Kursy walut
Ładowanie kursów…
◆Kalendarz podatkowy

Cła USA obniżyły ceny chińskich towarów na innych rynkach. Europa skorzystała mniej niż Azja

-Reklama-Biuro Tłumaczeń OnlineBiuro Tłumaczeń Online

Amerykańskie cła na chińskie towary z lat 2018–2019 doprowadziły do spadku cen części chińskiego eksportu na rynkach trzecich. Do 2021 r. ceny jednostkowe produktów objętych taryfami obniżyły się o 4,4 proc. względem produktów nieobjętych cłami. W państwach ASEAN różnica sięgnęła około 12 proc., natomiast w Unii Europejskiej efekt był słabszy i krótkotrwały. Takie wyniki przynosi badanie opublikowane przez amerykański bank centralny (Fed), oparte na danych o handlu międzynarodowym z lat 2017–2021.

Chiński eksport zmienił kierunki po wprowadzeniu ceł przez USA

Cła wprowadzone przez administrację Donalda Trumpa w latach 2018–2019 ograniczyły dostęp chińskich producentów do amerykańskiego rynku. Firmy zaczęły kierować większą część sprzedaży do innych krajów, często oferując towary po niższych cenach. Zjawisko to, określane w ekonomii handlu jako trade deflection, przeanalizowali Sofie Grouws, Giulia Lo Forte, Sharon Jeon i Justin Pierce w opracowaniu Federal Reserve Board.

Skala zmian jest widoczna w statystykach handlowych. Pod koniec 2017 r. Chiny odpowiadały za ponad 22 proc. importu Stanów Zjednoczonych. W grudniu 2024 r. ich udział wynosił już 13 proc. Jednocześnie wartość chińskiego eksportu na wszystkie rynki wzrosła w latach 2017–2024 o ponad 50 proc.

Autorzy badania podkreślają, że dane te pokazują zmianę kierunków handlu, ale nie pozwalają przypisać całego wzrostu chińskiego eksportu amerykańskim cłom. W swojej analizie skupili się na wcześniejszym okresie, obejmującym lata 2017–2021, i sprawdzili, jak nowe taryfy wpłynęły na ceny chińskich produktów sprzedawanych poza Stanami Zjednoczonymi.

Ceny chińskich produktów spadły względnie o 4,4 proc.

Badacze wykorzystali dane UN Comtrade dotyczące importu do 69 gospodarek. Porównali zmiany cen chińskich produktów objętych amerykańskimi cłami z cenami towarów, na które nie nałożono nowych taryf. Uwzględnili przy tym różnice między produktami, dostawcami, odbiorcami oraz zmiany zachodzące w kolejnych latach.

Wyniki wskazują, że do 2021 r. ceny jednostkowe produktów objętych cłami spadły względnie o 4,4 proc. w porównaniu z produktami nieobjętymi taryfami. Ujemną zależność stwierdzono już w 2018 r., a w następnych latach utrzymywała się ona na poziomie istotnym statystycznie.

Spadek o 4,4 proc. nie oznacza, że o tyle potaniał cały chiński import ani że o taką wartość obniżyła się inflacja. Badanie dotyczy względnych zmian cen jednostkowych określonych grup towarów. Nie mierzy cen płaconych przez konsumentów w sklepach ani wpływu ceł na ogólny poziom cen w poszczególnych gospodarkach.

Obniżkom cen towarzyszył wzrost ilości sprowadzanych towarów. W 2019 r. import chińskich produktów objętych amerykańskimi taryfami był pod względem ilościowym o około 8 proc. wyższy względem produktów nieobjętych cłami, po uwzględnieniu pozostałych czynników. Wskazuje to, że na rynki trzecie trafiła dodatkowa podaż z Chin.

Autorzy zastrzegają jednak, że w przypadku wielkości importu pewne różnice w trendach występowały jeszcze przed wprowadzeniem ceł. Wyniki dotyczące ilości towarów wymagają zatem ostrożniejszej interpretacji niż oszacowania zmian cen, dla których nie stwierdzono istotnych wcześniejszych rozbieżności.

ASEAN odnotował największe spadki cen. W UE efekt wygasł

Najsilniejsze obniżki cen chińskiego importu wystąpiły w Azji Południowo-Wschodniej. W państwach ASEAN względny spadek cen jednostkowych produktów objętych amerykańskimi cłami wynosił około 12 proc. w 2020 i 2021 r. Był niemal trzykrotnie większy niż średni efekt oszacowany dla całej badanej próby.

Znacznie słabsze zmiany odnotowano w gospodarkach rozwiniętych. Do 2021 r. względny spadek cen wyniósł w tej grupie 2,2 proc., wobec 4,8 proc. na rynkach wschodzących. Państwa ASEAN należą do drugiej z tych grup, a ich wyniki w znacznym stopniu wpływają na oszacowanie dla gospodarek wschodzących.

W Unii Europejskiej wpływ amerykańskich ceł na ceny chińskiego importu był krótszy. W 2019 i 2020 r. badacze stwierdzili statystycznie istotne względne obniżki cen, wynoszące odpowiednio około 4 i 5 proc. W 2021 r. oszacowana różnica zmniejszyła się i przestała być statystycznie istotna.

Oznacza to, że na podstawie danych za 2021 r. nie można potwierdzić dalszego utrzymywania się spadku cen w unijnym imporcie. W ASEAN zależność pozostała wyraźna do końca badanego okresu. Różnice te wskazują, że chińscy eksporterzy nie reagowali na amerykańskie cła jednakowo na wszystkich rynkach.

Niższe ceny importu mogą zmniejszać koszty przedsiębiorstw kupujących chińskie komponenty, maszyny lub gotowe wyroby. Dla krajowych producentów konkurujących z chińskimi dostawcami oznaczają natomiast silniejszą presję cenową. Badanie nie pozwala ustalić, która z tych grup odniosła większe korzyści ani jaki był ostateczny wpływ zmian na dobrobyt gospodarczy poszczególnych krajów.

Chińscy producenci mocniej obniżali ceny tam, gdzie mogli zwiększyć sprzedaż

Badacze sprawdzili, dlaczego obniżki cen były większe na jednych rynkach niż na innych. Jednym z czynników okazało się wcześniejsze uzależnienie sprzedaży danego produktu od Stanów Zjednoczonych. Im większa część chińskiego eksportu trafiała przed wprowadzeniem ceł do USA, tym silniejsze były późniejsze względne spadki cen tego produktu na rynkach trzecich.

Wyniki wskazują, że producenci szczególnie narażeni na utratę amerykańskich zamówień mieli większą motywację do poszukiwania innych odbiorców. Obniżenie ceny mogło ułatwiać sprzedaż dodatkowych ilości towarów bez konieczności ograniczania produkcji w podobnej skali.

Znaczenie miała również struktura konkurencji. Na rynkach, na których przed wprowadzeniem ceł import danego produktu pochodził od niewielkiej liczby dostawców, chińscy eksporterzy mocniej obniżali ceny. W grupie rynków o wysokiej koncentracji źródeł dostaw względny spadek sięgnął w 2021 r. około 8 proc.

Autorzy wskazują, że ograniczona konkurencja mogła wcześniej pozwalać dostawcom na uzyskiwanie wyższych marż. Po wprowadzeniu amerykańskich ceł chińskie firmy miały więc większą możliwość ich obniżania. Silniejsze spadki cen występowały też na rynkach, na których importerzy mogli łatwiej zastępować towary pochodzące z jednego kraju produktami innych dostawców.

Relacje gospodarcze i polityczne z Chinami wpływały na skalę obniżek

Ważnym czynnikiem okazała się również bliskość geopolityczna poszczególnych państw z Chinami. Badacze określili ją na podstawie podobieństwa głosowań w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ w okresie poprzedzającym wprowadzenie ceł.

Kraje bliższe Chinom pod względem tego wskaźnika notowały większe względne obniżki cen importowanych chińskich produktów. Zależność występowała wśród gospodarek rozwiniętych i wschodzących. Nie można jej zatem wyjaśnić wyłącznie różnicami w poziomie dochodów.

Autorzy porównali następnie znaczenie poszczególnych czynników w jednym modelu statystycznym. Największą rolę w wyjaśnianiu różnic między rynkami odgrywały koncentracja dostawców oraz odległość geopolityczna od Chin. W przypadku tej drugiej zależności znaczenie miała także jej wysoka istotność statystyczna.

Badanie nie dowodzi, że bliskość polityczna sama w sobie skłaniała chińskie firmy do obniżania cen. Wyniki są jednak zgodne z możliwością, że eksporterzy chętniej kierowali dodatkowe dostawy na rynki, na których relacje z Chinami sprzyjały utrzymaniu długoterminowej sprzedaży.

Dlaczego chińskie towary nie potaniały podobnie w USA?

Wyniki dotyczące rynków trzecich różnią się od ustaleń wcześniejszych badań amerykańskiego importu. Analizy ceł z lat 2018–2019 wskazywały, że chińscy eksporterzy nie obniżyli cen sprzedaży do Stanów Zjednoczonych w skali odpowiadającej podwyżkom taryf. Znaczna część dodatkowych kosztów obciążyła więc amerykańskich importerów.

Na rynkach trzecich sytuacja była inna. Chińscy producenci musieli znaleźć odbiorców dla części towarów, których sprzedaż do USA stała się mniej opłacalna. Konkurując o zamówienia w innych krajach, mogli ograniczać marże, aby zwiększyć ilość sprzedawanych produktów.

Obserwowane jednocześnie względne obniżki cen i wzrost importowanych ilości są zgodne z mechanizmem zwiększenia chińskiej podaży na tych rynkach. Nie oznacza to jednak, że każdy eksporter zmniejszał ceny. Wyniki przedstawiają przeciętne zależności dla szerokiej grupy produktów i kierunków handlu.

Badanie obejmuje ponad 5 tys. kategorii towarów

Analiza opiera się na danych UN Comtrade z lat 2017–2021, obejmujących ponad 5 tys. kategorii produktów według sześciocyfrowej klasyfikacji HS. Autorzy wykorzystali metodę różnicy w różnicach, pozwalającą porównać zmiany cen towarów objętych cłami ze zmianami w grupie kontrolnej, z uwzględnieniem innych czynników wpływających na handel.

Podstawową miarą ceny była wartość importu podzielona przez ilość sprowadzonego towaru. Tak obliczona cena jednostkowa może zmieniać się również wtedy, gdy w obrębie tej samej kategorii rośnie udział droższych lub tańszych odmian produktu. Nie jest więc dokładnym odpowiednikiem ceny konkretnego wyrobu w pojedynczej transakcji.

Dodatkowym problemem były różnice w jednostkach stosowanych w statystykach handlowych. Poszczególne kraje podają ilości importowanych produktów między innymi w kilogramach i sztukach, a sposób raportowania może zmieniać się z roku na rok. Autorzy opracowali procedurę ujednolicania danych, aby ograniczyć błędy wynikające z takich zmian.

Sprawdzili również wyniki na dłuższym szeregu z lat 2015–2021, obejmującym produkty, których klasyfikacja pozostała niezmieniona. W odniesieniu do cen nie stwierdzili istotnych statystycznie różnic trendów poprzedzających amerykańskie cła. Dodatkowa analiza szczegółowych danych Eurostatu, wykorzystująca ośmiocyfrową klasyfikację produktów, potwierdziła przejściowy charakter obniżek cen w Unii Europejskiej.

Ustalenia dotyczą ceł z lat 2018–2019. Nie obejmują skutków nowych taryf wprowadzanych przez Stany Zjednoczone w latach 2025–2026. Autorzy zwracają uwagę, że nowsze bariery handlowe obejmują znacznie więcej państw, przez co mechanizm przekierowania eksportu może działać inaczej niż w okresie objętym badaniem.

Źródła

Sofie Grouws, Giulia Lo Forte, Sharon Jeon, Justin Pierce, „Trade Deflection: The Spillover Effects of U.S. Tariffs on Import Prices in Bystander Countries”, Federal Reserve Board, International Finance Discussion Papers nr 1449, listopad 2026 r.

DOI: 10.17016/IFDP.2026.1449.

Dane źródłowe wykorzystane w badaniu: UN Comtrade, U.S. International Trade Commission, Eurostat oraz IMF Direction of Trade Statistics.

Autor/Źródło:

Disclaimer: Informacje zawarte w niniejszej publikacji służą wyłącznie do celów informacyjnych. Nie stanowią one porady finansowej lub jakiejkolwiek innej porady, mają charakter ogólny i nie są skierowane do konkretnego adresata. Przed skorzystaniem z informacji w jakichkolwiek celach należy zasięgnąć niezależnej porady. AI może wspierać pracę redakcji. Zasady wykorzystania AI.

Wybrane kategorie