Od momentu zaprzysiężenia Donalda Trumpa na urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych rynek kryptowalut doświadczył znaczących wahań. Cena Bitcoina spadła o ponad 20% – z blisko 110 000 USD do 87 000 USD. Gwałtowna korekta pociągnęła za sobą przeceny akcji firm powiązanych z sektorem cyfrowych aktywów. W ciągu ostatnich pięciu dni akcje Coinbase Global (COIN) straciły ponad 20% wartości, a papiery Robinhood Markets (HOOD) potaniały o 24%.
Sytuacja na rynku może jednak ulec zmianie w związku z nowym kierownictwem amerykańskiej Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (SEC). Stanowisko przewodniczącego objął Paul Atkins, nominowany przez prezydenta Trumpa i postrzegany jako sprzymierzeniec branży krypto. Jednym z pierwszych kluczowych działań SEC pod jego przewodnictwem było zakończenie dochodzeń wobec Coinbase i Robinhood, co eliminuje jedno z największych zagrożeń regulacyjnych ciążących na tych firmach. Nowa administracja może zwiastować koniec polityki „regulacji poprzez egzekwowanie prawa” i stworzyć bardziej sprzyjające warunki dla rozwoju sektora.
Zawirowania na rynku nie ominęły również firm zajmujących się wydobyciem kryptowalut. Na amerykańskim rynku Riot Platforms (RIOT) stracił 6.71%, MARA Holdings (MARA) 10.62%, Core Scientific (CORZ) 1.01%, a CleanSpark (CLSK) 8.43%. W obliczu spadku opłacalności wydobycia wiele z tych firm zdecydowało się na dywersyfikację działalności. Nowym obszarem zainteresowania górników kryptowalut staje się sztuczna inteligencja. Przedsiębiorstwa wydobywcze dysponują zaawansowaną infrastrukturą obliczeniową, obejmującą wysokowydajne centra danych, nowoczesne systemy chłodzenia i dostęp do taniej energii. Te zasoby mogą zostać wykorzystane do obsługi wymagających procesów obliczeniowych związanych z AI, co stanowi potencjalnie nowe źródło przychodów dla firm dotychczas kojarzonych głównie z kryptowalutami.
Dla inwestorów zastanawiających się, czy obecne spadki na rynku kryptowalut stanowią okazję do zakupów, kluczowe jest odpowiednie wyważenie ryzyka i potencjalnych korzyści. Z jednej strony, fundamentalnie silne spółki, takie jak Coinbase, mogą być obecnie atrakcyjnie wycenione, a zmiana podejścia SEC może działać na korzyść branży. Z drugiej strony, sektor wciąż cechuje się dużą zmiennością, a spółki takie jak MicroStrategy, których wyniki są ściśle powiązane z kursem Bitcoina, pozostają szczególnie narażone na wahania cen. Niemniej jednak, dla inwestorów wierzących w długoterminowy wzrost rynku kryptowalut, obecne wyceny mogą stanowić interesującą okazję do wejścia lub zwiększenia zaangażowania.
Trend wzrostowy wartości kwoty zaległych zobowiązań firm w ubiegłym roku nieco wyhamował, w przeciwieństwie do liczby niesolidnych przedsiębiorców. Problemy z terminowymi rozliczeniami wobec instytucji finansowych i kontrahentów dotyczą 331,2 tys. firm – o 12,3 tys. więcej niż przed rokiem. Rynek musi się więc mierzyć z coraz większą liczbą klientów podwyższonego ryzyka, szczególnie w sektorze TSL i gospodarce odpadami. Mimo wszystko nadal łączna kwota zaległych zobowiązań przedsiębiorców jest wysoka. Przekroczyła z końcem ubiegłego roku 43,8 mld zł. Najwyższy skok zaległości notuje sektor edukacji, z kolei w budownictwie przybyło najwięcej niesolidnych płatniczo przedsiębiorstw – wynika z danych na temat wiarygodności finansowej firm gromadzonych w Rejestrze Dłużników BIG InfoMonitor i bazie informacji kredytowej BIK.
Przybywa firm z problemami we wzajemnych rozliczeniach, co potwierdzają dane zgromadzone w Rejestrze Dłużników BIG InfoMonitor, gdzie trafiają opóźnione w spłacie względem kontrahentów bieżące rachunki i faktury (zaległości pozakredytowe) oraz w bazie informacji kredytowych BIK, która zawiera dane o historii kredytowej, ale również niespłaconych na czas zobowiązaniach kredytowych (zaległości kredytowe). Dłużników-firm jest 331,2 tys., co oznacza, że 5 proc. biznesów z różnych sektorów rynku ma problemy finansowe.
Kwota zaległości kredytowych i pozkaredytowych firm opóźnionych powyżej 30 dni i na co najmniej 500 zł na koniec ubiegłego roku przekroczyła 43,8 miliarda złotych. Jednak w ciągu całego 2024 roku łączne zaległości firm z różnych sektorów i branż rosły nieco wolniej niż jeszcze rok wcześniej. Od stycznia do grudnia przybyło o 1,95 mld zł (4,7 proc.) zaległych długów firm, podczas gdy jeszcze w całym 2023 roku wzrost ten wynosił 2,4 mld zł (6 proc.). Mimo że w trend wzrostowy łącznych zaległości nieco wyhamował, to przyspieszył za to przyrost liczby firm z problemami – o 4 proc. w 2024 vs. 2 proc. w porównaniu z 12 miesiącami 2023 roku. W ciągu całego ubiegłego roku wierzyciele dopisali 12 292 nowych firm-dłużników.
– Polskie firmy stoją dziś przed wieloma wyzwaniami. Transformacją energetyczną i cyfrową. Wysokimi cenami energii. Rosnącymi kosztami wynagrodzeń. Wysokimi na tle innych krajów UE stopami procentowymi.Nic więc dziwnego, że jedynie co trzecia firma planuje inwestycje, a tylko co czwarta wzrost zatrudnienia. Dodatkowo miliardy złotych zamrożone w przeterminowanych długach skutecznie chłodzą plany przedsiębiorców i ograniczają ich rozwój. Utrudniają również firmom terminowe regulowanie własnych zobowiązań – wymienia dr hab. Waldemar Rogowski, prof. SGH i główny analityk BIG InfoMonitor.
Źródło: Rejestr Dłużników BIG InfoMonitor i baza BIK
Handel, przemysł i budownictwo w czołówce sektorów z najwyższymi zaległościami
Nadal na czele sektorów z najwyższymi zaległościami stoi Handel (hurt i detal) – blisko 9 mld zł zaległości, następnie Przemysł – blisko 6,9 mld zł oraz Budownictwo i TSL – kolejno ponad 5,6 mld zł i 3,3 mld zł. Niepokojąca sytuacja jest również w Działalności profesjonalnej, naukowej i technicznej – gdzie zaległe długi dobijają już do 2,8 mld zł. Zaległości powyżej 2 mld zł notuje też Obsługa rynku nieruchomości oraz sektor HoReCa.
Lekką poprawę widać w sektorze Budownictwa, gdzie zaległości w rok stopniały o 421 mln zł (7 proc.) oraz w Przemyśle, gdzie doszło do spadku zaległego zadłużenia w ciągu poprzedniego roku o prawie 391 mln zł (5,4 proc.). Poprawiło się również w sektorze Górnictwa i wydobycia – o 60,5 mln zł (8 proc.) mniej zaległości i Rolnictwie – tu spadek zaległości o blisko 4,6 mln zł (1 proc.).
– Warto też zaznaczyć, że choć w budownictwie maleje łączna kwota zaległości to znacząco rośnie liczba firm z problemami.Polska branża budowlana, po rekordowych zyskach i wysokich poziomach rentowności osiąganych w ostatnich kilku latach, znalazła się w 2024 r. w okresie spowolnienia, które powinno się jednak już skończyć w bieżącym roku, gdy na dobre ruszą prace budowlane z wykorzystaniem nowej fali funduszy unijnych, co napędzi popyt na roboty budowlano-montażowe – wskazuje dr hab. Waldemar Rogowski, prof. SGH i główny analityk BIG InfoMonitor.
W ciągu całego poprzedniego roku przybyło w budownictwie 2269 nierzetelnych podmiotów i jest już ich blisko 53 tys. Plasuje to ten sektor na drugim miejscu, zaraz za sektorem handlu, gdzie dłużników jest 74,7 tys.
Pozostałe kluczowe sektory notują wzrosty zaległego zadłużenia. Szczególnie działalność edukacyjna – o 32 proc. do blisko 280 mln zł. Zmiany demograficzne, spadek zainteresowania studiami wzrost kosztów utrzymania infrastruktury to obecnie główne wyzwania dla edukacji.
Następnie jest Wytwarzanie i dostawa energii, gazu i gorącej wody – o 31 proc. do 173,4 mln zł. Wartościowo z kolei Działalność profesjonalna naukowa i techniczna – o 304,4 mln zł (12,4 proc.), TSL – o 237 mln zł (8 proc.), Finanse i ubezpieczenia – o 206 mln zł (23 proc.) oraz sektor HoReCa – o ponad 189 mln zł (10 proc.).
– Ruch w naszych bazach, który obserwujemy potwierdza tylko fakt, że część firm próbuje wychodzić z zaległych długów i spłaca swoje zobowiązania, ale nie wszystkim to się udaje. Wierzyciele korzystają z możliwości dopisywania swoich niesolidnych dłużników do rejestru BIG, stąd pojawiają się nowi niesolidni płatniczo przedsiębiorcy – wskazuje Paweł Szarkowski, prezes BIG InfoMonitor. – Dzięki tej praktyce, firma korzystająca z systemu wymiany informacji gospodarczej może sama zostać ostrzeżona przed oszustami i niewypłacalnymi kontrahentami, ale również ostrzega innych. Przedsiębiorcy z różnych branż zgłaszają swoich dłużników do BIG, dzięki czemu pozostali uczestnicy rynku mają wiedzę, jak ich obecny lub potencjalny partner biznesowy radzi sobie z regulowaniem należności. Poza tym, za pośrednictwem BIG, można uzyskać dostęp do innych baz danych oraz raportów tworzonych przez wywiadownie gospodarcze. Jeśli dana firma posiada wielu klientów-konsumentów z nami sprawdzi ich w takich bazach jak baza PESEL, Rejestr Zastrzeżeń PESEL czy Rejestr Dowodów Osobistych (RDO.Równie cennym źródłem jest Krajowy Rejestr Zadłużonych (KRZ), który dostarcza informacje o restrukturyzacjach, egzekucjach i upadłościach, pomagając unikać ryzykownych transakcji i oceniać wiarygodność partnerów. Weryfikacja w tym rejestrze przyda się, jeśli klientami są zarówno konsumenci, jak i przedsiębiorcy – dodaje Paweł Szarkowski.
Ryzykowni klienci
Najwyższy odsetek firm z problemami na tle wszystkich zarejestrowanych firm w danym sektorze nadal notuje branża TSL, gdzie jest to 9 proc. Oznacza to, że już prawie co dziesiąta firma transportowa ma poważne kłopoty finansowe i istnieje podwyższone ryzyko współpracy z niewypłacalną firmą z tej branży. Kiepsko pod tym względem plasuje się też Górnictwo i wydobycie, gdzie nadal udział firm z problemami utrzymuje się na wysokim poziomie oraz wśród firm świadczących usługi Dostawy wody, gospodarowania ściekami i odpadami oraz działalności związanej z rekultywacją – po 7,6 proc. Wysoki 6 proc. udział dłużników jest również w sektorze gastronomii i zakwaterowania.
Niepokojąco rośnie też średnia wartość przeterminowanego zadłużenia przypadająca na jedną firmę, i to mimo że przyrost zaległości wyhamował, a wzrósł odsetek firm z problemami. Obecnie na jednego przedsiębiorcę przypada ponad 132 tys. zł zaległości kredytowych jak i pozakredytowych.
– Przed wyborem partnera biznesowego warto prześwietlić jego historię płatniczą oraz wypłacalność. Jeżeli okaże się, że sprawdzana firma ma przeterminowane długi, powinien być to sygnał ostrzegawczy. Przedsiębiorca mając tę wiedzę, może dodatkowo zabezpieczyć swoje interesy. To jeden z kluczowych sposobów na uniknięcie problemów finansowych. Tylko w ubiegłym roku pobranych zostało z BIG InfoMonitor ponad 5 mln raportów sprawdzających wiarygodność płatniczą firm z różnych sektorów gospodarki. W ciągu ostatnich 5 lat liczba pobieranych raportów na ten temat wzrosła o 41 proc., co dowodzi, że ta praktyka staje się coraz ważniejsza w biznesie – podsumowuje Paweł Szarkowski, prezes BIG InfoMonitor.
Wczoraj minęła trzecia rocznica agresji Rosji na Ukrainę. Tego samego dnia odbyło się spotkanie Trump-Macron, a w Niemczech ogłoszono wyniki wyborów parlamentarnych. Wydarzenia te nie rozwiały jednak obaw Europejczyków, że bezpieczeństwo naszego kontynentu przestaje być priorytetem dla Stanów Zjednoczonych. Skutkiem tej niepewności są znaczące wzrosty akcji europejskich spółek zbrojeniowych – akcje Rheinmetall od początku roku zyskały już 61 proc. Z każdego euro i złotego przeznaczonego na obronność, około 40 proc., trafia na zakup systemów uzbrojenia.
Obawy związane z mniejszym zaangażowaniem USA w europejską obronę mocno wpłynęły w ostatnich tygodniach na ceny akcji koncernów zbrojeniowych. Niemiecki gigant Rheinmetall odnotował od początku roku wzrost cen akcji o ponad 61 proc. Firma uchodzi za jednego z głównych beneficjentów zwiększonych wydatków na zbrojenia w Europie, zyskuje także dzięki wynikowi wyborów w Niemczech. Z kolei akcje innej niemieckiej firmy, Hensoldt, wzrosły o ponad 47 proc., szwedzkiego Saaba o 30 proc., włoskiego Leonardo o 39 proc., a francuskiego Thalesa o 37 proc. Tymczasem wyniki amerykańskich spółek zbrojeniowych są zróżnicowane: Lockheed Martin stracił 9 proc., Northrop Grumman 4 proc., natomiast Boeing zyskał 5 proc.
Wzrosty europejskich spółek wynikają bezpośrednio z zapowiedzi zwiększenia wydatków na obronność w Europie. Polska w tym roku osiągnie imponujący poziom 4,7 proc. PKB na cele obronne, a w kolejnych latach planuje podnieść go do 5 proc. Największe zwiększenie nakładów obserwujemy na wschodniej flance NATO – Estonia i Litwa również zadeklarowały wzrost wydatków do 5 proc. Pozostała część Europy wciąż ma w tej kwestii wiele do nadrobienia, ale obecna sytuacja skłania polityków do coraz odważniejszych deklaracji. Większość krajów NATO zbliża się już do minimalnego poziomu 2 proc. PKB na obronność.
Wydatki rosną także w ramach Unii Europejskiej, choć pozostają niższe niż w całym NATO. W latach 2021–2024 łączne nakłady na obronność państw UE wzrosły o ponad 30 proc., osiągając w 2024 roku szacunkowo 326 mld euro, czyli około 1,9 proc. PKB UE. W tym samym roku na zakup sprzętu wojskowego przeznaczono ponad 90 mld euro, co oznacza wzrost o przeszło 50 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. Nakłady na badania i rozwój w sektorze obronnym wyniosły 13 mld euro. W 2023 roku europejski przemysł obronny wygenerował obroty rzędu 158,8 mld euro, co stanowi wzrost o 16,9 proc. względem 2022 roku. Obroty te rozłożyły się na sektory: lotniczy (64,8 mld euro), morski (37,9 mld euro) i lądowy (56,2 mld euro), przy czym wzrost w każdym z nich wyniósł odpowiednio 15,8 proc., 17,7 proc. i 17,7 proc.
Z perspektywy Polski i innych krajów UE kluczowe znaczenie ma niewliczanie wydatków na obronność do deficytu finansów publicznych. Dzięki temu Polska uniknie realnego ryzyka objęcia procedurą nadmiernego deficytu. Rozwiązanie to ułatwi także zwiększenie nakładów na obronę państwom zmagającym się z problemami budżetowymi. Interesująca sytuacja może zarysować się w Niemczech, gdzie nowa koalicja CDU/CSU-SPD prawdopodobnie będzie dążyć do podniesienia wydatków obronnych. Kluczowe okażą się jednak reforma budżetowego hamulca wydatkowego lub zwiększenie pozabudżetowego funduszu na Bundeswehrę.
Analizy JPMorgan wskazują, że każdy wzrost europejskich wydatków na obronność o 0,5 proc. PKB generuje rocznie około 115 mld dolarów (ok. 110 mld euro), z których około 40 proc. trafia na zakup systemów uzbrojenia. Z tej puli zaledwie 30 proc. przypada na amerykańskich kontrahentów. W kontekście możliwej wojny handlowej z USA i rosnącej samoświadomości militarnej Europy więcej środków może popłynąć do lokalnego przemysłu zbrojeniowego kosztem firm zza oceanu.
Wyzwaniem dla Europy pozostaje jednak zróżnicowanie sprzętu i problemy z interoperacyjnością. Podczas gdy w siłach zbrojnych USA funkcjonuje 32 systemy uzbrojenia, w Europie jest ich aż 172 – aż pięciokrotnie więcej, jak wynika z analiz McKinsey. Współdziałanie sojuszniczych armii wymaga większej standaryzacji.
Najbliższe miesiące zapowiadają się korzystnie dla europejskiego przemysłu obronnego. Rosnące wydatki przełożą się na wieloletnie kontrakty realizowane przez firmy w perspektywie od kilku do kilkunastu lat. Środki te wesprą rozwój nowych systemów uzbrojenia, kluczowych w dobie postępu technologicznego, oraz odbudowę zdolności produkcyjnych dla prostego, lecz masowo potrzebnego uzbrojenia, jak pociski. Ryzykiem dla sektora zbrojeniowego jest szybka deeskalacja konfliktu na Ukrainie, choć obecnie bardziej prawdopodobne jest jego zamrożenie niż trwałe zakończenie. A to będzie oznaczało ponoszenia dalszych wydatków na obronność.
Stagflacja, czyli połączenie wysokiej inflacji i spowalniającego wzrostu gospodarczego, ponownie budzi obawy inwestorów. Jeszcze niedawno dominowała narracja o „wyjątkowości” amerykańskiej gospodarki, wspierana solidnymi danymi makroekonomicznymi i istotnymi wydarzeniami politycznymi. Teraz jednak coraz częściej pojawiają się sygnały sugerujące, że optymizm ten może słabnąć.
W ostatnich tygodniach uwagę analityków przykuła relatywnie słabsza kondycja amerykańskich rynków akcji w porównaniu do europejskich. Dow Jones i S&P 500 zanotowały największe tegoroczne spadki, a indeks dolara ICE, mierzący wartość dolara względem koszyka głównych walut, obniżył się o 1,7% od początku roku. Spadek wartości dolara może wskazywać na rosnącą ostrożność inwestorów wobec perspektyw gospodarki USA, przy jednoczesnym dostrzeganiu większej stabilności poza Stanami Zjednoczonymi.
Niepokój rośnie również na rynku długu, gdzie rentowności 2- i 10-letnich obligacji skarbowych USA spadły do najniższych poziomów w 2025 roku. Zwykle niższa rentowność sygnalizuje wzrost popytu na obligacje, co sugeruje ucieczkę kapitału w stronę bezpiecznych aktywów w obliczu niepewnej przyszłości. Taka sytuacja często towarzyszy oczekiwaniom spowolnienia gospodarczego lub nawet recesji.
Główną przyczyną pogorszenia nastrojów pozostaje inflacja, która nadal utrzymuje się powyżej celu. Mimo wcześniejszych agresywnych podwyżek stóp procentowych przez Rezerwę Federalną, tempo spadku inflacji pozostaje niezadowalające. Oczekiwania inflacyjne Amerykanów przekroczyły już poziom 3%, a 5-letnia stopa breakeven wyniosła 2,61%, co jest najwyższym wynikiem od dwóch lat. Dane te sugerują, że uczestnicy rynku nie wierzą w szybki powrót inflacji do celu 2%, co może zwiększać nerwowość i skłaniać do wyprzedaży bardziej ryzykownych aktywów, takich jak akcje.
Najbliższe tygodnie będą kluczowe dla rynków finansowych, głównie ze względu na istotne publikacje makroekonomiczne. Już w piątek poznamy raport PCE, kluczowy wskaźnik inflacyjny dla Fed, którego prognozowany wzrost o 0,3% m/m może potwierdzić utrzymującą się presję cenową. Następnie 7 marca ukażą się dane z rynku pracy, a 12 marca odczyt inflacji CPI. Jeśli inflacja okaże się trudna do zbicia, a jednocześnie widoczne będzie spowolnienie w tworzeniu miejsc pracy i dynamice wynagrodzeń, wizja stagflacji stanie się bardziej realna.
Dla Rezerwy Federalnej sytuacja ta stanowi poważne wyzwanie. Tradycyjnie bank centralny zwalcza wysoką inflację podwyżkami stóp procentowych, ale w warunkach słabnącego wzrostu takie działania mogą zwiększyć ryzyko recesji. Z kolei zbyt łagodne podejście do inflacji grozi jej utrwaleniem, co w dłuższej perspektywie mogłoby zagrozić stabilności gospodarki.
Jeżeli dane makroekonomiczne nie rozwieją obaw inwestorów, pesymistyczne nastroje mogą utrwalić się na rynkach akcji, a płynność finansowa ulec dalszemu pogorszeniu. Obawy przed długotrwałymi wysokimi stopami procentowymi i spadkiem tempa wzrostu mogą skłonić dużych inwestorów instytucjonalnych do dalszej ostrożności. W takich warunkach na znaczeniu mogą zyskać bezpieczne aktywa, takie jak obligacje skarbowe czy złoto, kosztem rynku akcji.
Jeśli gospodarka USA faktycznie wejdzie w fazę stagflacji, konieczna będzie jednoczesna walka z wysoką inflacją i spowolnieniem wzrostu. Dla Fed i uczestników rynków finansowych będzie to wyjątkowo trudny scenariusz, wymagający precyzyjnego balansowania polityki monetarnej i elastycznego reagowania na nowe dane. W efekcie inwestorzy już teraz przygotowują się na wzrost zmienności, oczekując, że najbliższe publikacje makroekonomiczne oraz decyzje Fed będą kluczowe dla przyszłego kierunku rynku.
Liczne kontrole i audyty przeprowadzane na przestrzeni ostatnich dwóch lat w Narodowym Centrum Badań i Rozwoju zidentyfikowały problemy i nieprawidłowości, z którymi musiała zmierzyć się instytucja. Dyrekcja NCBR podjęła zdecydowane działania prowadzące do odzyskania dobrego imienia oraz odbudowania zaufania społecznego. Wśród nich – przygotowanie i wdrożenie planu naprawczego oraz opracowanie nowej strategii instytucji. Na 2025 rok zaplanowano też szerokie działania z zakresu wsparcia dla przedsiębiorców i naukowców w realizacji innowacyjnych projektów.
– Pojawiające się w mediach publikacje opisywały wykryte nieprawidłowości i próby wyłudzenia środków. Moją rolą jako szefa instytucji było zaadresowanie wszystkich istniejących problemów oraz wypracowanie trwałych rozwiązań – wskazał prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. – Chciałbym pokazać też drugą stronę medalu – NCBR to instytucja ekspercka, wyspecjalizowana we wspieraniu działalności innowacyjnej, prowadzeniu prac badawczo-rozwojowych przez polskich przedsiębiorców i naukowców. Przez niemal 18 lat działalności zbudowała pozycję, autorytet i wsparła szerokie grono blisko 20 tys. beneficjentów realizujących przyszłościowe projekty. Inwestuje Fundusze Europejskie nieprzerwanie od Perspektywy UE na lata 2007-2013. To konkretna wiedza i doświadczenie ludzi tworzących NCBR.
Podejmowane przez dyrekcję Centrum działania są zgodne z zaleceniami organów kontrolnych oraz Komisji Europejskiej. Kierownictwo ściśle współpracuje z nadzorującym ją Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministerstwem Funduszy i Polityki Regionalnej, odpowiedzialnym za wdrażanie w Polsce Funduszy Europejskich.
Plan naprawczy
Głównym celem planu naprawczego NCBR jest usunięcie problemów i nieprawidłowości wskazanych w dotychczasowych kontrolach i audytach oraz zbudowanie mechanizmów minimalizujących ryzyko ponownego ich wystąpienia w przyszłości, w tym naprawa negatywnych zjawisk wskazanych przez instytucje kontrolne. Dokument ma również zapewnić właściwą organizację działalności Narodowego Centrum Badań i Rozwoju pod kątem jego zadań ustawowych. Działania służą eliminacji pola do nadużyć, zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania Centrum oraz najwyższych standardów obsługi jego Wnioskodawców i Beneficjentów, tak aby nikt nie miał wątpliwości, że ocena nowatorskich projektów czy wydatkowanie środków odbywa się w sposób uczciwy, rzetelny, bezstronny i transparentny.
– Plan naprawczy NCBR implementuje rekomendacje europejskich i krajowych organów kontrolnych. Dokument ma charakter wieloletni i kaskadowy, zakłada realizację działań krótko- i długoterminowych, przywracających zaufanie do instytucji. Przewiduje m.in. uszczelnienie i usprawnienie procedur, transformację cyfrową, a także niezbędne zmiany o charakterze zarządczym, kontrolnym i strukturalnym – tłumaczy Bożena Lublińska-Kasprzak, pierwsza zastępczyni dyrektora Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.
Strategia na miarę przyszłości
Strategia Narodowego Centrum Badań i Rozwoju jest odpowiedzią na wyzwania stojące przed instytucją i jej otoczeniem, które przekładają się na konieczność sprawnego dostosowania działalności Centrum do nowych warunków. Ekosystem innowacji uległ istotnym zmianom, zmierzającym w kierunku znaczącego rozproszenia – co sprawiło, że Centrum stało się tylko jednym z jego wielu ogniw. Jasno wytyczone wieloletnie kierunki działań, dzięki przeprowadzeniu zaplanowanych zmian i wykorzystaniu mocnych stron NCBR, przyczynią się do rozwoju polskiej innowacyjności.
– Przede wszystkim planujemy skupić się na szerokiej ofercie wsparcia, odpowiadającej na potrzeby interesariuszy i zgodnej ze zmieniającym się otoczeniem. Aby to osiągnąć, musimy zwiększyć naszą skuteczność operacyjną oraz stopień cyfryzacji instytucji. W szerszej perspektywie, poprzez intensyfikację działań w ekosystemie innowacji, zbudujemy liczący się ośrodek wiedzy i kompetencji – powiedziała Magdalena Kołodziejska, druga zastępczyni dyrektora Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.
Zakładane kierunki działania NCBR to przede wszystkim:
wzmocnienie roli Centrum we wspieraniu realizacji kluczowych dla państwa strategicznych projektów i rozwoju nowoczesnych technologii oraz inicjowanie działań prowadzących do wzrostu innowacyjności;
skoncentrowanie na perspektywicznych obszarach i dostosowanie oferty programowej do wyzwań społeczno-ekonomicznych oraz wypracowanie specjalizacji działania, położenie nacisku na komercjalizację wyników finansowanych prac B+I;
zbudowanie mocnej pozycji NCBR w ekosystemie innowacji jako centrum kompetencji oraz ścieżek współpracy z innymi organizacjami w celu efektywnego wsparcia beneficjentów i komercjalizacji;
wzmacnianie współpracy środowiska naukowego z biznesem;
wzrost dojrzałości organizacyjnej;
wykorzystanie synergii działań w organizacji w celu efektywnego wsparcia beneficjentów.
Zgodnie z przyjętymi celami, do 2030 roku Narodowe Centrum Badań i Rozwoju stanie się najważniejszą ze względu na skalę działania agencją finansującą prace badawczo-rozwojowe w Polsce, wyławiającą najlepsze pomysły i wspierającą strategiczne rozwiązania przyszłości. Będzie to efektywna instytucja transferu wiedzy oraz środków do polskiej gospodarki i nauki, aktywna także w środowisku międzynarodowym. Jednocześnie, NCBR chce być zaufanym partnerem dla środowisk naukowych i biznesowych. Wykorzystując potencjał swoich ekspertów, NCBR stanie się centrum wiedzy o innowacjach.
Wsparcie przedsiębiorców i naukowców w 2025 roku
2025 rok obfitował będzie w liczne konkursy i inicjatywy skierowane do środowiska naukowego oraz do przedsiębiorców. Na ich wsparcie NCBR przeznaczy łączny budżet 4,5 mld zł w ramach 40 konkursów oraz planuje dodatkowe 1,8 mld zł w ramach nowej inicjatywy STEP.
Ze środków największego programu wsparcia polskich przedsiębiorców – Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki, Centrum zrealizuje dwa nabory w ramach konkursu Ścieżka SMART dla konsorcjów, nabór Ścieżka SMART na projekty na rzecz dostępności oraz ogłosi dwa konkursy Seal of Excellence – środowisko sprzyjające innowacjom. Z kolei w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego, którego odbiorcami są uczelnie, NCBR zrealizuje nabory Doskonałość dydaktyczna, Kształcenie na potrzeby gospodarki oraz Wzmocnienie potencjału administracyjnego uczelni.
W tym roku planowana jest realizacja również całkowicie nowej inicjatywy – mechanizmu finansowania STEP (Strategic Technologies for Europe Platform), czyli Platformy na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy. To inicjatywa Komisji Europejskiej, by wesprzeć wiodącą pozycję Europy w dziedzinie technologii krytycznych. STEP przeznaczony będzie dla projektów dotyczących rozwoju technologii krytycznych, wytwarzania technologii krytycznych oraz ochrony i wzmacniania łańcuchów wartości. STEP koncentruje się na trzech sektorach: technologie cyfrowe, czyste i zasobooszczędne technologie oraz biotechnologie. Działanie realizowane będzie dzięki środkom z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki.
Oprócz sprawdzonych formatów programów strategicznych, NCBR planuje również zaktualizowaną formułę programu INFOSTRATEG oraz realizację zupełnie nowych programów jak AGROSTRATEG dla sektora rolno-spożywczego oraz NUKLEOSTARTEG wspierający badania naukowe i prace rozwojowe w sektorze energetyki jądrowej.
W 2024 roku sprzedaż opon na rynek do dystrybutorów notuje coraz bardziej pozytywne trendy: ogółem wzrosła o +8%, podobnie w największym segmencie opon do samochodów osobowych (+7%), a do SUV aż o +23%. Mocne wzrosty notowano również w segmencie przemysłowym o +15%. Zahamowanie negatywnych trendów widać w pozostałych sektorach: opon dostawczych 0%, ciężarowych 0%, rolniczych +1% i motocyklowych +2%.
W czwartym kwartale 2024 wzrostowe trendy widać jeszcze mocniej: sprzedaż opon ogółem wzrosła o +23%, opon do samochodów osobowych o +21%, do SUV aż o +43%, dostawczych +12%, a motocyklowych aż o +54% – co jest związane z wyraźną sezonowością. Opony do maszyn rolniczych notowały mocny sezonowy spadek -60%, przemysłowych -7%, zaś ciężarowych wzrosły o +4%.
Z perspektywy całego europejskiego rynku także zanotowano wzrosty sprzedaży w segmencie konsumenckim, jedynie opony do samochodów ciężarowych i letnie miały ujemną dynamikę.
– Cały rok 2024 pokazał, że negatywne tendencje w sprzedaży opon zatrzymały się. Wprawdzie segmenty opon do samochodów dostawczych, ciężarowych i maszyn rolniczych zamknęły rok z takimi wynikami, jak rok wcześniej – jednak widzimy dobre sygnały na rynku opon do samochodów osobowych, co wiążemy ze wzrostem rejestracji nowych i używanych samochodów oraz opon przemysłowych, co jest pozytywnym sygnałem w inwestycjach – a to bardzo cieszy. Mamy nadzieję, że obecny rok pozwoli na powrót do trendów wzrostowych, także w segmentach opon ciężarowych i rolniczych. Bezpieczeństwo we flotach ciężarowych oraz oszczędność paliwa w dobie rosnącej presji kosztowej to są solidne argumenty dla wielu przedsiębiorców transportowych – wskazał Rafał Spirydon, prezes zarządu Polskiego Związku Przemysłu Oponiarskiego (PZPO).
Członkowie PZPO to najwięksi w Polsce i na świecie producenci opon. Codziennie z ich fabryk w naszym kraju wyjeżdża ponad 140 tys. opon z napisem „made in Poland” do samochodów osobowych, ciężarowych, autobusów czy maszyn rolniczych i przemysłowych.
– Cieszy nas stały trend wyjątkowej dbałości o opony w segmencie SUV – widać, jak bardzo ten segment powiększa udział w całej flocie pojazdów w naszym kraju. Ale patrząc także na sezonowość ogumienia pokazuje, że w tym segmencie myśli się dużo o bezpieczeństwie na drodze. W oponach sezonowych widać stabilizację udziału rynkowego opon całorocznych i mocny wzrost sprzedaży w segmencie opon zimowych. To pokazuje, że kierowcy coraz lepiej rozumieją ideę opon sezonowych oraz poziom bezpieczeństwa, jakie dają opony dedykowane do pogody – zwłaszcza w kontekście słabszych warunków na drogach, niskiej temperatury, mokrych nawierzchni, etc. Nasze testy wyraźnie pokazują, jak istotny wpływ na skrócenie drogi hamowania mają porządne i dobrze dobrane do warunków na drodze opony – dodaje Piotr Sarnecki, dyrektor generalny PZPO.
Europejski rynek opon
W warunkach niepewności gospodarczej i politycznej europejscy producenci pojazdów stawiają czoła wyzwaniom związanym z elektryfikacją. Produkcja lekkich pojazdów (samochodów osobowych i lekkich samochodów dostawczych) spadła w 2024 r., po znacznym wzroście w 2023 r. Produkcja ciężkich pojazdów użytkowych spadła gwałtownie w 2024 roku, po dwóch latach wzrostu. W tym kontekście odnotowano spadki sprzedaży opon na oryginalne wyposażenie zarówno w segmencie konsumenckim, jak i ciężarowym i autobusowym.
W latach 2004-2019 udział pasażerokilometrów przejechanych samochodem nieznacznie spadł w Europie Zachodniej z 84% do 82%, po czym gwałtownie skoczył podczas pandemii Covid. Od tego czasu spadł do tego samego udziału co w 2019 r., chociaż pozostaje powyżej poprzedniego trendu.
Import opon do samochodów osobowych i lekkich ciężarówek (PCLT) do Europy (UE-27 plus Wielka Brytania) wzrósł o 17% w pierwszych jedenastu miesiącach 2024 r. i jest o 27% wyższy niż w tym samym okresie w 2019 r. Wolumeny z Chin wzrosły o 17% rok do roku i wzrosły o ponad 50% od 2019 roku (38 milionów dodatkowych sztuk). Import z Korei osiągnął dobre wyniki w 2024 r., co oznacza wzrost o 32% w porównaniu z 2023 r. W 2024 r. nastąpił dalszy wzrost wolumenów z Indii o 30%: z niskiej bazy ich import wzrósł prawie trzykrotnie od 2019 r. W tym samym okresie Japonia i Tajlandia odnotowały spadek wielkości i udziału w imporcie opon PCLT.
Wzrost importu jest wynikiem zarówno czynników podażowych, jak i popytowych. Od 2019 r. koszty produkcji opon w Europie drastycznie wzrosły w porównaniu z kosztami w Azji, zwłaszcza w przypadku energii, ale także pracy i innych czynników produkcji. Jednocześnie silna presja na budżety gospodarstw domowych (zarówno ze względu na wysoką inflację, jak i wzrost stóp procentowych) skłoniła niektórych konsumentów do rezygnacji z tańszych opon importowanych.
– W czwartym kwartale 2024 r. widzimy pozytywne trendy w porównaniu do 2023 roku we wszystkich liniach produktowych, głównie ze względu na słabe wyniki w IV kwartale 2023. W 2023 roku notowaliśmy istotne spadki sprzedaży – na poziomie -8% w segmencie konsumenckim i -17% w segmencie samochodów ciężarowych. W 2024 roku sprzedaż poprawiła się w przypadku opon konsumenckich – głównie dzięki segmentowi opon całorocznych, ale nadal jest lekko ujemna w przypadku opon ciężarowych. W obu segmentach wciąż jesteśmy daleko od wolumenów sprzed pandemii – porównania wynoszą odpowiednio -3,5% i -10,3% wobec 2019 roku. Zwłaszcza w oponach ciężarowych odczuwamy wpływ importu spoza Unii Europejskiej – pomimo ceł antydumpingowych. Wolumeny sprzedaży w segmencie opon rolniczych były zaś wspierane przez deszczowe warunki pogodowe– powiedział Adam McCarthy, sekretarz generalny Europejskiego Związku Producentów Opon i Gumy (ETRMA).
Wrazz początkiem 2025 r. w przypadku mikro, małych i średnich przedsiębiorców przestał obowiązywać mechanizm zamrożenia cen energii elektrycznej. O tym fakcie większość z nich już z pewnością wie. Jednak praktycznie żaden z przedsiębiorców, którzy korzystali w 2024 r. z tej formy pomocy, nie zdaje sobie sprawy z wynikających z tego tytułu obowiązków. Oczywiście nie mają oni również świadomości potencjalnych sankcji za ich niewykonanie. Za brak oświadczenie firmy będą musiały zwrócić zaoszczędzone środki. Kwota będzie równa różnicy pomiędzy ceną maksymalną, a ceną energii jaka wynikała z zawartej przez niego ze sprzedawcą umowy. Zostanie również powiększona o odsetki. Czy rząd zdąży zmienić te przepisy?- zastania się mecenas Rafał Tulej z kancelarii prawnej Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.
Kary dla firm za brak oświadczenia
Ustawą z 27 listopada 2024 r., która weszła w życie już 12 grudnia 2024 r., przedsiębiorców zobowiązano do złożenia informacji o udzielonej im pomocy. Informację o korzystaniu z niższych cen prądu według określonego wzoru muszą złożyć do udzielającego pomocy sprzedawcy energii.
Może ona mieć formę papierową albo elektroniczną. Informacja dotyczyć ma okresu od 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. Dane tam zawarte pozwolić mają na weryfikację podstaw udzielenia im pomocy publicznej, w tym pomocy de minimis. Ustawa przewiduje jednak, że powyższy obowiązek ma zostać wykonany w bardzo krótkim terminie – maksymalnie do 28 lutego 2025 r. – komentuje mecenas Rafał Tulej z kancelarii prawnej Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.
Nie przeszkodziło to jednak ustawodawcy we wprowadzeniu stosownych sankcji finansowych z tytułu nieterminowego złożenia wymaganej informacji. Tymczasem jak alarmuje Rzeczniczka Małych i Średnich Przedsiębiorców, większość przedsiębiorców, którzy skorzystali z pomocy wciąż nie ma świadomości istnienia takiego obowiązku.
Tymczasem przedsiębiorca, który w drugiej połowie 2024 r. nabywał energię elektryczną za cenę maksymalną i nie złoży w terminie wymaganej informacji, zobowiązany będzie do zwrotu określonej kwoty. Będzie ona równa różnicy pomiędzy ceną maksymalną, a ceną energii jaka wynikała z zawartej przez niego ze sprzedawcą umowy. Zostanie również powiększona o odsetki. Taka sama sankcja wystąpi także w przypadku nieusunięcia w wyznaczonym terminie błędów, omyłek pisarskich lub rachunkowych albo braków formalnych w przedłożonej informacji- dodajemecenas Rafał Tulej z kancelarii prawnej Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.
W drugiej połowie 2024 r. maksymalna cena energii elektrycznej dla przedsiębiorców wynosiła 693 zł za 1 MWh (bez VAT i akcyzy). Ceny umowne zależały zaś od wielu czynników i kształtowały się przez to na różnym poziomie. Zwykle były one jednak wyższe niż cena maksymalna. Przykładowo – w przypadku gospodarstw domowych ceny z tytułu samej tylko sprzedaży energii elektrycznej w urzędowo zatwierdzonych taryfach w 2024 r. kształtowały się w okoicach 740 zł za 1 MWh (bez VAT i akcyzy). Ceny te dotyczyły więc lepiej chronionej grupy podmiotów i dodatkowo nie obejmowały kosztów dostawy energii. Mimo to były wyższe od cen maksymalnych dla przedsiębiorców.
Czy rząd zdąży zmienić przepisy?
Ostatecznie, ustawodawca doszedł do wniosku, że wyznaczony termin może okazać się zbyt krótki. Problem postanowiono rozwiązać w typowy sposób – poprzez dodanie nowego przepisu do kolejnego rządowego projektu ustawy. Trafił on już nawet do Sejmu. Nowy termin na złożenie informacji upływać ma 30 czerwca 2025 r.
Kwestią otwartą pozostaje jednak, czy wskazany przepis zostanie uchwalony i zdąży wejść w życie do końca lutego 2025 r. Projekt znajduje się bowiem dopiero na etapie I czytania. Bezpieczniej jest zakładać, że do końca miesiąca aktualny pozostanie pierwotny termin i związana z jego przekroczeniem sankcja. Ustawodawca może zaś starać się dokonywać kolejnych zmian już po fakcie, potęgując tylko chaos… – podsumowujemecenas Rafał Tulej z kancelarii prawnej Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.
Firma DSR to obecnie jedno z największych centrów kompetencyjnych dla firm produkcyjnych w Polsce (ponad 80. doświadczonych ekspertów: konsultantów, kierowników projektów, analityków i programistów). Kilkaset projektów wdrożenia systemów informatycznych w polskich i międzynarodowych firmach produkcyjnych, osiągających w sumie ponad 50 mld złotych przychodu, pozwoliły wypracować kompleksowy i szyty na miarę zestaw rozwiązań, którym są oprogramowanie i usługi – DSR 4FACTORY. To portfolio jest stale rozwijane i dopasowywane do potrzeb przedsiębiorstw produkcyjnych, w celu poprawy ich produktywności oraz zwiększenia konkurencyjności, obejmując m.in. takie rozwiązania jak: ERP 4FACTORY, AI 4FACTORY, czy APS 4FACTORY.
Każda potrzeba przedsiębiorstwa produkcyjnego jest rozpatrywana przez DSR indywidualnie, w zależności od wielu czynników, takich jak branża, skala działania i zaawansowanie technologiczne, i do każdego przypadku dobierane jest rozwiązanie optymalizacji procesów produkcyjnych, wybrane według kryteriów poprawy efektywności produkcji i wpływu na lepszy wynik finansowy.
1. Zautomatyzowane planowanie i harmonogramowanie produkcji dzięki APS 4FACTORY
System APS 4FACTORY jest jednym z elementów rozwiązań DSR 4FACTORY, wspierających efektywne zarządzanie firmą produkcyjną i służy do zaawansowanego planowania i harmonogramowania produkcji. W skład rozwiązania APS 4FACTORY wchodzą usługi firmy DSR (m.in.: konsultacje, wdrożenie, opieka serwisowa, oprogramowanie Siemens Opcenter Advanced Planning and Scheduling (dawniej Preactor APS) oraz oprogramowanie integrujące z dowolnym systemem ERP – EIS 4FACTORY.
Więcej o samym rozwiązaniu oraz specyfice branży stolarki otworowej opowiedział ekspert i lider największego w Polsce zespołu konsultantów wdrażających systemy klasy APS (ang. Advanced Planning and Scheduling): Dariusz Lewko – Senior Consultant APS 4FACTORY.
2. Jak APS 4FACTORY może pomóc, aby zaspokoić pojawiające się potrzeby branży okiennej?
Dariusz Lewko: System APS 4FACTORY jest rozwiązaniem pozwalającym na szybką analizę dostępności zasobów i lepszą organizację pracy oraz efektywne planowanie i harmonogramowanie produkcji.
Funkcjonalności, które ułatwiają i usprawniają realizację procesu produkcji w branży okiennej to między innymi:
Weryfikacja dostępności materiałów, biorąc pod uwagę zarówno stany magazynowe, jak i zaplanowane ich dostawy oraz standardowy czas realizacji zakupów;
Harmonogramowanie zadań z uwzględnieniem indywidualnych dla zlecenia technologii produkcji/marszrut technologicznych;
Grupowanie zleceń w harmonogramie, w celu optymalizacji wykorzystania kluczowych materiałów (np. PCV, aluminium) przez ich optymalny rozkrój na potrzeby realizacji zleceń;
Translacja listy operacji technologicznych potrzebnych do wykonania konkretnego wyrobu gotowego na chronologiczną i znormalizowaną marszrutę produkcyjną, możliwą do wykorzystania w zautomatyzowanym planowaniu procesu produkcyjnego.
3. Jakie potrzeby najczęściej mają firmy z branży stolarki otworowej?
Dariusz Lewko: Ze względu na dużą możliwość indywidualizacji wyrobów gotowych na potrzeby konkretnych klientów, produkcja jest w znaczącej części produkcją na zamówienie – każde zamówienie może charakteryzować się unikalnym zestawem cech przekładających się na unikalną marszrutę technologiczną i zestaw materiałów potrzebnych do jego wykonania
Wszelkie terminy realizacji zadeklarowane na etapie przyjmowania i potwierdzania zamówienia muszą być restrykcyjnie przestrzegane w kolejnych etapach tworzenia planu produkcyjnego (planowanie zdolności produkcyjnych, harmonogramowanie, realizacja, itd.). Ponadto proces planowania i harmonogramowania musi być silnie sprzężony z planowaniem i realizacją wysyłek wyrobów gotowych.
4. Jakie wskaźniki produkcyjne są badane w tej branży – jakie są wymagania dotyczące monitorowania tych wskaźników?
Dariusz Lewko: Głównie są to trzy podstawowe wskaźniki, które mogą dotyczyć każdej branży, gdzie odbywa się „produkcja na zamówienie”, czyli:
Terminowość realizacji zamówień;
Czas wyprzedzenia produkcji w stosunku do wysyłki w celu minimalizacji wypełnienia magazynów wyrobów gotowych;
Stopień wykorzystania dostępnych mocy produkcyjnych w celu jego maksymalizacji.
5. Czy zawsze wartość magazynów wyrobów gotowych jest ważna dla tej branży?
Dariusz Lewko: Tak. Skrócenie okresu przebywania wyrobów gotowych na magazynie jest również jednym z ważniejszych czynników branych pod uwagę przy przygotowywaniu zaawansowanego planowania i harmonogramowania produkcji. Bieżąca wysyłka towarów gotowych, zgodna z harmonogramem produkcji, oznacza nic innego jak miejsce na kolejne zamówienia, a to jest kluczowym czynnikiem, mającym wpływ na całą bieżącą sprzedaż. Na cały przebieg procesu produkcji.
6. Jaki jest stopień automatyzacji procesów w branży okiennej? Na ile ważnym ograniczeniem są ludzie, a jak inne ograniczenia?
Dariusz Lewko: Ludzie w produkcji to jest jeden z ważniejszych elementów procesu. Nie ma wątpliwości, że jeśli brakuje kadry pracowniczej cała produkcja staje. Zaczynają się przestoje, terminowość realizacji zleceń jest zagrożona, bo nie zawsze da się zastąpić wyszkolonego pracownika z danej linii produkcyjnej inną osobą, która nie przeszła gruntownych szkoleń i nie jest odpowiednio przygotowana do obsługi konkretnego zlecenia. Nasi Klienci są tego świadomi i coraz częściej podają “braki kadrowe” jako jeden z głównych problemów w procesie produkcji. Dlatego też fachowo i rzetelnie skomponowany harmonogram produkcji i planowanie na zaawansowanym poziomie pomagają w pewnym stopniu uniknąć przestojów związanych z niedoborem kadry.
7. Czy spotykamy się z ograniczeniem dostępności surowców?
Dariusz Lewko: Zakupy kluczowych materiałów są planowane i zoptymalizowane pod kątem zamówień umieszczonych w planie produkcji. Dla wielu materiałów nietypowych czas realizacji zakupu jest długi. Ponadto nietypowe materiały, ze względu na ich duży koszt i długi czas realizacji, są zamawiane pod konkretne zamówienie, na konkretne daty. Zatem planowanie długoterminowe musi brać pod uwagę standardowe czasy realizacji dostaw materiałów.
8. Jakie najważniejsze korzyści osiągnie firma produkcyjna z branży okiennej, po wdrożeniu APS 4FACTORY?
Dariusz Lewko: Główne korzyści, które wpłyną na całokształt funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz poprawią efektywność produkcji, to:
redukcja czasu realizacji zamówień poprzez wiarygodne określenie terminu ich realizacji i szczegółowe harmonogramowanie, z uwzględnieniem wszystkich czynników wpływających na możliwość realizacji;
automatyzacja procesu planowania i harmonogramowania co powoduje spadek pracochłonności tego procesu;
możliwość szybkiej i elastycznej modyfikacji istniejącego harmonogramu produkcji w reakcji na zakłócenia i zmiany priorytetów;
poprawa komunikacji związanej z procesem planowania produkcji (logistyka/transport – planowanie produkcji – realizacja produkcji – zakupy);
9. Jakie działania, na postawie dotychczasowych wdrożeń, można podać jako te najbardziej wspierające i eliminujące problemy występujące w branży?
Dariusz Lewko: Odpowiedni harmonogram i uszyty na miarę plan produkcji – oto odpowiedź. Proces planowania jest rozbity na dwa etapy: planowanie długoterminowe i harmonogramowanie szczegółowe. Na każdym z etapów działa specjalnie sparametryzowana i odpowiednio przygotowana reguła planowania i reguła harmonogramowania. Na poziomie tworzenia długoterminowego planu produkcji następuje dodanie nowych zamówień do planu wraz z określeniem terminu wysyłki do odbiorcy. Podczas określania terminu brane są pod uwagę:
Aktualne wypełnienie planu produkcji;
Dostępność mocy produkcyjnych;
Dostępność materiałów (stan magazynowy, zamówienia, standardowe czasy realizacji zakupów);
Obszar wysyłkowy, do którego ma trafić zamówienie;
Możliwość wykonania innych pozycji z zamówienia;
Dni wysyłek, w których obsługiwany jest obszar wysyłkowy;
Urlopu klientów (dni z wyłączoną możliwością dostawy);
Marszruta produkcyjna;
Skrócenie okresu przebywania towarów w magazynie.
Na poziomie harmonogramowania brane są pod uwagę:
Daty dostaw przekazane odbiorcom, wynikające z planu długoterminowego;
Dostępność mocy produkcyjnych i wydajność procesów zarządzania produkcją;
Dostępność materiałów (stany magazynowe, zamówienia w toku);
Grupowanie, np. według kolekcji i koloru.
10. Jakie cele biznesowe są podawane jako te główne, które w stolarce otworowej mogą być punktem wyjścia i założeniem projektu wdrożeniowego?
Dariusz Lewko: Główny cel biznesowy, stawiany przed projektem to zazwyczaj skrócenie standardowego czasu realizacji zamówień – np. o kilka dni (co ma się przełożyć na możliwość zwiększenia sprzedaży), uzyskany dzięki:
Redukcji czasu realizacji zleceń produkcyjnych, wynikającej z lepszego sekwencjonowania operacji produkcyjnych, efektywniej wykorzystującego dostępne zasoby produkcyjne; m.in. dążącego do minimalizacji przezbrojeń, grupowania operacji podobnych, itp.;
Redukcji buforów pomiędzy poszczególnymi etapami procesu produkcyjnego i wysyłek, możliwej dzięki lepszej synchronizacji wszystkich etapów produkcji.
Dodatkowe cele, które uda się osiągnąć po wdrożeniu projektu APS 4FACTORY, co ponownie ma się przełożyć na zwiększenie sprzedaży:
Możliwość szybkiej i elastycznej modyfikacji istniejącego harmonogramu produkcji w reakcji na:
Zmiany priorytetów zleceń;
Zmiany w dostępności zasobów (awarie, niedobory operatorów);
Opóźnione dostawy;
Odchylenia od realizacji planu produkcji;
Poprawa komunikacji związanej z procesem planowania produkcji, dzięki oparciu się na kompletnym, obejmującym wszystkie etapy produkcji harmonogramie, na bieżąco aktualizowanym o aktualny stan zaawansowania produkcji, udostępnianym dla całej organizacji;
Kompleksowa widoczność niewykorzystywanych mocy produkcyjnych, obejmujących zarówno zasoby maszynowe, jak i ludzkie;
Możliwość symulowania różnych scenariuszy dla harmonogramu produkcji;
Obsługa zapytań o możliwy termin wykonania potencjalnych zamówień klienckich;
Przeniesienie procesu układania sekwencji operacji z poziomu hali produkcyjnej (kompetencje i odpowiedzialność kierowników produkcji) na poziom procesów realizowanych w dziale planowania produkcji;
Ograniczenia błędów pojawiających się w aktualnie realizowanym procesie planowania.
11. Jakie konkretnie działania są podejmowane podczas wdrożenia w firmie branży okiennej, aby sprostać wszystkim jej oczekiwaniom?
Zdefiniowane cele mają zostać osiągnięte poprzez przygotowanie rozwiązania APS 4FACTORY, zintegrowanego dwukierunkowo z systemami używanymi dotychczas firmie. System APS 4FACTORY pozwala na sporządzanie wykonalnych harmonogramów produkcyjnych w odpowiednim horyzoncie czasowym wynikającym z napływających zamówień produkcyjnych.
Harmonogram jest przygotowywany z uwzględnieniem rzeczywistych mocy produkcyjnych zasobów oraz dostępności materiałów czy wydajności procesów produkcyjnych. Będzie on obejmował w sposób zsynchronizowany większość poziomów w strukturze wyrobu (materiały, półprodukty, wyroby gotowe) oraz wszystkie istotne etapy procesu produkcji, dzięki czemu będzie wiarygodny i spójny.
Objęcie harmonogramem całego zakładu, w całym horyzoncie planowania, pozwala na większą przewidywalność działań, zarówno wydziału produkcyjnego, jak i innych działów (zwłaszcza działu zakupów). Z założenia harmonogram na kilka kolejnych dni będzie planem zatwierdzonym, a plan na kolejne tygodnie, będzie planem wstępnym. Każdego dnia plan zatwierdzony będzie aktualizowany, a plan wstępny będzie uwzględniał nowe zamówienia odbiorców, w miarę ich rejestrowania w wewnętrznych systemach organizacji.
Aktualizowany na bieżąco harmonogram pozwala na szybszą reakcję na potencjalne problemy i opóźnienia, precyzyjne planowanie dostaw materiałów oraz śledzenie zagrożeń dla terminowości wysyłek do odbiorców. Na podstawie harmonogramu produkcji przygotowywany jest harmonogram wysyłek.
Automatyzacja i standaryzacja procesu tworzenia harmonogramu pozwala na ograniczenie pracochłonności procesu oraz na zminimalizowanie ryzyka popełnienia błędów. Dodatkowo, dzięki automatyzacji, możliwe jest bardziej optymalne układanie operacji na zasobach produkcyjnych, (np. z minimalizacją przezbrojeń, grupowanie według istotnych atrybutów procesu) przy jednoczesnym uwzględnianiu terminów realizacji zleceń produkcyjnych.
Autor tekstu: Dariusz Lewko, Senior Consultant APS 4FACTORY
Wyniki finansowe Nvidii ustalą ton dla akcji związanych ze sztuczną inteligencją, przy czym wysokie oczekiwania pozostawiają niewiele miejsca na błąd.
Silny popyt na AI nadal trwa, ale ograniczenia w łańcuchu dostaw oraz rosnąca konkurencja mogą podważyć dominację Nvidii.
Spodziewana jest zmienność na rynku. Notowania na rynku opcji wskazują na przewidywany ruch cenowy w granicach 7-8% – inwestorzy powinni przygotować się na intensywne wahania.
Jak komentuje Jacob Falkencrone, główny strateg inwestycyjny w Saxo, rewolucja AI ma swojego króla, a jest nim Nvidia. Czy jednak nadchodzące wyniki finansowe potwierdzą jej prawo do tronu, czy też pojawią się pierwsze pęknięcia? Ze względu na pozycję dominującego gracza w infrastrukturze sztucznej inteligencji, raport finansowy Nvidii z 26 lutego będzie kluczowym momentem – nie tylko dla firmy, ale dla całego sektora sztucznej inteligencji.
Przy bardzo wysokich oczekiwaniach uwzględnionych już w wycenie akcji, Nvidia musi zapewnić ich bezbłędną realizację, aby utrzymać trend wzrostowy. W przypadku potknięcia, może to wywołać fale niepewności zarówno na rynku akcji związanych z AI, jak i szerzej na rynku.
Kluczowe wskaźniki, na które warto zwrócić uwagę
Przewiduje się, że przychody wyniosą 38 mld USD, co oznaczałoby wzrost o 72% rok do roku. Natomiast prognozowany zysk na akcję (EPS) ma wzrosnąć do 0,84 USD, co oznaczałoby skok o 62%.
Inwestorzy będą również zwracać uwagę na marże brutto, które są kluczowym wskaźnikiem rentowności, szczególnie w momencie wprowadzania na rynek kolejnej generacji chipów Blackwell. Chociaż premiery produktów mogą wywierać presję na zysk, Nvidia utrzymuje silny bufor rentowności. W ubiegłym kwartale zaraportowała marżę brutto na poziomie 75%, a prognozy ustalone na nadchodzące kwartały oscylują wokół 73%. Inwestorzy będą oczekiwać zapewnienia, że poziomy te pozostaną nienaruszone pomimo rosnących kosztów produkcji.
Wzrost sektora centrów danych pozostaje głównym czynnikiem napędzającym przychody Nvidii. Wspierany jest przez głównych hyperscalerów, którzy zwiększają inwestycje w infrastrukturę AI. Firma może pochwalić się dobrymi wynikami, przewyższając szacunki Wall Street w 16 z ostatnich 18 kwartałów. Jednak przy obecnych wysokich oczekiwaniach, nawet solidne wyniki mogą nie wystarczyć, aby utrzymać wzrost kursu akcji – dodaje Jakob Falkencrone z Saxo.
Dlaczego wyniki Nvidii mają znaczenie?
Nvidia nie jest już tylko producentem półprzewodników – stała się fundamentem sztucznej inteligencji. Jej układy GPU napędzają modele sztucznej inteligencji, takie jak ChatGPT od OpenAI, inicjatywy AI firmy Meta oraz technologię autonomicznej jazdy Tesli. Przy wycenie przekraczającej 3,3 biliona USD, wyniki finansowe Nvidii mają znaczący wpływ na cały rynek, szczególnie na indeksy technologiczne, takie jak Nasdaq. Ze względu na dominującą pozycję, wszelkie oznaki słabości w raporcie Nvidii mogą znacząco wpłynąć na nastroje inwestorów wobec akcji związanych ze sztuczną inteligencją jako całości.
Wyzwania dla przywództwa Nvidii w zakresie sztucznej inteligencji
Oczekuje się, że wyczekiwana architektura Blackwell Nvidii zapewni ogromny wzrost wydajności w zakresie sztucznej inteligencji, ale wciąż istnieje ryzyko związane z realizacją zleceń. Ograniczenia w łańcuchu dostaw i opóźnienia w produkcji mogą wpłynąć na wielkość dostaw, co z kolei może oddziaływać krótkoterminowo na wzrost przychodów. Inwestorzy będą chcieli dowiedzieć się, czy Nvidia zdoła zaspokoić popyt, czy też klienci będą musieli szukać alternatyw.
Jednocześnie rośnie konkurencja. W styczniu kurs akcji Nvidii spadł o 17% w ciągu jednego dnia po tym, jak chińska firma DeepSeek zajmująca się sztuczną inteligencją oświadczyła, że może trenować modele przy użyciu znacznie mniejszej liczby procesorów graficznych. Chociaż Nvidia szybko odbiła się od tego spadku, epizod ten wzbudził obawy o wzrost wydajności, co może ograniczyć długoterminową trajektorię wzrostu firmy. Dyrektor generalny Jensen Huang odrzucił te obawy, podkreślając, że obciążenia związane ze sztuczną inteligencją stają się coraz bardziej wymagające obliczeniowo. Inwestorzy będą jednak uważnie śledzić wszelkie aktualizacje dotyczące potencjalnych zagrożeń dla wydajności.
Wydatki na sztuczną inteligencję nie zwalniają – ale czy Nvidia zdoła je przechwycić?
Amazon, Google i Microsoft inwestują miliardy w infrastrukturę sztucznej inteligencji, co zapewnia stały popyt na chipy Nvidii. Również Europa zwiększa swoje inwestycje w AI. Francja przeznaczyła znaczne fundusze z sektora prywatnego na infrastrukturę AI, podczas gdy Unia Europejska pracuje nad rozbudową możliwości superkomputerów AI, aby wzmocnić swoją konkurencyjność w globalnym wyścigu tej technologii. Inicjatywy te odzwierciedlają strategiczne dążenie do zmniejszenia zależności od zewnętrznych dostawców technologii.
Jednocześnie Elon Musk dokonał znacznych inwestycji w sprzęt Nvidii, podkreślając kluczową rolę firmy w zasilaniu aplikacji AI nowej generacji. Jednak w obliczu ograniczeń podaży chipów Blackwell i rosnącej konkurencji, Nvidia nie może pozwolić sobie na błędy, aby zaspokoić ten popyt.
Jak inwestorzy powinni przygotować się na zmienność?
Raporty finansowe Nvidii są konsekwentnie jednymi z najbardziej wpływowych wydarzeń na rynku technologicznym i nadchodzący nie jest wyjątkiem. Rynek opcji wycenia ruch na poziomie 7-8% po wynikach, co wskazuje na szeroki zakres możliwych scenariuszy. Ze względu na dominację Nvidii w dziedzinie sztucznej inteligencji, wszelkie odchylenia od oczekiwań – zarówno pozytywne, jak i negatywne – mogą mieć ogromny wpływ na cenę akcji.
Jak mogą zareagować akcje? Oto trzy możliwe scenariusze:
Jeśli Nvidia przekroczy oczekiwania i podniesie prognozy: można spodziewać się silnego rajdu, choć realizacja zysków może ograniczyć dalsze wzrosty.
Jeśli Nvidia spełni oczekiwania, ale nie podniesie prognoz: akcje mogą pozostać na niezmienionym poziomie lub nawet spaść, ponieważ znaczna część optymizmu jest już uwzględniona w wycenie.
Jeśli Nvidia nie sprosta oczekiwaniom lub poinformuje o problemach z łańcuchem dostaw: prawdopodobny jest gwałtowny spadek, ale inwestorzy długoterminowi mogą dostrzec okazję do zakupu.
Biorąc pod uwagę mieszankę inwestorów długoterminowych, krótkoterminowych oraz funduszy hedgingowych posiadających akcje Nvidii, nawet mocny raport może prowadzić do zmienności, ponieważ niektórzy z nich będą realizować zyski. Inwestorzy powinni być przygotowani na gwałtowne ruchy w obu kierunkach.
Inwestorzy powinni szczególnie zwracać uwagę na komentarze zarządu dotyczące:
Podaży chipów Blackwell: czy Nvidia będzie w stanie zaspokoić popyt, czy też ograniczenia produkcyjne będą hamować wzrost?
Zysku i rentowności: czy Nvidia utrzyma historycznie wysokie marże brutto mimo rosnących kosztów produkcji?
Ceł i ryzyka handlowego: czy wyzwania regulacyjne mogą wpłynąć na globalną sprzedaż, zwłaszcza w Chinach?
Wydatków na sztuczną inteligencję u hiperscalerów: czy Amazon, Microsoft i Google nadal zwiększają swoje inwestycje w AI?
Wytycznych na następny kwartał: czy Nvidia spodziewa się utrzymania silnego wzrostu, czy też pojawiają się oznaki spowolnienia popytu?
Decydujący moment dla akcji związanych ze sztuczną inteligencją
Raport finansowy dotyczy nie tylko Nvidii – chodzi o to, czy rewolucja w dziedzinie sztucznej inteligencji może utrzymać swoje szybkie tempo wzrostu. Jeśli Nvidia osiągnie oczekiwane wyniki, akcje firm związanych ze sztuczną inteligencją mogą wzrosnąć. W przeciwnym razie sektor może stanąć przed koniecznością weryfikacji tempa swojego rozwoju.
Jedno jest pewne, Nvidia wciąż pozostaje siłą napędową rozwoju sztucznej inteligencji, a nadchodzący raport albo potwierdzi jej dominację, albo ujawni słabe strony. Niezależnie od wyniku, inwestorzy powinni przygotować się na emocjonujące dni.
Fundusz Smartlink Partners inwestuje w holding DistrictORG Inc., założony przez twórcę CampusAI, wzmacniając pozycję tego innowacyjnego przedsięwzięcia na globalnym rynku rozwiązań AI oraz wspierając rozwój wirtualnej dzielnicy innowacji.
DistrictORG Inc. to globalna spółka holdingowa stojąca za projektem CampusAI – pierwszą na świecie szkołą AI-native, która wykorzystuje technologie znane z gier komputerowych oraz AI do symulowania interaktywnego środowiska edukacyjno-treningowego.
CampusAI, we współpracy z czołowymi naukowcami, opracowało autorską metodę Me+AI, pozwalającą zwiększyć potencjał człowieka o około 40% dzięki wykorzystaniu podstawowych narzędzi AI. W Polsce z tej metody skorzystało już kilkanaście tysięcy osób, ucząc się wyłącznie od cyfrowych awatarów. To innowacyjne podejście umożliwia przeszkolenie milionów ludzi w krótkim czasie i przy niskich kosztach. Misją firmy jest wyrównywanie szans edukacyjnych, tak aby każdy mógł skorzystać z zachodzącej rewolucji technologicznej. Metoda Me+AI jest agnostyczna technologicznie i koncentruje się na etycznym rozwoju kompetencji współpracy z AI, stanowiąc alternatywę dla wszechobecnej automatyzacji.
Edukacja w wirtualnym CampusAI angażuje użytkowników we współtworzenie dzielnicy innowacji, oferując realne możliwości wykorzystania technologii i stanowiąc bezpieczną platformę treningową. Prace zaliczeniowe studentów są promowane w mediach, takich jak hAI Magazine, a najlepsze projekty stają się częścią platformy. Ich autorzy mogą zdobywać punkty, wynagrodzenie, a nawet rozwijać własne pomysły w ramach ekosystemu CampusAI.
– Cieszymy się, że dołączamy do grona wczesnych inwestorów DistrictORG, wspierając internacjonalizację polskiego startupu. Widzimy ogromne zapotrzebowanie na edukację AI i wierzymy w wizję Aureliusza Górskiego. CampusAI oferuje już szeroki wachlarz programów edukacyjnych, z których skorzystało kilkanaście tysięcy osób oraz wiele wiodących firm. Jesteśmy przekonani, że technologia District Engine do tworzenia cyfrowych bliźniaków umożliwi rozwój nowych modeli biznesowych i pokaże, jak AI może być skutecznie wdrażane w organizacjach – komentuje Bartłomiej Kurylak, współzarządzający Smartlink Partners.
CampusAI to dopiero początek. Celem DistrictORG Inc. jest udostępnienie unikalnej technologii cyfrowych bliźniaków zasilanych AI, aby wizualizować procesy współpracy człowieka z AI i umożliwiać interakcję w sposób maksymalnie zbliżony do rzeczywistości. Założona przez Polaka firma ma ambitne plany: do 2030 roku chce podnieść kwalifikacje ponad 50 milionów osób oraz stworzyć lokalne “dystrykty” w 40 krajach, zrzeszające milion aktywnych współtwórców.
– Obecnie prowadzimy testy z użytkownikami i już wkrótce uruchomimy pierwszą na świecie wirtualną dzielnicę innowacji. Jej centrum grawitacyjnym będzie wirtualny budynek CampusAI, ale tuż obok niego powstaną kolejne obiekty, które rozwijamy wspólnie z partnerami. Na początek będą tam cyfrowe bliźniaki uczelni, centrów inkubacji dla startupów, huby branżowe oraz wirtualne showroomy znanych marek. Podpisaliśmy już umowy z 11 uniwersytetami w Europie i współpracujemy z firmą deweloperską, aby przenieść wierne repliki budynków do cyfrowej dzielnicy, tworząc w niektórych przypadkach tzw. przestrzeń połączoną – mówi Aureliusz Górski, CEO DistrictORG i założyciel CampusAI.
Inwestycja Smartlink Partners w wysokości 3 mln PLN, wraz z wcześniejszym zaangażowaniem JRH ASI, stanowi kontynuację polskiej rundy pre-seed, ogłoszonej przez CampusAI w czerwcu 2024 roku. W ramach tej inwestycji Bartłomiej Kurylak, zarządzający Smartlink Partners, dołącza do Rady Dyrektorów DistrictORG Inc. jako dyrektor niewykonawczy.
Fundusz Smartlink do tej pory sfinalizował 9 inwestycji i jest w zaawansowanym procesie inwestycyjnym z kolejnymi projektami, w kilku krajach CEE. Smartlink inwestuje w spółki z obszarów SaaS (HRtech, AI), Medtech oraz Deeptech (Spacetech), które nie tylko mają już swoje produkty, ale ich produkty są sprawdzone na rynkach, na których działają i posiadają rosnącą trakcję przychodów, czyli w rundach od seed do rundy A. Oprócz dostarczenia finansowania fundusz bardzo chętnie umożliwia spółkom, w które inwestuje, kontakt z właścicielami firm ze swojego networku (chociażby przedsiębiorcami skupionymi w CC), a Partnerzy funduszu chętnie angażują się we współpracę ze spółkami z portfela również w procesie zbierania kolejnych rund inwestycyjnych.
Według raportu firmy doradczej Newmark Polska „Office Occupier – Rynek biurowy we Wrocławiu”, Wrocław to trzeci pod względem wielkości rynek biurowy w Polsce, zaraz za Warszawą i Krakowem. W 2024 roku aktywność najemców w stolicy Dolnego Śląska utrzymywała się na stabilnym poziomie, przekraczającym średnią z ostatnich 10 lat. Największy udział w strukturze popytu miały firmy z sektora IT, usług dla biznesu i produkcyjnego – sięgnął on prawie 70%. Zarówno podaż nowych biur, jak i aktywność deweloperów pozostawały na niskim poziomie, głównie z powodu znacznej ilości niewynajętej powierzchni w istniejących biurowcach.
Na koniec czwartego kwartału 2024 roku całkowite zasoby nowoczesnej powierzchni biurowej we Wrocławiu wyniosły niemal 1,4 mln mkw., co oznacza wzrost o ok. 2% w ujęciu rocznym. W minionym roku deweloperzy dostarczyli łącznie 38 350 mkw. biur. Na ten wolumen złożyły się tylko trzy budynki biurowe, w tym Quorum Office Park A (18 200 mkw., strefa Północ/Wschód) i B10 (14 100 mkw., Legnicka/Strzegomska).
– Warto zauważyć, że jest to drugi najniższy poziom nowej podaży od 2012 roku, zaraz po 2021 roku, w którym zasoby biurowe stolicy Dolnego Śląska powiększyły się o niecałe 22 000 mkw. Jeżeli wszystkie obecnie planowane inwestycje zostaną ukończone w terminie, nowa podaż w 2025 roku nieznacznie przekroczy 34 000 mkw., co oznacza, że będzie zbliżona do ubiegłorocznej – mówi Karol Wyka, Dyrektor Zarządzający Działu Powierzchni Biurowych, Newmark Polska.
Utrzymujący się niski poziom podaży nowej powierzchni biurowej to efekt spowolnienia aktywności deweloperów. Na koniec grudnia 2024 roku w budowie pozostawało 34 350 mkw., co stanowi spadek o ponad 50% w porównaniu z 2023 rokiem i najniższy wynik w historii wrocławskiego rynku biurowego. W najbliższym czasie nie spodziewamy się znaczącego wzrostu aktywności deweloperów, głównie ze względu na znaczną dostępność wolnej powierzchni biurowej w istniejących budynkach. Deweloperzy jednak uważnie śledzą rozwój sytuacji na wrocławskim rynku i są przygotowani do rozpoczęcia realizacji nowych inwestycji w krótkim czasie.
Wrocław od lat jest atrakcyjną lokalizacją dla wielu międzynarodowych firm, zwłaszcza z sektora nowoczesnych usług dla biznesu. Według danych ABSL w pierwszym kwartale 2024 roku funkcjonowały tu 234 centra nowoczesnych usług dla biznesu, zatrudniające łącznie 66 200 pracowników.
– Duże zainteresowanie stolicą Dolnego Śląska przekłada się na wysoki popyt, który od 2015 roku rokrocznie przekracza 110 000 mkw. W całym 2024 roku aktywność najemców wyniosła ponad 146 450 mkw., co oznacza spadek o 11,5% rok do roku, ale jednocześnie wzrost o ponad 4% w porównaniu ze średnią z ostatnich 10 lat (140 500 mkw.). Największą popularnością wśród najemców niezmiennie cieszą się następujące strefy biurowe: Legnicka/Strzegomska, Dworzec Główny/Powstańców Śląskich oraz Śródmieście i Rynek. W 2024 roku przypadło na nie prawie 75% całkowitego popytu – mówi Anna Domańska, Associate, odpowiedzialna za rejon Dolnego Śląska w Newmark Polska.
Podobnie jak w całej Polsce, również we Wrocławiu w strukturze popytu w 2024 roku dominowały renegocjacje i odnowienia najmu, które stanowiły 57% wszystkich podpisanych umów. Pozostałe 43% przypadło na nowe transakcje (36%), umowy na potrzeby własne (5%) i ekspansje (2%). Warto podkreślić, że za 69% całkowitego wolumenu najmu w ubiegłym roku odpowiadały firmy z sektora IT, usług dla biznesu oraz produkcyjnego, których udział sięgnął odpowiednio 37%, 18% i 14%.
Na koniec grudnia 2024 roku wskaźnik pustostanów we Wrocławiu wyniósł 19,3%, czyli o 0,4 p.p. mniej niż w trzecim kwartale 2024 roku, ale 1,1 p.p. więcej w porównaniu z czwartym kwartałem 2023 roku.
– W kolejnych kwartałach spodziewamy się stopniowego spadku współczynnika pustostanów ze względu na ograniczoną aktywność deweloperów i dalszą absorpcję niewynajętej powierzchni w istniejących biurowcach. Pod koniec ubiegłego roku we Wrocławiu najemcy mogli wybierać spośród prawie 266 000 mkw. biur dostępnych do wynajęcia od zaraz, z czego ponad 80% znajdowało się w trzech głównych strefach biurowych: Legnicka/Strzegomska, Dworzec Główny/Powstańców Śląskich oraz Północ/Wschód – dodaje Anna Domańska.
W czwartym kwartale 2024 roku czynsze bazowe we Wrocławiu wynosiły od 13,00 do 16,50 EUR/mkw./miesiąc. Najwyższe miesięczne stawki za powierzchnię biurową dochodziły do 21,00 EUR za mkw. w strefach centralnych (Rynek i Śródmieście), natomiast w strefach Południe oraz Północ/Wschód niektóre biura oferowane były w cenie poniżej 12,00 EUR/mkw./miesiąc. Według prognoz czynsze bazowe w najbliższych kwartałach pozostaną na dotychczasowym poziomie.
– Nieznaczne wzrosty czynszów są prawdopodobne w przypadku najbardziej poszukiwanych i atrakcyjnych lokalizacji, jak i biurowców oferujących nowoczesne rozwiązania technologiczne i ekologiczne. Wynika to z faktu, że zaledwie 20% dostępnej powierzchni znajduje się w biurowcach o wysokim standardzie ukończonych w ostatnich pięciu latach (niecałe 55 000 mkw.) – mówi Agnieszka Giermakowska, Dyrektor Działu Badań Rynkowych i Doradztwa, Lider ds. ESG, Newmark Polska.
Czy wiesz, że prawie 43% klientów jest skłonnych zmienić bank z powodu niskiej jakości cyfrowej obsługi klienta? To uderzające statystyki potwierdzone przez badanie Boston Consulting, które podkreślają kluczową rolę doskonałej obsługi klienta w branży fintech.
Wdrażanie przyjaznych dla użytkownika rozwiązań cyfrowych konsekwentnie prowadzi do poprawy reputacji marki i wzrostu liczby klientów – jest to trend widoczny w całym sektorze fintech.
Jak poprawić obsługę klienta w fintech? Sprawdzone strategie
Pierwsze wrażenie ma znaczenie
Według Forbes klienci wyrabiają sobie opinię o marce lub usłudze w ciągu pierwszych 7 sekund interakcji. Badanie Edelman Trust Barometer wskazuje, że 81% klientów potrzebuje zaufania do marki, zanim podejmie decyzję o zakupie. Brak zaufania może znacząco wpłynąć na zaangażowanie użytkowników w fintech.
Aby skutecznie budować zaufanie od pierwszej interakcji:
Wyeksponuj opinie i oceny klientów,
Wykorzystuj rekomendacje jako narzędzie budowania wiarygodności,
Zapewnij intuicyjny i estetyczny interfejs strony internetowej oraz aplikacji.
Oferuj wsparcie wielokanałowe
Raport Zendesk Benchmark pokazuje, że 49% klientów szuka wsparcia po dokonaniu zakupu. Ponadto badania Microsoftu wskazują, że użytkownicy zwykle korzystają z 3-4 kanałów komunikacji, aby zgłosić problem. Oferowanie tylko jednego kanału może prowadzić do niezadowolenia klientów i ich utraty.
Klienci muszą mieć swobodę wyboru preferowanej metody kontaktu z firmą fintech. W centrum obsługi klienta Simply Contact doskonale rozumiemy specyfikę branży fintech i mamy szerokie doświadczenie w świadczeniu wsparcia omnichannel.
Udostępnij zasoby samoobsługowe
Klienci cenią możliwość znalezienia rozwiązania problemu bez konieczności kontaktu z firmą. Dlatego warto oferować łatwo dostępne zasoby samoobsługowe, które zwiększają zaufanie i pozytywne doświadczenia użytkowników.
Efektywne narzędzia samoobsługi to:
FAQ – szybkie odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania,
Poradniki i instrukcje – krok po kroku wyjaśniające działania w systemie,
Samouczki wideo – wizualne prezentacje funkcji fintech,
Bazy wiedzy – obszerne źródło szczegółowych informacji,
Asystenci rozwiązywania problemów – interaktywne narzędzia pomagające klientom samodzielnie znaleźć rozwiązania,
Fora społecznościowe – umożliwiające wymianę doświadczeń i porad.
Zapewnij dostępność 24/7
Usługi finansowe działają bez przerwy, dlatego wsparcie powinno być dostępne o każdej porze. Zapewnienie całodobowej obsługi klienta daje znaczącą przewagę konkurencyjną.
Badanie Forrester wykazało, że 77% konsumentów uważa oszczędność ich czasu za kluczowy czynnik doskonałej obsługi online. Z kolei raport NewVoiceMedia wskazuje, że 67% klientów jest bardziej skłonnych polecić firmę, która oferuje wyjątkową obsługę, w tym wsparcie 24/7.
Personalizuj interakcje
Personalizowana obsługa klienta w fintech to klucz do sukcesu. Według McKinsey & Company personalizacja może zwiększyć satysfakcję klientów o 10-20%. Klienci czują się docenieni, gdy ich dane finansowe są obsługiwane z należytą uwagą.
Dzięki personalizacji:
Budujesz silniejsze relacje z klientami,
Usprawniasz procesy cross-sellingu i upsellingu,
Przyspieszasz rozwiązywanie problemów poprzez znajomość historii klienta.
Inwestuj w szkolenia i rozwój
Branża fintech rozwija się dynamicznie, dlatego regularne szkolenia pracowników są kluczowe. Dobrze wyszkolony zespół posiada nie tylko szeroką wiedzę o produktach, ale także dba o zgodność z regulacjami, co zwiększa wiarygodność firmy.
Najważniejsze obszary szkoleń:
Szkolenia produktowe – regularne aktualizacje o nowych funkcjach i usługach,
Szkolenia zgodności – edukacja w zakresie regulacji finansowych (np. GDPR, HIPAA),
Rozwój umiejętności miękkich – poprawa komunikacji, empatii i rozwiązywania konfliktów,
Warsztaty rozwiązywania problemów – nauka zaawansowanych technik,
Symulacje scenariuszowe – odgrywanie ról w celu przygotowania do trudnych sytuacji.
Wykorzystaj dane do optymalizacji obsługi
Efektywne zbieranie i wykorzystywanie danych może znacząco poprawić jakość obsługi klienta i wyróżnić firmę na tle konkurencji.
Dzięki danym możesz:
Przewidywać potrzeby klientów,
Szybciej rozwiązywać problemy,
Monitorować satysfakcję klientów i dostosowywać ofertę.
Najlepsze metody zbierania danych:
Systemy CRM – śledzenie interakcji i opinii klientów,
Analiza danych – wykorzystanie narzędzi do głębszej analizy preferencji,
Ankiety i formularze – zbieranie bezpośrednich opinii klientów,
Monitorowanie transakcji – dostosowanie usług do zachowań klientów,
Nasłuch mediów społecznościowych – śledzenie opinii w czasie rzeczywistym,
Analiza zachowań użytkowników online – zrozumienie nawigacji po stronie.
Podsumowanie
Doskonała obsługa klienta to fundament sukcesu w fintech. Inwestowanie w wielojęzyczny outsourcing obsługi, zapewnienie wsparcia wielokanałowego i dostępności 24/7 zwiększa lojalność klientów i wyróżnia firmę na tle konkurencji.
Jeśli szukasz niezawodnego partnera w obsłudze klienta, odwiedź Simply Contact, aby dowiedzieć się, jak możemy pomóc w rozwoju Twojej firmy!
Rynek pracy w 2025 roku przynosi wyraźne zmiany, ale profesjonaliści, mimo nieco mniejszej aktywności rekrutacyjnej, czują się pewnie w swojej roli i wierzą, że ich kompetencje będą doceniane. Z drugiej strony, eksperci zwracają uwagę na potrzebę jasnej komunikacji i stworzenia przejrzystych ścieżek kariery, aby zatrzymać kluczowych pracowników w organizacjach.
Stabilność i perspektywy na przyszłość
Jak wynika z najnowszego „Raportu płacowego” Hays Poland, 52% specjalistów i menedżerów pozytywnie ocenia swoje perspektywy zawodowe na nadchodzący rok. Mimo że rynek pracy charakteryzuje się większą ostrożnością w zakresie rekrutacji, a firmy rzadziej decydują się na nowe zatrudnienia, specjaliści pozostają optymistyczni. Większość z nich uważa, że ich kompetencje będą odpowiednio doceniane przez pracodawców. Co więcej, nawet jeśli dynamika rekrutacyjna będzie nadal nieco ograniczona, doświadczeni profesjonaliści mogą poszukiwać nowych wyzwań, szczególnie w przypadku, gdy sytuacja rynkowa się poprawi.
– „Dostrzegamy, że doświadczeni eksperci, wykazujący się zaawansowaną wiedzą merytoryczną, znajomością technologii i kompetencjami miękkimi, wciąż czują się bardzo pewnie. Choć w ostatnim czasie nie zawsze chcieli zmieniać miejsce zatrudnienia, to w roku 2025 mogą wyjść na rynek w poszukiwaniu lepszej pracy” – zauważa Agnieszka Kolenda z Hays Poland.
Oczekiwania względem pracodawców
Mimo pozytywnych ocen rynku, pracownicy wyraźnie sygnalizują, że oczekują więcej niż tylko konkurencyjnego wynagrodzenia. W badaniach Hays Poland wskazano, że najważniejszymi aspektami dla specjalistów są: klarowna ścieżka kariery, dobra atmosfera w pracy oraz stabilność zatrudnienia. Aż 64% pracowników podkreśla, że to właśnie te czynniki mają dla nich większe znaczenie niż benefity finansowe.
Dorota Pałysiewicz, Dyrektor ds. HR w Brown-Forman Polska, zwraca uwagę na kluczową rolę transparentnej komunikacji między pracodawcą a pracownikiem: „Rozwiązaniem może być jasne wyrażanie wzajemnych oczekiwań oraz otwarta komunikacja. Pracownicy chcą wiedzieć, czego mogą oczekiwać od swoich pracodawców, jakie cele i wymagania muszą spełnić, aby realizować swój potencjał w satysfakcjonującym środowisku pracy’’.
Potrzeba szacunku i rozwoju zawodowego
Wiele osób na rynku pracy wskazuje, że ich zadowolenie z pracy nie zależy jedynie od finansów, ale także od kultury organizacyjnej i możliwości rozwoju. Eksperci sugerują, że pracodawcy powinni postawić na upskilling oraz promocje wewnętrzne, aby zatrzymać wartościowych pracowników w firmach. Zamiast ograniczać zatrudnienie, przedsiębiorstwa powinny inwestować w rozwój kompetencji swoich pracowników.
– „Doceniający przełożony, który pomoże stworzyć zdrowe, satysfakcjonujące środowisko pracy oraz wysoko funkcjonujący zespół są równie ważnymi czynnikami jak system wynagrodzeń i benefitów. Pracownicy chcą czuć, że mają wpływ na rozwój organizacji i dostają wsparcie w realizacji swoich celów zawodowych” – podkreśla Dorota Pałysiewicz.
Wyzwania na horyzoncie
Pomimo stabilności zatrudnienia i wysokiej pewności siebie specjalistów, wyzwaniem dla rynku pracy pozostaje rosnąca presja na wynagrodzenia oraz oczekiwania kandydatów. Coraz więcej profesjonalistów, szczególnie tych o dużym doświadczeniu, stawia na dobre warunki pracy i stabilność, nie zaś wyłącznie na wyższe pensje. W obliczu tego, pracodawcy borykają się z rosnącymi wymaganiami finansowymi, które często przekraczają założony budżet na rekrutację. Warto jednak zauważyć, że pomimo tej presji, firmy nadal koncentrują się na strategiach długofalowego zatrzymywania talentów, takich jak rozwój wewnętrzny i przesunięcia w strukturze. W 2025 roku to nie tylko wynagrodzenia, ale przede wszystkim jasna komunikacja, możliwości rozwoju i zdrowa atmosfera w pracy będą kluczowymi czynnikami decydującymi o lojalności pracowników. Firmy, które potrafią odpowiedzieć na te potrzeby, mogą liczyć na większe zaangażowanie i mniejsze ryzyko odpływu cennych pracowników.
Ograniczona nowa podaż na warszawskim rynku biurowym doprowadziła do spadku pustostanów, które osiągnęły poziom 10,6% w IV kw. 2024 roku. Czynsze pozostają stabilne, jednak rynek staje się coraz bardziej spolaryzowany, a najemcy wykazują rosnące zainteresowanie nieruchomościami zrównoważonymi. Co to dokładnie oznacza w praktyce?
Wskaźnik pustostanów w centralnych strefach Warszawy wyniósł 8,8%, podczas gdy w lokalizacjach poza centrum sięgnął 12%. Różnice te wynikają nie tylko z położenia budynków, ale także z ich wieku. Nowe obiekty, oddane do użytku po 2020 roku, charakteryzują się znacznie niższym poziomem pustostanów na poziomie 5,5%, co potwierdza rosnące zainteresowanie najemców nowoczesnymi biurowcami o wysokim standardzie.
„Wysoka aktywność najemców w biurowcach najwyższej klasy, np. w okolicach Ronda Daszyńskiego, przy jednoczesnym ograniczeniu nowej podaży sprawiają, że firmy chcące zabezpieczyć powierzchnię w najbardziej atrakcyjnych projektach są skłonne zaakceptować wyższe czynsze bazowe, aby zwiększyć swoje szanse na wynajem,” – komentuje Piotr Kalisz, Dyrektor działu reprezentacji najemcy w Knight Frank.
Warszawski rynek biurowy wciąż charakteryzuje się ograniczoną działalnością deweloperów. Co prawda, od początku 2024 roku oddano do użytku ponad 104 000 m kw. nowoczesnej powierzchni biurowej, co stanowi wzrost o 71% względem 2023 roku, ale wynik ten nadal pozostaje daleki od pięcioletniej rocznej średniej, wynoszącej 219 000 m kw.
„Jak istotny jest wybór lokalizacji lub konkretnego budynku niedawno mieliśmy okazję się przekonać, reprezentując klienta, który chciał podnająć swoja przestrzeń biurową. Transakcja nie generuje jeszcze zysku na samym podnajmie, udało mu się jednak w pełni zredukować koszty najmu, a wszelkie wydatki związane z adaptacją powierzchni zostały pokryte przez podnajemcę,” – dodaje Piotr Kalisz.
Popyt na wysokiej klasy budynki jest również napędzany przez kwestie ESG. Zrównoważone, energooszczędne i przyjazne dla środowiska budynki przyciągają coraz więcej najemców, co sprawia, że dostępność obiektów wysokiej klasy powierzchni jest ograniczona.
„W 2024 roku aż 76% wynajętej powierzchni biurowej w Warszawie dotyczyło budynków z zielonymi certyfikatami. Co więcej, 45% z nich to obiekty spełniające najwyższe standardy ekologiczne, posiadające certyfikaty BREEAM Excellent i Outstanding oraz LEED Platinum” – wyjaśnia Dorota Lachowska, Dyrektor działu Badań Rynku.
Eksperci obawiają się o sukces deregulacji Rafała Brzoski. Prawnik: „dość chaotyczny obraz”.
Z jednej strony zadowolenie, bo nareszcie ktoś zabiera się za zmiany gospodarcze postulowane od lat przez przedsiębiorców, ale z drugiej strony gospodarce towarzyszy przeświadczenie, że jest w tym wszystkim za dużo chaosu, a niektóre rozwiązania szykowane były bez horyzontalnego oglądu na gospodarkę. – Rafał Brzoska działa w sektorze komercyjnym, nie znając do końca zależności w jakich funkcjonuje administracja. Dla przedsiębiorców dynamiczne zmiany są rzeczą naturalną, dla machiny rządowej mogą okazać się szokiem. Efekt? Nie wszystko może okazać się sukcesem – przyznaje mecenas Marek Jarosiewicz, prawnik zajmujący się na co dzień obsługą przedsiębiorców.
Za dużo i za szybko? Deregulacja nie musi się udać, a zmian przedsiębiorcy potrzebują jak kania dżdżu
Eksperci, którzy na co dzień zajmują się pracą z przedsiębiorcami przyznają, że deregulacja jest koniecznością jeżeli chcemy gonić rozwijające się europejskie gospodarki. Biurokracja, kontrole przedsiębiorców, a jednocześnie dynamika zmian w prawie – to coś, co spędza sen z powiek przedsiębiorcom, a pośrednio także prawnikom, księgowym, doradcom finansowym.
Deregulacja to konieczność, ale według planu, a nie „na szybko”.
– To, co mi osobiście rzuca się w oczy po zapoznaniu z pierwszymi postulatami deregulacyjnymi tzw. Zespołu Brzoski to bogactwo dziedzin, które miałyby być dotknięte zmianami – mamy tu przecież propozycje z zakresu prawa podatkowe, prawa pracy, prawa karnego, prawa administracyjnego, czy nawet kwestie zahaczające o ustrój państwa. Wszystko to daje na ten moment dość chaotyczny obraz, w którym brak kilku określonych myśli przewodnich – swego rodzaju ogólnych założeń, którym podporządkowane byłyby następnie rozwiązania szczegółowe – mówi adwokat i ekspert gospodarczy Marek Jarosiewicz.
– Trzeba pamiętać, że takie podejście do deregulacji było już w przeszłości stosowane, m.in. przez tzw. Komisję Palikota, i w mojej ocenie było jedną z głównych przyczyn, dla których Komisja ta nie odnotowała na swym koncie szczególnie znaczących sukcesów – dodaje mecenas Marek Jarosiewicz.
Taki brak rozwiązań systemowych może skutkować tym, że nawet najlepsze przepisy stworzone przez Zespół mogą mieć marginalny wpływ na realia obrotu gospodarczego, ze względu choćby na przedłużające się z roku na rok postępowania sądowe, czy też brak odpowiedniego podejścia po stronie urzędników.
Główne postulaty zespołu deregulacyjnego mało prawdopodobne?
Prawnik dodaje, że jest kilka wątpliwości dotyczących tego, jakie postulaty zawarto w planie Rafała Brzoski.
– Co najmniej kilka spośród przedstawionych propozycji określiłbym jako dość abstrakcyjne. Przykładowo, trudno mi wyobrazić sobie, jak miałaby wyglądać w praktyce realizacja postulatu „zmniejszenia o 50% częstotliwości kontroli działalności gospodarczej”, czy też „zmiany agresywnej praktyki egzekucji komorniczej” albo „ograniczenia nadużyć w stosowaniu aresztów tymczasowych”. W moim przekonaniu, wszystkie te kwestie będzie bardzo trudno uregulować przepisami, wymagają one raczej zmiany w podejściu do obywatela przez organy i instytucje stosujące prawo – mówi mecenas Marek Jarosiewicz.
Bez wątpienia również wiele problemów trafnie zidentyfikowano.
– Mam tu na myśli w szczególności postulat zrównania ważności dokumentacji elektronicznej z papierową, zwiększenia liczby wydawanych interpretacji ogólnych przez ministra finansów, czy integracji istniejących systemów administracyjnych w usługach dla obywateli. Liczę na to, że Zespół poświęci sporo uwagi właśnie kwestii cyfryzacji postepowań z udziałem przedsiębiorców – bo to jest w dzisiejszych czasach oczywista droga do obniżenia ich kosztów oraz ich przyspieszenia, a także pochyli się nad problemami związanymi z AI, które już za chwilę towarzyszyć będą nam wszystkim w codziennym życiu – dodaje prawnik.
– Myślę, że przedsiębiorcy życzyliby sobie również, by Zespół położył duży nacisk na zasadę stabilności prawa gospodarczego – przedsiębiorcy są ludźmi twardo stąpającymi po ziemi, lubią planować z wyprzedzeniem i wiedzieć na czym stoją. Nie powinni być zaskakiwani nagłymi zmianami w prawie, jak to niestety nie raz miało miejsce w latach ubiegłych. Dodatkowo, wprowadzane zmiany powinny mieć okres vacatio legis odpowiedni do wagi wprowadzanych modyfikacji – dodaje Marek Jarosiewicz.
Nowoczesne biuro nie może funkcjonować bez odpowiedniego sprzętu do obsługi dokumentów. Drukowanie, kopiowanie i skanowanie to codzienne zadania, które wymagają niezawodnych rozwiązań. Kserokopiarki i urządzenia wielofunkcyjne laserowe to jedno z najchętniej wybieranych rozwiązań dla firm, które oczekują wydajności, oszczędności i najwyższej jakości wydruków. Jakie cechy powinien mieć najlepszy sprzęt i na co zwrócić uwagę przy jego wyborze?
Kserokopiarki i urządzenia wielofunkcyjne laserowe – dlaczego warto w nie inwestować?
Tradycyjne drukarki atramentowe coraz częściej ustępują miejsca laserowym urządzeniom, które oferują wyższą wydajność i niższe koszty eksploatacji. Kserokopiarki i urządzenia wielofunkcyjne laserowe wyróżniają się nie tylko doskonałą jakością wydruku, ale także szybkim działaniem, co jest niezwykle ważne w dynamicznym środowisku pracy.
Nowoczesne urządzenia wielofunkcyjne pozwalają na kompleksową obsługę dokumentów – od druku, przez kopiowanie, aż po skanowanie do chmury lub systemów zarządzania dokumentami. Dzięki zastosowaniu laserowej technologii wydruki są precyzyjne, odporne na rozmazywanie i trwałe, co ma znaczenie zwłaszcza w przypadku dokumentów firmowych, ofert czy umów.
Jakie cechy powinny mieć najlepsze kserokopiarki i urządzenia wielofunkcyjne laserowe?
Przy wyborze kserokopiarek i urządzeń wielofunkcyjnych laserowych warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych aspektów, które wpływają na komfort i efektywność pracy.
Pierwszym ważnym czynnikiem jest szybkość druku. Modele laserowe potrafią drukować znacznie szybciej niż atramentowe, co ma kluczowe znaczenie w biurach o dużym zapotrzebowaniu na dokumenty. Kolejnym elementem jest jakość wydruku – technologia laserowa pozwala na uzyskanie wyrazistych, profesjonalnych dokumentów o wysokiej rozdzielczości.
Nie bez znaczenia są także funkcje dodatkowe, takie jak druk dwustronny, skanowanie do plików PDF czy możliwość integracji z systemami zarządzania dokumentami. Nowoczesne urządzenia oferują także łączność bezprzewodową, co umożliwia drukowanie z komputerów, smartfonów i tabletów bez konieczności podłączania kabli.
Jakie korzyści przynosi wybór laserowego urządzenia wielofunkcyjnego?
Decydując się na kserokopiarki i urządzenia wielofunkcyjne laserowe, firma może liczyć na większą efektywność i redukcję kosztów. W porównaniu do tradycyjnych drukarek atramentowych, urządzenia laserowe zużywają mniej toneru na stronę, co sprawia, że eksploatacja jest bardziej ekonomiczna.
Dzięki szybkiemu działaniu i możliwości obsługi dużych nakładów dokumentów kserokopiarki i urządzenia wielofunkcyjne laserowe znacząco usprawniają pracę biura. Ich niezawodność i wysoka jakość druku sprawiają, że są idealnym wyborem dla firm, które cenią sobie profesjonalizm, oszczędność czasu i bezproblemową obsługę dokumentacji.
Złoto cały czas czerpie korzyści z obecnej niepewności rynkowej. Ceny w ostatnim czasie wielokrotnie osiągały rekordowe poziomy. Granica 3000 USD za uncję trojańską staje się coraz bliższa i istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że zostanie wkrótce osiągnięta. Podczas gdy zainteresowanie inwestorów funduszami ETF replikującymi fizyczny surowiec wydaje się ponownie zwiększać, tradycyjny popyt na biżuterię słabnie. Potwierdza to ostatni spadek importu metali do Chin z Honkongu.
Jeszcze kilkanaście miesięcy temu granica 3000 tys. USD wydawała się być poziomem, którego osiągnięcie jest mało realne. Teraz ta psychologiczna bariera jest już na wyciągnięcie ręki. Co prawda piątek przyniósł lekką korektę do 2920 USD (co może wynikać z krótkoterminowej realizacji zysków), ale jak na razie brakuje sygnałów odwracających trend. Popyt na złoto jest obecnie napędzany głównie przez zachodnich inwestorów oraz banki centralne.
Inwestorzy ETF wydają się jednak dołączać do trendu. W ciągu ostatnich dni handlowych największy na świecie fundusz ETF oparty na złocie zanotował napływ ponad 20 ton złota. Zasoby złotych ETF-ów śledzonych przez Bloomberg osiągnęły w miniony czwartek najwyższy poziom od stycznia 2024 roku. Rosnące zainteresowanie inwestorów sugeruje, że dalszy wzrost cen złota jest jak najbardziej prawdopodobny.
Dowodem zmiany kierunku popytu na złoto z Azji na Zachód są ostatnie dane opublikowane przez Federalny Urząd Celny Szwajcarii. Kraje ten wyeksportował w styczniu 225 ton metalu z czego większość (aż ponad 190 ton) trafiło na rynek w USA. To tłumaczy wzrost zapasów złota na Comex-ie.
Ruch widać również w Wielkiej Brytanii. Łącznie 14 ton zostało stamtąd zaimportowane co doprowadziło do gwałtownego spadku zapasów w Londynie. Jednocześnie do UK wyeksportowano 9,3 ton, co można tłumaczyć napływami kapitału o tamtejszych ETF-ów.
Z kolei wysokie ceny metalu odbijają się na popycie z Chin oraz Indii, które to kraje zawsze uchodziły za najważniejszych konsumentów.
Trump i jego administracja nadal dominują w nagłówkach w mediach po tym, jak pojawiły się doniesienia o ostrej krytyce Zełenskiego przez Trumpa, który obwinia ukraińskiego prezydenta o rozpoczęcie wojny z Rosją. Dodatkowo, Elon Musk zaproponował rozdanie czeków na 5 000 USD wszystkim Amerykanom w związku z oszczędnościami, jakie DOGE miałby przynieść w wydatkach rządowych.
„W ostatnim czasie uwaga całego świata skupia się w dużej mierze na Donaldzie Trumpie i jego administracji, jednak planując strategie inwestycyjne, nie można pomijać wydarzeń rozgrywających się bliżej naszych granic. Wynik nadchodzących wyborów w Niemczech czy sytuacja na Ukrainie mogą w istotny sposób wpłynąć na nastroje rynkowe i kierunki przepływu kapitału. W takim otoczeniu rozłożenie inwestycji pomiędzy różne regiony oraz aktywa o zróżnicowanej wrażliwości na zmiany rynkowe pozwala lepiej zarządzać ryzykiem i budować portfel odporny na nagłe wahania” – komentuje Marcin Ciechoński, odpowiedzialny za rozwój Saxo w Polsce.
Zaangażowanie USA we wspieranie Ukrainy w ewentualnych negocjacjach z Rosją jest kluczowe dla prognoz Unii Europejskiej i dla kursu euro. Znaczny wzrost rentowności długoterminowych obligacji UE wskazuje na dużą ekspansję fiskalną w Europie – zwłaszcza w Niemczech, które prawie nie mają deficytu. Tymczasem Francja, zmagająca się z deficytem budżetowym, stoi przed koniecznością zmiany priorytetów, co będzie trudne do zrealizowania w obliczu dysfunkcyjnego tła politycznego w kraju.
Co więcej, Departament Stanu USA niedawno zlekceważył Chiny, usuwając z nazwy kraju określenie „Republika Ludowa”. Jeszcze bardziej prowokacyjnym działaniem było usunięcie z dokumentu dotyczącego relacji z Tajwanem frazy „nie popieramy niepodległości Tajwanu”, co już wywołało reakcję Chin. Trump zapowiedział, że będzie dążył do zawarcia większego i lepszego porozumienia z Chinami, obwiniając Bidena za brak nacisku na ten kraj w kwestii przestrzegania poprzedniej umowy.
Jak zauważa John J. Hardy, główny strateg makroekonomiczny w Saxo, protokół z posiedzenia FOMC ze środy ujawnił dyskusję na temat ograniczenia lub wstrzymania zacieśniania ilościowego (QT), co zatrzymało umacnianie się dolara amerykańskiego, gdyż rentowności nieznacznie spadły. Dyskusja ta nie jest zaskoczeniem, ponieważ powszechnie uważano, że Fed będzie musiał wstrzymać QT z powodu obaw o poziom rezerw, jeśli Kongres nie osiągnie porozumienia w sprawie wydatków, a kwestia pułapu zadłużenia ponownie stanie się istotna.
Spojrzenie w kierunku niemieckich wyborów
Warto uważnie śledzić wybory w najbliższą niedzielę. Sondaże sugerują, że CDU jest gotowa na silny powrót, z możliwym wynikiem około 30% głosów. Jednak biorąc pod uwagę, że AfD (sondaż wskazuje na poparcie około 20%) jest postrzegana jako politycznie nieakceptowalna, CDU będzie musiała sprzymierzyć się z SPD (około 16% w sondażach) lub Zielonymi (ok. 13%), aby utworzyć rząd.
Jedyną inną partią, która z pewnością osiągnie próg 5% umożliwiający reprezentację w Bundestagu, jest Die Linke (z poparciem na poziomie ok. 7%). Warto pamiętać, że procentowy udział mandatów w Bundestagu jest wyższy niż procentowy udział głosów, ponieważ część głosów przypada na partie, które nie przekroczyły 5-procentowego progu. Oznacza to, że partie reprezentowane w parlamencie mogą otrzymać około 12% dodatkowych miejsc, jeśli tyle właśnie głosów przypadnie na ugrupowania, które nie przekroczyły progu.
John J. Hardy z Saxo podkreśla, że bardzo złym scenariuszem byłaby sytuacja, w którym wszystkie trzy partie centrowe (CDU, SPD i Zieloni) muszą się zjednoczyć, aby utrzymać populistyczne partie prawicowe i lewicowe poza rządem. Taki wynik nie przyniósłby satysfakcji niemal nikomu, biorąc pod uwagę to, że głównym celem tych wyborów miało być udzielenie dotkliwej reprymendy obecnemu rządowi SPD/Zieloni – tylko po to, by zobaczyć, jak wracają oni do nowej koalicji rządzącej.
Podwójnie czarnym scenariuszem dla partii centrowych byłaby sytuacja, w której ogromna presja spadnie na nowy rząd, jeśli CDU, SPD i Zieloni osiągną wyniki gorsze o co najmniej 2% w stosunku do sondaży, AfD zbliży się do 25%, a Die Linke zdobędzie 8% lub więcej. Sytuację dodatkowo skomplikuje wejście do Bundestagu populistycznej partii lewicowej BSW, jeśli uda jej się przekroczyć próg 5%.
Reakcje rynku na niemieckie wybory
Niezależnie od wyników politycznych, trudna sytuacja geopolityczna wymusi na Niemczech w nadchodzących latach masową ekspansję fiskalną. W najbliższym czasie kluczowe będzie to, jak szybko Niemcy są skłonne porzucić swój tradycyjny konserwatyzm fiskalny i zasady „hamulca zadłużenia”. Solidne zwycięstwo CDU i możliwość utworzenia rządu z tylko jednym partnerem koalicyjnym (SPD lub Zieloni) dałyby centroprawicowej CDU silniejszy mandat i mogłyby być najbardziej pozytywnym scenariuszem dla euro w poniedziałek. Powyższy „najgorszy” i „podwójnie czarny scenariusz” może być początkowo odczytany jako negatywny dla euro. Jednak w dalszej perspektywie mogłyby one zmusić nowo utworzoną, niechętną trzystronną koalicję do jeszcze bardziej agresywnego poluzowania polityki fiskalnej, aby powstrzymać „populistyczne wilki” przed zdobyciem władzy.
Jednym z interesujących aspektów jest to, czy AfD nie będzie postrzegana jako w jakiś sposób sprzymierzona z administracją Trumpa, biorąc pod uwagę niedawne przemówienie JD Vance’a na Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa, krytykujące Europę za marginalizowanie partii populistycznych i naruszanie zasad demokracji. Dodatkowo Elon Musk, który ostatnio otwarcie chwalił AfD, mógł przyczynić się do wzmocnienia tego wrażenia.
Wszystkie partie złożyły wielkie obietnice, ale czy polityka i wzrost idą w parze? Wszystkie propozycje mają wysoka cenę, deklarując przy tym oszczędności. Przegląd opcji dla Niemiec.
Czas obietnic: Niemcy pójdą do urn wyborczych 23 lutego, wszystkie niemieckie partie składają więc wielkie obietnice, w tym cięcia podatków, wyższe inwestycje publiczne i podwyżki emerytur w celu stymulowania wzrostu, ale wiążą się one z dużymi kosztami.
Niezbędna luka finansowa może zostać pokryta przez fundusze finansowane długiem lub zwiększone dochody podatkowe, ale poleganie wyłącznie na wzroście jest niewystarczające
Propozycje oszczędności podatkowych i planowanie wydatków: Aby zaspokoić potrzeby finansowe (związane z propozycjami), niemiecka gospodarka potrzebowałaby dodatkowych 388-616 mld EUR wzrostu rocznie, co jest trudnym zadaniem, biorąc pod uwagę prognozowaną stagnację w 2025 r. (+0,23% potencjalnego wzrostu w ciągu następnej dekady).
Na chwilę obecną żadna z partii nie zaproponowała przekonujących ram budżetowych dla Niemiec. Poza kwestiami fiskalnymi, ryzyko utrzymania status quo przez przyszłą koalicję jest niestety wysokie, podczas gdy niemiecka gospodarka potrzebuje odważnych, wizjonerskich reform i silnego porozumienia między partiami w celu stymulowania i zapewnienia wzrostu.
Chociaż pojawiają się pewne obiecujące pomysły, każda koalicja rządowa będzie prawdopodobnie musiała pójść nakompromis prowadzący do bardziej ostrożnych rozwiązań status quo niż odważnych, wizjonerskich reform. Rozwój w przyszłości niemieckiej gospodarki będzie wymagać odważnych kroków i zdecydowanego konsensusu między partiami.
Niemiecka gospodarka jest w złej kondycji, a w 2025 r. czeka nas drugi z rzędu rok jej recesji i stagnacji. Stąd kontrola imigracji ale też ożywienie zmagającej się z trudnościami gospodarki były jak dotąd głównym tematami kampanii wyborczej. W opinii Allianz Trade następny rząd federalny odziedziczy szereg nierozwiązanych kwestii po upadłej „koalicji sygnalizacji świetlnej” (socjaldemokratów, Zielonych i liberałów). Ponieważ niepewność polityczna ma obecnie negatywny wpływ na niemiecki PKB w wysokości -0,3 punktu procentowego (wykres 1), jej usunięcie powinno sprzyjać bardziej pozytywnemu wzrostowi w dalszej części tego roku.
Wykres 1: Wskaźnik niepewności gospodarczej na tle wzrostu realnego PKB w %
Źródła: Baker et al. (2016), Allianz Research. Uwaga: 2025 uwzględnia wartości Economic Policy Uncertainty Index (EPU) dostępne do 19 lutego 2025 r. oraz prognozę Allianz Research dotyczącą wzrostu PKB.
Wszystkie partie złożyły wielkie obietnice, ale czy polityka i wzrost idą w parze?
Wszystkie propozycje mają wysoką cenę. Opierając się tylko na reformach podatkowych, inicjatywach inwestycyjnych, reformach emerytur i dochodów obywateli, program CDU może kosztować 230 mld euro w następnym okresie legislacyjnym, program Zielonych 227 mld euro, a plan SPD 205 mld euro. Biorąc pod uwagę napięty budżet federalny, finansowanie tych inicjatyw wydaje się być wyzwaniem. Jednak patrzenie tylko na koszty bezpośrednie nie wyczerpuje tematu. W opinii Allianz Trade każde wydane euro przyczynić się może do wzrostu gospodarczego i dalszych inwestycji – co w średnim okresie przełoży się na wyższe dochody podatkowe.
CDU/CSU i FDP w celu zmniejszenia obciążeń podatkowych proponują spłaszczenie przedziałów podatku dochodowego i wyeliminowanie dopłaty solidarnościowej, przy jednoczesnym podniesieniu górnego progu podatkowego do 80 000 euro. Z kolei SPD stara się przynieść korzyści 95% podatników poprzez reformę podatku dochodowego, która zakłada podwyżkę podatków dla 1% najzamożniejszych. Zieloni priorytetowo traktują podniesienie podstawowej kwoty wolnej od podatku, aby zmniejszyć obciążenie podatkowe osób o niższych dochodach. Każda z tych propozycji skutkowałaby znacznymi spadkami wpływów podatkowych (wykres 2). Ulgi podatkowe mogłyby jednak stymulować wzrost gospodarczy poprzez zachęcanie do pracy, co z kolei mogłoby zwiększyć zatrudnienie lub napędzać wyższą konsumpcję i inwestycje. W zależności od propozycji, stopa wzrostu PKB mogłaby wzrosnąć od 0,2 do 1,6 punktu procentowego rocznie (wykres 3). Wygenerowane dodatkowe dochody podatkowe mogłyby znacznie zmniejszyć luki w finansowaniu, na przykład o 62 mld EUR w przypadku CDU/CSU i o 20 mld EUR w przypadku SPD. Mogłoby to sprawić, że niektóre (planowane i niezbędne) reformy znalazłyby się w sferze wykonalności.
Wykres 2: Koszty bezpośrednie i dodatkowe wpływy podatkowe wynikające z propozycji programów wyborczych, w mld EUR skumulowane w kadencji legislatury 2025-2029
Źródła: Institut für Wirtschaft, Dezernat für Zukunft, Allianz Research. Uwagi: Obliczenia oparte na programach wyborczych partii i mnożniku Clemensa i in. (2024). Dolna część osi przycięta dla kosztów podatkowych AfD i FDP.
Aby zachęcić do prywatnych inwestycji, CDU/CSU i FDP proponują obniżenie podatku od osób prawnych z 29,9% do 25%. Z kolei SPD i Zieloni opowiadają się za 10% premią inwestycyjną. Podczas gdy obniżki podatków od osób prawnych zapewniają znaczne ulgi i zwiększają zyski firm, nie ma wyraźnych dowodów sugerujących, że bezpośrednio zwiększą one inwestycje. W opinii Allianz Trade premia inwestycyjna oferuje bardziej ukierunkowane zachęty i może mieć bardziej ukierunkowany wpływ. Premia inwestycyjna mogłaby wygenerować do 28 mld EUR dodatkowych wpływów podatkowych w kolejnym okresie legislacyjnym. Dla porównania, stopniowe obniżanie podatków od osób prawnych w tym samym okresie mogłoby doprowadzić do rocznego wzrostu PKB o 0,06 punktu procentowego i skumulowanych 3 mld EUR dodatkowych wpływów podatkowych. Dodatkową korzyścią z obniżenia stawek podatku dochodowego od osób prawnych może być zwiększenie marż przedsiębiorstw niefinansowych o 1 punkt procentowy, zwiększając je do 39,4% wartości dodanej brutto. Obecnie marże niemieckich przedsiębiorstw niefinansowych znajdują się na najniższym poziomie od czasu pandemii, ponad 2 punkty procentowe poniżej długoterminowej średniej, co podkreśla potencjalny dodatkowy wpływ takiej obniżki.
Wszystkie partie centrowe proponują znaczne zwiększenie inwestycji publicznych. SPD i Zieloni planują w szczególności zwiększenie inwestycji w obszarach takich jak infrastruktura elektryczna, sieci, budownictwo mieszkaniowe i ośrodki opieki dziennej za pośrednictwem „Deutschlandfond”. Niemiecki Fundusz z rocznymi inwestycjami w wysokości 25 mld euro mógłby zwiększyć wzrost gospodarczy o co najmniej 0,8 punktu procentowego rocznie i wygenerować 55 mld euro dodatkowych wpływów podatkowych w latach 2025-2029. Oczekuje się, że wiele z tych inwestycji publicznych zwiększy długoterminowy potencjał wzrostu, co oznacza, że taki impuls inwestycyjny mógłby z czasem stać się samofinansujący. Jednakże, oprócz wymogu większości 2/3 głosów, utworzenie takiego funduszu prawdopodobnie nie zostanie ukończone przed końcem 2025 r., a bez partnerstw prywatno-publicznych szacunkowa kwota 600 mld EUR potrzebna w ciągu następnej dekady na odbudowę samej infrastruktury publicznej pozostaje poza możliwościami budżetowymi.
W opinii Allianz Trade innym kluczowym celem jest rozwiązanie problemu niedoboru siły roboczej, w szczególności poprzez zachęcanie do pracy po przejściu na emeryturę. CDU/CSU proponuje zwolnienie z podatku w wysokości 2000 euro miesięcznie, podczas gdy SPD i Zieloni planują pokrycie składek na ubezpieczenie emerytalne i od bezrobocia dla pracujących emerytów. Liberałowie popierają bardziej elastyczny wiek emerytalny. Oczekiwać można, iż wskaźnik obciążenia demograficznego w Niemczech wzrośnie z 34% do 51% do 2050 r., podczas gdy populacja w wieku produkcyjnym zmniejszy się z 52 mln do 43 mln. Potencjał aktywizacji osób w wieku od 55 do 70 lat szacuje się na 1,36 mln pełnoetatowych miejsc pracy. Zachęty finansowe mają kluczowe znaczenie, ponieważ 33% pracujących emerytów wymienia je jako kluczowy czynnik. Propozycje mogą pobudzić wzrost gospodarczy o 0,06 do 0,2 punktu procentowego rocznie i wygenerować od 2 do 10 mld euro dodatkowych wpływów podatkowych, pomimo potencjalnych strat wynikających z wyższych ulg podatkowych.
Ponadto istnieje powszechna zgoda co do tego, że odbiorcy otrzymujący świadczenie socjalne powinni być zachęcani do większej aktywności na rynku pracy. CDU i FDP koncentrują się na reformie stawek składek emerytalnych i od bezrobocia, zmniejszeniu świadczeń i wprowadzeniu surowszych sankcji. Zieloni również proponują dostosowanie stawek składek obciążających zarobki, podczas gdy SPD nie przedstawiła jeszcze konkretnych reform. Obniżenie stawek składek społecznych – pozwalające odbiorcom na zatrzymanie większej części dochodu – stworzyłoby silniejsze zachęty do pracy. W dłuższej perspektywie może to skutkować wzrostem budżetu o 1 mld euro dzięki wyższym wpływom z podatków i zmniejszonym płatnościom transferowym[1].
Wykres 3: Wpływ propozycji na wzrost gospodarczy, wskaźnik realnego PKB 2022 = 100
Źródła: programy partyjne, Allianz Research.
Dzisiejsze koszty, jutrzejsze wpływy podatkowe – taki plan nie wystarczy
Propozycje reform w Niemczech mają na celu wprowadzenie zmian strukturalnych i pobudzenie wzrostu gospodarczego. Chociaż istnieje potencjał wyższych dochodów podatkowych, sam wzrost nie wystarczy do pokrycia wydatków. Średnio każde wydane euro może wygenerować 0,8% więcej wzrostu gospodarczego i 0,2% dodatkowych inwestycji. Biorąc jednak pod uwagę wielobiegunowe wyzwania Niemiec, każdy przyszły rząd koalicyjny będzie prawdopodobnie musiał równocześnie nadać priorytet inicjatywom na rzecz wzrostu jak i równoważyć budżet. Ponadto, aby zaradzić niedoborom finansowania, konieczne byłyby opcje przeciwdziałania finansowaniu (np. VAT lub podatki ryczałtowe). Jednak poleganie wyłącznie na wzroście jest nierealistyczne. Bez żadnych dalszych działań, program CDU/CSU musiałby zwiększyć PKB o 616 mld EUR lub +2,9 punktu procentowego dodatkowego wzrostu rocznie, co jest trudnym zadaniem, biorąc pod uwagę prognozowaną stagnację kraju w 2025 r. i potencjalną stopę wzrostu wynoszącą zaledwie +0,23% w ciągu następnej dekady. Obliczenia odnośnie programów SPD i Zielonych ujawniają podobnie nierealistyczne cele wzrostu. W przypadku SPD przekłada się to na impuls gospodarczy w wysokości 388 mld euro lub +1,8 punktu procentowego dodatkowego wzrostu rocznie. Jeśli jednak weźmie się pod uwagę fundusz finansowany długiem, wpływ ten zostanie skutecznie zniweczony. Dla Zielonych wymagany wzrost PKB musiałby wynieść 440 mld EUR lub dodatkowe +2 punkty procentowe rocznego wzrostu, który zmniejszyłby się do +0,2 punktu procentowego w przypadku „Deutschlandfond”. Pomimo zaangażowania w hamulec zadłużenia, lider CDU Friedrich Merz zasygnalizował otwartość na jego reformę pod pewnymi warunkami, zwłaszcza w zakresie inwestycji. Ta zmiana mogłaby zbliżyć CDU/CSU do SPD i Zielonych, którzy popierają modyfikację hamulca zadłużenia w celu finansowania wydatków inwestycyjnych. Jak dotąd, żadna z partii nie przedstawiła przekonującej wizji przyszłego niemieckiego modelu gospodarczego po następnym okresie legislacyjnym.
[1]Wypłaty ze środków publicznych (budżetu), nie związane ze świadczeniem pracy czy usług – emerytury, renty, zasiłki etc.
Wczorajsza sesja na Wall Street była pod dominacją „sprzedających”. Indeksy lekko oddaliły się od szczytów. To w dużej mierze odzwierciedlenie obaw o wyniki detalisty Wal – Mart. Słabo radziły sobie również europejskie giełdy. To efekt ponownie wygłoszonych grób celny ze strony USA w kierunku Starego Kontynentu. Kurs dolara jak na razie nie ma siły, żeby kontynuować umocnienie. Korekcyjny ruch deprecjacyjny jest kontynuowany.
Dziś uwaga skupi się na wynikach wskaźników PMI. Z danych poznanych o poranku widać lekką poprawę niemieckiego przemysłu oraz zdecydowane osłabienie francuskiego sektora usług. Gorzej one wypadły również dla całej strefy euro. Wspólna waluta zareagowała osłabieniem, ale ruch na parze EURUSD jest umiarkowany, notowania cały czas są w bliskiej relacji z poziomem 1,05. Popołudniu podobne liczby zaprezentują Stany Zjednoczone. Oprócz tego ocenie podlegać będzie rewizja indeksu Uniwersytetu Michigan, który przedstawi kształtowanie się koniunktury konsumenckiej. Nie bez znaczenie będą również ostateczne wyniki oczekiwań inflacyjnych.
W czwartek w Stanach Zjednoczonych trwały rozmowy dotyczące relacji handlowych z Europą, a głównie z Unią Europejską. Przedstawicielem jednej ze stron był komisarz UE ds. handlu Szefczovicz, USA reprezentował H. Lutnick. Konkluzja tego pierwszego zawierała nadzieję, że obydwu gospodarkom uda się uniknąć nakładania wzajemnych taryf celnych. Padły z jego strony propozycje obniżenia ceł (auta, wyroby przemysłowe) oraz jednoczesne wyrównanie bilansu handlowego.
Z polskiej gospodarki otrzymaliśmy paczkę danych. Wynika z niej, że produkcja przemysłowa spadła o 1 proc. Słaby wynik to efekt czynników sezonowych oraz kalendarzowych. Z kolei produkcja budowlano montażowa urosła o 4,3 proc. r/r co mocno kontrastuje ze słabym grudniowym wynikiem (-8 proc. r/r). Dobry rezultat z pewnością poprawił tzw. efekt bazy. Hamuje natomiast wzrost wynagrodzeń w Polsce (9,2 proc.). Istnieje również niskie prawdopodobieństwo, że w kolejnych miesiącach dynamika osiągnie ponownie dwucyfrowe wartości. Wynagrodzenia będą jednak rosły cały czas szybciej od cen konsumpcyjnych. Inflacja producencka z kolei wskazała na proces deflacyjny (PPI – 0,9 proc. r.r). Spadek cen okazał się wyższy od założeń rynkowych.
GUS-owskie statystyki budownictwa mieszkaniowego w styczniu zazwyczaj sygnalizują mniejsze lub większe osłabienie aktywności inwestycyjnej. Zgodnie z tą regułą w roku bieżącym wyraźne załamanie wolumenu wystąpiło w przypadku mieszkań oddanych do użytkowania i nowych pozwoleń na budowę. Z kolei, jak zauważają eksperci portalu RynekPierwotny.pl, w kategorii mieszkań rozpoczętych GUS zakomunikował widoczne odreagowanie tąpnięcia danych z dwóch ostatnich miesięcy ub. roku.
Styczeń pod znakiem powrotu do przeciętności
Początek bieżącego roku pomimo dość dużej zmienności statystyk w relacji miesiąc do miesiąca nie przyniósł przełomu w dość wyraźnie utrwalonej w minionych miesiącach koniunkturze danych budownictwa mieszkaniowego. Jak wskazują eksperci portalu RynekPierwotny.pl raczej zasygnalizował perspektywę ich utrzymania w przewidywalnej przyszłości na przeciętnych poziomach, do których styczniowe statystyki wyraźnie się przybliżyły. Nawet dość silnie korekcyjny charakter danych nowych pozwoleń na budowę i mieszkań oddanych nie powinien niepokoić, będąc ruchem w kierunku długoterminowej średniej.
Najlepszym tego przykładem są lokale oddane do użytkowania, które choć nie mają fundamentalnego znaczenia dla oceny stanu bieżącej koniunktury, to są ważnym elementem kondycji rynku mieszkaniowego. Osiągnięty w tej kategorii danych styczniowy wynik na poziomie 15,5 tys. ogółem jest dość dokładnym odwzorowaniem średnich wyników z całego 2024 roku. Trudno więc w zdecydowanie negatywny sposób interpretować blisko 27-proc. spadek w relacji mdm przy 4-proc. wzroście w relacji rdr.
Taki rezultat statystyk mieszkań oddanych jest w głównej mierze zasługą deweloperów, których wynik styczniowy na poziomie zaledwie 9,4 tys. lokali, o jedną trzecią słabszy niż w grudniu ub. roku, jest bliski rekordowo niskim statystykom z ostatnich lat. Wygląda na to, że deweloperzy w końcówce ubiegłego roku mocno przyśpieszyli prace nad oddawaniem lokali do użytkowania, co w pierwszych miesiącach tego roku może spowodować pewne hamowanie dynamiki przedmiotowych danych.
Mieszkania rozpoczęte z odreagowaniem ostatnich spadków
W przypadku budownictwa mieszkaniowego, niezależnie od stanu koniunktury rynkowej, dość mocno utrwaloną od lat tradycją było widoczne hamowanie aktywności inwestycyjnej w pierwszych tygodniach każdego roku. W efekcie miesiąc styczeń bywa od lat regularnie i niezawodnie najsłabszym miesiącem w mieszkaniówce pod względem statystyk nowo rozpoczynanych budów. Ich wolumen w pierwszym miesiącu roku jest zazwyczaj znacząco niższy od średniej całorocznej, wyznaczając tym samym dołek, od którego w kolejnych okresach następuje odbicie.
Tymczasem w tegorocznym styczniu rozpoczęto ogółem budowę 17,2 tys. mieszkań, co jest wynikiem lepszym licząc rok do roku o blisko jedną dziesiątą, natomiast w relacji miesiąc do miesiąca aż o 37 proc.
Z kolei sami deweloperzy ruszyli z budową 12,6 tys. lokali, co w stosunku do stycznia 2024 r. oznacza kilkuprocentowy wzrost, natomiast do poprzedzającego grudnia poprawa danych przekroczyła wyraźnie poziom 50 proc. Niestety, jak wskazują eksperci portalu RynekPierwotny.pl tej skali progres nie oznacza nic poza powrotem aktywności inwestycyjnej do dość przeciętnych poziomów, będąc wynikiem rekordowo niskiej bazy z końcówki ub. roku, kiedy to ta kategoria danych uległa silnemu tąpnięciu. Jednak sam fakt utrzymania poziomu rozpoczynanych inwestycji deweloperskich w styczniu na względnie zadowalającym poziomie w okolicach średniej z ostatnich miesięcy, należy uznać za umiarkowanie optymistyczny prognostyk w perspektywie tego roku.
Nowe pozwolenia ze spadkowym odreagowaniem
Z kolei w przypadku statystyk nowych pozwoleń na budowę lub zgłoszeń z projektem budowlanym, styczeń zaowocował dość mocno spadkowym rozstrzygnięciem. GUS doliczył się ich ogółem w ubiegłym miesiącu 19,6 tys., czyli o ponad 15 proc. mniej w stosunku do grudnia 2024 r. i niespełna 5 proc. poniżej wyniku rok do roku.
Jak wiadomo statystyki nowych pozwoleń na budowę wciąż pozostają relatywnie wiarygodnym parametrem oceny potencjału popytowego rynku w przyszłych okresach przez deweloperów. Warto więc odnotować ich wynik styczniowy na poziomie nieco ponad 13 tys. jednostek, słabszy zarówno względem grudnia jak i stycznia ub. roku odpowiednio o 23 i 10 proc.
Tego typu sytuacja wygląda na korektę przedmiotowych danych, które cały ubiegły rok wykazywały ponadprzeciętne wartości, będące najprawdopodobniej efektem ubiegłorocznej dość radykalnej zmiany warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Trudno więc styczniowy spadek deweloperskich pozwoleń na budowę interpretować inaczej, niż jako oczekiwany powrót do normalności, czyli przeciętnych wartości z ostatnich dwóch lat.
Koniunktura inwestycyjna rynku pierwotnego w najbliższych miesiącach będzie dość mocno determinowana przez ostateczne decyzje rządowe dotyczące nowego programu dopłat do kredytów mieszkaniowych, a także sytuacją geopolityczną i perspektywą zakończenia wojny w Ukrainie.
Nieoczekiwanie lokale deweloperskie mają zostać wykluczone z nowego programu subsydiowania kredytów mieszkaniowych, co przy utrzymującej się nadpodaży nowych lokali może wpłynąć na osłabienie dynamiki nowych budów w kolejnych miesiącach. Z kolei ewentualne zakończenie wojny za naszą wschodnią granicą może wywołać pewne perturbacje na krajowym rynku budowlanym. W sumie perspektywy inwestycyjnego segmentu rodzimej mieszkaniówki w kolejnych miesiącach br. wydają się stać pod dość dużym znakiem zapytania.
Hiszpański rząd przyjął projekt ustawy o skróceniu tygodniowego czasu pracy, który może wejść w życie już w przyszłym roku. Polska również rozważa podobne rozwiązanie, biorąc pod uwagę dwa modele: 4 dni pracy po 8 godzin lub 5 dni pracy po 7 godzin. Aż 68 proc. Polaków preferuje pierwszą opcję. Skrócenie czasu pracy mogłoby pomóc rozwiązać problem wypalenia zawodowego, który w mniejszym lub większym stopniu dotyka już 78,3 proc. z nas. Kluczem do zachowania lub nawet zwiększenia efektywności pracy mimo skrócenia jej czasu są nowe technologie, w tym sztuczna inteligencja, która jednak nie budzi zaufania Polaków.
Hiszpański rząd przyjął projekt ustawy o skróceniu tygodniowego wymiaru czasu pracy z 38,5 do 37,5 godziny. Jeśli uda się przegłosować go w parlamencie, to prawdopodobnie będzie mógł wejść w życie w przyszłym roku. W ostatnich latach coraz więcej krajów decyduje się na podobny krok – np. we Francji tygodniowy wymiar pracy w pełnym wymiarze wynosi 35 godzin, w Danii 37, a w Belgii 38.
Polskie Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej mniej więcej rok temu poinformowało, że również pracuje nad projektem skrócenia czasu pracy, który miałby wejść w życie jeszcze w kadencji obecnego rządu. Resort bierze pod uwagę dwie możliwości – 4 dni pracy po 8 godzin lub 5 dni pracy po 7 godzin. Jak wynika z badania polskiej platformy webinarowej ClickMeeting, 68 proc. Polaków wolałoby tę pierwszą opcję, a wśród osób w wieku od 18 do 27 lat, czyli w pokoleniu, które będzie kształtować przyszły rynek pracy, odsetek ten wzrasta do 71 proc.
Prawie 80 proc. Polaków odczuwa symptomy wypalenia zawodowego
Według dostępnych danych odsetek aktywnych zawodowo Polaków dostrzegających u siebie co najmniej jeden z symptomów wypalenia zawodowego wzrósł o 13 p.p. w zaledwie trzy lata i wynosi już 78,3 proc. Najczęściej wskazywanym objawem jest poczucie zmęczenia lub wyczerpania i braku energii (43,4 proc. badanych), drugi w kolejności jest brak satysfakcji z pracy i motywacji do działania (25,2 proc.). Aktualne badania wskazują, że skrócenie godzin pracy pozytywnie wpływa na zdrowie psychiczne i fizyczne oraz podnosi poziom satysfakcji z wykonywanych obowiązków. Korzystają na tym również firmy, które odnotowują poprawę retencji zatrudnienia czy zmniejszenie kosztów i problemów wynikających z przebywania pracowników na zwolnieniach lekarskich.
43 proc. pracowników wierzy, że 4-dniowy tydzień pracy zwiększy efektywność
Polscy przedsiębiorcy są jednak sceptyczni wobec możliwości skrócenia czasu pracy – 51 proc. uważa, że w ich branży wprowadzenie takiego rozwiązania jest niemożliwe. Obawy pracodawców budzą spodziewane problemy z organizacją pracy oraz spadek wydajności pracowników, którzy nie będą w stanie wykonać tych samych zadań w krótszym czasie.
Jednak dotychczasowe wyniki pilotażowych programów skrócenia czasu pracy z różnych krajów i firm wykazały, że wydajność wcale nie spadła. W badaniu ClickMeeting 29 proc. ankietowanych wyraziło przekonanie, że wprowadzenie 4-dniowego tygodnia pracy nie wpłynęłoby na ich efektywność, a 43 proc. jest zdania, że nawet by ją zwiększyło. Najbardziej są o tym przekonani młodsi badani. Wśród ankietowanych w wieku od 18 do 27 lat 54 proc. uważa, że 4-dniowy model pracy spowodowałby zwiększenie efektywności, a 19 proc., że pozostałaby ona bez zmian. Wśród osób w wieku od 28 do 44 lat odsetki te wynoszą odpowiednio 45 proc. i 27 proc., w grupie od 45 do 59 lat – 35 proc. i 34 proc., a wśród najstarszych badanych, w wieku powyżej 60 lat – 30 proc. i 38 proc.
Zielony przemysł jest jednocześnie bardziej konkurencyjny w skali globalnej – zarzucenie zmian w tym kierunku da tylko chwilowe korzyści. Nowe technologie są niezbędne nie tylko w ograniczeniu śladu węglowego, ale także w powrotowi do konkurencyjności produkcji w Europie – a tym samym zachowaniu jej, co daje strategicznie ważną niezależność i społecznie istotne zatrudnienie.
Europa nie może zrezygnować z kluczowych gałęzi przemysłu, które są jednocześnie największymi emitentami CO2, jak i konsumentami energii (mowa o produkcji: aluminium, amoniaku, stali i cementu). Odegrają one kluczową rolę w transformacji Europy – ku zielonemu, i bardziej konkurencyjnemu przemysłowi.
Dekarbonizacja i globalna konkurencyjność to dwie strony tego samego medalu: Europa może, a nawet musi osiągnąć te dwa cele łącznie. Tania energia i produkcja wiążą się z nowymi technologiami – w dotychczasowych, „brudnych” nasz kontynent i tak nie wygra z Chinami (szerzej – Azją), USA czy z Rosją
Aluminium: rezygnacja z produkcji „opalanej” węglem: europejski przemysł aluminiowy może wdrożyć redukcję śladu węglowego, która będzie jednocześnie opłacalna i dzięki temu utrzyma globalną konkurencyjność naszego kontynentu, a nawet wyprzedzi on w tym względzie inne regiony
Amoniak: od szarego do zielonego: niezbędny w zapewnieniu samodzielności europejskiego rolnictwa (70% amoniaku wykorzystywane jest w nawozach), ale też nowych technologii redukcji zanieczyszczeń w transporcie i w innych sektorach przemysłowych. Dzięki postawieniu w jego produkcji na zielony wodór UE może zbliżyć się konkurencyjnie do innych rynków (chociaż niekoniecznie wygra z powodu warunków naturalnych – np. ilości energii słonecznej w porównaniu z Am. Południową)
Stal: ponowne użycie, recykling – jest niezbędna i nie do zastąpienia (m.in. 52% jej produkcji wykorzystuje się w budownictwie i infrastrukturze); produkcja stali na bazie złomu przy użyciu technologii elektrycznego pieca łukowego (EAF) jest najbardziej opłacalnym rozwiązaniem, z globalnym kosztem na poziomie 440 USD za tonę i 439 USD za tonę w Europie, co czyni region konkurencyjnym
Cement i beton: ograniczenie popiołów i żużli może znacznie zmniejszyć emisje, jednocześnie obniżając koszty operacyjne o 2,50-11 USD na tonę cementu
Cztery gałęzie przemysłu, których wkład (w gospodarkę) trudno byłoby ograniczyć i z niego zrezygnować (aluminium, amoniak, stal i cement) w opinii Allianz Trade odegrają kluczową rolę w zielonej transformacji Europy. Po pierwsze, są one głównymi konsumentami energii i emitentami dwutlenku węgla. Podczas gdy sektor przemysłowy jako całość odpowiadał za 25% końcowego zużycia energii w UE-27 w 2023 r. i 19% emisji gazów cieplarnianych (GHG), same te cztery branże odpowiadają za 7,7% zużycia energii i 9,7% emisji. Po drugie, są one dostawcami niezbędnych surowców dla ekologicznych gałęzi przemysłu, takich jak panele słoneczne i turbiny wiatrowe. Dlatego też ich dekarbonizacja ma kluczowe znaczenie nie tylko dla osiągnięcia celów klimatycznych UE, ale także dla zapewnienia strategicznej niezależności. UE nie może sobie pozwolić na utratę tej bazy przemysłowej.
Allianz Trade uważa, że dekarbonizacja i globalna konkurencyjność to dwie strony tego samego medalu. UE może osiągnąć oba cele jednocześnie, nawet w branżach których produkcję trudno ograniczyć (ze względu na ich kluczową rolę), jeśli spełnione zostaną dwa warunki: niezawodny i wydajny system energetyczny oparty na odnawialnych źródłach energii oraz funkcjonujący Mechanizm Transgranicznego Dostosowania Emisji CO2. Pierwszy z nich jest niezbędny do zaspokojenia zapotrzebowania na energię w tych branżach przy zerowej emisji, a drugi do zabezpieczenia miliardowych inwestycji potrzebnych podczas transformacji.
Aluminium: Rezygnacja z produkcji „opalanej” węglem. Aluminium jest najczęściej stosowanym metalem nieżelaznym i ma kluczowe znaczenie dla zrównoważonych gałęzi przemysłu, takich jak transport, budownictwo i energia odnawialna. Jego lekkość i możliwość recyklingu sprawiają, że jest niezbędne w pojazdach elektrycznych, panelach słonecznych i turbinach wiatrowych. Przewidujemy, że do 2030 r. popyt na nie znacznie wzrośnie, przy czym największy wzrost odnotuje transport (+60%) i sprzęt elektryczny (+50%). Produkcja aluminium pozostaje jednak wysoce energochłonna, odpowiadając za 2% globalnej emisji gazów cieplarnianych. Najbardziej krytycznym etapem zmniejszenia w nim emisji związków węgla jest przejście na ekologiczną energię elektryczną, ponieważ 65% emisji aluminium pochodzi z energii opartej na paliwach kopalnych. Inną ważną strategią jest wdrażanie technologii o niemal zerowej emisji, takich jak zastąpienie anod węglowych anodami obojętnymi, które eliminują emisje procesowe i zmniejszają koszty operacyjne o 10% w czasie. Łącząc te dwie strategie, europejski przemysł aluminiowy może wdrożyć dekarbonizację, która będzie jednocześnie opłacalna i dzięki temu utrzymać globalną konkurencyjność. Koszty na poziomie około 2500 USD za tonę byłyby niższe niż na wielu innych rynkach, takich jak Kanada, Ameryka Południowa i Rosja, choć niekoniecznie w porównaniu z USA i Chinami.
Amoniak: Od szarego do zielonego. Produkcja amoniaku ma kluczowe znaczenie dla globalnego rolnictwa, ponieważ 70% jego produkcji wykorzystuje się w nawozach. Produkcja amoniaku jest jednak drugim najbardziej wysokoemisyjnym procesem wśród gałęzi przemysłu, z których trudno zrezygnować, generując 1% emisji gazów cieplarnianych w UE-27. Ponieważ produkcja wodoru jest najbardziej wysokoemisyjnym etapem, zielony wodór, zasilany zmiennymi odnawialnymi źródłami energii (VRES), ma kluczowe znaczenie dla produkcji zielonego amoniaku. Jest to również najbardziej opłacalny sposób, z wyrównanym kosztem 370 USD za tonę (globalnie). Jednak Europa pozostanie w niekorzystnej sytuacji kosztowej, z przewidywanymi kosztami produkcji na poziomie 412 USD za tonę w porównaniu do USA i Chin, które mają niższe koszty na poziomie 343 USD i 403 USD za tonę, podczas gdy Brazylia jest najbardziej konkurencyjna na poziomie 292 USD za tonę, korzystając z obfitości odnawialnych źródeł energii i magazynowania wodoru offshore (na morzu).
Stal: Ponowne użycie, recykling. Stal jest również niezbędna i nie do zastąpienia, ponieważ 52% z niej wykorzystuje się w budownictwie i infrastrukturze, 16% w sprzęcie mechanicznym i 12% w sektorze motoryzacyjnym. Produkcja stali jest jednak jednym z najbardziej wysokoemisyjnych procesów przemysłowych, przyczyniając się do 7% emisji gazów cieplarnianych. Promując obieg zamknięty, tj. produkcję stali na bazie złomu i zmniejszając ogólne zużycie stali, można zminimalizować zależność od zasobów, takich jak ruda żelaza i energia. Postęp technologiczny ma również kluczowe znaczenie dla zmniejszenia jej śladu węglowego. Przykładowo, Bio-based Pulverized Coal Injection (BIO-PCI) wykorzystuje bio-węgiel w celu zmniejszenia intensywności emisji dwutlenku węgla w wielkich piecach, podczas gdy bio-metan z odpadów organicznych może zastąpić gaz ziemny w produkcji bezpośrednio redukowanego żelaza (DRI). Zielony wodór ma największy potencjał transformacyjny, umożliwiając produkcję stali o niemal zerowej emisji dwutlenku węgla poprzez zastąpienie węgla jako czynnika redukującego. Na chwilę obecną produkcja stali na bazie złomu przy użyciu technologii elektrycznego pieca łukowego (EAF) jest najbardziej opłacalnym rozwiązaniem, z globalnym kosztem na poziomie 440 USD za tonę i 439 USD za tonę w Europie, co czyni region konkurencyjnym.
Cement i beton: Ograniczenie emisji popiołów i żużli. Produkcja cementu i betonu odpowiada za kolejne 7% globalnej emisji CO2, co sprawia, że dekarbonizacja jest kluczowym wyzwaniem. Emisje w sektorze wynikają głównie z produkcji żużlu i innych kamiennych pozostałości spalania, odpowiedzialnego za 88% emisji w całym sektorze, przy czym największy udział (53% całości) przypisuje się procesowi kalcynacji wapienia. Aby zmniejszyć ślad węglowy sektora cementowego, niezbędne jest połączenie strategii: zastąpienie kamiennych pozostałości spalania (jak żużle i popioły) dodatkowymi materiałami cementowymi (SCM), co może znacznie zmniejszyć emisje, jednocześnie obniżając koszty operacyjne o 2,50-11 USD na tonę cementu. Zamiana dotychczas używanych paliw na te pochodzące z odpadów (np. biometan) zapewnia opłacalne alternatywne źródło energii, podczas gdy wodór i elektryfikacja procesu ogrzewania oferują obiecujące długoterminowe redukcje emisji. Jednak nawet przy zastosowaniu tych środków, nie pozbędziemy się całości emisji i spora jej część pozostanie, co sprawia, że wychwytywanie, utylizacja i składowanie dwutlenku węgla (CCUS) jest kluczową technologią mogącą zmniejszyć o 35% emisję pochodnych węgla przez sektor.
Finansowanie inwestycji w ekologię i konkurencyjność
Spośród czterech wspomnianych kluczowych, niezastępowalnych sektorów, to produkcja stal i amoniaku ma największe luki w dostępie do finansowaniu (na rzecz ekologicznych inwestycji). W ciągu ostatnich pięciu lat nakłady inwestycyjne rosły w średnim rocznym tempie zaledwie +3% globalnie, co jest nie wystarczające do dekarbonizacji trzech ze wspomnianych czterech sektorów. Przemysł stalowy i amoniakalny musiałyby zainwestować odpowiednio 2 191 mld USD i 1 205 mld USD, aby osiągnąć swoje ekologiczne cele. Aby je spełnić, nakłady inwestycyjne muszą rosnąć odpowiednio o +8% i +11% rocznie do 2050 roku.
Dla przeciwwagi: luka w finansowaniu (niezbędnych inwestycji) w przemyśle aluminiowym jest mniejsza (317 mld USD), a (aktualny) poziominwestycji w sektorze cementowym byłby wystarczający, aby firmy były na dobrej drodze do samodzielnego osiągnięcia celu ograniczenia śladu węglowego (i jak wspomnieliśmy – ograniczenia jednocześnie swoich kosztów), oczywiście przy założeniu, że całe nakłady inwestycyjne sektora zostaną skierowane na wysiłki z tym związane, co jeszcze nie jest powszechne. To ukazuje, dlaczego działania rządów mają tak kluczowe znaczenie. Współpraca publiczno-prywatna jest niezbędna, aby przyspieszyć zmiany i pomóc tym branżom osiągnąć cel UE na 2050 rok, stając się jednocześnie bardziej konkurencyjnymi globalnie. Rządy powinny zapewnić dotacje, zachęty podatkowe i ramy polityczne, aby zmniejszyć obciążenie finansowe transformujących się firm. Bez zwiększenia już teraz ich inwestycji, droga do zerowej emisji netto i jednocześnie do konkurencyjności stanie się jeszcze trudniejsza i bardziej kosztowna w przyszłości.
Przemysł – waga ciężka. Trochę danych
Allianz Trade zwraca uwagę, że w Unii Europejskiej sektor przemysłowy pozostaje główną siłą napędową zużycia energii, odpowiadając za 25% końcowego zużycia energii w UE-27 w 2023 r., jak pokazano na wykresie 1. To znaczące zużycie energii jest ściśle powiązane z wysokimi emisjami dwutlenku węgla, w szczególności z procesów „trudnych do zlikwidowania”, które w dużym stopniu opierają się na paliwach kopalnych. Przykładowo, sam sektor produkcyjny przyczynił się do emisji 486,6 mln ton CO2, co czyni go czwartym co do wielkości źródłem emisji w UE-27 (14%, patrz wykres 2). Kolejne miejsca zajmują transport (31%), wytwarzanie energii (21%) i rolnictwo (15%). Liczby te podkreślają pilną potrzebę podjęcia ukierunkowanych działań w sektorze przemysłowym. Dekarbonizacja przemysłu wymaga wieloaspektowego podejścia. Obecne wysiłki koncentrują się na poprawie efektywności energetycznej, zwiększeniu wykorzystania energii odnawialnej i rozwoju innowacyjnych rozwiązań, takich jak procesy oparte na wodorze i elektryfikacja. Technologie te oferują możliwości znacznego ograniczenia emisji z działalności przemysłowej. Wyzwanie wykracza jednak poza redukcję emisji. Wiąże się ono również z zapewnieniem konkurencyjności europejskiego przemysłu w globalnej gospodarce, która w coraz większym stopniu opiera się na priorytetach niskoemisyjnych.
Wykres 1: Końcowe zużycie energii według sektorów w UE-27, 2023 r.
Źródła: Eurostat, Allianz Research
Wykres 2: Emisje CO2 według sektorów w UE-27, 2024 r
Źródła: Climate Trace, Allianz Research
Znaczne zapotrzebowanie na energię w sektorze przemysłowym w UE-27 jest ściśle powiązane z rodzajami wykorzystywanych źródeł energii, jak pokazano na wykresie 3. Dominującym źródłem energii jest energia elektryczna, której zużycie w 2023 r. wyniesie 2 945 PJ. Podkreśla to jej kluczową rolę w napędzaniu maszyn i procesów przemysłowych, w tym operacji w produkcji , automatyzacji i zaawansowanych technologiach. Oczekuje się, że w miarę jak branże będą wdrażać coraz bardziej zelektryfikowane procesy, energia elektryczna utrzyma swoją wiodącą pozycję, zwłaszcza przy przewidywanym przejściu na wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych.
Wykres 3: Końcowe zużycie energii w przemyśle UE-27 według źródła na rok 2023, PJ
Źródła: Eurostat, Allianz Research
Gaz ziemny plasuje się tuż za nim, dostarczając 2 832 PJ, co odzwierciedla jego ugruntowaną pozycję w branżach zależnych od wysokotemperaturowych procesów termicznych, takich jak produkcja amoniaku. Jednak duże uzależnienie od gazu ziemnego stwarza poważne zagrożenia, szczególnie ze względu na wahania cen, co zaobserwowano po wojnie rosyjsko-ukraińskiej. Co więcej, pomimo niższej intensywności emisji dwutlenku węgla w porównaniu z węglem i ropą naftową, gaz ziemny pozostaje paliwem kopalnym, co sprawia, że jego zastąpienie czystszymi alternatywami jest priorytetem dla osiągnięcia celów klimatycznych. Przy 1017 PJ, ropa naftowa i produkty ropopochodne nadal odgrywają znaczącą rolę, szczególnie w branżach wymagających paliw płynnych, takich jak transport. Jednak rosnące wykorzystanie odnawialnych źródeł energii i biopaliw, które łącznie osiągnęły 1011 PJ, oznacza postęp w zmniejszaniu zależności od tradycyjnych paliw kopalnych. Te odnawialne źródła energii są coraz częściej włączane do przemysłowych systemów energetycznych, umożliwiając przejście na bardziej zrównoważone działania. Ten podział źródeł energii podkreśla podwójne wyzwanie stojące przed UE-27: zmniejszenie zależności od paliw kopalnych przy jednoczesnym zapewnieniu niezawodnych i skalowalnych dostaw czystej energii dla procesów przemysłowych. W połączeniu z wzorcami konsumpcji widocznymi na wykresie 3, staje się jasne, że dekarbonizacja wymaga wieloaspektowej strategii. Obejmuje ona przyspieszenie wdrażania elektryfikacji, zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii oraz wspieranie innowacji w zakresie magazynowania energii i technologii wodorowych.
Wykres 4 przedstawia bliższe spojrzenie na energochłonność i intensywność emisji dwutlenku węgla w czterech trudnych do dekarbonizacji, ale też kluczowych branżach przemysłowych: aluminium, amoniaku, stali i cementu. Branże te charakteryzują się wysoką energochłonnością, znacznymi emisjami dwutlenku węgla i głęboką integracją z globalnym łańcuchem dostaw, co sprawia, że zmniejszenie ich śladu węglowego (przy jednoczesnym zachowaniu a nawet zwiększeniu konkurencyjności) jest kluczowym elementem osiągnięcia celów klimatycznych. Sektor aluminium wyróżnia się najwyższą energochłonnością, przekraczającą 70 GJ na tonę produkcji. Wynika to w dużej mierze z energochłonnego procesu elektrolizy stosowanego w wytopie aluminium, który w dużym stopniu opiera się na energii elektrycznej. Oprócz znacznego zapotrzebowania na energię, produkcja aluminium wykazuje wysoką intensywność emisji (16 tCO2 na tonę aluminium), co odzwierciedla ciągłą zależność od energii opartej na paliwach kopalnych w wielu regionach, tj. produkcję aluminium opartą na węglu w Chinach. Przejście na odnawialną energię elektryczną i badanie innowacyjnych metod, takich jak technologia anod obojętnych, ma zasadnicze znaczenie dla zmniejszenia śladu węglowego sektora. Produkcja amoniaku, kluczowa dla nawozów (70% amoniaku), charakteryzuje się energochłonnością powyżej 40 GJ na tonę. Intensywność emisji jest również znacząca, głównie ze względu na wykorzystanie gazu ziemnego zarówno jako surowca, jak i źródła energii w procesie Haber-Bosch, co prowadzi do wytworzenia 2,4 tony CO2 na tonę produkcji. Przyjęcie zielonego wodoru jako surowca stanowi obiecującą drogę do dekarbonizacji tego sektora. Przemysł stalowy, o energochłonności około 20 GJ na tonę surowej stali, pozostaje znaczącym emitentem ze względu na zależność od wielkich pieców węglowych. Przejście na procesy bezpośredniej redukcji żelaza (DRI) zasilane wodorem i stalą wtórną opartą na złomie jest kluczem do obniżenia zarówno zużycia energii, jak i intensywności emisji. Sektor cementowy, choć wykazuje stosunkowo niską energochłonność w porównaniu z pozostałymi trzema (około 3 GJ na tonę produkcji), nadal przyczynia się do znacznych emisji ze względu na proces kalcynacji i spalanie paliw. Innowacyjne rozwiązania, takie jak wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla (CCS) oraz alternatywne materiały (zamiast popiołów i żużli), będą miały kluczowe znaczenie dla jego dekarbonizacji.
Wykres 4: Intensywność zużycia energii i emisji dwutlenku węgla w sektorach trudnych do zlikwidowania
Źródła: IEA, Allianz Research
Tomasz Starus, prezes Zarządu Allianz Trade w Polsce
W opinii Tomasza Starusa, prezesa Zarządu Allianz Trade w Polsce: „Wysokie ceny energii (i spadające zapasy gazu) oraz wyborczy rok w Europie sprzyjają radykalizacji nastrojów i haseł, nie dziwi więc presja na odejście lub zawieszenie celów ekologicznych, jakie wyznaczyła sobie Unia Europejska. Może to być zrozumiałe w odniesieniu do kosztów, jakie ponoszą konsumenci. Tymczasem firmy – przemysł wyboru nie mają! Nowe technologie, jakich wymaga redukcja zanieczyszczeń pozwalają jednocześnie na tyle obniżyć koszty, aby nawiązać równą walkę konkurencyjną lub ją wygrać (!) z innymi regionami, mającymi źródła tańszej energii czy surowców (USA, Chiny). Europejski przemysł nie wygra w globalnej konkurencji przy starych, brudnych technologiach – zawsze będą regiony na świecie robiące to bardziej bezkompromisowo i mające tańsze surowce naturalne. Chcąc zachować konkurencyjność, a nawet generalnie – strategiczną niezależność europejskich kluczowych branż przemysłowych oraz utrzymać miejsca pracy postawić trzeba na szybkie unowocześnienie ich procesów produkcyjnych, co podpowiada zdrowy rozsadek i potwierdzają także analizy, w tym omawiana autorstwa Działu Badań Ekonomicznych Allianz Trade”.
Kolejny już miesiąc z rzędu mamy sytuację w Polsce, kiedy płace rosną szybciej niż ceny. Odrabiamy więc, jako społeczeństwo, straty wysokiej inflacji sprzed dwóch lat. W tle zapiski z posiedzeń FED umacniają dolara, a Nowa Zelandia obniża stopy procentowe.
Płace nadal rosną
Poznaliśmy dzisiaj dane na temat wzrostu wynagrodzeń. Średnia płaca w styczniu wyniosła 8482,47 zł brutto. Mowa o segmencie przedsiębiorstw zatrudniających ponad 9 pracowników. Z jednej strony to spadek o 340 zł od grudnia, co mogłoby niepokoić. Warto jednak pamiętać, że grudzień ma swoją specyfikę. Premie w tym miesiącu zaburzają w górę wynik. Jeżeli spojrzymy na porównanie stycznia 2025 do stycznia 2024 – mamy 9,2% wzrostu. Rynek oczekiwał 9,3%, jest to zatem realnie wynik niemal dokładnie zgodny z oczekiwaniami. Mamy zatem niemal 4 punkty procentowe więcej wzrostu płac niż wzrostu cen (dla przypomnienia inflacja konsumencka wyskoczyła do 5,3% w ujęciu rocznym). Jest to zatem korzystna sytuacja, kiedy średnie płace rosną nawet po uwzględnieniu inflacji. Pewnym ostrzeżeniem jest natomiast zatrudnienie. W ciągu roku był to spadek o 0,9%. Część obserwatorów wskazuje, że pracę tracą osoby z najniższymi kwalifikacjami, co może częściowo wpływać na tak wysoki wzrost średniej płacy. Trzeba jednak pamiętać, że nie jest to decydujący wpływ.
Stenogramy z posiedzeń FED
Wczoraj opublikowano zapiski z rozmów ze spotkania Federalnego Komitetu Otwartego Rynku. Jest to część FED odpowiedzialna za decyzję w sprawie polityki monetarnej. Widzimy tam obraz oczekiwania stóp procentowych na obecnym poziomie. Powodem jest utrzymująca się lekko podwyższona inflacja i wpływ, który na gospodarkę mogą mieć cła importowe w USA. Rynek wciąż nie jest pewny, czy ma w tym roku dojść do jednej, czy dwóch obniżek stóp procentowych. Patrząc na notowania kontraktów terminowych, szanse na obydwa te scenariusze są mniej więcej równe. Zapiski z posiedzenia spowodowały lekkie umocnienie dolara względem euro.
Nowa Zelandia tnie stopy
Wczoraj poznaliśmy decyzję Królewskiego Banku Nowej Zelandii o obniżeniu głównej stopy procentowej o 0,5%. W rezultacie wynosi ona teraz 3,75%. To właśnie taka decyzja była przewidywana przez wielu analityków. Z jednej strony wspierały ją dane. Dla przypomnienia w trzecim i czwartym kwartale inflacja wynosiła zaledwie 2,2%. Z drugiej strony szef tamtejszego banku centralnego – Pan Adrian Orr – komunikuje się w bardzo transparentny sposób z rynkiem. Po samej decyzji na konferencji zapowiedział jeszcze dwie redukcje stóp procentowych w tym półroczu. Obie po 0,25% w kwietniu i maju. Zwrócił oczywiście uwagę na negatywny wpływ amerykańskiej wojny celnej, który może spowolnić globalny wzrost gospodarczy. W kwestii cen pojawiło się zastrzeżenie, że osłabiający się dolar nowozelandzki może spowodować tymczasowe podniesienie wskaźnika inflacji.
Maciej Przygórzewski – główny analityk w InternetowyKantor.pl
Początek 2025 r. przyniósł wyraźne ożywienie po grudniowym zastoju na rynkach mieszkaniowych największych metropolii. Wygląda na to, że wśród potencjalnych nabywców nowych mieszkań powoli dojrzewa przekonanie, że dalsze odkładanie decyzji zakupowej przestaje mieć sens.
– W styczniu deweloperzy sprzedali więcej nowych mieszkań niż w grudniu. Jednak jest jeszcze za wcześnie, by stwierdzić, że popyt na nie jest już na fali wznoszącej – mówi Marek Wielgo, ekspert portalu RynekPierwotny.pl.
Z danych BIG DATA RynekPierwotny.pl wynika, że w styczniu deweloperzy działający w siedmiu największych metropoliach znaleźli chętnych na łącznie ok. 3,8 tys. mieszkań, czyli aż o 37% więcej niż w grudniu. Ten wynik wygląda znacznie mniej imponująco – tylko 5% na plusie – na tle średniej miesięcznej sprzedaży z trzech ostatnich miesięcy ubiegłego roku, która wyniosła nieco ponad 3,6 tys. lokali. W całym 2024 r. deweloperzy sprzedawali ich średnio w ciągu miesiąca przeszło 4,1 tys. W tym porównaniu styczniowa sprzedaż jest więc na 8% minusie.
Należy zwrócić jednak uwagę na lokalne różnice. Np. o ożywieniu popytu na nowe mieszkania można na razie mówić tylko w przypadku Krakowa i Poznania. Z lekkim optymizmem mogą patrzyć w przyszłość również deweloperzy w Trójmieście i w miastach Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, bo i tam styczniowa sprzedaż była wyraźnie wyższa od średniej miesięcznej z czwartego kwartału 2024 r. Natomiast w Warszawie i Wrocławiu mamy do czynienia ze stagnacją, zaś w biurach sprzedaży wielu łódzkich firm deweloperskich najpewniej włączył się dzwonek alarmowy.
– Rynek łódzki jest w bardzo dużym stopniu uzależniony od dostępności kredytów, a ta poprawiała się do tej pory głównie na papierze. Pamiętajmy, że zdolność kredytową potencjalnych nabywców mieszkań mocno ograniczają rosnące koszty życia. Według GUS, np. ceny energii elektrycznej były w grudniu aż o 21% wyższe niż w analogicznym okresie rok wcześniej. Za wodę płaciliśmy o ponad 13% więcej, a nie każdy może liczyć na podwyżkę pensji – komentuje ekspert RynekPierwotny.pl.
Równocześnie przyznaje, że z rynku kredytów hipotecznych wyszedł sygnał, że ten rok może być lepszy od ubiegłego. Z najnowszych danych Biura Informacji Kredytowej (BIK) wynika, że styczeń przyniósł wzrost liczby chętnych na kredyty mieszkaniowe po dwóch miesiącach spadków. Odpowiedni wniosek złożyło do banków 28,3 tys. osób, czyli o 9% więcej niż w grudniu, ale też mniej więcej tyle samo, ile wynosiła średnia miesięczna w całym 2024 r.
– Część potencjalnych nabywców mieszkań wstrzymywała się z zakupem mieszkania w oczekiwaniu na nowy program wsparcia kredytobiorców. Niezdecydowanie rządu w tej kwestii najpewniej przypomniało wielu stare ludowe porzekadło: „Umiesz liczyć? Licz na siebie”. W tej sytuacji prawdopodobnie coraz więcej osób dojdzie do wniosku, że nie ma sensu dłużeć zwlekać z decyzją zakupową, skoro wybór mieszkań jeszcze nigdy nie był tak duży, a deweloperzy kuszą różnego rodzaju bonusami i nawet kilkuprocentowymi obniżkami cen – mówi ekspert portalu RynekPierwotny.pl.
Ceny transakcyjne z pewnością są niższe od ofertowych. O ile? Firmy deweloperskie nie dzielą się taką wiedzą. Natomiast, jeśli chodzi o średnią cenę metra kwadratowego oferowanych przez nie mieszkań, to styczeń był kolejnym miesiącem stabilizacji. Z danych BIG DATA RynekPierwotny.pl. wynika, że drugi miesiąc z rzędu nie wzrosła średnia cena metra kwadratowego mieszkań oferowanych przez deweloperów we Wrocławiu (14,7 tys. zł/m kw.), Trójmieście (15,9 tys. zł/m kw.) i w miastach Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (ok. 11,2 tys. zł/m kw.). W Łodzi (ok. 11,5 tys. zł/m kw.) seria bez podwyżek trwa już czwarty miesiąc, a piąty – w Warszawie (17,7 tys. zł/m kw.) i Krakowie (16,6 tys. zł/m kw.). Jedynie w Poznaniu (13,4 tys. zł/m kw.) średnia poszła w styczniu w górę o 1% po trwającej cztery miesiące stabilizacji. Oczywiście to jeszcze nie przesądza, że ten niekorzystny dla kupujących trend utrzyma się w kolejnych miesiącach. W stolicy Wielkopolski pojawiła się duża pula drogich – jak na ten rynek – mieszkań (średnio po 16,3 tys. zł/m kw.). Przypomnijmy, że w listopadzie z podobną sytuacją mieliśmy do czynienia w Trójmieście.
Co ważne, mimo iż aktywność inwestycyjna deweloperów nie jest już tak duża, jak w pierwszej połowie ubiegłego roku, to także w styczniu dostarczyli oni na rynek więcej mieszkań niż sprzedali. W efekcie oferta mieszkań urosła w niektórych miastach do rekordowych rozmiarów. W Warszawie pod koniec stycznia w ofercie firm deweloperskich było ponad 16,1 tys. lokali, w Krakowie – ponad 9,6 tys., Wrocławiu – blisko 9,3 tys., Trójmieście – blisko 7,3 tys., Łodzi – ponad 9,9 tys., Poznaniu – ponad 7,8 tys., a w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii – niemal 9,6 tys. Marek Wielgo zwraca uwagę, że Łódź w ciągu trzech lat podwoiła liczbę mieszkań w ofercie deweloperów, stając się drugim po Warszawie rynkiem w Polsce.
Co ważne, w ostatnich 12 miesiącach zwiększył się wybór mieszkań na kieszeń przeciętnego kredytobiorcy. Z danych BIK wynika, że w ubiegłym roku przeciętny nabywca mieszkania pożyczył w banku ok. 420 tys. zł. Zakładając, że wymagany był wkład własny, to sprawdziliśmy, ile mieszkań z ceną do 500 tys. zł oferowali deweloperzy? Z danych BIG DATA RynekPierwotny.pl. wynika, że najwięcej takich lokali jest w Łodzi i w miastach Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, a najmniej w Krakowie i Warszawie.
Warto zwrócić uwagę, że niemal we wszystkich metropoliach rok 2023 przyniósł potężny spadek liczby mieszkań i domów z ceną poniżej 500 tys. zł. Oczywiście było to efektem pojawienia się w ofercie banków „Bezpiecznego Kredytu 2%”. Pozytywnym wyjątkiem była Łódź, w której deweloperzy wprowadzili wówczas na rynek więcej mieszkań niż sprzedali. Na szczęście nie tylko w tym mieście, ale także w pozostałych metropoliach deweloperzy odbudowywali ofertę „na przeciętną kieszeń”. Szczególnie widoczne jest to we Wrocławiu, Trójmieście i Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. W tej ostatniej takich lokali jest nawet więcej niż dwa lata temu.
Dla kupujących nowe mieszkania w Warszawie i Krakowie pocieszeniem może być fakt, że w ofercie deweloperów pojawiało się coraz więcej mieszkań w segmencie popularnym. W obu aglomeracjach do tego segmentu można zaliczyć mieszkania z ceną poniżej 15 tys. zł za metr kwadratowy. W stolicy rok temu kupujący mieli do wyboru tylko ok. 3,2 tys. takich mieszkań, a obecnie jest ich na rynku blisko 5 tys. Z kolei w Krakowie pula mieszkań w przedziale cenowym do 15 tys. zł za metr kwadratowy wzrosła w tym okresie z ok. 2,1 tys. do 2,8 tys.
Autor: Marek Wielgo, ekspert portalu RynekPierwotny.pl
Już w niedzielę czekają nas wybory parlamentarne w Niemczech. To nasz najważniejszy partner ekonomiczny, z którym polską gospodarkę łączą nierozerwalne więzi. Co prawda w okresie deglobalizacji Polska zaczęła częściowo korzystać z pewnych słabości niemieckiej gospodarki, jednak nadal koniunktura w wielu polskich branżach jest ściśle powiązana z sytuacją w przemyśle niemieckim. Warto więc zastanowić się, jak wyniki wyborów w Niemczech wpłyną na naszą gospodarkę i portfele. Tym bardziej, że choć niemiecki model gospodarczy ma poważne problemy, to indeks DAX osiąga ostatnio kolejne rekordy wszechczasów.
W przypadku Niemiec mamy do czynienia z paradoksem: nie brakuje im zasobów ekonomicznych ani know-how, ale wyczerpujący się model gospodarczy i niepewność hamują wzrost oraz utrudniają wyjście z kryzysu. Aby powrócić na ścieżkę rozwoju, Niemcy potrzebują pilnego programu naprawy gospodarczej. Niestety, sondaże pokazują, że wyborcy kolejny raz mogą wybrać status quo, a do przeprowadzenia prawdziwych reform może zabraknąć odpowiedniej większości w nowym Bundestagu.
Z punktu widzenia rynków finansowych wybory do Bundestagu w 2025 roku są już w dużej mierze uwzględnione w obecnych wycenach akcji. Inwestorzy od miesięcy śledzą wydarzenia polityczne, a rynki reagują z wyprzedzeniem, nie czekając na sam dzień głosowania. Zgodnie z sondażami CDU/CSU wyraźnie prowadzi, podczas gdy na drugie miejsce może zająć AfD. SPD z Zielonymi walczą o trzecią pozycję. Liberalna FDP, Lewica i BSW walczą natomiast o przekroczenie progu 5 proc.
W kontekście powyższego kluczowe będą trzy kwestie: jak dobrze wypadnie CDU/CSU, z kim partia ta utworzy koalicję oraz czy jeden koalicjant wystarczy do sformowania rządu. Ponieważ Friedrich Merz wyklucza współpracę z AfD, prawdziwie ekscytujące mogą być dopiero kolejne wybory – zwłaszcza jeśli poparcie dla AfD będzie dalej rosło. W krótkiej perspektywie największy wpływ na rynki wywołałby niespodziewany wynik wyborów lub przedłużające się negocjacje koalicyjne. W dłuższej perspektywie jednak większe znaczenie mają czynniki makroekonomiczne, takie jak stopy procentowe, inflacja i globalna koniunktura.
W tygodniu poprzedzającym wybory do Bundestagu indeks DAX bije rekord za rekordem, podczas gdy niemiecka gospodarka wciąż tkwi w recesji. Ta rozbieżność wynika z faktu, że spółki wchodzące w skład indeksu DAX generują lwią część przychodów za granicą – na rynkach, gdzie sytuacja gospodarcza (np. w USA, Chinach, Francji czy Polsce) jest lepsza niż w Niemczech. Globalne koncerny, takie jak SAP, Siemens czy Infineon, korzystają z megatrendów w obszarach digitalizacji, automatyzacji i odnawialnych źródeł energii.
Bardziej miarodajny obraz kondycji niemieckiej gospodarki dają indeksy MDAX i SDAX, w których skład wchodzą głównie średnie przedsiębiorstwa – mocniej powiązane z rynkiem krajowym. To właśnie tam znacznie wyraźniej widać słabość gospodarki. Oba indeksy notowane są dużo poniżej historycznych szczytów i w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy osiągnęły jedynie ułamek stóp zwrotu zanotowanych przez DAX.
Jednocześnie należy podkreślić, że Niemcy – w porównaniu z innymi dużymi gospodarkami światowymi – pozostają relatywnie nisko zadłużone. Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Japonia, Włochy, Francja i Kanada zmagają się z długiem publicznym przekraczającym 100 proc. PKB. Tymczasem zadłużenie Niemiec ma w tym roku wynieść 62,7 proc. PKB, a w przyszłym roku spaść do 61 proc. To tylko nieznacznie więcej niż w Polsce, gdzie na koniec 2024 roku dług publiczny kształtował się na poziomie około 55 proc. PKB.
W efekcie Niemcy wyróżniają się na tle innych krajów stosunkowo niskim poziomem długu, a co więcej są jedynym państwem w naszym porównaniu, w którym zadłużenie państwa spada w ciągu ostatnich 20 lat. Stanowi to bufor bezpieczeństwa i daje możliwość pobudzenia gospodarki. Nie chodzi jednak o niekontrolowany wzrost długu, lecz o przemyślane wykorzystanie środków, co może zapewnić trwały wzrost. Dużym wyzwaniem dla Niemiec jest starzejąca się infrastruktura. Do 2030 roku tylko na drogi, mosty i kolej potrzeba około 372 miliardów euro. Tego typu inwestycje wspierają wzrost, tworzą miejsca pracy i zwiększają atrakcyjność Niemiec jako miejsca lokowania biznesu.
Polscy inwestorzy powinni z uwagą przyglądać się wynikom wyborów w Niemczech, zwłaszcza jeśli okażą się one znacząco inne od sondażowych prognoz. Obecne wskazują na najbardziej prawdopodobny scenariusz w postaci wyraźnego zwycięstwa CDU/CSU i koalicyjnego rządu tej partii z SPD. Niemcy mają już długą historię takich koalicji, które jednak rzadko prowadzą do głębokich reform. Po wyborach możemy się też spodziewać długiego okresu negocjacji i formowania programu rządu – co również warto obserwować. Kluczowe pozostaje też pytanie, czy Niemcy nadal będą stawiać wyłącznie na odnawialne źródła energii, czy też zmienią politykę wobec energetyki jądrowej. Wysokie ceny energii wciąż stanowią bowiem poważne obciążenie dla niemieckiego przemysłu.
Wyniki badania EY wskazują, że tempo biznesowych zmian stanowi największe wyzwanie w zakresie zarządzania talentami dla organizacji działających w Polsce. Niemal połowa (48%) ankietowanych przedsiębiorstw wskazała odpowiedni rozwój kompetencji pracowników i dopasowanie ich do wymogów np. w zakresie technologii jako najważniejsze zagadnienie do rozwiązania w perspektywie najbliższych lat. Jednak firmy proces dynamizacji innowacji takich jak AI postrzegają nie tylko jako barierę, ale również szansę. Dla aż 53% przedsiębiorstw szybsze tempo automatyzacji pracy i wykorzystanie sztucznej inteligencji będzie stanowiło najczęstszą reakcję na deficyt pracowników spowodowany zmianami demograficznymi. Firmy przewidują również, że elastyczne modele pracy (32%) i autentyczna kultura organizacyjna (30%) będą decydujące w skutecznym przyciąganiu oraz zatrzymywaniu talentów.
Wyniki badania EY Polska – 3R w HR: Rekrutacja, Rozwój, Retencja – potwierdzają, że obawy dotyczące kierunku rozwoju m.in. technologii obejmują nie tylko pracowników, ale również pracodawców. Niemal połowa (48%) ankietowanych firm wskazała rozwój kompetencji zatrudnionych osób, a także dopasowanie ich do tempa i zakresu zmian biznesowych oraz rozwoju innowacji jako swoje największe wyzwanie w perspektywie najbliższych lat. Kluczowe dotychczas aspekty z obszaru zarządzania pracownikami, takie jak utrzymywanie talentów w organizacji (30%) i pozyskiwanie nowych kandydatów (19%), uzyskały niższe rezultaty, aczkolwiek wciąż istotne. Najrzadziej (3%) wskazywane były inne kwestie np. związane z rotacją osób z generacji Z.
Nie może więc dziwić, że to właśnie rozwój kompetencji cyfrowych – w tym zdobywanie wiedzy i umiejętności wykorzystywania AI – staje się głównym (41%) kierunkiem strategii rozwoju pracodawców. Dużą popularnością będą się cieszyć również inwestycje w programy upskillingowe i reskillingowe (27%), a także budowa zindywidualizowanych ścieżek kariery (19%).
– Rozwój sztucznej inteligencji to dla biznesu rewolucja nie tylko w obszarze technologicznym, ale również ludzkim. Firmy muszą bowiem włożyć bardzo dużo wysiłku, aby ich pracownicy nie tylko zaakceptowali nowe rozwiązania, ale również z własnej woli chcieli się ich uczyć i wykorzystywać je w codziennej pracy. W przeciwieństwie do typowych technologicznych i narzędziowych procesów transformacji cyfrowej np. wdrażania chmury, ten proces nie może zostać narzucony z góry. W efekcie na znaczeniu zyskują angażujący dialog i działanie na zasadach partnerstwa. Nowym podejściem jest też bardzo ścisła współpraca pomiędzy obszarem IT a HR. Kluczowi są i pozostaną ludzie. Pracownicy mogą dostrzec w sztucznej inteligencji szansę na realizację nowych zadań poprzez możliwość delegowania powtarzalnych czynności albo uważać że stanowi ona dla nich zagrożenie i robić wiele, aby mu przeciwdziałać. Nie ma wątpliwości, że firmy pozostające przy starym, silosowym modelu funkcjonowania i braku włączającej, transparentnej komunikacji zmian mogą nie osiągnąć celów, które zakładały inwestując w AI – mówi Katarzyna Ellis, Partnerka EY Polska i liderka zespołu People Consulting.
Zmiany demograficzne powodują, że już dzisiaj rosnące grono firm w Polsce mierzy się z niedoborami pracowników oraz kompetencji lub znacznie utrudnionymi procesami rekrutacyjnymi. Z biegiem lat to zjawisko będzie się z dużym prawdopodobieństwem pogłębiać. W efekcie coraz więcej organizacji znaczące nadzieje wiąże z rozwojem technologicznym. To właśnie szybsze tempo automatyzacji pracy i wykorzystania AI będą stanowić najczęstszą (53%) reakcję pracodawców na deficyt pracowników. Na dalszych miejscach znalazło się zatrudnienie cudzoziemców (24%) oraz osób w wieku 50+ (19%).
– Większość firm toczy walkę o talenty z puli najmłodszych pokoleń, tymczasem na rynku pracy są niezagospodarowani dojrzali kandydaci i kandydatki oraz spora grupa nieaktywnych zawodowo kobiet. Wykorzystanie tego potencjału społecznego wymaga większego wysiłku ze strony liderów i HR i często niestereotypowego otwarcia się na nowe źródła talentów, może jednak przynieść korzyść w postaci np. potencjału dotarcia do starzejącego się rynku konsumenta – dodaje Katarzyna Ellis, Partnerka EY Polska i liderka zespołu People Consulting.
Pracodawca przyszłości to pracodawca transparentny i autentyczny
Wyniki badania jasno wskazują, że pracodawcy w Polsce zamierzają wzmacniać działania budujące ich wizerunek jako stabilnej, odpowiedzialnej i prowadzącej dialog z pracownikami organizacji. W opinii ankietowanych przedsiębiorstw to właśnie elastyczne modele pracy wspierające dobrostan (32%), silna i autentyczna kultura organizacyjna (30%) oraz transparentna polityka wynagrodzeń (25%) mają stanowić główne atrybuty pracodawcy decydujące w przyszłości o skutecznym przyciąganiu i utrzymywaniu talentów.
W efekcie modyfikacji ulegną również główne kierunki strategii retencyjnych. Przede wszystkim (43%) zwiększony zostanie wysiłek pracodawców w budowaniu pozytywnych i różnorodnych doświadczeń pracowników, a także kultury organizacyjnej wzmacniającej ich zaangażowanie. Na dalszych miejscach znalazły się elastyczne modele pracy (32%) oraz zwiększenie budżetów na podwyżki (20%). Co ciekawe rozbudowa i personalizacja benefitów została wskazana jedynie przez 4% badanych firm. Tak mocno podkreślana przez pracodawców perspektywa dążenia do operacyjnej zwinności może docelowo przełożyć się na pożądane zmiany legislacyjne. To właśnie elementy uelastycznienia rynku pracy -rozumianego nie tylko jako hybrydowy lub zdalny model pracy, ale także pracę na szerszą skalę w niepełnym wymiarze czasu pracy, czy budzący wciąż wiele kontrowersji krótszy tydzień pracy – były najczęściej (38%) wskazywane jako kluczowa modyfikacja w prawie, która w największym stopniu odpowiadałaby na wyzwania pracodawców w aspekcie rekrutacji, rozwoju i retencji pracowników.
– Chociaż biznes w Polsce od lat znajduje się w procesie nieustannej zmiany to jasno widać, że niezmienne pozostają wartości stanowiące fundament decyzji, czy ktoś w danej organizacji chce pozostać lub do niej aplikować. Ludzie chcą pracować w firmach, które traktują ich jak partnerów, a nie tylko jak narzędzia do osiągania celów. Pragną być częścią społeczności dającej im poczucie przynależności, sprawczości i sensu działań, dbającej o ich zdrowie, dobrostan i równowagę. Długotrwałe zaangażowanie i lojalność pracowników to dziś efekt połączenia silnej kultury organizacyjnej, angażującego, inspirującego przywództwa oraz solidnych fundamentów środowiska pracy, opartego na sprawnych narzędziach, przyjaznych procesach wewnętrznych i zrozumiałych procedurach. Jeśli dodamy do tego autentyczność liderów, którzy dbają na co dzień o rozwój pracowników, uznanie i docenianie to stworzymy doskonały przepis na mistrzowską rozgrywkę o talenty z wymagającym przeciwnikiem: zmianą demograficzną, technologiczną i kulturową na rynku pracy. Co więcej, należy się spodziewać, że aspekty takie jak transparentność np. w zakresie jawności i równości wynagradzania i otwartość na dialog z pracownikami oraz włączanie ich do procesów decyzyjnych, będą robiły coraz większą różnicę w przyciąganiu i utrzymywaniu najlepszych pracowników, co w bezpośredni sposób będzie się przekładało na osiągane przez firmę wyniki – podsumowuje Wioletta Marciniak-Mierzwa, Senior Manager w zespole People Consulting, EY Polska.
O badaniu
Badanie – 3R w HR: Rekrutacja, Rozwój i Retencja – zostało zrealizowane przez EY Polska w ostatnim kwartale 2024 roku. Objęło ono 208 respondentów zatrudnionych w średnich i dużych przedsiębiorstwach działających w Polsce.
Jak wynika z Raportu płacowego Hays Poland, w 2025 roku tylko 62 proc. specjalistów i menedżerów jest zadowolonych z aktualnej pracy. W skali roku odsetek ten odnotował spadek o 7 pkt proc.
Na malejące zadowolenie z pracy może mieć wpływ m.in. również mniejsza satysfakcja z wynagrodzenia, którą w tym roku deklaruje zaledwie 41 proc. profesjonalistów. Potencjalnym powodem jest także brak możliwości rozwoju, które w obecnym miejscu pracy ma tylko połowa pracowników.
Pogorszenie satysfakcji z obecnej pracy i poprawa sytuacji rynkowej mogą zachęcić pracowników do zmiany miejsca zatrudnienia. Taki krok już teraz rozważa 51 proc. specjalistów i menedżerów. Większość z nich sądzi, że perspektywy zawodowe w 2025 będą dla nich sprzyjające.
Globalna niepewność, niejednoznaczna sytuacja gospodarcza oraz konieczność optymalizacji mają wyraźny wpływ na sytuację tak firm, jak i pracowników. Z jednej strony organizacje zmuszone są do przyjęcia elastycznej postawy przy jednoczesnym rozważnym podejściu do rozwoju biznesu, podwyżek czy rekrutacji. Z drugiej zaś działania te negatywnie odbijają się na specjalistach i menedżerach, którzy tracą motywację i zadowolenie z pracy.
W ostatnim czasie specjaliści i menedżerowie wnikliwie analizowali rozwój sytuacji na rynku pracy, starając się określić, jak może on wpłynąć na ich karierę zawodową. Z uwagi na ogólną niepewność, wielu z nich kierowało się ostrożnością i raczej niechętnie podchodziło do zmiany miejsca pracy.
Przyjęcie wyczekującej postawy i pozostanie w dotychczasowym miejscu zatrudnienia dla niektórych stało się jednak źródłem frustracji. Kontynuacja takiej postawy w roku 2025 dla wielu specjalistów i menedżerów przestaje być korzystnym rozwiązaniem. Wielu może to skłonić do wyjścia na rynek w poszukiwaniu lepszych możliwości zawodowych.
CORAZ MNIEJ PROFESJONALISTÓW ZADOWOLONYCH Z PRACY
Sytuację na rynku pracy na przełomie lat 2023/2024 oraz 2024/2025 można określić jako podobną, a na pewno w zbliżonym stopniu niejednoznaczną. Z jednej strony redukcje zatrudnienia sprawiały, że na rynku pojawiało się więcej kandydatów aktywnie poszukujących pracy, a liczba aplikacji na ogłoszenia rekrutacyjne rosła. Z drugiej natomiast osoby, które nie musiały szukać zatrudnienia, odkładały swoje plany zawodowe na później, czekając na bardziej sprzyjające okoliczności.
Po blisko dwóch latach stagnacji, wielu profesjonalistów dochodzi jednak do przysłowiowej ściany. Z początkiem roku 2025 widać pogorszenie nastrojów po stronie profesjonalistów. Niesatysfakcjonujące podwyżki lub ich brak, ograniczone możliwości rozwoju czy niekorzystne w ich perspektywie zmiany pozafinansowych elementów współpracy zaczynają im doskwierać na tyle mocno, że tracą zadowolenie z aktualnej pracy.
Jak wynika z „Raportu płacowego 2025”, opracowanego przez agencję doradztwa personalnego Hays Poland, satysfakcję z obecnej pracy deklaruje tylko 62 proc. specjalistów i menedżerów, a więc o 7 pkt proc. mniej niż przed rokiem.
Zgodnie z wynikami badania i obserwacjami ekspertów Hays, może to wynikać z czynnika finansowego, zakresu obowiązków i presji, a także z dostępnych możliwości rozwoju. Tym samym profesjonaliści zauważają, że aktualna oferta pracodawcy niekorzystanie różni się od tej dostępnej za czasów ożywienia gospodarczego, np. w 2021 roku.
ZBYT NISKIE WYNAGRODZENIE, ZA DUŻO PRACY I BRAK MOŻLIWOŚCI ROZWOJU
W 2025 roku o 8 pkt proc. do poziomu 41 proc. spadł odsetek profesjonalistów zadowolonych z otrzymywanego wynagrodzenia. Co więcej, 48 proc. respondentów badania Hays jest zdania, że ich zarobki są nieadekwatne do zakresu obowiązków, który w ostatnim czasie bywał rozszerzany z uwagi na ograniczoną dynamikę tworzenia i wypełniania wakatów. Może się okazać, że na większe zmiany w tym zakresie trzeba będzie jeszcze poczekać. Jak zauważa bowiem Agnieszka Kolenda,ExecutiveDirector w Hays Poland, obecnie firmy we wszystkich decyzjach kierują się szczególną ostrożnością.
– W wielu firmach wciąż obowiązuje dyscyplina kosztowa, a pracodawcy są mniej skłonni do zwiększania zaplanowanego wynagrodzenia pod wpływem presji płacowej. Podobnie rekrutacje – uruchamiane są po wnikliwej analizie potrzeb i cechują się dużą precyzyjnością.Tymczasem długotrwały brak poczucia docenienia i przeciążenie pracą silnie oddziałują na motywację pracowników i stopniowo zmniejszają poziom satysfakcji z pracy – komentuje ekspertka Hays.
Podobna korelacja może zachodzić również w przypadku braku możliwości rozwoju. Jak wynika z badania, tylko połowa profesjonalistów deklaruje, że ma szansę na rozwój kariery w obecnym miejscu zatrudnienia. Tymczasem jest to tuż po zarobkach najważniejszy powód rozważania zmiany pracy. Pracownicy, którzy mają szansę na podnoszenie swoich kwalifikacji i zdobywanie nowych umiejętności będą nie tylko odczuwali większy dobrostan, ale również mogą wykazywać się dużą lojalnością wobec pracodawcy.
ROK ZMIAN?
Czy brak satysfakcji z aktualnej sytuacji zawodowej sprawi, że specjaliści i menedżerowie wyruszą na poszukiwania nowej pracy? Zgodnie z Raportem płacowym Hays, co drugi profesjonalista (51 proc.) rozważa taki krok w nadchodzących miesiącach. Niektórzy nie chcą dłużej zwlekać ze zmianą pracodawcy, czując się wypaleni i niedocenieni w obecnej firmie. Pomimo niejednoznacznej sytuacji na rynku pracy, nie brakuje bowiem osób, które wciąż czują się pewnie na rynku pracy.
– Eksperci doświadczeni w swoich dziedzinach, wykazujący się zaawansowaną wiedzą merytoryczną, znajomością technologii i rozwiniętymi kompetencjami miękkimi wierzą, że ich kompetencje zostaną dostrzeżone i odpowiednio docenione. Zgodnie z naszym badaniem, zaledwie co dziesiąty profesjonalista negatywnie ocenia swoje perspektywy zawodowe na rok 2025 – komentuje Agnieszka Kolenda z Hays.
Zwiększyć pewność siebie profesjonalistów może moment nawet niewielkiego ożywienia na rynku pracy. Jeżeli w najbliższym czasie koniunktura będzie bardziej sprzyjająca, to z pewnością może to poskutkować zwiększoną rotacją w firmach. Wyzwaniem dla pracodawców będzie wówczas umiejętne połączenie procesów przyciągania i zatrzymywania najcenniejszych pracowników.
Buffett zaprzestał sprzedaży akcji Apple po roku redukcji, pozostawiając 300 milionów akcji, oraz zainicjował inwestycję w Constellation Brands o wartości 1,2 miliarda USD, co podkreśla wiarę w zdolność sektora alkoholowego do utrzymywania wysokich cen i stabilnego popytu.
Rezerwy gotówkowe Berkshire Hathaway wzrosły do niemal 325 miliardów USD, czerpiąc korzyści z wysokich stóp procentowych, podczas gdy Buffett pozostaje cierpliwy w oczekiwaniu na atrakcyjne możliwości inwestycyjne.
Znaczące cięcia w Citigroup (-73%) i Bank of America (-14,7%) odzwierciedlają zmniejszony entuzjazm Buffetta dla dużych banków, podczas gdy całkowite wycofanie się z ETF-ów S&P 500 sugeruje ostrożność względem wycen na szerokim rynku.
Berkshire Hathaway, należąca do Warrena Buffetta, opublikowała raport 13F za IV kwartał 2024 r., pokazując najnowsze zakupy i sprzedaże Wyroczni z Omaha. W tym okresie Buffett wstrzymał sprzedaż akcji Apple po roku redukcji, zainwestował w Constellation Brands i w dalszym ciągu zmniejszał udziały w sektorze finansowym. Tymczasem legendarny już „stos” gotówki Berkshire zbliża się do imponujących 325 miliardów dolarów.
Kluczowe decyzje Buffetta: Co dodał, co zredukował, a z czego całkowicie zrezygnował?
Nowe inwestycje:
Warte uwagi:
Nowa inwestycja w Constellation Brands (STZ): Inwestycja 1,2 miliarda USD w czołową markę alkoholową, cenioną za silną pozycję cenową i stabilną dywidendę na poziomie 1,5%.
Zwiększona ekspozycja na energię: Dodano akcje Occidental Petroleum, osiągając łącznie 264,2 miliona akcji (13,05 miliarda USD), co odzwierciedla długoterminowe optymistyczne nastawienie do sektora ropy i gazu.
Redukcje:
Warte uwagi:
Największa redukcja: Citigroup -73% – największe cięcie finansowe Buffetta
w IV kwartale 2024 r., które wskazuje na wyraźne wycofanie się z dużych banków.
Dalsza sprzedaż Bank of America: -14,7% – kontynuacja sprzedaży z III kwartału, co daje łącznie 23,7% redukcji w ciągu dwóch kwartałów.
Całkowicie zlikwidowane pozycje:
Ultra Beauty: Całkowita sprzedaż po krótkotrwałej inwestycji.
SPY (S&P 500 ETF) i VOO (Vanguard S&P 500 ETF): Całkowite wycofanie z obu funduszy ETF S&P 500, co prawdopodobnie sygnalizuje obawy o wysokie wyceny rynkowe i podkreśla znaczenie aktywnego inwestowania.
Kluczowe wnioski z IV kwartału 2024 r.:
Imponujący wzrost rezerw gotówkowych
Rezerwy Buffetta osiągnęły niemal 325 miliardów dolarów, co jest imponującym skokiem w porównaniu do 150 miliardów sprzed 18 miesięcy.
Dzięki wysokim stopom procentowym gotówka generuje znaczne dochody, podczas gdy Buffett cierpliwie czeka na kolejne wielkie okazje inwestycyjne.
Wstrzymanie sprzedaży Apple
Po roku redukcji Buffett wstrzymał sprzedaż akcji Apple, utrzymując 300 milionów akcji o wartości 75,1 miliarda USD.
Buffett wcześniej sugerował, że sprzedaż ta była spowodowana „celami podatkowymi”, a nie brakiem zaufania do długoterminowych perspektyw Apple.
Nowa pozycja na rynku alkoholi: Constellation Brands – inwestycja w silne marki i przepływy pieniężne
Buffett zainwestował 1,2 miliarda USD w Constellation Brands, wierząc w siłę ich marek i stabilny popyt.
Spółka ma stopę dywidendy na poziomie 1,5%, a jej marka Modelo jest obecnie piwem nr 1 w Stanach Zjednoczonych, co czyni ją potencjalnym długoterminowym aktywem wzrostowym.
Ostrożność w kwestii sektora finansowego
Znacząca redukcja udziałów w Citigroup (-73%) oraz dalsza redukcja pozycji w Bank of America (-14,7%) podkreślają malejący entuzjazm Buffetta wobec dużych banków – komentuje Charu Chanana.
Finanse i technologia nadal stanowią 65,68% portfela Berkshire, ale Buffett wyraźnie zawęża swoją ekspozycję, eliminując słabszych graczy.
Podczas gdy pozycje w SPY i VOO były niewielkie, ich całkowita sprzedaż może odzwierciedlać pogląd Buffetta, że uważa wyceny szerokiego rynku za zawyżone.
Wskaźnik P/E dla indeksu S&P 500 jest znacznie powyżej jego historycznej średniej, co może sprawiać, że jest on mniej atrakcyjny niż starannie wybierane indywidualne akcje.
Miłość do dywidend
Buffet niezmiennie koncentruje się na firmach wypłacających dywidendy. Dziewięć z jego dziesięciu największych spółek oferuje dywidendy, co podkreśla jego strategię inwestycyjną – komentuje Charu Chanana. Poniżej znajdują się 12-miesięczne stopy zwrotu z dywidend jego najważniejszych spółek:
Apple: 0,41%
American Express: 0,90%
Bank of America: 2,13%
Coca-Cola: 2,82%
Occidental Petroleum: 1,83%
Moody’s: 0,65%
Kraft Heinz: 5,53%
Chubb: 1,36%
Końcowe wnioski: Prognozy Buffetta na 2025 rok
Charu Chanana, Główna Strateg Inwestycyjna w Saxo wskazuje 4 obszary w zakresie inwestycji, na które warto zwrócić uwagę:
Cierpliwość jako klucz do sukcesu: Z rezerwami gotówkowymi bliskimi 325 miliardów USD, Buffett wyraźnie czeka na większe i bardziej znaczące okazje inwestycyjne.
Selektywne inwestycje: Zakup Constellation Brands pokazuje jego zaufanie do produktów konsumenckich o silnej pozycji cenowej, co wskazuje na strategiczne podejście do inwestycji.
Ostrożność wobec wyceny rynkowej: Całkowite wycofanie się z ETF-ów S&P 500 sugeruje sceptycyzm Buffetta wobec szerokich wycen rynkowych i podkreśla jego ostrożne podejście.
Wierność jakości: Apple pozostaje kluczowym elementem jego portfela, a dywidendy nadal stanowią fundament jego strategii inwestycyjnej.
Według danych z końca stycznia 2025 r., w Polsce było zarejestrowane łącznie 82 508 osobowych i użytkowych samochodów całkowicie elektrycznych (BEV). W styczniu ich liczba zwiększyła się o 1 808 szt., czyli o 11% więcej niż w analogicznym okresie 2024 r. – wynika z Licznika Elektromobilności, uruchomionego przez PZPM i PSNM.
Pod koniec stycznia 2025 r. po polskich drogach jeździły 146 133 samochody osobowe z napędem elektrycznym. Flota w pełni elektrycznych, osobowych aut (BEV, ang. battery electric vehicles) liczyła 74 225 szt., a park hybryd typu plug-in (PHEV, ang. plug-in hybrid electric vehicles) – 71 908 szt. Liczba samochodów dostawczych i ciężarowych z napędem elektrycznym wynosiła 8 316 szt. Stale rośnie też flota elektrycznych motorowerów i motocykli, która na koniec stycznia składała się z 23 674 szt., jak również liczba osobowych i dostawczych aut hybrydowych, która powiększyła się do 988 187 szt. Pod koniec ubiegłego miesiąca park autobusów zeroemisyjnych w Polsce wzrósł do 1506 szt. (z czego pojazdy całkowicie elektryczne stanowiły 1417 szt., zaś wodorowe 89 szt.).
Równolegle do floty pojazdów z napędem elektrycznym rozwija się infrastruktura ładowania. Pod koniec stycznia 2025 r. w Polsce funkcjonowało 8 899 ogólnodostępnych punktów ładowania pojazdów elektrycznych. 31% z nich stanowiły szybkie punkty ładowania prądem stałym (DC), a 69% – wolne punkty prądu przemiennego (AC) o mocy mniejszej lub równej 22 kW.
– Styczniowe dane wskazują, że rejestracje zarówno nowych jak i używanych pojazdów elektrycznych utrzymują się na poziomie grudnia zeszłego roku. Jeśli weźmiemy pod uwagę rejestracje nowych i używanych samochodów BEV i PHEV, to w porównaniu ze styczniem ub. roku, wzrost rejestracji wyniósł 33%. Jednakże, o ile BEV-ów zarejestrowano nieco powyżej 150 szt. więcej, to już PHEV-ów o 820 szt. więcej. Ten rezultat z całą pewnością wynika z faktu przygotowania przez producentów bardzo dobrej oferty cenowej dla nabywców PHEV-ów. Pojazdy te mają bowiem bardzo niską emisję CO2, a więc ich sprzedaż jest niezwykle istotna dla osiągnięcia celu emisyjnego roku 2025. Warto również odnotować, że prawie o 20% wzrosła ilość rejestracji pojazdów dostawczych i ciężarowych, a o blisko 30% – autobusów oraz elektrycznych motocykli i motorowerów. Biorąc pod uwagę liczbę pojazdów hybrydowych w parku, wszystko wskazuje na to, że już niedługo przekroczymy 1 milion sztuk – mówi Jakub Faryś, Prezes PZPM.
– Mimo że Polska posiada największą flotę pojazdów ciężkich w Unii Europejskiej, to pod względem rejestracji eHDV w 2024 r. znaleźliśmy się dopiero na 10 miejscu wśród państw członkowskich UE. W Hiszpanii na drogi wyjechało prawie 4 razy więcej elektrycznych ciężarówek niż u nas, w Holandii 7 raz więcej a w Niemczech aż 35 razy więcej. Jeżeli w przyszłości chcemy utrzymać wiodącą pozycję w europejskim sektorze transportu ciężkiego, musimy zacząć nadrabiać ten dystans. Sytuację mogą poprawić trzy nowe programy NFOŚIGW, od uruchomienia których dzielą nas już tylko tygodnie. Subsydia są niezbędne, ale nie wystarczą do wybudowania w terminie odpowiedniej liczby stref ładowania, zgodnej z wymogami unijnego rozporządzenia AFIR. W tym celu niezbędne jest równoległe wprowadzenie zmian systemowych, nie tylko legislacyjnych, ale również związanych z wewnętrznymi procedurami Operatorów Systemu Dystrybucyjnego czy warunkami przetargów Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad – mówi Jan Wiśniewski, dyrektor Centrum Badań i Analiz PSNM.
Ferie zimowe trwają w najlepsze, natomiast zimowa aura coraz mniej przypomina klasyczną zimę. Zachęcamy do zapoznania się z analizami dotyczącymi trendów zmian obecności śniegu przygotowanymi przez Zakład Modelowania Atmosfery i Klimatu Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego.
Zmiany klimatu będą miały istotny wpływ na pokrywę śnieżną w Polsce. Analizy wskazują, że zarówno liczba dni ze śniegiem, jak i jego grubość ulegną znacznemu zmniejszeniu, zwłaszcza pod koniec XXI wieku.
Badania uwzględniają dwa scenariusze rozwoju gospodarczego i socjo-ekonomicznego:
5 – scenariusz „business as usual”, czyli brak działań na rzecz redukcji emisji
Spadek liczby dni z pokrywą śnieżną
Porównanie dekad 2011-2020 i 2091-2100 wskazuje na znaczące zmniejszenie liczby dni ze śniegiem w całym kraju.
W scenariuszu RCP4.5 największa redukcja – od 40 do 44 dni – prognozowana jest na północy i wschodzie kraju, w regionie wybrzeża, centralnym, północno-wschodnim i lokalnie na krańcu strefy zachodniej. 15-19 dni to najmniejsza zmiana, jaka jest przewidywana.
W scenariuszu RCP8.5 różnice będą jeszcze większe. W górach i na północnym wschodzie liczba dni z pokrywą śnieżną może zmniejszyć się nawet o 67 dni. W całym kraju spadek wyniesie średnio od 50 do 60 dni, natomiast najmniejsze zmiany (20-24 dni mniej) wystąpią na północy kraju.
Zmniejszenie grubości pokrywy śnieżnej
Analizy wskazują na systematyczny spadek średniej grubości pokrywy śnieżnej.
Do lat 30. XXI wieku grubość śniegu pozostanie na zbliżonym poziomie w obu scenariuszach.
Po tym okresie nastąpi dynamiczny spadek, szczególnie w scenariuszu RCP8.5.
Pod koniec wieku w wielu regionach pokrywa śnieżna niemal całkowicie zaniknie.
Przewidywane grubości pokrywy śnieżnej w różnych regionach Polski:
Region
RCP 4.5
(ostatnia dekada XXI w.)
RCP 8.5
(ostatnia dekada XXI w.)
Wybrzeże
blisko 0 cm
blisko 0 cm
Północno-wschodni
1,1 cm
0,4 cm
Zachodni
0,4 cm
0 cm
Centralny
0,8 cm
0,1 cm
Wschodni
0,9 cm
0,2 cm
Górski
2 cm
0,8 cm
Największe zmiany będą widoczne w regionach górskich, gdzie pokrywa śnieżna ulegnie znacznemu zmniejszeniu. W scenariuszu RCP8.5 pod koniec wieku jej grubość może spaść do 0,8 cm.
Konsekwencje zmian
Zmniejszająca się pokrywa śnieżna i skracający się sezon zimowy będą miały bezpośredni wpływ na warunki zimowe w Polsce. Oczekuje się, że naturalny śnieg w górach stanie się coraz rzadszym zjawiskiem, co utrudni funkcjonowanie ośrodków narciarskich. Wiele z nich będzie musiało polegać głównie na sztucznym naśnieżaniu, co wiąże się z dodatkowymi kosztami i zwiększonym zużyciem wody.
Zmiany te wpłyną także na przyrodę i gospodarkę. Wahania w ilości opadów śniegu mogą zaburzać retencję wody w glebie, co wpłynie na rolnictwo oraz dostępność zasobów wodnych. Lokalne ekosystemy, przystosowane do śnieżnych zim, będą musiały dostosować się do nowych warunków, co może prowadzić do zmian w składzie gatunkowym fauny i flory.
Warszawski rynek biurowy w IV kwartale 2024 roku kontynuował trend stabilnego popytu przy jednoczesnym ograniczeniu nowej podaży. Najemcy szukają przestrzeni w centrum, oczekując zrównoważonych rozwiązań – takie wnioski płyną z raportu „At a Glance. Rynek biurowy w Warszawie” za IV kwartał 2024 roku od BNP Paribas Real Estate Poland.
Niska nowa podaż w 2024 roku
W IV kwartale oddano jedynie 11 tys. m kw. nowoczesnej powierzchni biurowej w ramach jednego projektu – The Form w strefie Centrum Zachód. Oznacza to, że w całym 2024 roku na warszawski rynek biurowy dostarczono niewiele ponad 104 tys. m kw. nowej powierzchni, co stanowi drugi najniższy roczny wynik w historii.
– Pomiędzy styczniem a grudniem najwięcej powierzchni dostarczono w lokalizacjach centralnych – łącznie ponad 86 tys. m kw., co stanowi prawie 83% całkowitej nowej podaży dostarczonej w stolicy w ciągu 2024 roku. Podobnie będzie w 2025 roku, ponieważ około 90% wolumenu nowej powierzchni w budowie, z terminem ukończenia do końca 2025 roku powstaje właśnie w centrum Warszawy – podkreśla Małgorzata Fibakiewicz, Starsza Dyrektorka Działu Wynajmu Powierzchni Biurowych, BNP Paribas Real Estate Poland.
Warto zauważyć, że ograniczona dostępność atrakcyjnych gruntów w centrum może być czynnikiem utrudniającym większą aktywność deweloperów w tej części miasta. Z kolei warunkiem do rozpoczęcia budowy poza centrum, jest pozyskanie najemców w ramach umów przednajmu.
Potrzeba większych powierzchni?
Całkowity popyt brutto w IV kwartale wyniósł 244 tys. m kw., co oznacza wzrost o 35% w stosunku do III kwartału, ale spadek o 4% w ujęciu rocznym. Centrum Warszawy pozostaje najpopularniejszą lokalizacją – podpisano tu ponad 54% umów najmu.
Po raz kolejny przewaga popytu nad nową podażą wpłynęła na niewielki spadek wskaźnika pustostanów w tym kwartale. Na koniec IV kwartału 2024 r. wskaźnik pustostanów wyniósł 10,6%, co oznacza nieznaczny spadek w porównaniu do poprzedniego kwartału. W centrum miasta poziom pustostanów był niższy (8,8%), natomiast poza centrum osiągnął poziom 12%.
Jak wskazują analitycy BNP Paribas Real Estate Poland, mimo że na koniec roku dostępność powierzchni biurowej wynosiła 664 tys. m kw., niewynajęte powierzchnie są rozproszone i często podzielone są na mniejsze moduły. Najemcy poszukujący dużych, otwartych powierzchni mogą mieć trudności ze znalezieniem odpowiedniego budynku. Na koniec IV kwartału na warszawskim rynku biurowym jedynie 5 projektów oferowało wolną powierzchnią większą niż 10 tys. m kw.
Zielone biurowce i nowe wyzwania rynkowe
Najemcy coraz częściej poszukują biur spełniających standardy ESG, co wpływa na strategię deweloperów.
– Branża nieruchomości ma ogromny wpływ na środowisko, badania pokazują, że budynki odpowiadają aż za ok. 40% globalnego zużycia energii oraz 30% emisji gazów cieplarnianych. W związku z tym, dążenie do zrównoważonego rozwoju w sektorze nieruchomości stało się priorytetem nie tylko dla firm deweloperskich, inwestorów, ale również najemców, którzy oczekują od właścicieli budynków biurowych minimalizacji negatywnego wpływu na środowisko. – podkreśla Dorota Mielke, Zastępca Dyrektora, Dział Wynajmu Powierzchni Biurowych BNP Paribas Real Estate Poland.
Wzrasta tym samym zainteresowanie budynkami z certyfikatami ekologicznymi, takimi jak BREEAM i LEED, a zastosowanie energooszczędnych technologii stawać się będzie kluczowym czynnikiem dla przyszłości rynku biurowego. Zmieniające się przepisy i nacisk na odpowiedzialność społeczną i środowiskową będą niewątpliwie wywierać dalszy wpływ na kształt rynku w tym temacie. Ważną kwestią jest również dynamicznie zmieniające się środowisko pracy.
– Klienci coraz częściej analizują zależność między designem a budżetem, oczekując kompleksowych rozwiązań, które uwzględniają trendy takie jak rewitalizacja przestrzeni czy optymalizacja, przy jednoczesnym zwiększeniu funkcjonalności. Projektowanie biur staje się coraz bardziej złożone, a odpowiedzialne planowanie jest niezbędne do minimalizacji ryzyka, szczególnie zmienności w czasie w kontekście długoterminowych umów najmu – podkreśla Jan Pawlik, Workplace Management Director, ISS.
Wiadomości o negocjacjach pokojowych na wschodzie Europy są co najmniej zaskakujące. Prorosyjskość stanowiska prezydenta USA jest znacznie większa, niż sądzono. Rynki już grają pod sukces Rosji. W tle dobre dane za oceanem i niespodziewane umocnienie funta.
Rynek czeka na Rosję
To, co się dzieje w kontekście negocjacji pokojowych za naszą wschodnią granicą, może budzić zdziwienie. Ostatnie słowa Donalda Trumpa o braku udziału Ukrainy w rozmowach to coś, co długo będzie mu wypominane w niektórych środowiskach. Z polskiej perspektywy tak skrajnie prorosyjskie stanowisko budzi olbrzymie zdziwienie. Z drugiej strony rynki wyglądają na znacznie bardziej pragmatyczne niż komentatorzy polityczni. Zamiast rozpaczania rozpoczęły się zakupy rosyjskich aktywów. Od początku roku główny indeks giełdowy w Rosji (RTS) poszedł w górę ponad 25%. Z kolei rubel podskoczył o 17% względem złotego. W tym samym czasie hrywna ukraińska notuje spadki.
Dane z Ameryki Północnej
Wczoraj poznaliśmy dane na temat inflacji w Kanadzie. Z jednej strony mamy wzrost o 0,1% w styczniu. Z drugiej był on zgodny z oczekiwaniami i do poziomu 1,9%. Nie są to okolice, które budzą niepokój analityków. Im wyższa jednak inflacja, tym mniejsza szansa na dalsze obniżki stóp procentowych, a to umacnia walutę. W tym samym czasie w USA opublikowano lepszy od prognoz indeks NY Empire State. W rezultacie wczoraj widzieliśmy przepływ kapitału za ocean. Zarówno dolar amerykański, jak i kanadyjski zyskiwały na wartości względem kursu euro.
Niespodziewana siła funta
Wczoraj zobaczyliśmy dane na temat brytyjskiego rynku pracy. Stopa bezrobocia wbrew oczekiwaniom nie wzrosła z 4,4% do 4,5% tylko pozostała na niezmienionym poziomie. Z racji tego, że w lutym mieliśmy piątą rocznicę Brexitu, bardzo częstym zabiegiem jest porównywanie obecnych poziomych do tych sprzed wyjścia. Pięć lat temu owszem mieliśmy bezrobocie na poziomie 3,9%, co pokazuje pogorszenie sytuacji o pół punktu procentowego. Warto jednak pamiętać, że te 3,9% było najniższą wartością od drugiej połowy lat 70-tych, więc to porównanie nie jest do końca uczciwe. Jest jednak realnie zła wiadomość i jest to liczba wniosków o zasiłek dla bezrobotnych. Wzrosła ona w styczniu o 22 tysiące. Rynek jednak uznał, że to łącznie dobre dane dla brytyjskiej waluty. W rezultacie kurs funta umacniał się względem euro.
Dzisiaj w kalendarzu danych makroekonomicznych warto zwrócić uwagę na:
14:30 – USA – rozpoczęte budowy domów,
14:30 – USA – pozwolenia na budowę domów,
20:00 – USA – protokół z posiedzenia FOMC.
Maciej Przygórzewski – główny analityk w InternetowyKantor.pl
Zmiany technologiczne, niepewność gospodarcza, zmiany demograficzne i zielona transformacja to główne czynniki, które będą kształtować rynek pracy do 2030 roku. Jak przygotować się na nadchodzące zmiany? Które umiejętności będą kluczowe? Jakie zawody zyskają na znaczeniu, a jakie znikną w ciągu najbliższych lat? Sprawdź i zyskaj przewagę na rynku pracy.
Rok 2024 był rokiem możliwości dla kandydatów, którzy wykazywali się zaangażowaniem, otwartością do nauki i zmiany oraz doświadczeniem i wiedzą w konkretnych dziedzinach. – Niskie bezrobocie, niedobory talentów, odpływ pracowników z Ukrainy, ograniczenia w pozyskiwaniu i zatrudnianiu pracowników z Dalekiego Wschodu, a także zmiany ekologiczne, społeczne i technologiczne kreują wiele możliwości na rynku pracy. – podkreśla Ewelina Glińska-Kołodziej, Dyrektor Operacyjny agencji zatrudnienia Trenkwalder.
A jak będzie wyglądać rynek pracy w ciągu najbliższych pięciu lat? Według raportu „Przyszłość miejsc pracy 2025” (Future of Jobs Report 2025”) Światowego Forum Ekonomicznego , rynek pracy będzie zdeterminowany przez takie makrotrendy, jak zmiany technologiczne, niepewność gospodarcza, zmiany demograficzne i zielona transformacja. Trendy te wpłyną na miejsca pracy, pożądane umiejętności kandydatów oraz strategie zatrudnienia, jakie pracodawcy będą wprowadzać, aby dostosować się do nadchodzących zmian.
TRENDY, KTÓRE ZMIENIĄ RYNEK PRACY
Najbardziej transformacyjnym globalnym trendem będzie zwiększenie dostępu do technologii cyfrowych – zarówno w obszarze sztucznej inteligencji i przetwarzania informacji, robotyce i automatyzacji, jak i w wytwarzaniu, magazynowaniu i dystrybucji energii. Nasz rynek także będzie musiał dostosować się do tych trendów i… nadrobić zaległości. Według raportu Międzynarodowej Federacji Robotyki, gęstość robotyzacji w Polsce wynosi 78 przy średniej światowej wynoszącej 162.
– Dotychczasowe niskie koszty pracy nie wymuszały szybkiego tempa automatyzacji, jednak wzrost płacy minimalnej i łącznych kosztów pracowników w Polsce powoduje, że trend ten będzie się odwracał nie tylko w przypadku procesów produkcyjnych. Według analiz rynkowych płace urosły w ubiegłym roku o ok. 10 proc., co było podyktowane w głównej mierze wysokim wzrostem płacy minimalnej. W 2025 roku również można się spodziewać podwyżek, jednak z pewnością niższych. Prognozujemy, że będzie to średni wzrost o ok. 7 proc. – mówi Ewelina Glińska-Kołodziej.
Z kolei napięcia geopolityczne, wzrost ograniczeń w handlu i inwestycjach, zwłaszcza ze Stanami Zjednoczonymi czy Chinami mogą bardziej skłaniać pracodawców do outsourcingu czy reshoringu swoich operacji. Łagodzenie zmian klimatycznych to kolejny ważny trend transformacyjny, który zwiększy nacisk na zarządzanie środowiskowe i napędzi zapotrzebowanie na zawody związane z tym obszarem. Jesteśmy także świadkami starzenia się społeczeństwa i spadku liczby osób w wieku produkcyjnym, głównie w krajach o wyższych dochodach (trend widoczny także w Polsce) z jednej strony i wzrostu liczby osób w wieku produkcyjnym, głównie w krajach o niższych dochodach. To spowoduje wzrost zapotrzebowania na kadry w sektorze zdrowia/opieki społecznej w krajach wysoko rozwiniętych, a w sektorze edukacji w krajach mniej rozwiniętych. Spowolnienie gospodarcze i inflacja mają wpłynąć na przekształcenie działalności w 42 proc. badanych w raporcie firm i związane z tym redukcje etatów. Przewiduje się, że w wyniku transformacji strukturalnej rynku pracy zniknie ok. 92 mln miejsc pracy, ale też powstanie ok. 170 mln nowych miejsc pracy, co daje wzrost netto globalnego zatrudnienia o 7 proc.
KOMPETENCJE NA WAGĘ ZŁOTA
Rozwój technologii cyfrowych, w tym AI i big data, sprawia, że najszybciej rośnie zapotrzebowanie na umiejętności związane z technologią, m.in. w obszarze programowania, cyberbezpieczeństwa i analizy danych. Sytuacja geopolityczna i niepewność gospodarcza promuje kompetencje, takie jak kreatywne myślenie, odporność na stres, myślenie analityczne, elastyczność i umiejętność szybkiego dostosowania się do zmian – te umiejętności będą niezbędne na dynamicznie zmieniającym się rynku pracy. Z kolei starzejące się społeczeństwo i luka kompetencyjna na rynku pracy, powodują wzrost zapotrzebowania na umiejętności związane z zarządzaniem talentami, nauczaniem i mentoringiem, a także motywacją i samoświadomością.
Transformacja rynku pracy, której jesteśmy świadkami, sprawia że pracodawcy będą zwracać większą uwagę na wszechstronność kompetencji kandydatów do pracy i ich gotowość do zmian.
– Twarde umiejętności i wiedza to nie wszystko. Coraz częściej wskazuje się takie kompetencje, jak analiza problemów, podejmowanie decyzji, planowanie strategiczne czy wszelkie kompetencje interpersonalne. A tych niestety brakuje wśród pracowników. – mówi Ewelina Glińska – Kołodziej.
Ekspertka z agencji Trenkwalder wskazuje też, że miękkie umiejętności będą się coraz bardziej liczyć wśród kadry zarządzającej:
– Możemy być pewni, że w kolejnych latach pracodawcy będą przykładać jeszcze większą wagę do właściwego doboru liderów. To właśnie w ich rękach będzie trudna rola pozyskiwania i utrzymywania pracowników w firmie. To oni będą się mierzyć z niskim bezrobociem, rosnącymi kosztami pracy, wysoką konkurencją, międzypokoleniowymi zespołami, niedoborem talentów, odpowiedzią na dynamikę zmian technologicznych, gospodarczych i legislacyjnych. – podkreśla Ewelina – Glińska Kołodziej, Dyrektor Operacyjny agencji zatrudnienia Trenkwalder.
ZAWODY Z PRZYSZŁOŚCIĄ I ZNIKAJĄCE Z RYNKU
Postęp technologiczny zmienia na naszych oczach strukturę rynku pracy. Zawody związane z technologią są najszybciej rosnącymi zawodami pod względem procentowym. Na znaczeniu zyskują specjaliści ds. big data, inżynierowie fintech, specjaliści ds. AI i uczenia maszynowego oraz programiści i twórcy aplikacji, a także specjaliści digitalizacji i automatyzacji.
Zwiększać się będzie rola pracowników na tzw. pierwszej linii frontu, m.in. pracowników budowlanych i w gospodarstwach rolnych, pracowników logistyki, w tym kurierów, sprzedawców oraz pracowników przemysłu spożywczego. Zawody związane z opieką, takie jak pielęgniarki/-rze, pracownicy socjalni i doradcy zawodowi oraz opiekunowie osób starszych, również mają znacząco wzrosnąć w ciągu najbliższych pięciu lat, obok zawodów edukacyjnych, takich jak nauczyciele szkół wyższych i średnich.
Zawody związane z zieloną i energetyczną transformacją, takie jak specjaliści ds. pojazdów autonomicznych i elektrycznych, inżynierowie ochrony środowiska oraz inżynierowie energii odnawialnej, także znajdują się wśród zawodów zyskujących na znaczeniu.
Rozwój nowych technologii, digitalizacja i przenoszenie kolejnych obszarów naszego życia do sfery online, wpływa z kolei na zanikanie takich zawodów, jak pracownicy obsługi biletowej, asystenci administracyjni, telemarketerzy, przedstawiciele handlowi, pracownicy sprzedaży obwoźnej, pracownicy kiosków czy uliczni sprzedawcy, pracownicy ewidencji materiałowej i magazynowej. Te zawody mają odnotować największy spadek w liczbach bezwzględnych. Podobnie, firmy spodziewają się, że najszybciej zanikające zawody to urzędnicy pocztowi, kasjerzy bankowi i pracownicy wprowadzający dane. Rozwój AI już zagraża także takim zawodom kreatywnym jak graficy.
Transformacja rynku pracy jest nieuchronna. Technologie, zmiany demograficzne, kryzys klimatyczny – te wszystkie czynniki będą miały wpływ na to, jak będą wyglądały nasze kariery. Inwestowanie w rozwój kompetencji, zwłaszcza w obszarze technologii i umiejętności miękkich będą kluczowe.
– Rok 2025 będzie na pewno dynamiczny, podobnie jak kolejne lata. Do tej dynamiki warto się przyzwyczaić, bo z perspektywy kandydatów gotowość do zmian i ciągłego kształcenia to wartość i sposób na pozyskanie satysfakcjonującego zatrudnienia. – podkreśla Ewelina Glińska-Kołodziej, Dyrektor Operacyjny agencji zatrudnienia Trenkwalder.
Monika Sypczuk, doświadczona ekspertka w obszarze zarządzania złożonymi procesami sprzedażowymi w segmencie B2B, objęła stanowisko Prezesa Zarządu w firmie BIDads, specjalizującej się w body leasingu oraz wspieraniu projektów rekrutacyjnych pracodawców z branży digital marketingu.
Monika Sypczuk wnosi do firmy BIDads – specjalizującej się w body leasingu oraz wspieraniu projektów rekrutacyjnych dla pracodawców z branży digital marketingu – ponad 20-letnie doświadczenie w zarządzaniu złożonymi procesami sprzedażowymi w segmencie B2B. Pracowała w firmach technologicznych (IT, Telco) oraz realizowała projekty w branży e-commerce. Była również zaangażowana w rozwój startupu technologicznego, oferującego innowacyjne rozwiązania dla rynku mediów cyfrowych.
Nowa prezes zarządu to także dyplomowana mentorka i coach akredytowany przez EMCC/European Mentoring and Coaching Council. Aktywnie wspiera rozwój kobiet w biznesie jako członkini Klubu Mentorek Fundacji Sieć Przedsiębiorczych Kobiet. Jest również częścią społeczności e-biznesu Digital Bridge Club Alumni, współtworzącej programy mentoringowe dla branży e-commerce.
– W dobie rosnącego zapotrzebowania na wykwalifikowanych specjalistów firmy coraz częściej mierzą się z niedoborem talentów oraz potrzebą elastycznych form zatrudnienia. Odpowiedzią na te wyzwania w branży digital marketingu jest body leasing – model współpracy, który pozwala organizacjom szybko i skutecznie pozyskiwać ekspertów z takich dziedzin jak SEO, SEM, Paid Social, czy Programmatic. Firma BIDads pomaga firmom w pełni wykorzystać potencjał tego rozwiązania, zapewniając dostęp do najlepszych specjalistów oraz elastyczność w zarządzaniu zasobami ludzkimi. Moim celem jest dalsze umacnianie pozycji BIDads na rynku oraz budowanie trwałych, opartych na zaufaniu i otwartości relacji biznesowych w branży digital marketingu. Jestem przekonana, że moje doświadczenie pozwoli mi skutecznie rozwijać organizację i wspierać jej wzrost – mówi Monika Sypczuk, CEO BIDads.
Po trzech latach działalności firma BIDads może pochwalić się portfolio kilkunastu stałych klientów, wśród których znajdują się domy mediowe, agencje marketingowe oraz działy marketingu firm reprezentujących różne branże. Kluczowym atutem BIDads jest zespół doświadczonych rekruterów, doskonale rozumiejących specyfikę biddable media. Dzięki dogłębnej wiedzy branżowej oraz umiejętności precyzyjnej weryfikacji kandydatów, firma skutecznie łączy pracodawców z najlepszymi ekspertami na rynku.
Polska Agencja Kosmiczna (POLSA), Zespół Departamentu Bezpieczeństwa Kosmicznego (DBK) potwierdza, że w nocy w godz. 04:46 – 04:48, 19 lutego 2025 r. doszło nad terytorium Polski do niekontrolowanego wejścia w atmosferę członu rakiety nośnej FALCON 9 R/B – obiektu o numerze NORAD / COSPAR ID 62878 / 2025-022Y.
Człon rakiety o masie około 4 ton pochodził z misji SpaceX Starlink Group 11-4, która wystartowała z bazy lotniczej Vandenberg w Kalifornii 1 lutego 2025 r.
Trajektoria lotu tego obiektu była znana POLSA i europejskim służbom monitorującym ryzyko wejścia w atmosferę Ziemi sztucznych obiektów kosmicznych (EUSST, www.eusst.eu).
Monitorowanie zagrożeń kosmicznych przez POLSA
POLSA DBK stale monitoruje i analizuje zagrożenia w przestrzeni kosmicznej pochodzące od sztucznych obiektów, m.in. rakiet kosmicznych. Agencja informuje o aktualnej sytuacji w przestrzeni kosmicznej oraz wykrytych zagrożeniach odpowiednie służby i instytucje w kraju.
Raporty sytuacyjne dotyczące przewidywania wejścia w atmosferę i kolizji satelitów na orbicie są systematycznie dostarczane m.in. do:
Od ponad dekady eksperci podkreślają, że trzeba zreformować obecne przepisy dotyczące branży hipoteki odwróconej i rent dożywotnich. Związek Przedsiębiorstw Finansowych oraz największe fundusze hipoteczne w Polsce apelują do rządu o podjęcie działań w sprawie Ustawy o Dożywotnim Świadczeniu Pieniężnym, która zapewni transparentność i ochronę konsumentów. Warto tu przytoczyć dane Ministerstwa Sprawiedliwości, z których wynika, że w ostatnich latach zawierano ok. 14 tys. umów o dożywocie rocznie. Część z tych kontraktów była nieprofesjonalna, co prowadzi do nadużyć. Proceder wciąż trwa.
Pod koniec stycznia br. opublikowano raport ZUS-u pt.: „Dobrowolne ubóstwo. O konsekwencjach dobrowolnego ZUS dla samozatrudnionych”. Wynika z niego, że aż 99,18 proc. osób prowadzących własną działalność gospodarczą opłaca minimalne składki na ubezpieczenie społeczne.[1] Taka praktyka prowadzi do sytuacji, w której wielu samozatrudnionych, zwłaszcza kobiet, jest narażonych na emerytalne ubóstwo, otrzymując w przyszłości jedynie minimalne świadczenia. W efekcie państwo będzie musiało dopłacać do minimalnych emerytur dla wielu z nich.
Dodatkowo, badania przeprowadzone na zlecenie Izby Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych (IGTE) ukazują niski poziom świadomości emerytalnej wśród młodych Polaków. Aż 87 proc. respondentów spodziewa się wyższej emerytury, niż prognozuje ZUS, podczas gdy tylko 6 proc. aktywnie poszukuje wiedzy na temat systemu emerytalnego.[2] Ten brak świadomości skutkuje brakiem działań mających na celu zabezpieczenie finansowe na starość.
W obliczu różnych wyzwań ekonomicznych i demograficznych, hipoteka odwrócona mogłaby stanowić istotne wsparcie dla seniorów, umożliwiając im uzyskanie dodatkowych środków finansowych, jednak niewystarczające regulacje prawne w tym zakresie narażają emerytów na ryzyko nieuczciwych praktyk i utratę dorobku życia.
– Niedawno przeczytałem w Newsweeku poruszający artykuł Pani Małgorzaty Święchowicz na temat umów o dożywocie zawieranych pomiędzy osobami prywatnymi np. rodzicami i dzieckiem. Niestety tekst był pełen przykładów seniorów (podawanych z imienia i nazwiska), którzy dzięki nieprofesjonalnym kontraktom stracili dorobek całego życia oraz dach nad głową i po dzień dzisiejszy sądzą się z własnymi dziećmi, a szczęśliwego końca nie widać. Jako profesjonalna instytucja zrzeszona w Związku Przedsiębiorstw Finansowych, która stworzyła normy etyczne dla całej branży, przeżywamy każdy taki artykuł. Staramy się też edukować seniorów, przygotowujemy mnóstwo materiałów edukacyjnych o aspektach prawnych i zapisach w umowach, na które trzeba uważać. To jednak stanowczo za mało. Dopóki rząd nie zreformuje już istniejących przepisów wciąż będziemy czytać o nadużyciach, a przecież skala takich oszustw jest o wiele większa niż to, o czym pisze się w mediach – mówi Robert Majkowski, Prezes Funduszu Hipotecznego DOM.
Były już próby stworzenia przepisów, ale spełzły na niczym
Przypomnijmy, że hipoteka odwrócona działa w Polsce w dwóch modelach. Pierwszy model to odwrócony kredyt hipoteczny, który mogłyby seniorom oferować banki, gdyby chciały. Aby uregulować rynek „usługi bankowej” w 2014 roku parlament uchwalił, a prezydent podpisałustawę o odwróconym kredycie hipotecznym, która na niewiele się zdała, bo do dziś żaden bank nie ma w ofercie tego produktu. Drugi model to renta dożywotnia, hipoteka odwrócona w modelu sprzedażowym, czyli usługa oferowana m.in. przez fundusze hipoteczne, które działają w Polsce od 2008 roku.
– Od ponad 10 lat postulujemy odpowiednie przepisy, które wprowadziłyby na rynek jakość, etykę i bezpieczeństwo obowiązujące wszystkich, którzy chcą na tym rynku działać – mówi Robert Majkowski, Prezes Funduszu Hipotecznego DOM, który od roku 2008, czyli od początku istnienia, wypłacił seniorom ponad 28 mln świadczeń. Majkowski przypomina, że profesjonalne fundusze hipoteczne uczestniczyły od 2013 roku w pracach nad projektem Ustawy o dożywotnim świadczeniu pieniężnym, ale niestety projekt Ustawy został wycofany z procesu legislacyjnego. Profesjonalna branża próbowała wielokrotnie zainteresować rządzących hipoteką odwróconą, opublikowała listy otwarte w 2015, 2016 i 2018 roku przytaczając słowa KNF, UOKiK czy Rzecznika Praw Obywatelskich o konieczności uregulowania rynku, wydała kilka folderów edukacyjnych etc.
Branża jest otwarta na dialog
Z raportu Ernst&Young przygotowanego we współpracy z European Pensions and Property Asset Release Group (EPPARG) wynika, że już dziś wartość środków uwalnianych, dzięki tej usłudze, przekracza rocznie 15 mld dolarów w skali świata. Do 2031 roku liczba ta zwiększy się do 50 mld dolarów rocznie. Eksperci prognozują, że w ciągu najbliższych dziesięciu lat globalny rynek urośnie trzykrotnie.[3] Dziś do najbardziej rozwiniętych rynków na świecie należą przede wszystkim Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Australia. W każdym z tych krajów, dzięki usłudze hipoteki odwróconej, seniorzy corocznie uwalniają ponad 2 miliardy dolarów kapitału, a liczba firm oferujących takie produkty waha się, w poszczególnych krajach, pomiędzy kilkoma a nawet kilkuset podmiotami, jak ma to miejsce w Wielkiej Brytanii. Do rynków wysoce rozwiniętych należy zaliczyć też m.in. Kanadę, Norwegię, Szwecję i Holandię.
– Warto podkreślić, że w najbardziej rozwiniętych krajach hipoteka odwrócona funkcjonuje od ponad trzydziestu lat, ale dynamiczny rozwój rozpoczął się w ostatniej dekadzie. Bardzo ważną rolę w tym procesie odegrał wzrost standardów oferowania usługi i reputacji usługodawców. Polski rynek, gdyby spojrzeć na niego przez pryzmat globalny, wciąż jest rynkiem młodym, czekającym, a wręcz domagającym się stosownych regulacji. Mam nadzieję, że nowy Rząd przyjrzy się ponownie hipotece odwróconej. Jesteśmy otwarci na rozmowy. Działając w tym obszarze od blisko dwudziestu lat chętnie podzielimy się swoją wiedzą i doświadczeniem – podsumowuje Robert Majkowski, Prezes Funduszu Hipotecznego DOM, który jednocześnie pełni funkcję Członka Zarządu EPPARG.
[1] https://wiadomosci.wp.pl/tajny-raport-zus-to-tykajaca-bomba-7117388360055584a oraz https://www.fakt.pl/pieniadze/zus-ujawnil-tajny-raport-alarmujace-dane-o-emeryturach-polakow-dlaczego-to-ukrywali/k6fsw8g
Piotr Ruszowski, obecnie dyrektor generalny Mondial Assistance, zostanie powołany do zarządów TUiR Allianz Polska S.A. oraz TU Allianz Życie Polska S.A. Będzie odpowiedzialny za sprzedaż przez zewnętrzne kanały dystrybucji.
Od początku 2025 roku w Allianz Polska obowiązuje nowy model zarządzania sprzedażą, polegający na rozdzieleniu kanałów własnych i zewnętrznych. Za zarządzanie kanałami własnymi (agenci wyłączni oraz direct) odpowiada Monika Kulińska. Z kolei za sprzedaż przez kanały zewnętrzne odpowiada obecnie Marcin Kulawik, i tę rolę w kwietniu przejmie od niego Piotr Ruszowski. Jego domeną będą dealerzy, multiagencje, pośrednicy finansowi, partnerzy strategiczni i bankowi (z wyjątkiem Santander Allianz) oraz brokerzy życiowi.
Piotr Ruszowski jest związany z Mondial Assistance (marka Allianz Partners) od 2011 roku, na początku jako kierownik działu marketingu i komunikacji, potem jako dyrektor pionu sprzedaży i marketingu, a od 2022 roku jako dyrektor generalny w Polsce. W trakcie swojej kariery w Mondial Assistance pełnił także funkcję dyrektora sprzedaży i marketingu regionu Europy Środkowo-Wschodniej oraz odpowiadał za współpracę z kluczowymi partnerami na wybranych europejskich rynkach. Wcześniej pracował m. in. w PwC oraz Nationale-Nederlanden. Pochodzi z Gdańska, jest absolwentem Uniwersytetu Gdańskiego, The Chartered Institute of Marketing oraz London School of Public Relations.
Po zakończeniu procesu oceny odpowiedniości (fit & proper), planowane jest powołanie Piotra Ruszowskiego na członka zarządów TUiR Allianz Polska S.A. oraz TU Allianz Życie Polska S.A. przez Rady Nadzorcze obu spółek.
– Dzięki transferowi w ramach grupy Allianz pozyskujemy bardzo doświadczonego menedżera, współpracującego od lat również z Allianz Polska, a więc dobrze znającego specyfikę naszego biznesu. Piotr Ruszowski ma też znakomite rozeznanie jeśli chodzi o dystrybutorów ubezpieczeń i usług assistance. Jest znany i ceniony na rynku, będzie więc dużym wzmocnieniem naszej firmy. Życzę mu wielu sukcesów w nowej roli – mówi Marcin Kulawik, prezes TUiR Allianz Polska S.A. oraz TU Allianz Życie Polska S.A.
– Po niespełna 15 latach spędzonych w Mondial Assistance zmieniam okręt i ruszam w dalszą zawodową podróż, będąc przekonanym, że przede mną kolejne ciekawe i pasjonujące lata. Dziękuję Marcinowi Kulawikowi za propozycję, abyśmy w tę podróż ruszyli wspólnie. Chciałbym również bardzo serdecznie podziękować wszystkim tym, z którymi pracowałem i współpracowałem tworząc Mondiala – pracownikom i naszym podwykonawcom, partnerom i klientom. Duch assistance, otwartości i niesienia pomocy na pewno pozostanie ze mną, bo jest on częścią mojego DNA. Do zobaczenia na nowej łodzi! – mówi Piotr Ruszowski.
18 lutego 2025 r. w porządku obrad Rady Ministrów znalazł się projekt ustawy o zmianie ustawy o Radzie Ministrów oraz niektórych innych ustaw (UD130), którego wnioskodawcą jest Minister – Członek Rady Ministrów Maciej Berek, a jedną ze zmian jest wyeliminowanie przedstawiciela Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z posiedzeń stałego komitetu, komitetu Rady Ministrów oraz Rady Ministrów, na którym rozpatrywane są sprawy dotyczące bezpieczeństwa i obronności państwa – Dr n. pr. Marek Woch Ekspert Centrum Legislacji Federacji Przedsiebiorcy.pl
Co zaproponowano:
Zdaniem wnioskodawcy proponowane zmiany w art. 12 ust. 3 i art. 22 ust. 1b ustawy o Radzie Ministrów mają na celu „uelastycznienie” udziału przedstawiciela Prezydenta RP w rządowym procesie legislacyjnym.
Art. 12 ust. 3:
Uchylenie: Proponuje się uchylenie tego ustępu, który stanowi obecnie:
„W posiedzeniu stałego komitetu lub komitetu Rady Ministrów, na którym rozpatrywane są sprawy dotyczące bezpieczeństwa i obronności państwa, bierze udział przedstawiciel Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej”.
Art. 22 ust. 1b:
Zmiana: Zamiast obowiązkowego udziału przedstawiciela Prezydenta RP, proponuje się możliwość zapraszania go na posiedzenia Rady Ministrów.
Uzasadnienie zmian według wnioskodawcy:
Zasada podziału władz: Podkreśla się, że zasada ta odnosi się do relacji między władzą ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą, a nie do relacji między organami w ramach jednej władzy, (np. Sejmem i Senatem). Współpraca między Radą Ministrów a Prezydentem RP nie jest objęta zakresem art. 10 Konstytucji.
Kompetencje Prezydenta: Konstytucja nie przyznaje Prezydentowi RP prawa do udziału w posiedzeniach Rady Ministrów, stałego komitetu i komitetów Rady Ministrów (art. 144 ust. 3).
Współpraca w ramach władzy wykonawczej: Konstytucja przewiduje inne formy współpracy, takie jak Rada Gabinetowa (art. 141 ust. 1) oraz możliwość powoływania przez Prezydenta osób z administracji rządowej do Rady Bezpieczeństwa Narodowego.
Odpowiedzialność polityczna: Rada Ministrów ponosi odpowiedzialność polityczną przed Sejmem, w przeciwieństwie do Prezydenta.
Zmiany:
Obecnie brzmienie: art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów
„W posiedzeniu stałego komitetu lub komitetu Rady Ministrów, na którym rozpatrywane są sprawy dotyczące bezpieczeństwa i obronności państwa, bierze udział przedstawiciel Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej”.
Proponowane brzmienie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów.
Proponuje się uchylenie tego ustępu, ponieważ możliwość udziału przedstawicieli różnych organów, w tym Prezydenta RP.
Obecnie brzmienie: art. 22 ust. 1b. ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów
„1.b. W posiedzeniu Rady Ministrów, na którym rozpatrywane są sprawy dotyczące bezpieczeństwa i obronności państwa, bierze udział przedstawiciel Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej”.
Proponowane brzmienie: 22 ust. 1b. ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów
„1b. Prezes Rady Ministrów może zapraszać przedstawiciela Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej do udziału w posiedzeniu Rady Ministrów, na którym są rozpatrywane sprawy dotyczące bezpieczeństwa i obronności państwa”.
Podsumowanie:
Zdaniem wnioskodawcy proponowane zmiany mają na celu „uelastycznienie” udziału Prezydenta RP w rządowym procesie legislacyjnym, uwzględniając zasadę podziału władz, kompetencje Prezydenta oraz formy współpracy przewidziane w Konstytucji.
Należy zauważyć, że nie jest to pierwszy raz, kiedy rząd zamierza ograniczyć rolę Prezydenta RP. Szerzej: Pominięcie w informowaniu Prezydenta RP oraz Biura Bezpieczeństwa Narodowego przez Premiera. Czy rząd polski przewiduje powszechną mobilizację wojskową?
92% kierowców samochodów elektrycznych na świecie i 85% w Polsce, ponownie zdecyduje się na zakup elektryka. Jedynie 1% respondentów chce powrócić do pojazdów spalinowych.
Wśród największych „hamulców” pojazdów elektrycznych, respondenci z całego świata wskazują słabo rozwiniętą sieć szybkiego ładowania (23%), długi czas ładowania (19%) oraz niewystarczający zasięg pojazdu (15%). To niemal pokrywa się z wynikami dla Polski, gdzie jako główną barierę wskazano długie ładowanie (44%), niewystarczającą sieć ładowarek (38%) oraz konieczność planowania podróży (30%).
W badaniu EV Klub Polska wraz z Global EV Drivers’ Alliance, zrzeszającym ponad 320 tysięcy realnych użytkowników samochodów elektrycznych na całym świecie, udzielono ponad 23 tysiące odpowiedzi.
EV Klub Polska zrzesza ponad 10 tysięcy członków i aktywnie wspiera rozwój elektromobilności poprzez działania edukacyjne, organizację wydarzeń oraz oferowanie atrakcyjnych benefitów dostępnych w dedykowanej aplikacji mobilnej.
Popularność pojazdów elektrycznych z każdym rokiem się zwiększa. Potwierdzają to wyniki badania Global EV Driver Survey 2024, wykonanego przez EV Klub Polska, największej w Polsce i regionie Środowo-Wschodniej Europy, organizacji łączącej użytkowników samochodów elektrycznych oraz 63 kluby z innych państw, zrzeszonych w ramach Global EV Drivers’ Alliance.
– Wyniki analizy 23 tysięcy ankiet, w tym niemal tysiąca z Polski, nie pozostawią wątpliwości. 92% kierowców samochodów elektrycznych na świecie, planuje ponowny zakup pojazdu o napędzie elektrycznym. W naszym kraju odsetek ten jest nieznacznie niższy – 85%. Warto jednak zwrócić uwagę, że w skali globalnej jedynie 1% użytkowników „elektryków” zadeklarowało powrót do pojazdu spalinowego, a w Polsce tylko 2%. Z kolei zadowolenie z korzystania z BEV wskazało aż 98% pytanych (94% w Polsce). To jasno pokazuje, że przesiadając się raz na auto elektryczne, użytkownicy nie chcą już wracać do aut spalinowych – wskazuje Łukasz Lewandowski, CEO Fundacji EV Klub Polska.
Użytkownikowi musi się to opłacać
Wśród wielu walorów samochodów elektrycznych głównym czynnikiem w Polsce przemawiającym za jego zakupem są przede wszystkim korzyści finansowe. Niższe koszty eksploatacji (47%) i niskie koszty utrzymania (35%) zostały wskazane jako główny argument za e-pojazdami. Równie istotnym elementem są przywileje dla pojazdów elektrycznych (33%) i komfort podróżowania (25%).
– Pod wieloma względami polski rynek EV nie odbiega od globalnych trendów. Zdecydowana różnica jest w przypadku argumentu środowiskowego, który względem globalnego wyniku różni się o 23 p.p. Przyczyn takiego stanu rzeczy upatrywać można przede wszystkim w pragmatycznym podejściu do pojazdów. Głównym motywatorem są mniejsze koszty utrzymania oraz szereg przywilejów, jak darmowe parkowanie w strefie płatnego parkowania, które również wpływają na oszczędności finansowe. Nie można pominąć również faktu, że rozwój polskiego rynku elektromobilności jest na wcześniejszym poziomie adopcji niż w wielu europejskich krajach. Z badania jasno wynika, że aż 45% respondentów w naszym kraju, samochód elektryczny eksploatuje je krócej niż rok lub rok (23%). Względem ankietowanych z różnych krajów świata jest to znacząca różnica, gdyż najliczniejszą grupą użytkowników samochodów elektrycznych są osoby z minimum 2 letnim (17%), 3 letnim (15%) oraz większym niż 7 lat (16%) doświadczeniem – mówi Łukasz Lewandowski.
Infrastruktura to problem globalny
Badanie wykazało również największe bariery dotyczące elektromobilności. Na każdym analizowanym rynku użytkownicy jasno podkreślali konieczność rozbudowy ogólnodostępnej infrastruktury ładowania dużych mocy. Dostępność szybkich ładowarek dla 47% ankietowanych na świecie jest ważniejsze niż cena ładowania. Brak dobrze rozbudowanej (wielostanowiskowe huby do ładowania zamiast pojedynczych stacji) ultra-szybkiej infrastruktury ładowania przekłada się na wydłużony czas oczekiwania na naładowanie pojazdu. Ten problem zauważalny jest zwłaszcza w Polsce, gdzie 46% badanych zadeklarowało, że czasami zdarzają się kolejki pod stacjami ładowania. Z kolei 35% ankietowanych twierdzi, że rzadko czekają na ładowanie. Mimo że infrastruktury do ładowania przybywa to by przekonać użytkowników aut spalinowych do przesiadki na „elektryka” najpierw musi być dobrze rozwinięta sieć ładowania.
Kluczowe kierunki rozwoju
Badanie EV Klub Polska oraz GEVA jasno wskazało jakie są rynkowe potrzeby, które mogą przyczynić się do zdynamizowania rozwoju sektora elektromobilności na świcie. Główny elementem jest przede wszystkim infrastruktura ładowania, która musi zostać znacząco rozwinięta. Kluczowe jest budowanie hubów ładowania dużych mocy przy głównych szlakach komunikacyjnych oraz rozwój sieci ładowania w miastach.
Kolejnym istotnym elementem jest dążenie do obniżenia kosztów związanych z posiadaniem i eksploatacją pojazdu elektrycznego. Wraz z takimi czynnikami jak wygoda, możliwość taniego ładowania w domu oraz aspektami proekologicznymi, stanowią one kluczowe argumenty dla podjęcia decyzji o pozostaniu lub przesiadce na pojazd elektryczny.
– Ekonomiczna opłacalność użytkowania samochodu elektrycznego jest niepodważalna i stanowi jeden z kluczowych argumentów przemawiających za wyborem tej technologii. Dlatego, oprócz ceny zakupu konkurencyjnej wobec spalinowych odpowiedników, niezbędne jest zapewnienie użytkownikom EV dostępu do taniego ładowania – zarówno w domu, jak i korzystając z publicznej infrastruktury. W związku z tym powinny zostać wprowadzone specjalne taryfy energetyczne dedykowane posiadaczom samochodów elektrycznych oraz operatorom stacji ładowania. Takie rozwiązania mogłyby znacząco przyspieszyć rozwój elektromobilności w Polsce – podsumowuje Łukasz Lewandowski, CEO EV Klub Polska.
EV Klub Polska to największy klub w Polsce i regionie Europy Środkowo-Wschodniej zrzeszający użytkowników samochodów elektrycznych. Organizacja liczy ponad 10 tysięcy członków i aktywnie wspiera rozwój elektromobilności poprzez działania edukacyjne, organizację wydarzeń (zlotów) oraz oferowanie atrakcyjnych benefitów dostępnych w dedykowanej aplikacji mobilnej. Członkowie klubu mogą korzystać z licznych przywilejów, w tym zniżek na ładowanie pojazdów elektrycznych, rabatów na usługi serwisowe oraz specjalnych ofert partnerów wspierających rozwój zeroemisyjnego transportu. EV Klub Polska jest jednym z założycieli organizacji międzynarodowej organizacji zrzeszającej kluby użytkowników EV z całego świata GEVA.
Największe zmiany będą widoczne w regionach górskich, gdzie pokrywa śnieżna ulegnie znacznemu zmniejszeniu. W scenariuszu RCP8.5 pod koniec wieku jej grubość może spaść do 0,8 cm.
