich tych samych procedur oraz informowania na bieżąco o wszystkich zmianach i procesach.

26. Zmiana zasad funkcjonowania sklepików firmowych: zamknięcie sklepu stacjonarnego i umożliwienie dostawy do domów pracowników.

27. Zabezpieczenie odpowiedniej ilości maseczek ochronnych dla pracowników oraz szkolenie z korzystania z maseczek.

28.Wypracowana procedura na wypadek wystąpienia podejrzenia choroby zakaźnej udostępniona wszystkim przełożonym innych + wyodrębnienie pokoju izolacji.

29. Wymiana mebli na modele umożliwiające szybką dezynfekcje.

30. Dodatkowe stacje dezynfekujące w pomieszczeniu kierowców i magazynu; zakaz korzystania z toalety i prysznica dla kierowców przez pracowników; zminimalizowanie kontaktu z kierowcami (dokumentacja dostaw dostarczana drogą mailową, kluczyki kierowców pakowane w jednorazowe woreczki foliowe, stosowanie rękawiczek jednorazowych); w przypadku potrzeby wyjścia pracowników na zewnątrz, kierowca zobligowany jest do pozostania w samochodzie.

Liczymy, że rozsądne zastosowanie części lub całości powyższych wytycznych pozwoli zapewnić bezpieczeństwo oraz jego poczucie pracownikom, a zakładom przemysłowym, umożliwili nieprzerwaną zdolność produkcyjną.

#PowrotyDoPracy

Związek Przedsiębiorców i Pracodawców
przy współpracy z Procter & Gamble

Do pobrania: #PowrotyDoPracy: Działania w zakresie zapobiegania i ograniczenia pandemii w sektorze produkcji

Badacze z firmy Sophos znaleźli ponad 30 aplikacji typu fleeceware dostępnych w oficjalnym sklepie Apple App Store. Zazwyczaj są to proste narzędzia, które mają wiele darmowych lub tanich odpowiedników, np. edytory zdjęć, horoskopy czy skanery kodów QR. Niebezpieczne programy mają już łącznie ponad 3,6 mln pobrań.[1] Ich zainstalowanie może drogo kosztować – po kilku dniach obciążają użytkowników subskrypcjami o wartości nawet kilku tysięcy złotych lub obowiązkowymi zakupami w aplikacji.

„Darmowe” programy za kilka tysięcy

Z aplikacji typu fleeceware można korzystać za darmo tylko w okresie próbnym. Po nim naliczane są wysokie opłaty za subskrypcję – nawet ponad 40 zł na tydzień, czyli około 2000 zł rocznie. Do tego często dochodzą obowiązkowe opłaty za zakupy w aplikacji, bez których nie działa ona prawidłowo. Wbrew powszechnemu przekonaniu użytkowników, subskrypcji nie anuluje samo usunięcie aplikacji.

Po raz pierwszy Sophos ostrzegał przed fleeceware we wrześniu ubiegłego roku, gdy taki schemat działania odkryto w aplikacjach na system Android.[2] W styczniu br. firma znalazła kolejnych 20 niebezpiecznych programów, które ze sklepu Google Play pobrało prawie 600 mln użytkowników.[3] Teraz zagrożeni są także użytkownicy systemu iOS. Proceder jest przy tym bardzo opłacalny – wiele aplikacji typu fleeceware znajduje się wśród najbardziej dochodowych programów w App Store (np. zajmujący 11. miejsce Zodiac Master Plus).

Legalne, ale nieuczciwe

Aplikacje zachęcają fałszywymi pięciogwiazdkowymi recenzjami i agresywnymi reklamami, m.in. w popularnych serwisach społecznościowych, takich jak YouTube, Instagram czy TikTok. Oficjalnie nie są uznawane za nielegalne i pozornie nie stanowią zagrożenia, bo nie zawierają złośliwego kodu. Ich działanie jest jednak nieuczciwe, gdyż wykorzystują zaufanie i nieuwagę użytkowników, ukrywając informacje o opłatach „drobnym drukiem” w pomijanych zazwyczaj regulaminach.

– Czujność należy zachować już podczas wybierania aplikacji. Decydujmy się na te, które znamy, a dokładnie sprawdzajmy szczególnie te, o których dowiedzieliśmy się z reklamy. Starannie czytajmy wszelkie informacje dotyczące regulaminu i warunków subskrypcji, nie podawajmy też pochopnie danych swojej karty kredytowej. Jeśli już zainstalowaliśmy aplikację tego typu pamiętajmy, że aby anulować opłaty nie wystarczy usunąć programu. Listę swoich aktywnych subskrypcji oraz szczegółowe wskazówki jak je unieważnić znajdziemy na stronie Apple App Store oraz Google Play – radzi Łukasz Formas, Kierownik zespołu inżynierów w firmie Sophos.

[1] Źródło: https://sensortower.com/ios/rankings/top/iphone/us/all-categories?date=2020-01-11

[2] https://news.sophos.com/en-us/2019/09/25/fleeceware-apps-overcharge-users-for-basic-app-functionality/

[3] https://news.sophos.com/en-us/2020/01/14/fleeceware-apps-persist-on-the-play-store/

European Family Businesses (EFB), organizacja zajmująca się lobbowaniem na rzecz firm rodzinnych w Parlamencie Europejskim, przygotowała oficjalne stanowisko i zalecenia w sprawie COVID-19, które mają na celu pomoc firmom rodzinnym nie tylko przetrwać obecną pandemię, ale również wystosowała szereg postulatów, wymagających pilnej interwencji Parlamentu Europejskiego w koordynacji z państwami członkowskimi, by przywrócić maksymalnie efektywne funkcjonowanie firm rodzinnych w krajach UE. COVID-19 wpływa na nasz świat już od ponad 3 miesięcy, a my jako gospodarki krajów europejskich wciąż nie jesteśmy nawet bliscy poznania daty, kiedy będziemy mogli wrócić do „normalnego” funkcjonowania.  Instytut Biznesu Rodzinnego pozostaje w dialogu z przedsiębiorcami rodzinnymi, dla których ważne jest, by postulaty zgłaszane przez EFB miały jak największe poparcie.

Globalny problem wymaga globalnego rozwiązania

W komunikacie EFB przeczytamy, że europejskie społeczeństwa i gospodarki z pewnością będą musiały stawić czoła temu niezwykłemu wyzwaniu, ale to działania na szczeblu UE będą miały kluczowe znaczenie dla przyszłości rodzinnych firm, w tym polskich, które krytycznie odnoszą się do tarczy antykryzysowej zaproponowanej przez polski rząd. Jak dotąd państwa członkowskie w UE reagowały szybko w wielu aspektach nadzwyczajnej sytuacji związanej z koronawirusem, jednak działania te wydają się nieskoordynowane. W rezultacie sytuacja pozostaje trudna dla wielu krajów. Kluczowym według EFB obszarem, w którym Komisja Europejska powinna pilnie podjąć działania, jest przywrócenie swobodnego przepływu towarów i usług w Europie oraz otwarcie granic państw członkowskich w celu promowania bezpiecznego przepływu towarów w całej Europie, oczywiście w sposób bezpieczny i zgodny z zaleceniami służb medycznych. Zamykanie granic i nieskoordynowane podejście państw członkowskich w tym obszarze budzi obawy co do przyszłości firm rodzinnych. Umożliwienie swobodniejszego przepływu towarów przez granice Państw umożliwi firmom tworzenie niezbędnych produktów, naprawę pozrywanych ogniw łańcucha dostaw, przeciwdziałanie drastycznie spadającej ilości zapasów surowców i półproduktów do produkcji związanej w dużej mierze z niemal całkowitym wstrzymaniem dostaw z Chin. W obliczu obecnej sytuacji nadzwyczajnej otwarcie granic państw UE da szansę na przetrwanie firmom rodzinnym.

Niezwykle istotne według EFB jest również umożliwienie swobodnego przepływu w UE pracowników pracującym poza granicami swojego kraju. W wielu krajach UE w obliczu obecnych restrykcji i zamkniętych granic brakuje w niektórych sektorach rąk do pracy stałej oraz sezonowej. W krajach silnie uzależnionych od turystyki problem ten nasili się dopiero w lecie.

Kraje UE muszą mówić wspólnym głosem

Według EFB konieczne jest stworzenie wspólnego standardu określającego, kto może podróżować w krajach strefy Schengen, i musi to nastąpić jak najszybciej. Może to obejmować dowód braku zakażenia COVID-19 lub inne środki, takie jak wzmożone testy na granicach.

Ponadto UE musi zezwolić krajowym organom celnym na zaakceptowanie odroczenia płatności na rzecz rządu wszelkich opłat celnych za kwiecień i maj. W celu szybkiego zatwierdzenia wniosków o odroczenie organy celne potrzebują teraz obszernych zabezpieczeń UE.

Skuteczne wdrożenie postanowień: powinno być szybkie i łatwe dla państw, instytucji i firm

Abstrahując od krytycznie przyjętej tarczy antykryzysowej w Polsce, w całej Europie rządy były niezwykle aktywne w swoich propozycjach ekonomicznych rozwiązań do wybuchu COVID-19. Społeczność biznesowa z zadowoleniem przyjęła wiele z tych rozwiązań, jednak wdrożenie wielu z tych polityk trwa zbyt długo. Pieniądze nie są przekazywane wystarczająco szybko. Tarcze antykryzysowe w krajach UE obiecują, że pieniądze zostaną dostarczone w późniejszym terminie i przekazane przedsiębiorcom, jednak bez szybkiego wdrożenia takich środków nadzwyczajnych i natychmiastowego przepływu pieniędzy wiele firm jest poważnie zagrożonych upadkiem.

Zdaniem EFB w obliczu globalnej sytuacji kryzysowej, takiej jak COVID-19, Komisja Europejska musi zadbać o ograniczenie biurokracji, aby zapewnić szybkie działania. Komisja Europejska musi zadbać o to, by rządy bez wahania wdrażały swoje działania w zakresie polityki kryzysowej oraz aby były one zgodne z potrzebami przedsiębiorstw, zanim będzie za późno. Nadszedł czas, aby rządy były proaktywne. Komisja Europejska powinna zadbać o wsparcie rządów w podejmowaniu tych działań i powinna zostać wdrożona gwarancja, że działanie w dobrej wierze nie zostanie ukarane.

Oprócz tego należy zachęcać banki i inne instytucje finansowe do jak najłatwiejszego udostępniania narzędzi i zasobów finansowych. W wyjątkowych okolicznościach normalne procedury składania wniosków muszą zostać usprawnione. Firmy, aby przetrwać pilnie potrzebują gotówki już, a nie za 2 miesiące. Lokalne banki komercyjne nie zmieniły swojej polityki ryzyka i zasad kwalifikacji, więc odpowiednie wsparcie nie może dotrzeć do MŚP. Niezabezpieczone pożyczki lub wsparcie finansowe nie zostaną w takich bankach udzielone.

Ponadto należy zniechęcać banki do wycofywania umów kredytowych. Firmy potrzebują zapewnienia, szczególnie w tych trudnych czasach, że przekroczenie stanu konta jest możliwe i bezpieczne. Sektor bankowy musi odgrywać swoją rolę w ratowaniu firm i gospodarek.

Wsparcie dla wszystkich firm: Firmy średniej wielkości są mocno zaniedbywane

Mimo, iż rządy krajowe tworzą przepisy prawne w celu zaspokojenia potrzeb różnych rozmiarów przedsiębiorstw, to konsekwentnie zaniedbywane w całej Europie, są średniej wielkości przedsiębiorstwa. Ponieważ wiele środków wsparcia koncentruje się wyłącznie na mikro i małych przedsiębiorstwach oraz samozatrudnionych lub dużych przedsiębiorstwach, średnie przedsiębiorstwa nie mają dobrze sprofilowanego wsparcia.

EFB wzywa Komisję Europejską do zapewnienia szczególnego wsparcia w celu zaspokojenia szczególnych potrzeb średnich przedsiębiorstw w czasach kryzysu. Środki te mogą obejmować przekierowanie nieprzydzielonych funduszy strukturalnych w celu wsparcia zagrożonych przedsiębiorstw.

Przyszłość: strategia wyjścia z kryzysu

COVID-19 to pierwszy w historii kryzys, w którym musieliśmy intensywnie skupić się na działaniach tymczasowych. Do tej pory podjęto wiele działań wspierających przedsiębiorstwa i gospodarkę w celu rozwiązania krótkoterminowych problemów, takich jak przepływy pieniężne w firmach i utrzymanie miejsc pracy. Utrzymanie tych działań pozostaje kluczowe, jednak musimy teraz skupić się na perspektywie średnio- i długoterminowej.

UE i państwa członkowskie muszą teraz określić, w jakich okolicznościach i w jaki sposób państwa członkowskie powinny zrestartować swoje gospodarki. Nie można oddzielać celów zdrowotnych od ekonomicznych, nie w dłuższej perspektywie. Musimy zrobić wszystko, co w naszej mocy, aby ta krótkoterminowa recesja nie stała się depresją długoterminową.

Komisja Europejska powinna opracować skoordynowane podejście do motywowania i zachęcania ludzi do bezpiecznego powrotu do pracy w celu wznowienia działalności gospodarczej. Powinno to rozpocząć się od Komisji, w porozumieniu z państwami członkowskimi, zalecającej praktyczne ramy i wytyczne wyjaśniające, w jaki sposób pracownicy mogą bezpiecznie wrócić do pracy.

Zagwarantowałoby to, że kluczowe branże będą mogły bezpiecznie wznowić działalność, gwarantując bezpieczeństwo pracowników. Pracownicy mogą obawiać się powrotu do pracy, dlatego pracodawcy muszą być wyposażeni w środki ochrony swoich pracowników, zarówno w trakcie pracy, ale i w drodze do i z pracy. Muszą zaistnieć odpowiednie urządzenia pomiarowe i sprzęt bezpieczeństwa, a także dystans społeczny w miejscu pracy, aby choroba nie miała szans na rozprzestrzenienie się.

Ponadto kolejnym ważnym narzędziem pomagającym w zrestartowaniu naszych gospodarek będą nowe wieloletnie ramy finansowe, aby przedsiębiorstwa mogły planować w perspektywie długoterminowej. Jest sprawą najwyższej wagi, aby przedsiębiorstwom udzielano pomocy w planowaniu przyszłości, ponieważ prawdopodobnie będą one pracowały przy ograniczonych zasobach.

W obliczu zagrożenia związanego z COVID-19 Europa musi pozostać zjednoczona i współpracować w celu wypracowania skutecznych rozwiązań i proaktywnego wdrażania tych rozwiązań. Nie można zapominać o znaczeniu przedsiębiorstw i społeczności przedsiębiorców przy planowaniu przyszłości. EFB chce odgrywać aktywną rolę w regeneracji Europy po wybuchu pandemii COVID-19.

– Firmy rodzinne w Polsce potrzebują zdecydowanego wsparcia ze strony UE. Fundamentalne działania mające na celu określenie terminu wprowadzenia „lockdown” i zapewnienie bezpiecznego powrotu do pracy są potrzebne na wczoraj. Niezwykle ważne jest również zapewnienie bezpieczeństwa w obszarach poszczególnych ogniw łańcucha dostaw firm rodzinnych. Wspólne stanowisko UE w obszarze zasad funkcjonowania przepływu towarów i dóbr przez strefę Schengen również dałoby firmom dodatkowy wachlarz biznesowych możliwości. 14% polskich firm rodzinnych eksportuje swoje produkty w Europie. Przywracanie harmonii gospodarki, oczywiście zgodnie z zaleceniami służb medycznych, powinno się zacząć już. Wiele firm nie może dłużej czekać, bo niedługo nie będzie ich na to stać na tak długo trwający przestój. Z drugiej strony niezwykle istotna jest teraz idea zjednoczonej Unii Europejskiej, która współpracując i wznosząc się ponad nacjonalizmy ma szansę na szybki powrót do odbudowania gospodarki. W Polsce mamy 828 tys. firm, które mówi o sobie, że są firmami rodzinnymi. W UE firm rodzinnych wg Jerzego Buzka jest ponad 11 milionów, zatrudniających ok. 60% ludzi w sektorze prywatnym i generujących ok 60% PKB. Stawka jest zatem ogromna – komentuje dr Adrianna Lewandowska, doradca ds. strategii i sukcesji, Prezes Instytutu Biznesu Rodzinnego.