Kursy walut
Ładowanie kursów…
◆Kalendarz podatkowy

Firmy hamują inwestycje. Przemysł i budownictwo tracą optymizm, handel zaczyna odbijać

-Reklama-Biuro Tłumaczeń OnlineBiuro Tłumaczeń Online

Polskie przedsiębiorstwa coraz ostrożniej oceniają sytuację gospodarczą. W listopadzie pogorszyły się nastroje w przemyśle, budownictwie, transporcie oraz sektorze finansowym. Jednocześnie handel detaliczny i hurtowy powróciły do dodatnich wartości wskaźnika koniunktury. Z najnowszego badania GUS wynika również, że w części branż blisko 30 proc. firm przewiduje ograniczenie inwestycji w 2026 r., a największą przeszkodą pozostają koszty realizacji projektów.

Opublikowane 20 listopada dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują gospodarkę, w której poprawa nastrojów nie obejmuje wszystkich sektorów. Największy pesymizm utrzymuje się w przetwórstwie przemysłowym, gdzie wskaźnik ogólnego klimatu koniunktury obniżył się z minus 6,6 do minus 8,3. W budownictwie spadł z minus 4,2 do minus 6,2.

Inaczej wygląda sytuacja w handlu. Wskaźnik koniunktury w detalu wzrósł z minus 0,3 do plus 0,6, natomiast w hurcie z minus 0,3 do plus 0,1. Są to wprawdzie niewielkie zmiany, ale oba sektory zakończyły listopadowe badanie z przewagą pozytywnych ocen nad negatywnymi.

Najbardziej interesujące w danych GUS jest jednak zestawienie bieżącej kondycji przedsiębiorstw z ich oczekiwaniami i planami inwestycyjnymi. W kilku branżach ocena aktualnej sytuacji pozostaje wyraźnie lepsza niż prognoza na najbliższe trzy miesiące. Jednocześnie znaczna część przedsiębiorstw zamierza utrzymać inwestycje na poziomie ubiegłego roku, a nie zwiększać wydatki na rozwój.

Przemysł pozostaje najsłabszym ogniwem koniunktury

Listopadowy wynik przetwórstwa przemysłowego, minus 8,3, jest nie tylko najniższy spośród ośmiu analizowanych sektorów. Pozostaje również daleko poniżej średniej długookresowej, wynoszącej plus 0,3. Wskaźnik jest także nieco niższy niż w listopadzie 2025 r., kiedy wynosił minus 7,9.

Pogorszenie dotyczy przede wszystkim oczekiwań przedsiębiorstw. Składowa prognostyczna obniżyła się z minus 4,7 w październiku do minus 7,9 w listopadzie. Ocena bieżącej sytuacji zmieniła się znacznie mniej, z minus 8,4 do minus 8,6. Oznacza to, że przemysł nie tylko negatywnie ocenia aktualne warunki prowadzenia działalności, ale również coraz ostrożniej patrzy na najbliższe miesiące.

W budownictwie wskaźnik spadł o 2 punkty, do minus 6,2. Jednak po uwzględnieniu sezonowości pozostał na poziomie minus 2,5, takim samym jak w październiku. To ważne rozróżnienie: pogorszenie niewyrównanego wskaźnika nie oznacza w tym przypadku równie wyraźnego osłabienia koniunktury po wyeliminowaniu typowych wahań sezonowych.

Niepokojące są natomiast oczekiwania firm budowlanych. Ich wskaźnik prognostyczny obniżył się z minus 6,3 do minus 10,8. Jednocześnie ocena bieżącej sytuacji nieznacznie się poprawiła, z minus 2,1 do minus 1,6. Branża relatywnie lepiej postrzega zatem aktualne warunki niż perspektywy kolejnych miesięcy.

W ujęciu rocznym budownictwo nadal wypada korzystniej niż przed rokiem, kiedy ogólny wskaźnik wynosił minus 8,9. Nie zmienia to faktu, że listopadowe dane pokazują wyraźne pogorszenie krótkoterminowych oczekiwań.

Finanse wciąż optymistyczne, ale nastroje słabną

Najwyższy wskaźnik koniunktury utrzymuje się w finansach i ubezpieczeniach. W listopadzie wyniósł plus 26,7, wobec plus 29,4 miesiąc wcześniej. Pomimo spadku sektor pozostaje powyżej swojej średniej długookresowej, wynoszącej plus 25,5.

Różnica między oceną obecnej sytuacji a oczekiwaniami jest jednak duża. Składowa diagnostyczna wynosi plus 47,8, podczas gdy prognostyczna zaledwie plus 5,5. Przed miesiącem wskaźnik oczekiwań osiągał plus 8,9.

Odczyt wskazuje na utrzymującą się dobrą ocenę obecnej kondycji sektora, przy znacznie słabszych przewidywaniach na najbliższy kwartał. Nie przesądza natomiast o przyszłych wynikach finansowych banków czy ubezpieczycieli, ponieważ badanie dotyczy opinii przedsiębiorstw, a nie ich zrealizowanych przychodów lub zysków.

W informacji i komunikacji wskaźnik utrzymał się na poziomie plus 9,8. W porównaniu z finansami ocena sytuacji jest znacznie mniej korzystna. Co więcej, pozostaje wyraźnie poniżej średniej długookresowej, wynoszącej plus 17,1.

Tym samym oba sektory usługowe, które odnotowują najwyższe dodatnie wartości wskaźników, znajdują się w odmiennej sytuacji względem swojej wieloletniej historii. Finanse nadal przekraczają przeciętny poziom, natomiast informacja i komunikacja pozostaje od niego daleko.

Handel odzyskuje równowagę, transport traci optymizm

W handlu detalicznym listopadowy wskaźnik wzrósł do plus 0,6. Poprawiły się zarówno oceny bieżące, jak i prognozy. Składowa diagnostyczna zwiększyła się z plus 0,2 do plus 1,6, natomiast prognostyczna z minus 0,8 do minus 0,5.

W hurcie zmiana była mniejsza. Ogólny wskaźnik wzrósł do plus 0,1, pozostając blisko poziomu neutralnego. Oceny bieżącej sytuacji są dodatnie, ale oczekiwania przedsiębiorstw nadal pozostają ujemne.

Słabsze nastroje odnotowano w transporcie i gospodarce magazynowej. Wskaźnik obniżył się z plus 0,7 do minus 0,4, a ocena bieżącej sytuacji spadła z plus 7,4 do plus 5,5. Prognozy pozostały ujemne, na poziomie minus 6,2.

Niewielką poprawę odnotowały hotele i gastronomia, gdzie wskaźnik wzrósł z minus 0,2 do plus 1,6. W tym sektorze szczególnie duża pozostaje rozbieżność między bieżącymi ocenami, wynoszącymi plus 22,1, a prognozami na kolejne trzy miesiące, na poziomie minus 19,0. Częściowo może to odzwierciedlać sezonowy charakter działalności.

Inwestycje: w budownictwie prawie 30 proc. firm przewiduje cięcia

Dodatkowe badanie GUS dotyczące inwestycji pokazuje, jak przedsiębiorcy zamierzają gospodarować środkami w 2026 r. w porównaniu z 2025 r. Najbardziej zachowawcze plany widoczne są w budownictwie oraz części handlu i usług.

W budownictwie 29,4 proc. przedsiębiorstw przewiduje spadek inwestycji, a zaledwie 13 proc. ich wzrost. Kolejne 57,6 proc. zakłada utrzymanie dotychczasowego poziomu wydatków.

W przetwórstwie przemysłowym ograniczenie inwestycji deklaruje 29,1 proc. badanych, natomiast ich zwiększenie przewiduje 24,6 proc. To najwyższy udział firm planujących wzrost inwestycji spośród sześciu sektorów objętych dodatkowymi pytaniami GUS.

W handlu detalicznym zaledwie 11,2 proc. firm oczekuje zwiększenia inwestycji, a 24,9 proc. przewiduje ich spadek. W transporcie i gospodarce magazynowej odpowiednie udziały wynoszą 17,6 i 22,2 proc.

Najmniejszą skłonność do zwiększania wydatków inwestycyjnych wykazują przedsiębiorstwa z branży zakwaterowania i gastronomii. Tylko 6,9 proc. respondentów spodziewa się wzrostu inwestycji, a 72,8 proc. zamierza utrzymać je na poziomie poprzedniego roku.

Są to odsetki firm deklarujących określony kierunek zmian, a nie prognozy wartości inwestycji w całej gospodarce. Przedsiębiorstwo zapowiadające duży wzrost nakładów ma w takim zestawieniu tę samą kategorię odpowiedzi co firma planująca niewielkie zwiększenie wydatków. Z tego powodu na podstawie samego rozkładu deklaracji nie można obliczyć oczekiwanej dynamiki inwestycji.

Wysokie koszty największą barierą dla rozwoju firm

Wśród ograniczeń inwestycyjnych dominują wysokie koszty realizacji przedsięwzięć. Wskazuje na nie 51,3 proc. przedsiębiorstw przemysłowych i 50,7 proc. firm handlu detalicznego. W budownictwie odsetek wynosi 43,4 proc., a w transporcie 40,6 proc.

Drugim istotnym problemem jest niepewna sytuacja makroekonomiczna. Za barierę uznaje ją 34,5 proc. firm przemysłowych, 31,9 proc. przedsiębiorstw handlu hurtowego i 28,2 proc. podmiotów transportowych.

Znaczenie mają również regulacje prawne. Niejasne, niespójne i niestabilne przepisy ograniczają inwestycje według 26,5 proc. przedsiębiorstw z branży zakwaterowania i gastronomii oraz 26 proc. firm handlu hurtowego.

Warto zwrócić uwagę na różnice między sektorami. W zakwaterowaniu i gastronomii niedostateczny popyt na usługi wskazuje 32,8 proc. respondentów, znacznie więcej niż w transporcie, gdzie odsetek wynosi 13,2 proc.

Z kolei problemy z zatrudnieniem pracowników są częściej wymieniane przez przedsiębiorstwa budowlane (16,6 proc.) oraz transportowe (15,5 proc.) niż przez firmy przemysłowe (6,5 proc.).

Ograniczenia inwestycji nie wynikają zatem wyłącznie z jednego czynnika. Koszty stanowią najczęściej wskazywaną przeszkodę we wszystkich sześciu badanych branżach, ale istotną rolę odgrywają również oczekiwania dotyczące popytu, stabilność otoczenia gospodarczego i dostępność pracowników.

Przemysł inwestuje w maszyny, ale badania i rozwój pozostają w tyle

Dane GUS pokazują także kierunki przeznaczania środków inwestycyjnych. W przetwórstwie przemysłowym zdecydowanie dominują maszyny, urządzenia techniczne i narzędzia. Wskazuje na nie 76,8 proc. respondentów.

W budownictwie odsetek ten wynosi 39,7 proc., a w handlu detalicznym 24,4 proc. Transport i gospodarka magazynowa koncentrują się natomiast na zakupie środków transportu, które wskazuje 42,8 proc. firm.

Znacznie mniejsza jest skala deklarowanego zainteresowania badaniami i rozwojem. Inwestycje B+R wskazuje 15,2 proc. przedsiębiorstw przemysłowych, 4 proc. firm handlu hurtowego, 2,2 proc. budowlanych oraz zaledwie 1,3 proc. podmiotów handlu detalicznego.

Nie oznacza to, że pozostałe przedsiębiorstwa nie prowadzą działalności innowacyjnej. Badanie pokazuje jednak, że w deklarowanych kierunkach inwestowania zakup wyposażenia i infrastruktury występuje zdecydowanie częściej niż bezpośrednie wskazanie nakładów na badania i rozwój.

Istotny jest także odsetek firm bez planów inwestycyjnych. W handlu hurtowym wynosi on 42 proc., w budownictwie 40,4 proc., a w zakwaterowaniu i gastronomii 39,9 proc. W przemyśle to 12,5 proc.

Przedsiębiorcy nie spodziewają się szybkiej poprawy warunków inwestowania

W dodatkowym pytaniu GUS przedsiębiorstwa oceniły również wpływ bieżącej sytuacji firmy i otoczenia rynkowego na skłonność do inwestowania.

We wszystkich sześciu sektorach dominują odpowiedzi neutralne, których udział wynosi od 66,1 do 71,5 proc. Jednocześnie negatywny wpływ sytuacji gospodarczej wskazuje od 24,8 proc. firm budowlanych do 29,5 proc. przedsiębiorstw z branży zakwaterowania i gastronomii.

Pozytywną ocenę przedstawia znacznie mniejsza grupa respondentów. W przemyśle jest to 6 proc. firm, w budownictwie 4,2 proc., a w zakwaterowaniu i gastronomii zaledwie 1 proc.

Listopadowe wyniki wskazują więc przede wszystkim na utrzymywanie ostrożnej polityki inwestycyjnej. Dla wielu przedsiębiorstw najważniejsze pozostaje zachowanie dotychczasowego poziomu nakładów, przy ograniczonej gotowości do uruchamiania nowych projektów. W przemyśle ostrożności tej towarzyszy pogorszenie prognoz gospodarczych, natomiast w budownictwie i handlu istotnym ograniczeniem pozostaje wysoki udział firm przewidujących spadek inwestycji.

Źródło: Główny Urząd Statystyczny, „Koniunktura gospodarcza – listopad 2026 r.”, informacja sygnalna z 20 listopada 2026 r. Opracowanie własne na podstawie danych z publikacji GUS pt. „Koniunktura gospodarcza”. Wyniki dodatkowych pytań opierają się na dobrowolnych odpowiedziach respondentów, agregowanych metodą ważenia.

Autor/Źródło:

Disclaimer: Informacje zawarte w niniejszej publikacji służą wyłącznie do celów informacyjnych. Nie stanowią one porady finansowej lub jakiejkolwiek innej porady, mają charakter ogólny i nie są skierowane do konkretnego adresata. Przed skorzystaniem z informacji w jakichkolwiek celach należy zasięgnąć niezależnej porady. AI może wspierać pracę redakcji. Zasady wykorzystania AI.

Wybrane kategorie