Unia Europejska i Wielka Brytania uzgodniły powiązanie systemów handlu uprawnieniami do emisji CO₂. Od 1 stycznia 2028 r. uprawnienia z EU ETS i UK ETS mają być wzajemnie uznawane, a eksport brytyjskich towarów o wartości około 6,5 mld funtów ma zostać objęty zwolnieniem z unijnego CBAM. Uruchomienie nowych zasad wymaga jeszcze zmian prawnych i technicznych.
Porozumienie ogłoszone 20 listopada 2026 r. ma ograniczyć bariery w handlu między Wielką Brytanią a Unią Europejską. Dla eksporterów najważniejsze jest planowane wyłączenie z obowiązków CBAM, a dla przedsiębiorstw przemysłowych — dostęp do większego rynku uprawnień do emisji. Negocjacje zostały zakończone, lecz samo powiązanie systemów jeszcze nie działa.
EU ETS i UK ETS pozostaną odrębnymi systemami
Po wdrożeniu porozumienia uprawnienia wydane w brytyjskim UK ETS będzie można wykorzystywać do rozliczania obowiązków w EU ETS. Ta sama zasada ma działać w przeciwnym kierunku. Oba systemy pozostaną prawnie odrębne, a brytyjski organ zarządzający UK ETS zachowa uprawnienia dotyczące funkcjonowania krajowego rynku.
Wielka Brytania uruchomiła własny system handlu emisjami w 2021 r., po wystąpieniu z UE. EU ETS i UK ETS wyznaczają limity emisji dla objętych nimi sektorów i pozwalają uczestnikom kupować oraz sprzedawać uprawnienia. Ich cena wpływa na koszty działalności elektrowni i przedsiębiorstw energochłonnych.
Połączenie rynków ma zwiększyć płynność obrotu i ułatwić firmom zakupy uprawnień. Nie gwarantuje jednak niższej ceny emisji: ta nadal będzie zależeć od liczby dostępnych uprawnień i zapotrzebowania uczestników rynku.
Eksport za 6,5 mld funtów ma uniknąć CBAM
Brytyjski rząd szacuje, że towary eksportowane do UE i objęte obecnie zakresem unijnego CBAM mają wartość około 6,5 mld funtów. To wartość handlu, który ma skorzystać ze zwolnienia, a nie oszczędności przedsiębiorstw ani kwota opłat, których nie trzeba będzie zapłacić.
CBAM ma ograniczać różnice w kosztach emisji między producentami w UE i dostawcami z państw trzecich. Obejmuje m.in. określone wyroby stalowe i aluminiowe, cement, nawozy, energię elektryczną i wodór. Importerzy podlegający mechanizmowi mają obowiązki dotyczące ustalania emisji związanych z produkcją towarów oraz rozliczania certyfikatów, z uwzględnieniem odpowiednich zasad dotyczących ceny emisji zapłaconej w kraju pochodzenia.
Wzajemne zwolnienia z CBAM mają usunąć część formalności i dodatkowych kosztów związanych z handlem między UE a Wielką Brytanią. Ich zastosowanie będzie jednak wymagało odpowiednich przepisów po obu stronach. Wspólne oświadczenie unijno-brytyjskie wyraźnie uzależnia zwolnienia od obowiązujących procedur prawnych.
Nowe zasady dla przemysłu, lotnictwa i żeglugi
Porozumienie obejmuje także ujednolicenie części zasad dla przedsiębiorstw działających równocześnie na rynku brytyjskim i unijnym. Brytyjskie władze wskazują, że szczególne ułatwienia mają dotyczyć producentów przemysłowych, linii lotniczych i armatorów. W lotnictwie ma zniknąć konieczność równoległego rozliczania tej samej działalności w dwóch osobnych systemach.
Wielka Brytania zachowa możliwość ustalania limitu uprawnień w zgodzie z własnymi budżetami emisyjnymi. Uzgodnienie przewiduje też brytyjskie rozwiązania przejściowe dotyczące bezpłatnych uprawnień, wsparcie zrównoważonych paliw lotniczych oraz możliwość rozwijania własnych zasad uwzględniania usuwania gazów cieplarnianych.
Osobną częścią porozumienia jest ograniczenie barier w transgranicznym transporcie i geologicznym składowaniu CO₂. Ma ono ułatwić przedsiębiorstwom z obu rynków korzystanie z infrastruktury do wychwytywania i składowania dwutlenku węgla. Według szacunków organizacji Carbon Capture and Storage Association, przytoczonych przez rząd Wielkiej Brytanii, europejski rynek takich usług mógłby przynosić brytyjskim firmom ponad 4 mld funtów przychodów eksportowych rocznie i przyciągnąć 7 mld funtów prywatnych inwestycji. To prognoza potencjału, nie wartość zawartych kontraktów.
Do 3,8 mld funtów rocznie w 2040 r. — prognoza korzyści
Brytyjskie Ministerstwo Finansów ocenia, że połączenie systemów może zwiększać wartość brytyjskiej gospodarki o maksymalnie 3,8 mld funtów rocznie w 2040 r. Nie jest to już osiągnięty wzrost PKB ani bezpośrednia oszczędność eksporterów. Prognoza dotyczy przyszłego wpływu porozumienia, którego skala będzie zależeć od przyjętych przepisów i sytuacji gospodarczej.
Dla przedsiębiorstw bardziej bezpośrednim skutkiem mają być mniejsze koszty administracyjne związane z CBAM i obsługą obowiązków w dwóch systemach, a także większy wybór kontrahentów na rynku uprawnień. Brytyjski rząd wskazuje ponadto na większą przewidywalność cen jako czynnik mogący ułatwiać planowanie inwestycji w ograniczanie emisji.
Uruchomienie 1 stycznia 2028 r., pierwsze rozliczenie we wrześniu
W 2027 r. UE i Wielka Brytania planują przyjęcie niezbędnych regulacji oraz dostosowanie rejestrów uprawnień. Powiązanie systemów ma zacząć działać 1 stycznia 2028 r. Od tego dnia uprawnienia z obu rynków mają być wzajemnie akceptowane.
Pierwszym terminem rozliczeniowym, w którym będzie można przedstawić uprawnienia pochodzące z drugiego systemu, ma być 30 września 2028 r. — w odniesieniu do obowiązków za rok 2027. Taką datę podaje brytyjski Cabinet Office, mimo że formalne uruchomienie połączenia zaplanowano na początek 2028 r.
W dniu ogłoszenia porozumienia, 20 listopada 2026 r., pełny tekst prawny umowy nie był jeszcze opublikowany. Rząd brytyjski zapowiedział udostępnienie dokumentu i szczegółowych wyjaśnień dotyczących zasad funkcjonowania powiązanych systemów.
Źródła
Cabinet Office, „UK-EU Summit 2026 Explainer ETS Linking”, 20 listopada 2026 r.
Rada Unii Europejskiej, „Joint Statement of the European Union and the United Kingdom”, dokument ST 16174/26, 20 listopada 2026 r., pkt 49–50.



