Zatrudnienie spada, ofert pracy jest coraz mniej, a przedsiębiorstwa nadal mają tysiące nieobsadzonych stanowisk. W pierwszych dziewięciu miesiącach 2026 r. przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw zmniejszyło się o 1 proc. rok do roku, a do urzędów pracy zgłoszono o 41,1 proc. mniej ofert niż przed rokiem – wynika z danych GUS. Jednocześnie na koniec II kwartału w polskiej gospodarce pozostawało 98,7 tys. wolnych miejsc pracy, o 3,1 proc. więcej niż rok wcześniej. Ponad jedna czwarta wakatów dotyczyła specjalistów. Zdaniem ekspertów Centrum Analitycznego Gremi Personal słabsza koniunktura nie usuwa jednego z głównych problemów rynku pracy: niedopasowania kwalifikacji i dostępności kandydatów do potrzeb przedsiębiorstw.
Mniej zatrudnionych, ale wciąż niemal 100 tys. wolnych stanowisk
Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują wyraźne osłabienie popytu na pracę. Od stycznia do września 2026 r. przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw wyniosło 6,377 mln etatów, o 1 proc. mniej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. Statystyka obejmuje podmioty zatrudniające co najmniej 10 osób, prowadzące działalność w określonych sektorach gospodarki.
Przedsiębiorstwa ograniczają również poszukiwanie nowych pracowników za pośrednictwem urzędów pracy. W pierwszych dziewięciu miesiącach roku zgłoszono do nich 325,8 tys. ofert zatrudnienia, o 41,1 proc. mniej niż rok wcześniej. Wskaźnik ten nie obejmuje jednak wszystkich rekrutacji prowadzonych przez firmy.
Jednocześnie z odrębnego badania GUS „Popyt na pracę” wynika, że na koniec II kwartału 2026 r. w gospodarce pozostawało 98,7 tys. wolnych miejsc pracy. Było ich o 3,1 proc. więcej niż rok wcześniej, choć w porównaniu z końcem poprzedniego kwartału liczba wakatów zmniejszyła się o 1,5 proc.
Dane te nie świadczą o powszechnym wzroście zapotrzebowania na pracowników. Pokazują jednak, że ograniczanie zatrudnienia nie eliminuje problemu nieobsadzonych stanowisk.
– Słabszy rynek pracy nie oznacza, że każda rekrutacja staje się łatwiejsza. Przedsiębiorstwo może ograniczać zatrudnienie na części stanowisk, a jednocześnie potrzebować pracowników z konkretnymi kwalifikacjami. Jeżeli dostępni kandydaci nie mają odpowiedniego doświadczenia lub uprawnień, wakat może pozostawać nieobsadzony mimo większej konkurencji o pracę – wyjaśnia Evgenij Kirichenko, CEO Gremi Personal i założyciel Centrum Analitycznego Gremi Personal.
Co czwarty wakat dla specjalisty. Kogo potrzebują pracodawcy?
Struktura wolnych miejsc pracy pokazuje, jak duże znaczenie mają kwalifikacje zawodowe. Według GUS na koniec II kwartału 2026 r. stanowiska przeznaczone dla specjalistów stanowiły 27 proc. wszystkich wakatów. Kolejne 20,8 proc. dotyczyło robotników przemysłowych i rzemieślników, a 17,6 proc. operatorów i monterów maszyn oraz urządzeń. Łącznie te trzy grupy odpowiadały za 65,4 proc. wolnych miejsc pracy. Nie oznacza to, że każde z tych stanowisk było trudne do obsadzenia, ale pokazuje, jak istotne dla rynku pozostaje zapotrzebowanie na konkretne umiejętności zawodowe.
Tymczasem na koniec września 2026 r., osoby bez kwalifikacji zawodowych stanowiły 33,8 proc. wszystkich zarejestrowanych bezrobotnych. W porównaniu z poprzednim rokiem ich udział wzrósł o 0,8 pkt proc. Problem nie sprowadza się jednak wyłącznie do braku formalnych kwalifikacji. Nawet osoba z wieloletnim doświadczeniem zawodowym może nie spełniać wymagań przedsiębiorstwa, jeżeli wcześniej pracowała przy innych technologiach, procesach produkcyjnych lub urządzeniach.
W przypadku stanowisk technicznych istotne są często konkretne uprawnienia, znajomość dokumentacji, procedur jakościowych oraz doświadczenie w obsłudze określonych maszyn. Sam fakt wcześniejszego zatrudnienia w przemyśle nie oznacza więc, że kandydat może od razu podjąć pracę w dowolnym zakładzie.
Bezrobocie rośnie w jednym regionie, a zakład szuka pracowników w innym
Kolejną barierą jest niedopasowanie geograficzne. Nawet jeśli na rynku pojawia się więcej osób poszukujących zatrudnienia, nie oznacza to, że są one dostępne tam, gdzie przedsiębiorstwa prowadzą rekrutacje.
Dla zakładów produkcyjnych, centrów logistycznych i magazynów znaczenie ma nie tylko doświadczenie kandydatów, ale również odległość od miejsca zamieszkania, dostępność transportu i możliwość pracy zmianowej. Osoba posiadająca wymagane kwalifikacje może zrezygnować z oferty, jeżeli codzienny dojazd jest zbyt kosztowny lub czasochłonny. Z kolei przeprowadzka do innego regionu nie zawsze jest uzasadniona finansowo.
– Dane o zatrudnieniu czy bezrobociu w skali kraju nie pokazują wszystkich problemów, z którymi mierzą się pracodawcy. Firma potrzebująca pracowników do zakładu położonego poza dużym miastem może mieć trudności z rekrutacją nawet wtedy, gdy w innych regionach rośnie liczba osób poszukujących pracy. Dlatego tak ważne jest uwzględnienie lokalnego rynku, możliwości dojazdu i warunków zatrudnienia. Bez tego trudno ocenić, ilu kandydatów rzeczywiście może podjąć pracę – wskazuje Evgenij Kirichenko.
Zatrudnić gotowego specjalistę czy przeszkolić nowego pracownika?
Przedsiębiorstwa, które nie znajdują kandydatów spełniających wszystkie wymagania, muszą zdecydować, czy kontynuować poszukiwania, czy zatrudnić osobę wymagającą dodatkowego przygotowania.
Oba rozwiązania wiążą się z kosztami. Długotrwały wakat może utrudniać organizację pracy, zwiększać obciążenie obecnego zespołu i ograniczać możliwości realizacji zamówień. Z kolei wdrożenie nowego pracownika wymaga czasu, szkoleń oraz zaangażowania bardziej doświadczonych osób. Nie każdą lukę kompetencyjną można również szybko uzupełnić. Przeszkolenie do obsługi konkretnego urządzenia to inne wyzwanie niż zdobycie specjalistycznych uprawnień czy doświadczenia potrzebnego do samodzielnego wykonywania złożonych zadań.
Kluczowe jest precyzyjne określanie wymagań stanowiska. Pracodawca powinien wiedzieć, które umiejętności są niezbędne już w momencie zatrudnienia, a które kandydat może zdobyć podczas wdrożenia. Takie podejście pozwala poszerzyć rekrutację o osoby z pokrewnych branż bez obniżania wymagań dotyczących bezpieczeństwa i jakości pracy.
Stabilizacja zatrudnienia nie zakończy problemów rekrutacyjnych
W najbliższych miesiącach sytuacja przedsiębiorstw może pozostawać zróżnicowana. Część firm będzie nadal ograniczać koszty zatrudnienia, inne będą potrzebować pracowników do realizacji nowych zamówień, obsługi specjalistycznych urządzeń czy utrzymania ciągłości produkcji. Końcówka bieżącego roku może przynieść dalszą stabilizację ogólnego zatrudnienia, jednak bez wyraźnego zwiększania liczby etatów w całej gospodarce. Nie oznacza to automatycznie poprawy dostępności pracowników o poszukiwanych kwalifikacjach.
– W naszej ocenie najbliższe miesiące przyniosą raczej stabilizację zatrudnienia niż szeroki wzrost liczby etatów. Nie oznacza to jednak końca trudności rekrutacyjnych. Firmy nadal będą potrzebować pracowników z konkretnymi umiejętnościami, a znalezienie odpowiednich kandydatów pozostanie wyzwaniem w części branż i regionów. Coraz większe znaczenie będzie miało więc wykorzystanie doświadczenia osób z innych sektorów oraz inwestowanie w ich przygotowanie zawodowe. Sam wzrost liczby osób poszukujących pracy nie wystarczy, aby rozwiązać problem niedoboru specjalistów – podsumowuje CEO Gremi Personal.



