Malta od wielu już lat buduje swoją pozycję na europejskim oraz światowym rynku hazardu, w tym w szczególności gier hazardowych online. Obecnie ok. 10% światowych operatorów gier hazardowych online posiada licencję maltańską, a jak wskazuje się w mediach, tylko w ciągu ostatnich trzech lat Malta przyciągnęła ponad 160 dostawców gier hazardowych online.

Popularność maltańskiej licencji hazardowej

Istnieje wiele powodów, dla których tak wielu dostawców gier hazardowych korzysta właśnie z licencji tego małego wyspiarskiego państwa. Wskazać należy przede wszystkim na przyjazny system prawny, przejrzysty i sprawny system licencjonowania, stosunkowo niskie podatki oraz opłaty licencyjne, a także renomę licencji maltańskiej.

Zmiany legislacyjne wprowadzone w 2018 roku zapewniają konsolidację przepisów regulujących wszystkie rodzaje działalności hazardowej i mają na celu dalsze usprawnienie procesu licencjonowania oraz prowadzenia działalności w zakresie organizowania gier hazardowych przy jednoczesnym lepszym sprawowaniu kontroli nad tym sektorem i dbaniu o bezpieczeństwo graczy.

Przyjazne dla przedsiębiorców regulacje licencyjne

Obecnie przewidziane są tylko dwa rodzaje licencji: B2C (dla relacji przedsiębiorca – konsument) i B2B (dla relacji przedsiębiorca – przedsiębiorca). Licencja B2C jest klasyfikowana w zależności od rodzajów dostarczanych gier i eliminuje wymóg posiadania nowej licencji dla każdej klasy gry. Pod rządami nowego prawa w ramach licencji B2C można dodawać różne typy gier bez konieczności przeprowadzania pełnej procedury licencjonowania za każdym razem.

W ramach licencji B2C można oferować następujące rodzaje gier:

Typ 1 – Gry losowe, których wynik określa losowy generator, typu kasyno, w tym ruletka, blackjack, bakarat, poker rozgrywany przeciwko organizatorowi, loterie;

Typ 2 – Gry losowe rozgrywane przeciwko organizatorowi, których wynik nie jest generowany losowo, ale zależy od wyniku zdarzenia lub konkurencji niezwiązanych z grą losową, w którym operator ustala kursy oferowane graczowi (zakłady bukmacherskie);

Typ 3 – Gry losowe, w które nie gra się przeciwko organizatorowi, w których organizator nie jest narażony na ryzyko związane z grami, ale generuje przychody, pobierając prowizję lub inną opłatę w oparciu o stawki lub nagrodę, i obejmuje gry gracz kontra gracz, takie jak poker, bingo i inne gry oparte na prowizjach;

Typ 4 – Kontrolowane gry zręcznościowe.

Procedura uzyskiwania licencji w organie kontrolującym hazard (ang. Malta Gaming Authority) jest wprawdzie bardzo przejrzysta i sprawna ale wymaga spełnienia szeregu warunków i przejścia rygorystycznej weryfikacji.

Zwrócić należy uwagę, że w wyniku nowelizacji doszło do przedłużeniu okresu ważności licencji maltańskich z dotychczasowych pięciu do 10 lat, co daje poczucie stabilności podmiotom uzyskującym licencję.

Korzystny system opłat i podatków

W zakresie opłat i podatków związanych z prowadzeniem działalności hazardowej na Malcie, wskazać należy, że każdy podmiot prowadzący tego rodzaju działalność zobowiązany jest do uiszczania stałej rocznej opłaty licencyjnej, opłaty zwanej compliance contribution, podatku od gier oraz podatku dochodowego, przy czym pomimo znacznej liczby obowiązków finansowych, w końcowym rozrachunku wydają się one być bardzo korzystne dla organizatorów gier hazardowych.

Każdy podmiot posiadający licencję wydaną przez Malta Gaming Authority zobowiązany jest do uiszczania bezzwrotnej stałej rocznej opłaty licencyjnej. Przykładowo dla nieograniczonej w zakresie typów gier licencji B2C wynosi ona 25 000 euro.

Licencjobiorca zobowiązany jest także do uiszczania tzw. compliance contribution, którego wysokość zależy od typów gier organizowanych w ramach licencji oraz uzyskiwanych dochodów i dla pierwszego typu gier w relacji B2C wynosi od 1,25% do 0,40%, przy czym maksymalna łączna wysokość tego rodzaju opłaty wynosi 375 000 euro, dla drugiego typu gier w relacji B2C wynosi od 4% do 0,40%, przy czym maksymalna łączna wysokość tego rodzaju opłaty wynosi 600 000 euro, a dla trzeciego typu gier w relacji B2C wynosi również od 4% do 0,40%, przy czym maksymalna łączna wysokość tego rodzaju opłaty wynosi 500 000 euro.

Podatek od gier na Malcie zależy od oferowanych gier i rodzaju licencji. Standardowo podatek ten wynosi 5% dochodu brutto z gier pochodzącego wyłącznie od maltańskich graczy. Natomiast podatek od internetowych zakładów wzajemnych wynosi jedynie 0,5% od zakładów zawartych (w Polsce jest to 12%).

Jeśli chodzi o podatek dochodowy od osób prawnych, to standardowo wynosi 35%.

W praktyce dla zagranicznych firm oraz podmiotów zarejestrowanych na Malcie, których właścicielami są cudzoziemcy, pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów, stawka podatku dochodowego może osiągnąć nawet 5%.

Renoma licencji maltańskiej

Atutem licencji maltańskiej jest także jej renoma. Prawo maltańskie zapewnia bowiem z jednej strony korzystne i przejrzyste dla operatorów zasady prowadzenia działalności, a z drugiej strony ustanawia wysokie wymagania dotyczące uzyskania licencji oraz stałą kontrolę organizowanych gier, zapewnia bezpieczeństwo oraz uczciwe i przejrzyste zasady graczom, a także realizację wymogów w zakresie zapobiegania praniu brudnych pieniędzy, prowadzenia dokumentacji finansowej, ochrony danych osobowych graczy, czy też realizacji zasad odpowiedzialnej gry.

Mając na uwadze omówiony pobieżnie obowiązujący na Malcie stan prawny dotyczący działalności hazardowej, zaryzykować można stwierdzenie, że w przypadku Malty udało się stworzyć korzystne ramy prawne i podatkowe dla prowadzenia działalności hazardowej, w tym osiągnąć balans pomiędzy potrzebami dostawców oraz graczy.

Korzyści także dla graczy maltańskich

Jeśli chodzi o graczy to oprócz wskazywanego już powyżej dążenia do zagwarantowania bezpieczeństwa gier oraz przestrzegania przez organizatorów wszelkich praw graczy, zwrócić należy uwagę na różnice w sytuacji graczy w Polsce oraz na Malcie pod kątem możliwości uczestniczenia w zagranicznych grach hazardowych oraz konsekwencji prawnych i podatkowych.

W świetle obowiązujących w Polsce przepisów prawa, branie na terytorium Polski udziału w internetowych grach hazardowych, które nie posiadają na terenie Polski odpowiedniego zezwolenia jest nielegalne i stanowi wykroczenie lub przestępstwo skarbowe, za które grozić może kara grzywny. W konsekwencji dochód uzyskiwany jest z nielegalnego źródła i brak jest możliwości jego zalegalizowania. Ponadto sąd orzekający w sprawie uczestniczenia w zagranicznej grze hazardowej, w przypadku uzyskania przez sprawcę wygranej, orzeka jej przepadek. Niezależnie od powyższego ustawa o grach hazardowych przewiduje dla graczy, którzy uczestniczą w grze hazardowej urządzanej bez koncesji, bez zezwolenia lub bez zgłoszenia karę w wysokości 100% uzyskanej wygranej, niepomniejszonej o kwoty wpłaconych stawek.

Nie jest zakazane uczestniczenie w grach hazardowych na terytorium innych państw, przy czym wygrane w grach organizowanych na terenie państw członkowskich UE bądź w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego i zgodnie z obowiązującymi tam przepisami prawa, są zwolnione z podatku dochodowego na terytorium Polski.

System prawny Malty nie zabrania uczestniczenia w zagranicznych w grach hazardowych. Ponadto dochody uzyskane z takich gier mogą być legalnie rozliczane poprzez ich zadeklarowanie i zapłatę podatku dochodowego. W związku z tym dla obywateli innych państw niż Malta, zainteresowanych legalnym uczestniczeniem w zagranicznych grach hazardowych online i możliwością legalnego rozliczenia dochodów uzyskanych z takich gier, korzystne może być uzyskanie statutu maltańskiego rezydenta podatkowego.

Maltańska rezydencja podatkowa

Maltański system prawny umożliwia cudzoziemcom uzyskanie jednego z czterech rodzajów rezydencji podatkowych. Najkorzystniejszym rozwiązaniem dla celów planowania podatkowego jest ordinary residence, czyli rezydencja zwykła, w ramach której brak jest opodatkowania dochodów powstałych poza Maltą pod warunkiem nie otrzymywania ich na terytorium Malty. Rezydent płaci podatek dochodowy jedynie od dochodów uzyskanych ze źródeł położonych na terytorium Malty oraz ze źródeł znajdujących się poza jej terytorium, jeśli dochody te zostały przekazane na terytorium Malty. Brak jest natomiast opodatkowania zysków kapitałowych uzyskanych poza Maltą.

W świetle powyższych uwag stwierdzić można, że Malta ze swoim systemem prawno-podatkowym stanowi miejsce przyjazne zarówno dla organizatorów gier hazardowych, jak również dla graczy.

Autor: radca prawny Robert Nogacki, Kancelaria Prawna Skarbiec specjalizuje się w ochronie majątku, doradztwie strategicznym dla przedsiębiorców oraz zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi.

Polska spółka SatRevolution, specjalizująca się w projektowaniu i produkcji nanosatelitów, jeszcze niedawno była startupem, teraz z powodzeniem działa na rynku biznesowym i sprzedaje swoje produkty. Bazując na doświadczeniach Światowida – demonstratora technologii spółki, w 2020 roku SatRevolution planuje starty czterech satelitów, w tym dwóch dla klientów komercyjnych.

Pierwszym z projektów komercyjnych jest SteamSat – nanosatelita rozmiaru 1U, realizowany w ramach kontraktu dla brytyjskiego przedsiębiorstwa SteamJet Space Systems. Celem projektu jest demonstracja napędu zasilanego wodą, przeznaczonego dla małych satelitów w tym nanosatelitów standardu CubeSat. Zostanie on dostarczony na orbitę w trzecim kwartale tego roku na pokładzie rakiety nośnej Soyuz.

Napęd rozszerzy obecne możliwości misji,umożliwiając satelitom dłuższe przebywanie na właściwej orbicie w przestrzeni kosmicznej. Dzięki dużej sile ciągu i niskiemu zużyciu energii, satelity mogą być szybciej uruchamiane i zużywać mniej mocy niż w przypadku tradycyjnego napędu elektrycznego. Do korzyści wynikających z użycia takiego silnika można zaliczyć także optymalizację zatłoczenia orbity, działanie w konstelacjach oraz sprawną deorbitację. Niewielki rozmiar systemu napędowego, którego objętość jest porównywana z puszką tuńczyka, czyni satelitę lżejszym od typowych urządzeń, co z kolei przyczynia się do redukcji kosztów wyniesienia statku kosmicznego na orbitę.
– Produkt naszego klienta można śmiało określić mianem ekologicznego – dzięki możliwości deorbitacji, satelita wykorzystujący ów napęd, nie zostanie kolejnym kosmicznym śmieciem. Z kolei woda idealnie wpisuje się w obecny światowy trend paliw nietoksycznych.Naszej spółce od początku zależy na rozwiązaniach innowacyjnych i to właśnie takich poszukujemy u naszych klientów

– mówi Tomasz Poźniak, Chief Development Officer w SatRevolution.

Wraz ze startem na przełomie 2020 i 2021 roku kolejnego komercyjnego satelity: SW1FT, SatRevolution rozpoczyna realizację swojej wizji współdzielonych misji satelitarnych. SW1FT wykorzystuje autorską platformę NanoBus3U jako bazę do demonstracji kilku zewnętrznych ładunków użytecznych jednocześnie.

– Obserwujemy bardzo duży wzrost zapotrzebowania na systemy satelitarne na całym świecie.Różne niezależne źródła prognozują, że rynek nano- i mikrosatelitów wzrośnie z 1,5 mld dolarów w 2019 roku do 3,6 mld dolarów w 2024 i dalej będzie rósł – do nawet nieco ponad 5 mld do 2027 roku. Jego konsekwencjami są między innymi zatłoczenie orbit oraz rosnąca rywalizacja technologiczna. Jednocześnie misje kosmiczne od zawsze naznaczone są wysokimi kosztami operacyjnymi i dużą dozą ryzyka. Współdzielenie satelitów daje możliwości podzielenia tych kosztów na kilka niezależnych podmiotów –tłumaczy Grzegorz Zwoliński, Prezes Zarządu SatRevolution.

Współdzielenie platform satelitarnych, które można przyrównać do podróżowania minibusem, zamiast samochodem osobowym w pojedynkę, pozwala na umieszczenie na satelicie kilku innowacyjnych sensorów lub eksperymentów jednocześnie.Początki zjawiska miały miejsce, kiedy pierwsze satelity komercyjne zostały zaopatrzone w poboczne moduły nadawczo – odbiorcze innych dostawców. Dzięki obniżeniom kosztów zwiększa się dostępność przestrzeni kosmicznej dla małych, nowych firm. Z takiego rozwiązania chętnie korzystają również większe firmy i agencje rządowe, chcąc wypróbować daną funkcjonalność bez angażowania dużych zasobów technicznych i finansowych. Zarówno NASA, jak i ESA coraz częściej wchodzą takie w partnerstwa publiczno-komercyjne.
– Rynek nanosatelitów rośnie niezwykle dynamicznie – prognozy przewidują przeszło 2500 wyniesień w ciągu najbliższych 6 lat. Staje się on zarazem coraz bardziej zróżnicowany, co zmniejsza przewagę głównych graczy. Jako SatRevolution wspieramy naszych klientów holistycznie: od udostępnienia miejsca, poprzez montaż ładunku na platformie, integrację satelity oraz pełne testy funkcjonalne i kwalifikacyjne, po zorganizowanie niezbędnych pozwoleń oraz kampanii związanej z wyniesieniem satelity na orbitę i początkowe wsparcie operacji na orbicie – deklaruje Grzegorz Zwoliński.

SatRevolution oferuje swoim klientom również swój udział w procesie tworzenia instrumentu. Firma pracuje nad tym, by stopniowo zwiększać objętość swoich satelitów, tym samym zwiększając objętość dostępną dla ładunków użytkowych, a na 2021 rok planuje już wystrzelenie kolejnych współdzielonych satelitów komercyjnych.

Sztuczna inteligencja szturmem wdziera się w coraz to nowe dziedziny naszego życia. Już 90 % Polaków dostrzega obecność AI. Rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji towarzyszą nam obecnie na każdym kroku, ułatwiając chociażby dojazd do punktu docelowego czy wybór filmu na wieczorny seans. Wykorzystanie nowych technologii wspomaga również firmy w obsłudze klienta – zmienia się sposób komunikacji marka-konsument, na znaczeniu zyskują voiceboty i chatboty. Wszystko po to, aby odpowiadać na potrzeby konsumentów i budować pozytywne customer experience.

Mimo że termin „sztuczna inteligencja” po raz pierwszy został użyty już w 1955 roku, można śmiało powiedzieć, że jeszcze nigdy ta tematyka nie elektryzowała opinii publicznej tak bardzo jak dziś. Według raportu „Sztuczna inteligencja w społeczeństwie i gospodarce” opublikowanego przez NASK, już 90%  Polaków dostrzega wpływ, jaki AI ma na naszą codzienność. Coraz szybciej postępująca rewolucja technologiczna sprawia, że „myślące maszyny” zaczynają być integralną częścią naszego życia. Przykładów jest wiele – nie trzeba daleko szukać – wystarczy sięgnąć po telefon komórkowy i zapytać o pogodę czy repertuar najbliższego kina.

Obecnie zaawansowanie rozwiązań opartych o sztuczną inteligencję pozwala nie tylko usprawnić szereg procesów, które do tej pory zarezerwowane były dla ludzi, lecz także udoskonalać te, które już jakiś czas temu zostały zrobotyzowane. Przykładem, który dobrze ilustruje rozwój jaki przechodzi AI, jest obsługa klienta. Jeszcze do niedawna w tej sferze królował system IVR bazujący na nagranych wcześniej komunikatach i wybieraniu tonowym. Wprowadzone pod koniec lat 90. rozwiązanie, było wtedy powiewem wielkiego świata. Dziś słysząc w słuchawce głos zachęcający do zatwierdzenia wyboru, czujemy zniecierpliwienie, a intuicja podpowiada nam, że po „wyklikaniu” właściwych cyferek i tak usłyszymy, że „wszyscy konsultanci są w tej chwili zajęci”.

Nowe technologie sprawiają, że żyjemy coraz sprawniej i szybciej. Tego też wymagamy od obsługi klienta. Jak wynika z badań SAP Customer Experience niemal 75% konsumentów twierdzi, że jest gotowa zrezygnować z interakcji z marką, jeśli ta zbyt wolno reaguje na ich zapytania. Wychodząc naprzeciw naszym oczekiwaniom firmy implementują rozwiązania, które przyspieszają i udoskonalają jakość komunikacji, budując tym samym pozytywne customer experience. Wzrost popularności wirtualnych kanałów i mediów społecznościowych sprawia, że na znaczeniu zyskują voiceboty, a także chatboty.

– – W Banku Pocztowym aktywnie poszukujemy możliwości wykorzystania nowoczesnych technologii w celu poprawy procesów komunikacji zarówno wewnątrz banku, jak i w kontakcie z klientami. Stale pracujemy nad innowacyjnymi rozwiązaniami, również tymi związanymi z rozwojem chatbotów i voicebotów. Wiemy, że niektórzy klienci mogą preferować taką formę kontaktu z bankiem, jako alternatywę dla telefonicznej rozmowy z konsultantem. Dlatego cały czas pracujemy nad rozwojem tych kanałów, dążąc do większego komfortu klientów, ale też łatwiejszego, pełniejszego i bardziej „na bieżąco” dostępu do informacji związanych z ich relacją z bankiem, jak np. informacji o zobowiązaniach– mówi  Paweł Rzewuski, Zastępca Dyrektora Departamentu Systemów Informatycznych Banku Pocztowego.

Dla większości z nas główną zaletą botów wykorzystywanych w obsłudze klienta jest ich dostępność – tak wynika z raportu firmy Symetria X. Niemal co czwarty z nas chwali sobie możliwość kontaktu 24/7, a co drugi zwraca uwagę na krótszy czas uzyskania odpowiedzi niż w przypadku korzystania z tradycyjnych form obsługi. Co ciekawe, wiele badań i raportów przytaczanych przez media wskazuje na to, że klienci na równi z dostępnością doceniają także anonimowość jaką dają chatboty i voiceboty. W tym świetle wirtualne kanały stają się idealnym sposobem na kontakt z marką dla osób nieśmiałych.

–– Rozwiązania wykorzystujące sztuczną inteligencję będą stanowiły coraz bardziej istotną część całego procesu komunikacji z klientem. Warto jednak zaznaczyć, że nigdy nie zastąpią tradycyjnych form kontaktu. Implementowanie narzędzi opartych o sztuczną inteligencję nie polega na redukcji zatrudnienia. Boty powinny stanowić istotne wsparcie konsultantów. Mogą chociażby odciążyć ich w towarzyszeniu klientowi w tak prozaicznych czynnościach jak odblokowanie hasła czy wspomóc w trakcie rozmowy sugerując możliwe odpowiedzi czy rozwiązania danego problemu – dodaje Paweł Rzewuski z Banku Pocztowego.

„Odbierają”, „słuchają”, „czytają” i co najważniejsze „reagują” i „podejmują” stosowne działania, np. „umawiają” nas na wizytę u lekarza czy „informują” o stanie rachunku. Warto jednak podkreślić, że rozwój sztucznej inteligencji i wzrost jej znaczenia w obsłudze klienta nie jest równoznaczny ze zmniejszeniem się roli tradycyjnych form interakcji marka-konsument. Eksperci zaznaczają, że przyszłość tkwi w połączeniu możliwości jakie daje AI – chatboty czy voiceboty – z umiejętnościami konsultantów, ich kompetencjami miękkimi i unikalnym doświadczeniem. Tylko taka współpraca pozwala osiągnąć efekt synergii, przekładając się na customer experience i wzrost lojalności klienta.

Wyniki najnowszego badania RICS Poland Commercial Property Monitor za IV kw. 2019 r. różnią się w zależności od poszczególnych sektorów. Coraz wyraźniej słabnie kondycja nieruchomości handlowych, w przypadku powierzchni biurowych i magazynowych tendencje są w miarę stabilne.

Wskaźnik Occupier Sentiment Index spadł w IV kw. z poziomu +9 do poziomu +1 odzwierciedlając ogólny spadek dynamiki w badanym obszarze w minionym kwartale. Wynika to w znacznym stopniu z obniżenia popytu ze strony najemców w całym sektorze nieruchomości handlowych, spadki zasygnalizowało 30% respondentów ankiety RICS. Jednocześnie popyt ze strony najemców wzrósł w sektorach biurowym i przemysłowym.

Pomimo to dostępność powierzchni pod najem rośnie we wszystkich obszarach rynku, sprawiając, że wynajmujący rozbudowują oferowane najemcom pakiety zachęt. W najbliższym roku spodziewany jest wzrost czynszów o ok. 3% w przypadku najbardziej atrakcyjnych powierzchni biurowych i przemysłowych, przy czym prognoza ta została nieco obniżona w stosunku do wyników za III kw. W pozostałych podsektorach spodziewany jest brak zmian albo tendencja nieznacznie negatywna; w przypadku czynszów w obszarze drugorzędnych nieruchomości handlowych przewiduje się spadek o 4%.

Wskaźnik Investment Sentiment Index w IV kw. wzrósł do poziomu +14, przy poprzednim odczycie na poziomie +10. Niemniej jednak jego umiarkowanie dodatnia wartość nadal wskazuje na ograniczoną koniunkturę. Jednocześnie w omawianym kwartale liczba zapytań ze strony inwestorów znacząco wzrosła w przypadku nieruchomości biurowych i magazynowych. Sytuacja jest odwrotna w segmencie detalicznym – był to drugi kolejny kwartał spadku popytu ze strony inwestorów.

W nadchodzących 12 miesiącach spodziewane są zdecydowane wzrosty wartości kapitałowych powierzchni biurowych i magazynowych, ale dla większości pozostałych kategorii prognozy pozostają niezmienione. Wyjątkiem jest rynek drugorzędnych nieruchomości handlowych, gdzie oczekiwania respondentów pozostają negatywne.

“Rynek nieruchomości komercyjnych w Polsce jest w bardzo dobrej kondycji. W samej Warszawie w 2019 r. wynajęto 878 000 m kw. powierzchni biurowej, co było najwyższym wynikiem w historii. Rekord padł również na rynku inwestycyjnym, na którym wartość transakcji w zeszłym roku wyniosła blisko 7,8 mld euro. Oprócz bardzo silnego sektora biurowego i niesłabnącego zainteresowania nieruchomościami magazynowymi obserwujemy rozwój alternatywnych klas aktywów. W 2019 r. sfinalizowano największą transakcję portfelową w segmencie prywatnych domów studenckich, a zainteresowanie międzynarodowych inwestorów zakupem polskich spółek deweloperskich może zwiastować rozwój projektów dedykowanych instytucjonalnemu najmowi mieszkań” – powiedział Kamil Kowa MRICS, członek zarządu i dyrektor działu Corporate Finance & Valuation w Savills Polska.

Wygląda na to, że Wall Street ma swój indywidualny pogląd na świat, które jest na tyle silny, że potrafi odmienić nastroje w pozostałych częściach świata. Wczorajszy nawrót obaw związanych z koronawirusem został zupełnie zignorowany przez inwestorów w USA, przynosząc świeże rekordy S&P500 i Nasdaq. Risk-on powrócił na FX, a nawet wyciągnął ropę Brent z nowych 14-miesięcznych dołków. Skąd nagła zmiana nastrojów?

Inwestorzy na nowo szkicują sobie plany i założenia na kolejne tygodnie, choć wydaje się, że traderzy z USA mają w sobie więcej zimnej krwi i optymizmu niż ich odpowiednicy z Azji. Można zażartować, że najtrudniejszy dzień dla azjatyckich inwestorów to poniedziałek, gdyż muszą sami zadecydować, w którą stronę pójść, zamiast skopiować trend z Wall Street. Ale trudno inaczej odnieść się do zwrotu, jaki nastąpił między ponurym klimatem z poniedziałkowego poranka, a tym, co obserwujemy od wczorajszego wieczora. Według stanu na teraz wirus już nie jest tak straszy i to nawet po tym, jak Światowa Organizacja Zdrowia ostrzegła, że rozprzestrzenianie się wirusa wśród ludzi, którzy nie byli w Chinach, może być „iskrą, która staje się większym ogniem”. Bilans ofiar przestaje już szokować, ekonomiczne skutki są na razie tylko luźnymi szacunkami. Póki nie ma faktów, trzeba polegać na przeczuciu. Wall Street dało wczoraj sygnał, że nie ma co się martwić na zapas.

Można się zastanawiać czy panujący optymizm będzie podatny na zakłócenia w postaci komentarzy bankierów centralnych dotyczących oceny skutków wirusa na gospodarki. Na pierwszym planie jest dziś szef Fed J. Powell, który w Kongresie USA zdaje sprawozdanie z działalności banku centralnego. W komunikacie po ostatnim posiedzeniu FOMC stwierdzono, że decydenci są zadowoleni z obecnego nastawienia w polityce i sytuacji w gospodarce i zapewne taki przekaz Powell powtórzy w Kongresie. Mimo to niewykluczone jest podkreślenie nowych ryzyk, które mogą wpłynąć na perspektyw gospodarcze, choć jest mało realne, aby Powell chciał celowo psuć nastroje. W końcu ostudzenie rajdu na Wall Street przy jednoczesnym powstrzymywaniu się obniżek stóp procentowych wywołałoby furię u prezydenta Trumpa. Nie sądzę, aby szef Fed chciał niezmuszony iść na wojnę z prezydentem.

Biorąc pod uwagę, że gospodarki strefy euro i Wielkiej Brytanii są w dużo bardziej niepewnym stanie, co USA, komentarze prezes EBC Lagarde i szefa Banku Anglii Carneya mogą być bardziej interesujące. EUR już cierpi przez obawy, na ile silnie zależne od kondycji Chin Niemcy poradzą sobie z zakłóceniami w globalnym łańcuchu dostaw. Na takim tle obawy Lagarde będą gorzkim przypomnieniem, że gospodarce trudniej o wyczekiwane odbicie. Carney może być bardziej optymistyczny, inaczej BoE nie zwlekałby z obniżką stopy procentowej. Mimo to publikowane wcześniej dane o produkcji przemysłowej i PKB pokażą, że finisz 2019 r. był słaby. Dane są ryzykiem dla GBP, choć od strony tradingowej jest on w krzyżowym ogniu – traci przez siłę USD, ale korzysta na słabości EUR.

Na złotym nic nowego. EUR/PLN zaparkował w przedziale 4,26-4,27. Lepsze nastroje zewnętrzne oferują szanse na ruch niżej, choć bardziej wygląda na to, że złoty ponownie został zapomniany przez inwestorów, lądując na ziemi niczyjej (względem ostatnich ekstremów 4,23 i 4,31).

Konrad Białas
Dom Maklerski TMS Brokers S.A.

Niektóre mieszkania są sprzedawane w ramach procedury przetargowej. Eksperci portalu RynekPierwotny.pl sprawdzili, ile takich lokali zmienia właścicieli co roku, a także jak wysokie są ich ceny.

W ramach przetargów, sprzedawane są mieszkania należące do samorządów, przedsiębiorstw państwowych oraz spółdzielni. Artykuły i poradniki dotyczące mieszkań z przetargów, często informują o niskiej cenie wspomnianych lokali. Między innymi dlatego przetargi bywają postrzegane jako okazja do zakupu taniego lokum. Eksperci portalu RynekPierwotny.pl sprawdzili, czy opinia o okazyjnym charakterze przetargów jest w pełni uzasadniona.

Informacje dotyczące liczby mieszkań sprzedanych na przetargach są bardzo rzadko prezentowane. Warto zatem poinformować, że takie dane podaje Główny Urząd Statystyczny. Wskazują one, że sprzedaż lokali mieszkalnych w ramach przetargów ma wielokrotnie mniejszą skalę niż normalny obrót rynkowy. Przez ostatnie lata, liczba mieszkań sprzedawanych podczas przetargów zmieniała się następująco:

• 2015 – 1703 lokale
• 2016 – 1659 lokali
• 2017 r. – 1561 lokali
• 2018 – 1578 lokali

Dane GUS mówią również, że przetargowa sprzedaż mieszkań ma miejsce w bardzo różnych częściach Polski. Jeżeli chodzi o 2018 rok, to najwięcej mieszkań podczas przetargów sprzedało się w następujących lokalizacjach:

• Gliwice – 87 lokali
• Wrocław – 78 lokali
• Zabrze – 76 lokali
• Łódź – 58 lokali
• powiat świdnicki – 53 lokale
• Bytom – 51 lokali
• Jelenia Góra – 50 lokali
• powiat lęborski – 44 lokale
• Białystok – 43 lokale
• powiat kłodzki – 32 lokale

Bardzo interesujące są również dane dotyczące średniej ceny mieszkań sprzedawanych na przetargach. Przez ostatnie lata, taka przeciętna cena wyglądała następująco:

• 2015 – 2306 zł/mkw.
• 2016 – 2448 zł/mkw.
• 2017 – 2447 zł/mkw.
• 2018 – 2617 zł/mkw.

Pomimo stopniowego wzrostu, analizowana stawka za 1 mkw. z 2018 r. była bardzo atrakcyjna i prawie dwa razy niższa od ogólnopolskiej średniej. Tak niska cena mieszkań sprzedawanych na przetargach wynika z faktu, że wiele wspomnianych „M” znajduje się w małych miejscowościach i cechuje słabym stanem technicznym.

Andrzej Prajsnar, ekspert portalu RynekPierwotny.pl

• Euler Hermes prognozuje, że globalny sektor produkcyjny pozostanie w stanie płytkiej recesji w I poł. 2020 r.
• Ze względu na zatrzymanie produkcji i handlu straty z tytułu eksportu towarów i usług do Chin mogą wynosić 26 mld USD tygodniowo
• Euler Hermes skorygował w dół prognozę wzrostu handlu globalnego na 2020 r. o -0.5 p.p. do +1.3%.
• Euler Hermes skorygował prognozę wzrostu globalnego PKB na 2020 r. o -0.1 p.p. do +2.3%

Wybuch epidemii koronawirusa, poza ewidentnym wpływem na Chiny oddziałuje również na resztę świata. W ocenie Euler Hermes, recesja w sektorze produkcji i handlu będzie się prawdopodobnie utrzymywać, z wstrząsem handlowym wynoszącym 26 mld USD tygodniowo z powodu blokady w Chinach i globalnym wzrostem, ledwo utrzymującym się na poziomie, tj. +2% w I kw. 2020 r.

Wybuch epidemii koronawirusa prawdopodobnie będzie utrzymywać sektor produkcji w stanie recesji w I poł. 2020 r. Najbardziej zagrożony jest sektor elektroniczny i komputerowy. Wraz z przerwami w działalności przedsiębiorstw w Chinach spowodowanymi epidemią koronawirusa – które naraziły klika sektorów na ryzyko zakłóceń w łańcuchu dostaw i niższy globalny popyt – zapasy powyżej średniej długoterminowej mogą dalej rosnąć w sektorach, takich jak tekstylny, maszyn i urządzeń transportowych oraz surowców. Jednocześnie, niedobory towarów stanowią ryzyko w sektorach z zapasami poniżej średniej długoterminowej tj. elektronicznym, i komputerowym. W 2019 r., niezwykle wysokie poziomy zapasów przedsiębiorstw wpędziły produkcję przemysłową w recesję, przede wszystkim w gospodarkach zaawansowanych. Zaledwie częściowa absorpcja zapasów w ciągu ostatnich kilku miesięcy, niższy globalny popyt i wyższa niepewność najpewniej doprowadzą do zwiększenia poziomu zapasów w nadchodzących miesiącach. W związku z tym, Euler Hermes prognozuje, że globalny sektor produkcyjny pozostanie w stanie płytkiej recesji w I poł. 2020 r.

Potencjalne straty z tytułu eksportu towarów i usług do Chin mogą wynosić 26 mld USD tygodniowo, ze względu na zatrzymanie produkcji i handlu. Euler Hermes skorygował w dół prognozę wzrostu handlu globalnego na 2020 r. o -0.5 p.p. do +1.3%. Najbardziej zagrożone są Hongkong, USA, Japonia, Korea Południowa i Niemcy. Ta tygodniowa strata jest równa wzrostowi światowej taryfy importowej na towary o +1 p.p. w 2020 r., tj. efektowi konfliktu handlowego pomiędzy USA i Chinami w 2019 r. (0.7 p.p.). W kategorii towarów, najbardziej zagrożonymi krajami są Hongkong, Korea Południowa, Japonia, Niemcy i USA. Koszt może wynosić 18 mld USD tygodniowo. W kategorii usług, wydatki na podróże z Chin stanowią 20% wydatków światowych, wobec 11% w odniesieniu do USA i około 30% w odniesieniu do Europy. Dla świata stanowi to około 6 mld USD tygodniowo potencjalnych strat, przy czym najbardziej dotknięte są nimi Hongkong, USA, Japonia, Wielka Brytania i Korea Południowa. Ponadto straty powiązane z usługami transportowymi (import z Chin) mogą sięgać 2 mld USD tygodniowo. Ten wstrząs handlowy będzie trwał co najmniej do 9 lutego.

Wpływ makroekonomiczny powinien zostać ograniczony (-0.3 p.p. w przypadku wzrostu globalnego PKB w I kw. 2020 r. do +2%), jeżeli przerwa w pracy przedsiębiorstw w Chinach nie potrwa dłużej niż miesiąc, a działalność gospodarcza powróci do stanu normalnego po trzech miesiącach. Chociaż eksperci Euler Hermes sądzą, że negatywne efekty uboczne epidemii koronawirusa nie będą się utrzymywać dłużej niż trzy miesiące, to mają wątpliwości, czy globalna gospodarka jest wystarczająco silna, aby w całości nadrobić zaległości, mając na uwadze fakt, że przyspieszenie wzrostu w II poł. będzie ograniczone przez niepewność dotyczącą USA. Ogólnie rzecz biorąc, w ich ocenie, recesja w sektorze produkcyjnym i globalnej wymianie towarowej przedłuży się do I poł. Dlatego Euler Hermes skorygował prognozę wzrostu globalnego PKB na 2020 r. o -0.1 p.p. do +2.3%, w oparciu o skorygowaną prognozę dla Chin (+5.6%, tj. -0.3 p.p.), strefy euro (+0.9%, tj. -0.1 p.p.) i kilku innych gospodarek (Hongkong, Singapur, Korea Południowa, Japonia, Tajwan, Tajlandia, Australia). Spodziewają się, że polityki monetarne pozostaną bardzo aktywne, z dużym prawdopodobieństwem, że EBC i FED wdrożą kolejną obniżkę stóp procentowych w I poł. 2020 r., zważywszy, że „izolacja” Chin w obliczu wybuchu epidemii koronawirusa może mieć poważny negatywny wpływ na handel towarami i usługami.

Rys. 1 Produkcja przemysłowa, kw./kw/

Źródło: CPB, Allianz Research 

Rys. 2 Potencjalne tygodniowe straty z tytułu usług powiązanych z sektorem podróży (mld USD)

Źródło: ITC, Allianz Research

Rys. 3 Potencjalne tygodniowe straty z tytułu eksportu towarów, mld USD

Źródło: ITC, Allianz Research

AUTOR ANALIZY:

ANA BOATA, Szef Badań Makroekonomicznych Euler Hermes

FRANÇOISE HUANG, Starszy Ekonomista Euler Hermes

GEORGES DIB, Ekonomista Euler Hermes

Wg wstępnych danych GUS rok 2019 zakończył się dla Polski nadwyżką w handlu zagranicznym w wysokości 7,9 mld zł (1,8 mld euro). To znaczące odbicie w stosunku do 2018 r., gdy saldo wynosiło -19,5 mld zł (-4,6 mld euro). Jak wskazują eksperci międzynarodowej instytucji płatniczej Akcenta, w osiągnieciu nadwyżki dużą zasługę miał niezwykle mocny eksport, który zanotował wzrost o 6,6% (5,5% liczony w euro) po raz pierwszy w historii przekraczając wartość biliona złotych.

Wg pierwszych wyliczeń Głównego Urzędu Statystycznego za 2019 r. wartość obrotów towarowych w handlu zagranicznym wyniosła 1013,7 mld zł (235,8 mld euro) dla eksportu i 1005,8 mld zł (234 mld euro) dla importu.[1]

Polski wywóz wyjątkowo dobrze poradził sobie więc w obliczu wydarzeń takich jak niedawny Brexit czy ogólne spowolnienie w Unii Europejskiej, a w szczególności u naszego najważniejszego partnera – Niemiec. Nie znaczy to jednak, że zupełnie nie odczuł ich wpływu, zaznaczają eksperci Akcenty.

Słabsze obroty z najbliższymi partnerami

W ubiegłym roku dynamika wzrostu wartości sprzedaży za Odrę i do Wielkiej Brytanii zwolniła. W przypadku Niemiec wzrosła ona o 4,2% (3,1% liczone w euro) w ujęciu rocznym. Rok wcześniej, w 2018 r. tempo wzrostu było blisko 2 razy wyższe i wynosiło 9,1% (9,6% w euro) r/r.

Wartość sprzedaży towarów do Wielkiej Brytanii w 2019 r. również nie zanotowała lepszych wyników. Nadal jednak widoczny jest jej wzrost, który GUS szacuje na 2,3% (1,3% w euro) r/r. Jak twierdzi Radosław Jarema, dyrektor polskiego oddziału Akcenty, pod względem danych eksportowych na tym kierunku ciekawie zapowiada się obecny rok. – Brexit stał się w końcu faktem i uwolniliśmy się od niepewności co do jego scenariusza. Dla unijnych, w tym polskich firm handlujących z Wielką Brytanią kluczowe będą teraz ustalenia dotyczące przyszłych wzajemnych relacji handlowych. Na ich ustalenie obie strony mają jeszcze trochę czasu, ale doniesienia o nich mogą na bieżąco wpływać na kurs funta. A to będzie się odbijać na marżach eksporterów i importerów – wskazuje ekspert Akcenty.

Najsłabiej w zestawieniu 10 najważniejszych kierunków polskiej sprzedaży zagranicznej wypadły Czechy. Eksport do tego kraju wzrósł tylko o 2,2% (1,1% w euro) w stosunku do roku poprzedniego. – Spowolnienie w Niemczech jest odczuwalne nie tylko w handlu z firmami zza Odry, ale odbija się na innych gospodarkach mocno związanych z tym krajem. Przyczyn osłabienia polskiej sprzedaży na tym kierunku może być jednak oczywiście więcej – dodaje Radosław Jarema.

Zdecydowanie lepiej polski eksport radził sobie w handlu z innymi krajami w zestawieniu. Wśród państw UE największe rokroczne wzrosty odnotowano na kierunku francuskim, o 11,6% (10,4% w euro) i węgierskim, o 10,4% (9,3% w euro).

Rozwijamy eksport poza Unię

Jednak w pierwszej dziesiątce najważniejszych rynków zbytu dla polskiej sprzedaży zagranicznej rozkwit przeżywa eksport na kierunkach pozaunijnych. Wywóz do USA zwiększył się aż o 11,2% (10,1% w euro) r/r, a do Rosji 11% (9,9% w euro). – To kontynuacja trendu obserwowanego na tych kierunkach już od kilku lat z rzędu. Wzrost sprzedaży do tych krajów z pewnością pomaga równoważyć niższą dynamikę obrotów z naszymi najważniejszymi partnerami. To również dobry sygnał, że polskie firmy dywersyfikują rynki zbytu i coraz mocniej rozglądają się poza granice Unii – komentuje ekspert Akcenty.

[1] GUS, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ceny-handel/handel/obroty-towarowe-handlu-zagranicznego-ogolem-i-wedlug-krajow-w-okresie-styczen-grudzien-2019-roku,1,89.html.

W 2019 roku zostało oddanych do użytku aż 460 kilometrów nowych dróg. To drugi najlepszy wynik w historii polskiego budownictwa drogowego. Kierowców cieszy to, że większość kilometrów powstała na drogach szybkiego ruchu – co udrożniło wiele popularnych przejazdów. W całości gotowa jest trasa S8, a S7 uzyskała wyczekiwany od dawna przejazd obwodnicą Skarżyska Kamiennej. Dzięki temu siatka polskich tras ekspresowych zaczyna się sklejać w całość. W przyszłym roku udrożnić ma się przejazd przez rondo w Kołbieli, które powoduje utrudnienia na trasie S18 z Warszawy do Lublina. Liczymy też na dokończenie budowy obwodnicy Warszawy. Dobry wynik na koniec 2019 roku cieszy szczególnie, gdy przypomnimy sobie czystki na placach budów, przeprowadzone przez generalną dyrekcję. Kontrakty z firmami, które nie radziły sobie z budową, zostały zerwane. Eksperci przewidują, że w tym roku robota w tych miejscach ruszy od nowa. Wskazują jednak na nowe niebezpieczeństwo, które może zaszkodzić rozbudowie polskiej sieci dróg.

– Wydaje mi się, że najgorsze mamy już za sobą. Nowe firmy nie są jeszcze wszędzie wybrane, ale w wielu przypadkach mamy oferty. Sytuację poprawia stabilizacja cen usług i produktów – takich jak stal, beton i asfalt. Jednak pojawia się nowy problem, z którym rynek będzie musiał się zmierzyć: brak rąk do pracy – powiedział serwisowi eNewsroom Adrian Furgalski, wiceprezes zespołu doradców gospodarczych TOR. – Wszystkie dane pokazują, że zmniejszy się liczba pracowników z Ukrainy – a to głównie oni w ostatnich latach zasilali zespoły budowlane. W marcu otworzy się dla nich się rynek niemiecki. Wielu pracowników jest też ściąganych do Czech. Firmy boją się tego, jak będzie wyglądał rynek pracy i czy będzie kim realizować inwestycje. Zwłaszcza, że w lutym ukaże się nowy duży program inwestycyjny rządu – planujący budowę 100 obwodnic. To dobra wiadomość, bo obwodnice są bardzo potrzebne. To jednak tylko pogłębi problem z brakiem siły roboczej, ktoś wszystkie inwestycje musi przecież zrealizować – ostrzega Furgalski.

Integracja Białorusi z Rosją jest zagrożona z powodu sporów o tranzyt ropy naftowej. Polska może na tym zyskać, jeżeli dodatkowa ropa dostarczane do Gdańska popłynie ropociągiem Przyjaźń.

Białoruś i Rosja prawdopodobnie odłożą rozmowy o wzroście taryf na tranzyt ropy do lata 2020 r. Wtedy ustalony zostanie wpływ nowego podatku środowiskowego na Białorusi, oraz zostaną obliczone straty wynikające ze zmniejszenia wolumenu przesyłu ropy naftowej przez Białoruś w 2019 roku. Zbyt wygórowane żądania Białorusinów, mogą jednak w rezultacie okazać się niebezpieczne dla samej Białorusi.

Zasadniczym powodem odłożenia dalszych negocjacji jest brak wiarygodnych prognoz dotyczących wielkości wolumenu ropy, która będzie przesyłana przez białoruski system przesyłowy w bieżącym roku. W trakcie negocjacji okazało się, że obie strony obliczają wysokość przesyłu uwzględniając różne dane. Mińsk szacuje, że białoruskie rafinerie otrzymają 17,5 mln ton ropy, natomiast Moskwa oblicza wolumen na poziomie 24 mln ton ropy.

Ta różnica sprawia, że ropa, pierwotnie przeznaczona dla białoruskich rafinerii, będzie musiała zostać przesłana w kierunku innych odbiorców. Zmniejszony przerób w białoruskich rafineriach, zgodnie z planami Łukaszenki, ma zostać zrekompensowany wyższym przychodem z tranzytu ropy. Mińsk w negocjacjach zażądał podwyższenia taryf o 16,6 procent, uwzględniając w tej kwocie rekompensaty za kryzys chlorkowy z wiosny ubiegłego roku, jednakże nie przedstawił szczegółowych wyliczeń strat, a tego oczekują Rosjanie. W dalszym etapie negocjacji, strona białoruska zgodziła się zmniejszyć swe oczekiwania do 14 procent, jednak i to okazało się zbyt dużą podwyżką dla negocjatorów ze strony Rosji.

Warto przypomnieć, że w tym samym czasie trwają negocjacje odnośnie dostaw ropy dla białoruskich zakładów w Mozyrzu i Nowopołocku. Białorusini chcą zniesienia premii eksportowej, której oczekują rosyjskie firmy wydobywcze. Ta premia, która ma wynosić 6 dolarów na tonie ropy, została przyznana, aby zrekompensować straty dla rosyjskich dostawców ropy. Cena ropy dla białoruskiego Bielnaftachimu, zgodnie z informacjami dostawców, jest o 17 procent niższa niż cena rynkowa tego surowca. Sama jej sprzedaż jest prowadzona z zerową stawką podatku VAT. Oznacza to, że firmy sprzedając surowiec na Białoruś tracą względem tego, co mogłyby zarobić handlując nim z innymi kontrahentami.

Pojawiają się jednak opinie niektórych ekonomistów, w tym z banku Raiffeisen, którzy przestrzegają stronę Białoruską przed zbytnią zachłannością. Jeżeli Mińsk dopnie swego w lecie, i podniesie taryfy minimum o 14 procent, będzie to, łącznie z podwyżką w październiku 2019 roku i lutową z bieżącego roku, podwyższenie kosztów transportu rosyjskiej ropy białoruskim szlakiem o niespełna 25 procent w ciągu niecałego roku. Taki wzrost może być odczuwalny dla wyników finansowych rosyjskich spółek naftowych.

Odłożenie negocjacji tranzytowych nie zmniejszy napięcia w relacjach pomiędzy oboma państwami. Wciąż nierozstrzygnięta pozostaje kwestia bezpośrednich dostaw ropy do białoruskich rafinerii z Rosji, a także formuła cenowa nowego kontraktu gazowego, która będzie obowiązywać do końca lutego.

Tak znaczny wzrost może dodatkowo zmobilizować Rosjan np. do zwiększenia inwestycji w rosyjskie naftoporty. Według danych opublikowanych przez spółkę Transnieft, w 2019 roku poprzez rosyjskie porty wyeksportowano 138 mln ton surowca, w tym przez port w Noworosyjsku 31 mln ton, w Primorsku 47,5 mln ton, w Kozmino 33,2 mln ton, w Ust Łudze 26,4 mln ton.

W 2018 r., za pomocą portów wyeksportowane zostało 124,1 mln ton ropy. O ile widoczny jest wzrost obsługi eksportu przez porty, to w przypadku eksportu rurociągowego zostały odnotowane znaczne spadki. Za pomocą ropociągu Przyjaźń w zeszłym roku za granicę zostało wysłane 43,3 mln ton ropy, podczas gdy w 2018 roku wolumen wyniósł 48,9 mln ton. Do Białoruskich rafinerii w 2019 roku zostało dostarczone 17,6 mln ton ropy. Według tych danych, biorąc pod uwagę ponad miesięczną przerwę w dostawach ropy systemem Przyjaźń, białoruskie straty nie powinny być duże. Dla porównania, w 2018 roku do Polski za pomocą Przyjaźni zostało dostarczone 13,1 mln ton, w 2018 roku było to 15 mln ton. Do Niemiec dotarło 16,1 mln ton, podczas gdy w 2018 roku było to 20.6 mln ton.

– Spór pomiędzy Białorusią o Rosją może zakończyć się sukcesem dla Polski – mówi w rozmowie z MarketNews24 Mariusz Marszałkowski z BiznesAlert.pl. – Polska może okazać się alternatywą dla dostaw rosyjskiej ropy na Białoruś, ponieważ przez Naftoport w Gdańsku ropa może być przesyłana ropociągiem Przyjaźń do białoruskich rafinerii.

W latach 2018-2019 średnie ceny rabatowe najczęściej promowanych w sklepach warzyw wzrosły o blisko 17%. Cebula zdrożała aż o 60%. Duża podwyżka dot. ziemniaków – o 55%, selera – o 44%, a także buraków – o 31%. Najmniej podrożała marchew – o 7%. Z kolei ogórki potaniały o 0,65%. Eksperci zwracają uwagę na przyczyny. Dla przykładu z danych GUS-u wynika, że w całym 2019 r. ceny detaliczne większości warzyw gruntowych były wyższe średnio o ok. 20% niż rok wcześniej. Jednocześnie niektórzy analitycy zapowiadają, że już w I kwartale 2020 r. konsumenci zapłacą mniej niż na początku ub.r. Wciąż jednak będzie to wyższy poziom niż dwa lata temu.

Skok w promocji

Jak wynika z cyklicznego raportu Hiper-Com Poland i aplikacji Zdrowe Zakupy, analizą objęto ceny warzyw, które w latach 2018-2019 były najczęściej promowane przez ogólnopolskie sklepy. Wśród nich należy wymienić pomidory, paprykę, ogórka, ziemniaki, kapustę, marchew, cebulę, cukinię, buraki i selera. Sprawdzono gazetki wydawane przez wszystkie dostępne na rynku dyskonty, hipermarkety, supermarkety, sieci convenience i cash&carry. Łącznie przeanalizowano blisko 15 tys. publikacji, w tym ponad 9,5 tys. akcji promocyjnych.

– W ww. okresie średnie ceny promocyjne wskazanych warzyw poszły w górę o 16,6%. Według mnie, to bardzo wysoki wzrost, znacznie przekraczający wskaźniki inflacji. Do tego trzeba zauważyć, że to są promocje, a sieci przecież mocno ich pilnują, żeby były atrakcyjne. Przyczyn tego stanu było wiele. Niekorzystne warunki pogodowe ograniczały plony. A kiedy na rynku jest mniej produktów, ich ceny błyskawicznie rosną, nawet te rabatowe – mówi Hubert Majkowski z Hiper-Com Poland.

– Wzrost cen promocyjnych objął wszystkie sieci handlowe, bo warzywa zdrożały na całym rynku. I to musiało wpłynąć na zmniejszenie rabatów. Niemniej, pomimo podwyżek, sklepy konsekwentnie promowały tego typu produkty, w tym artykuły BIO – zwraca uwagę Arkadiusz Paprzycki, ekspert z aplikacji Zdrowe Zakupy.

Z kolei Witold Boguta, prezes Krajowego Związku Grup Producentów Owoców i Warzyw, podkreśla, że ceny poszczególnych gatunków warzyw w danym okresie ostatecznie zależą od strategii danej sieci. Prowadzenie działań promocyjnych, w tym stosowanie rabatów, ma na celu zachęcenie konsumenta do większych zakupów, a nie obniżenie dochodu sprzedawcy.

– Wzrosty na krajowym rynku były tak duże, że dotknęły nawet najczęściej promowane artykuły. Patrząc już na poszczególne warzywa, wyraźnie widać, że ceny promocyjne kilku z nich mocno poszły w górę w ub.r. Dotyczy to cebuli – wzrost aż o 60%, ziemniaków – o 55%, selera – o 44%, a także buraków – o 31% – wymienia ekspert z aplikacji Zdrowe Zakupy.

Na liście TOP10 analizowanych produktów są też pozycje, które odnotowały stosunkowo niewielkie podwyżki. Przykładem tego jest marchew – zaledwie 7%. Natomiast ogórki nieznacznie potaniały – o 0,65%.

Przyczyn jest kilka

– W pierwszej połowie 2018 r. ceny warzyw kształtowały się na niskim poziomie. Istotny ich wzrost odnotowano w drugim półroczu. Był to efekt dotkliwej suszy, która wystąpiła w miesiącach wiosenno-letnich. Producenci zmagali się z deficytem wody. To obniżyło produkcję oraz podaż warzyw na krajowym rynku. I wywołało presję na ceny regularne i promocyjne, nie tylko dwa lata temu, ale też w pierwszej połowie ubiegłego roku – wyjaśnia Grzegorz Rykaczewski, analityk sektora rolno-spożywczego z Santander Bank.

Jak informuje Witold Boguta, w 2018 r. zebrano ok. 4,1 mln ton warzyw gruntowych. I tym samym zanotowano spadek o ok. 10,3% w stosunku do 2017 r. Natomiast w 2019 r. plony oszacowano na ponad 3,8 mln ton. I jak podaje GUS, był to o ok. 6% niższy poziom w porównaniu z wynikiem z wcześniejszego roku. Szczególnie zmniejszyła się produkcja korzeniowych warzyw, czyli m.in. buraków, selera, marchwi i pietruszki.

– W drugiej połowie 2019 r. warzywa zaczęły tanieć. Jak pokazują dane ze spółdzielni ogrodniczych, publikowane przez IERiGŻ, w listopadzie średnia cena skupu cebuli spadła o 48% w relacji do stycznia 2019 r. Marchew kosztowała mniej o 53% w stosunku do początku ub.r. Utrzymujący się spadek cen może wskazywać na wyższą podaż warzyw gruntowych na rynku krajowym, niż wynikałoby to z szacunku GUS-u – dodaje Grzegorz Rykaczewski.

Prezes KZGPOiW zaznacza, że część gatunków warzyw zebranych w miesiącach jesiennych jest przechowywanych w chłodniach i sprzedawanych w następnym roku. Dotyczy to np. cebuli czy ziemniaków. Dlatego dwa lata temu klienci kupowali najpierw produkty zebrane w 2017 roku, a później – te z 2018 roku. Ub.r. to już czas sprzedaży niskich zbiorów z 2018 roku. Wtedy też było wiadomo, że kolejne plony będą słabe z powodu suszy. To realnie spowodowało wzrost cen, które w 2019 roku osiągnęły istotnie wyższy poziom niż w roku poprzednim.

– W wyniku niedostatecznej ilości towaru na rynku popyt został pokryty produktami pochodzącymi z innych krajów. W związku z tym nastąpiły kolejne wzrosty cen. Dotyczyło to np. ziemniaków importowanych z Holandii czy Wielkiej Brytanii. Trzeba też brać pod uwagę rosnące koszty produkcji związane z podwyżkami dla pracowników. A to w konsekwencji miało realne odbicie na cenach promocyjnych w sklepach – dodaje Hubert Majkowski.

Według Witolda Boguty, zdrożały gatunki najbardziej wrażliwe na suszę, których plony spadły. I tak np. cebula, której cena promocyjna najmocniej wzrosła, jest rośliną płytko korzeniącą się. To powoduje, że przy suszy ma bardzo ograniczony dostęp do wody. Uzupełnianie jej braków na rynku importem z odleglejszych krajów podnosi koszt transportu, np. z Kazachstanu do Polski, a także ceny detaliczne.

– GUS podaje, że w okresie dwunastu miesięcy 2019 r. ceny detaliczne warzyw były wyższe średnio o ok. 20% niż rok wcześniej. Wprawdzie w drugiej połowie ub.r. nieco spadły zarówno ceny hurtowe, jak i regularne w sklepach, ale nadal jedne i drugie były wyższe niż przed rokiem. W grudniu warzywa były droższe przeciętnie o 12,3% w porównaniu do analogicznego miesiąca 2018 roku – zauważa Grzegorz Rykaczewski.

Prognozy (nie) są dobre

Ekspert z aplikacji Zdrowe Zakupy przypomina, że mniejsze zbiory dotyczą właściwie całej Europy. W analizowanym okresie podaż na rynku była niższa, co wpłynęło na wzrost cen wykupu, a to z kolei bezpośrednio przełożyło się na podwyżki cen regularnych i promocyjnych w sieciach handlowych. Niestety ze względu na kolejny rok suszy w rolnictwie i mniejsze zbiory, ceny wciąż mogą pozostać na wysokim poziomie.

– Jeśli zaobserwowany trend spadku cen z drugiej połowy 2019 r. utrzyma się w kolejnych miesiącach, to w pierwszym kwartale 2020 r. konsumenci zapłacą mniej za warzywa niż na początku roku 2019. Wciąż jednak będzie to wyższy poziom niż dwa lata temu – prognozuje analityk z Santander Bank.

Natomiast prezes Krajowego Związku Grup Producentów Owoców i Warzyw przewiduje, że w kolejnych latach konsumenci będą musieli płacić coraz więcej za warzywa gruntowe. Wpłyną na to niskie zbiory z lat 2018-2019, a kluczowe znaczenie będzie miała zapowiadana na ten rok susza. Trzeba być na to przygotowanym szczególnie w sytuacji, gdy anomalia pogodowe dotykają producentów w wielu krajach.

Koniec roku to doskonały moment do podsumowania zrealizowanych projektów, nawiązanych nowych kontaktów, czy udziałów w interesujących wydarzeniach. Warto dla najważniejszych osób przygotować podziękowania biznesowe, które nadadzą trwałości Waszej współpracy. To cenny i elegancki gest, który jest bardzo miło odbierany. To wyrażenie głębokiej wdzięczności, czy podziękowanie za wsparcie.

Zastanawiasz się jaką formę wybrać? Firma nagrody.pl bez wątpienia pomoże Ci w Bez wątpienia najlepszym podziękowaniem biznesowym będzie nowoczesna statuetka, czy elegancki dyplom. To bardzo prestiżowe wyróżnienia dla partnerów biznesowych, kontrahentów, czy prelegentów. Profesjonalny zespół gwarantuje Ci, że znajdziesz w asortymencie nowoczesne statuetki biznesowe, które będą świadczyć nie tylko o Twoim sukcesie, ale i wyróżnionej przez Ciebie osoby. Sprawdź w jaki sposób stawiają na elegancję wykonując nowoczesne statuetki i podziękowania biznesowe.

Statuetki i certyfikaty biznesowe na zamówienie

Do produkcji podziękowań biznesowych wykorzystuje najnowsze technologie i najwyższej jakości materiały, takie jak drewno, czy szkło. Daje Ci to gwarancję, że do wyróżnionej osoby trafią najlepsze statuetki biznesowe. Mogą mieć one dowolny kształt – jako producentem statuetek firma nagrody.pl może dla Ciebie wykonać każdą formę tego wyróżnienia. To niemal nowoczesne rzeźby, które zrobią piorunujące wrażenie na obdarowanych osobach. Statuetki biznesowe na zamówienie możesz podarować swoim partnerom biznesowym, czy nawet pracownikom. Możesz nawiązać w nich do charakteru Twojej firmy i świadczonych przez Ciebie usług, co na pewno zostanie od razu zauważone. Takie biznesowe statuetki prezentują się niezwykle efektownie i bardzo luksusowo. Doskonałą ozdobą firmowego biura są również drewniane certyfikaty. Wykonane z kolorowym nadrukiem na pewno zajmą honorowe miejsce w każdym gabinecie. Nieograniczone możliwości nowoczesnego druku UV pozwalają na wykonanie każdego elementu graficznego. Drewniany dyplom to podziękowanie biznesowe w bardzo dobrym guście. W bogatej ofercie nagrody.pl z pewnością znajdziesz nowoczesne statuetki i podziękowania biznesowe.

Nagrody biznesowe o nowoczesnym designie

Wieloletnie doświadczenie firmy nagrody.pl pozwala na wykonanie innowacyjnych projektów na statuetki jubileuszowe i biznesowe, których nie spotkasz na sklepowych półkach. Wszystkie wykonuje się na indywidualne zamówienie, co jeszcze bardziej podkreśla ich wyjątkowość. Dotychczasowe realizacje są najlepszą rekomendacją ich szerokich możliwości. Podejmując się wykonania często skomplikowanych statuetek, czy certyfikatów nagrody.pl staje na wysokości zadania. Już od pierwszej rozmowy klienci są pod opieką profesjonalistów, aż do dostawy swych podziękowań. Nagrody.pl słyną z dokładności i niespotykanej staranności. Statuetki na podziękowania biznesowe nie tylko świetnie prezentują się na zdjęciach, ale i na żywo. Zadziwiają wysokim poziomem detali i emanują nowoczesnością. Zachęcamy do zapoznania się z ofertą na podziękowania biznesowe, które właściwie pokażą Twoją firmę.

Na lutowym posiedzeniu Rada Polityki Pieniężnej, zgodnie z oczekiwaniami, pozostawiła stopy procentowe NBP na niezmienionym poziomie. Od niemal pięciu lat stopa referencyjna utrzymuje się na historycznie niskim poziomie 1,5%. RPP postrzega spodziewany na początku tego roku wzrost inflacji jako przejściowy oraz liczy na to, że inflacja będzie się obniżać. Zdaniem Rady rozwój koronawirusa stanowi ryzyko dla światowej gospodarki, jednak jego wpływ na realny wzrost globalny, ale także w Polsce powinien być ograniczony. W opinii RPP koniunktura pozostaje dobra mimo obniżającego się tempa wzrostu gospodarczego w czwartym kwartale ubiegłego roku. Komunikat oraz wypowiedzi członków RPP po posiedzeniu wskazują, że wciąż najbardziej prawdopodobnym scenariuszem pozostaje utrzymanie obecnych stóp procentowych.

Na koniec ubiegłego tygodnia GPW w Warszawie zanotowała wzrost. Indeks szerokiego rynku WIG zyskał na wartości 2,00%. Notowania największych spółek (tworzących index WIG20) zyskały 2,14%. Z kolei indeksy małych i średnich spółek zakończyły tydzień ze wzrostem: o 1,50% dla sWIG80 oraz o 1,68% dla mWIG40.

Nadchodzący tydzień nie przyniesie zbyt wielu danych makroekonomicznych. W środę (12.02.2020) prezes Fed przedstawi półroczny raport na temat polityki monetarnej przed komisją bankową Senatu USA. W czwartek (13.02.2020) poznamy inflacje CPI oraz liczbę nowych wniosków o zasiłek dla bezrobotnych. Natomiast w piątek (14.02.2020) nadejdzie kolej na dane dotyczące sprzedaży detalicznej oraz produkcji przemysłowej w USA.
Poza tym, w czwartek (13.02.2020) poznamy saldo obrotów towarowych Polski, a w piątek (14.02.2020) inflacje CPI oraz wstępne dane o PKB.

Departament Zarządzania i Analiz SUPERFUND TFI S.A.

Miniony tydzień przyniósł umocnienie polskiej waluty w parze z euro. Złotemu sprzyjały sygnały sugerujące stabilizację sytuacji w kontekście koronawirusa, który obecnie stanowi chyba najbardziej trudne do oszacowania ryzyko dla światowej gospodarki.

Informacje sugerujące, że tempo wzrostu zachorowań w Chinach nie rośnie, przełożyły się na poprawę sentymentu do niektórych aktywów. W minionym tygodniu na wartości zyskiwały dolar amerykański oraz waluty azjatyckie, które szczególnie skorzystały na poprawie nastrojów. Dolarowi amerykańskiemu sprzyjały również dobre dane z gospodarki, w tym szczególnie styczniowy raport z rynku pracy, który potwierdził, że wzrost gospodarczy w Stanach Zjednoczonych – który już teraz jest najdłuższym nieprzerwanym okresem ekspansji w historii tego kraju – nadal nie chyli się ku końcowi. Słabo radziły sobie natomiast waluty safe-haven, takie jak frank szwajcarski, oraz inne główne waluty europejskie.

W tym tygodniu uwaga rynku najpewniej pozostanie skupiona na kolejnych doniesieniach dotyczących rozwoju epidemii koronawirusa w Chinach, jak i na świecie. Inwestorzy zwrócą też uwagę na komentarze decydentów z kluczowych banków centralnych, w tym przemówienia przewodniczącego Fed, Jerome’a Powella, przed Kongresem oraz dane ekonomiczne – w tym m.in. odczyty dynamiki PKB w Wielkiej Brytanii i strefie euro w IV kwartale ubiegłego roku (odpowiednio we wtorek i piątek), dane o produkcji przemysłowej w strefie euro w grudniu (środa), a także dane o inflacji konsumenckiej w USA (czwartek). Poruszenie mogą wywołać również wtorkowe prawybory Partii Demokratycznej w stanie New Hampshire. Zwłaszcza jeżeli ich wynik potwierdzi, że faworytem w wyścigu o nominację Demokratów do wyborów prezydenckich jest kandydat z lewego skrzydła partii, Bernie Sanders.

PLN

Ostatnie dni przyniosły wzrost zmienności złotego. Po umocnieniu w pierwszej części tygodnia, polska waluta oddała część zysków względem euro, jednak i tak zakończyła tydzień na plusie.

Dane PMI dla przemysłu, które poznaliśmy w ubiegłym tygodniu, rozczarowały. Spotkanie Rady Polityki Pieniężnej nie przyniosło z kolei żadnych istotniejszych informacji poza potwierdzeniem stanowiska prezesa Glapińskiego, który w dalszym ciągu sugeruje, że gdyby w ramach obecnej kadencji RPP miało dojść do zmiany stóp procentowych, ich obniżka jest bardziej prawdopodobna niż podwyżka.

W tym tygodniu uwaga rynku powinna skupić się na danych makroekonomicznych z Polski. W piątek poznamy dwie kluczowe publikacje: odczyt inflacji konsumenckiej w styczniu oraz dane o wzroście gospodarczym w końcówce ubiegłego roku. Konsensus oczekuje mocnego  podbicia inflacji i wyraźnego wyhamowania tempa dynamiki PKB w relacji do poprzednich odczytów.

GBP

W ubiegłym tygodniu styczniowe odczyty indeksów aktywności biznesowej PMI w Wielkiej Brytanii zostały zrewidowane w górę. Dobrze wróży to wzrostowi gospodarczemu w 2020 roku. Rewizja nie zdołała jednak uchronić funta przed deprecjacją, zwłaszcza w parze z dolarem amerykańskim. Funtowi brytyjskiemu w ostatnich dniach nie sprzyjała szczególnie ostra retoryka Borisa Johnsona w kontekście negocjacji z UE.

Oczekiwania względem wtorkowego odczytu dynamiki PKB w Wielkiej Brytanii są dość stonowane. Mediana ekonomistów oczekuje płaskiego wzrostu. Nie jest to zaskoczeniem – na dane wpływ miała bowiem niepewność związana z Brexitem, która utrzymywała się do czasu wyborów parlamentarnych w grudniu. Niemniej, uwzględniając sam fakt, jak niskie są  prognozy, niewykluczone jest, że dane okażą się lepsze od konsensusu. Sam funt brytyjski obecnie wydaje się nadmiernie wyprzedany, zwłaszcza w parze z dolarem amerykańskim.

EUR

W ostatnich tygodniach euro charakteryzowało się słabością w parze z dolarem amerykańskim. Obecnie znajduje się nieco poniżej kluczowego poziomu 1,10. W związku z tym, że eksport ma istotne znaczenie dla gospodarek wspólnego bloku (przychody z niego  odpowiadają za ok. 40% PKB strefy euro), zachowanie wspólnej waluty w ostatnich tygodniach można częściowo powiązać z obawami związanymi z koronawirusem.

Co tyczy się danych ze strefy euro, w środę poznamy (już obecnie dość wsteczne) dane o produkcji przemysłowej w grudniu. W piątek natomiast opublikowane zostaną szacunki dynamiki wzrostu PKB w IV kwartale ubiegłego roku. W najbliższych dniach kilkukrotnie przemawiać będą też oficjele z EBC, w tym przewodnicząca banku centralnego, Christine Lagarde. Mało prawdopodobne wydaje się jednak, żeby ich komentarze pozwoliły nam ocenić, czego dotyczą dyskusje obecnie toczące się w banku centralnym. Zachowanie głównej pary w tym kontekście w dużym stopniu powinno zależeć od wieści z USA, a także z Chin.

USD

Podczas wystąpień przewodniczącego Rezerwy Federalnej, Jerome’a Powella, we wtorek i środę, najpewniej po raz kolejny usłyszymy optymistyczny ton oraz stwierdzenie, że gospodarka Stanów Zjednoczonych radzi sobie dobrze, nie generując presji na wzrost dynamiki cen. Powell powinien również powtórzyć, że Rezerwa Federalna zamierza wstrzymać się z kolejnymi zmianami w zakresie polityki monetarnej w dającej się przewidzieć przyszłości. Źródłem optymizmu w jego wypowiedzi może być też sytuacja na amerykańskim rynku pracy – ostatnie dane pokazały istotny wzrost zatrudnienia w sektorach pozarolniczych i przyspieszenie dynamiki płac w styczniu.

Czwartkowy odczyt inflacji CPI powinien potwierdzić, że dynamika cen w USA jest mniej więcej zgodna z celem inflacyjnym Fedu, oraz że na ten moment nie jest konieczne zacieśnianie polityki monetarnej w Stanach Zjednoczonych. W kontekście rynku walutowego, ostatnia aprecjacja dolara amerykańskiego w parze z euro wydaje się nam przesadzona. Jesteśmy zdania, że w najbliższych tygodniach możliwe będzie umocnienie euro w relacji do dolara amerykańskiego do poziomu 1,115, czyli do okolic górnej granicy widełek w których ostatnio poruszała się główna para.

Autor: Enrique Diaz-Alvarez, Ebury

• Koronawirus wstrzymuje chińskie PKB
• Ludowy Bank Chin dał impuls rynkom
• Amerykański Senat odrzucił impeachment Trumpa

Od kilkunastu dni jedenastomilionowe miasto Wuhan jest objęte kwarantanną, ludzie nie mogą opuszczać swoich mieszkań, a wszelki ruch został wstrzymany. Na decyzję o otwarciu fabryk i wznowieniu produkcji czekają też rynki. Przedłużający się okres przestoju w fabrykach Państwa Środka negatywnie wpływa nie tylko na globalną gospodarkę. W tej chwili rynek zakłada pozytywny scenariusz, zgodnie z którym kwarantanna zostanie zniesiona i sytuacja niebawem wróci do normy, wiec ewentualne jej przedłużenie może doprowadzić do spadków na światowych giełdach i wzrostu zmienności.

Analitycy szacują, że w wyniku epidemii w pierwszym kwartale wzrost chińskiego PKB może spaść o 2 proc. Strata przełoży się na wynik chińskiej gospodarki w całym roku, co istotnie wpłynie na światowe giełdy. Kraje rynków wschodzących,  w tym Chiny, miały być pozytywnym bodźcem dla wzrostu GDP w tym roku.

Koronawirus wpłynął także na notowania surowców. Spadły ceny ropy naftowej, miedzi i metali przemysłowych. Wstrzymanie chińskiej gospodarki w znacznym stopniu obniżyło popyt Chin, będących jednym z największych odbiorców tych surowców na świecie. Z drugiej strony wzrost zmienności oraz obawy o spowolnienie globalnych gospodarek to dobre otoczenie makroekonomiczne dla cen złota.

Po obchodach Chińskiego Nowego Roku, by złagodzić negatywny wpływ epidemii na gospodarkę, Bank of China, centralny bank tego kraju, zasilił rynek kwotą 173 mld dolarów, zwiększając płynność w systemie bankowym. Wsparcie banku dało impuls rynkom i widoczne są już pewne oznaki stabilizacji.

Za oceanem umocniła się pozycja urzędującego prezydenta. Zgodnie z oczekiwaniami amerykański Senat odrzucił impeachment Donalda Trumpa. Rynki czekają na wyniki prawyborów w Partii Demokratycznej i nazwisko oficjalnego kandydata w wyścigu o fotel prezydenta USA.

Marek Straszak, Dyrektor Inwestycyjny ds. Zarządzania Aktywami i Doradztwa Inwestycyjnego Generali Investments TFI 

• Czeski Bank Centralny zaskoczył rynki podnosząc stopy procentowe
• Wysokie odczyty inflacji nie wpływają na decyzję RPP

Europejski Bank Centralny i FED utrzymują politykę niskich stóp procentowych. Zdeterminowana w tym celu wydaje się także Rada Polityki Pieniężnej, która nie zmieniła retoryki i utrzymała referencyjne stopy procentowe na poziomie 1,5 proc.

Wciąż trwa wyraźny wzrost inflacji, która w styczniu przekroczy 4 proc. Będzie zatem ona znacznie wyższa od górnego pasma (3,5 proc.) dopuszczalnych odchyleń od celu inflacyjnego (2,5 proc). Wolniej niż zakładano nastąpi też schodzenie inflacji do niższych poziomów.  Z wyższą inflacją, ponad przedziałem wahań wokół celu Narodowego Banku Polskiego, przyjdzie nam się mierzyć przez cały 2020 rok.

Rada Polityki Pieniężnej jako jedną z przyczyn wzrostu inflacji wskazuje wzrost cen żywności o 6,9 proc. Patrząc jednak na dekompozycję inflacji zauważyć można, że rosną też ceny usług w obszarze zdrowia, łączności, rekreacji i kultury, gastronomii i hotelarstwa czy edukacji. Te elementy wchodzą już do inflacji bazowej, a zatem do kategorii, na którą RPP ma większy wpływ niż np. ceny paliw czy żywności. Taka sytuacja pokazuje, że znaczącą rolę na ceny ma obecna sytuacja na rynku pracy. Od stycznia wzrosła pensja minimalna, kolejny raz spadła stopa bezrobocia, a wskaźnik zatrudnienia jest na historycznie wysokim poziomie (63,7 proc.). Pokazuje to, że rezerwy zasobu pracy w gospodarce wyczerpują się (zarówno spadająca stopa bezrobocia, jak i aktywizacja osób dotychczas nieaktywnych na rynku pracy).

Zaskakująco dla rynków zachował się Czeski Banki Centralny, który wbrew przewidywaniom ekonomistów 6 lutego podniósł główną stopę procentową o 0,25 proc. z poziomu 2 proc. do 2,25 proc. Polityka pieniężna naszych południowych sąsiadów jest najbardziej klasyczna w regionie. Czesi zareagowali podwyżką na przekroczenie akceptowalnego poziomu odchyleń od celu inflacyjnego 2,0%+-1% oraz gorsze niż poprzednie prognozy inflacji na rok 2020.

Andrzej Czarnecki, Dyrektor Inwestycyjny ds. Papierów Dłużnych Generali Investments TFI

Prognozy wzrostu PKB dla naszego kraju to nie jest coś, co poprawia nastrój. Kolejna instytucja obniża swoje projekcje na 2020 rok. Patrząc na wynik w IV kwartale, nie powinno to dziwić.

Spadają prognozy wzrostu dla Polski

Rok 2020 ma się zakończyć wzrostem na poziomie 2,7%, a nie jak dotychczas sądzono 3,0%. Tak przynajmniej uważają specjaliści z Credit Agricole. Powodem obniżenia prognozy jest gorszy wynik za 2019 rok oraz, co ciekawe, epidemia koronowirusa. Dość szybko znalazła ona swoje odzwierciedlenie w prognozach. Analitycy spodziewają się najwyraźniej szybkiego wpływu i zaniknięcia, bo na rok 2021 utrzymano prognozę na poziomie 3,3%.

Ceny rosną szybciej niż oczekiwano w Chinach

Ostatni rok to wyraźne przyspieszenie wzrostu cen w Państwie Środka. Rezultat 5,4% to najwyższy wynik od drugiej połowy 2011 roku. Od tego czasu tylko momentami inflacja przekraczała 3%. Warto zwrócić uwagę, że jeszcze rok temu inflacja wynosiła 1,5%, a od tego czasu dokonano 3 obniżek stóp procentowych, jednakże były to ruchy o 0,05%, nie powinny mieć zatem tak istotnego wpływu na rynek. Dla porównania Amerykanie, pomimo tego, że znajdują się na niższych poziomach stóp procentowych, zmieniają je przeważnie o 0,25%, czyli pięć razy mocniej.

Amerykański rynek pracy

 Stopa bezrobocia w USA co prawda wzrosła, aczkolwiek w tym samym momencie poznaliśmy dane o zwiększonej ilości nowych miejsc pracy. Jak to często bywa, bezrobocie bezrobociu nierówne. W USA zakłada się, że bezrobotny to taki, który szukał pracy przez ostatnie 4 tygodnie, ale jej nie znalazł. Może się zatem zdarzyć, że dobra koniunktura aktywizuje osoby długotrwale nieposiadające pracy do powrotu na rynek. Może wtedy dojść do sytuacji, gdzie pomimo tworzenia nowych miejsc pracy, przybywa bezrobotnych. Wskaźnikiem, który potwierdza dobrą kondycję rynku pracy jest wzrost płac. Inwestorzy zwrócili uwagę na nowe miejsca pracy bardziej niż na stopę bezrobocia, bo dolar zyskiwał.

Dzisiaj w kalendarzu danych makroekonomicznych brak ważnych odczytów.

Maciej Przygórzewski – główny analityk w Internetowykantor.pl

W ostatnich latach możemy zauważyć silny wzrost podaży mieszkań, co jest wywołane niesłabnącą chęcią inwestycji w nieruchomości przez społeczeństwo. W samym 2018 r. sprzedano niemal 65 tysięcy mieszkań w sześciu największych polskich miastach. W konsekwencji, wysoki popyt na zakup nieruchomości – bardzo często w celach inwestycyjnych – przełożył się na istotny wzrost cen.

Możemy również zaobserwować rosnące zainteresowanie najmem instytucjonalnym przez podmioty międzynarodowe. Globalne fundusze decydują się na zakup nawet całych grup deweloperskich w celu szybkiego zbudowania portfela mieszkań na wynajem. Jednym z takich przykładów jest przejęcie Vantage Development przez TAG Immobilien. Silne zwiększenie podaży mieszkań na przestrzeni kilku ostatnich lat wydaje się przeważać nad wzrostem popytu ze strony najemców, co z kolei hamuje przyrost wysokości stawek najmu, a w efekcie wywiera presję stopy zwrotu z inwestycji mieszkaniowych. Obserwujemy także zwiększające się zróżnicowanie preferowanych form najmu w zależności od lokalizacji oraz charakteru budynku. Właściciel, szukając najwyższej stopy zwrotu z inwestycji, powinien rozważyć zarówno możliwości oferowane przez najem długoterminowy, jak i krótkoterminowy. Warto też wziąć pod uwagę bardziej alternatywne formy najmu, jak mieszkania studenckie, senioralne czy kwatery pracownicze. Z perspektywy zarządzania najmem, obserwujemy rosnące oczekiwania najemców, tak pod względem standardu wynajmowanych mieszkań, jak i jakości obsługi samego najmu.

Prognozy dla branży nieruchomości

Sytuacja na rynku nieruchomości pod koniec 2019 r. pozwala zaobserwować pewne wyhamowanie tempa wzrostu cen mieszkań. Z dużym prawdopodobieństwem wydaje się, że ceny powinny ustabilizować się na aktualnych poziomach przez okres 2020 r. Mimo wysokich pułapów, popyt na nowe mieszkania również pozostaje bardzo wysoki. Tak nietypowa sytuacja może co prawda w najbliższym czasie przełożyć się na spadki cen, lecz jest to perspektywa, której oczekuje cała branża już od około sześciu miesięcy wstecz. Wyjątkiem jest oczywiście scenariusz kryzysowy, który determinuje zupełnie nieprzewidywalne prognozy. Przewidujemy natomiast, że segment najmu instytucjonalnego – krótko- i długoterminowy – będzie wiodącym motorem napędowym wzrostu cen w najbliższych 2-3 latach ze względu na zmniejszającą się liczbę działek o przeznaczeniu mieszkaniowym na sprzedaż w dużych miastach.

Najem mieszkań alternatywą dla zakupu na kredyt

Inwestycje w mieszkania nadal mogą liczyć na wysokie stopy zwrotu w porównaniu do lokat bankowych rzędu 5-6% z perspektywy dużych miast. Należy jednak mieć na uwadze, że rosnąca konkurencyjność rynku zmniejsza liczbę okazji inwestycyjnych dających możliwość nieproporcjonalnie wysokiego zwrotu. Grupy, które dotychczas napędzały wzrost popytu na najem, jak imigranci czy studenci, faktycznie wydają się być mniej istotne niż w poprzednich latach. Są one jednak sukcesywnie zastępowane szerszym trendem wśród młodszej części społeczeństwa, który dotyczy wynajmowania mieszkań jako alternatywy dla zakupu na kredyt. Zmiana ta powinna sprzyjać mobilności społecznej, co jest z kolei zbieżne z trendami panującymi w innych krajach Europy Zachodniej. Interesującym czynnikiem jest również dojrzewający rynek profesjonalnych zarządców najmu krótko- i długoterminowego. Wysokiej jakości operator jest w stanie zapewnić właścicielowi pełną bezobsługowość mieszkania, komunikację z najemcą, a także konserwację techniczną nieruchomości. Zagraniczne doświadczenia sugerują, że profesjonalnie zarządzane mieszkanie jest w stanie wygenerować nawet do 20% wyższego przychodu w przeciwieństwie do samodzielnego zarządzania przez właściciela.

Aleksander Jóźwik, Chief Strategy Officer, Rent like home

7 listopada 2019 r. weszła w życie nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego (dalej „KPC”). Wprowadzone zmiany dotyczą całej procedury, jednak prawdziwa rewolucja odnosi się do postępowania gospodarczego. Ustawa przywraca jego odrębność, wprowadzając przy tym szereg nowych, dotychczas nieznanych polskiemu KPC rozwiązań. Jedną ze zmian o prawdziwie fundamentalnym znaczeniu jest wprowadzenie tzw. umowy dowodowej, która pozwoli stronom procesu zdecydować, co może być dowodem w sprawie, a co będzie pozbawione mocy dowodowej. To nowe narzędzie może znacznie utrudnić dowodzenie w postępowaniu, ale jego przemyślane wykorzystanie może także pomóc w uzyskaniu korzystnego rozstrzygnięcia.

Na czym polega umowa dowodowa?

Zgodnie z art. 4589 § 1 KPC „w postępowaniu gospodarczym strony mogą się umówić o wyłączenie określonych dowodów w sprawie z określonego stosunku prawnego powstałego na podstawie umowy (umowa dowodowa)”.

Przepis ten pozwala wprowadzać uzależnione jedynie od woli stron ograniczenia dowodowe, jednak nie w każdym postępowaniu. Zawarcie takiej umowy jest możliwe jedynie w sprawach gospodarczych, a więc przede wszystkim w sporach ze stosunków cywilnych między przedsiębiorcami w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej.

Umowa może wyłączać jedynie określone dowody w sprawie z określonego stosunku prawnego. To sprawia, że umowa dowodowa musi zostać odpowiednio doprecyzowana. Konieczne jest wskazanie konkretnych dowodów lub ich kategorii, które nie będą mogły zostać wykorzystane w postępowaniu. Dodatkowo takie wyłączenie znajdzie zastosowanie jedynie w określonej, jednoznacznie sprecyzowanej sprawie wyznaczanej przez dany stosunek prawny. Nie jest więc możliwe zawarcie ogólnej umowy dowodowej odnoszącej się do wszystkich spraw między przedsiębiorcami.

Należy także pamiętać, że umowa może dotyczyć stosunków prawnych powstałych w drodze umowy, nie zaś wynikających np. z czynów niedozwolonych popełnionych przez jedną ze stron.

Wymogi formalne

Przepisy wprowadzają także szczególne regulacje dotyczące tego, jak umowa dowodowa może zostać zawarta. Zgodnie z art. 4589 § 2 KPC umowę dowodową zawiera się na piśmie pod rygorem nieważności albo ustnie przed sądem. Jednocześnie, w myśl § 3 wskazanego artykułu umowa dowodowa zawarta pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu jest nieważna.

Wskazane regulacje to kolejne ograniczenia, które mają sprawić, że umowa będzie zawierana z większą rozwagą oraz ograniczy możliwość jej stosowania jedynie na korzyść jednej ze stron. Zgodnie bowiem z tymi regulacjami umowa dowodowa nie zostanie zawarta np. w korespondencji e-mailowej. Nie będzie także możliwości wprowadzenia szczególnych zastrzeżeń, które sprawią, że powołanie się na nią będzie możliwe jedynie w razie wystąpienia określonych, korzystnych dla jednej ze stron okoliczności.

Kiedy powołać się na umowę dowodową?

Ustawa nie wskazuje, kiedy strony powinny zawrzeć umowę dowodową. Może to więc nastąpić zarówno w trakcie rozpoczynania współpracy (np. w umowie regulującej jej zasady), w trakcie sporów przedsądowych, jak też już w postępowaniu przed sądem. Wówczas jednak objęcie umową dowodu przeprowadzonego przed jej zawarciem nie pozbawia go mocy.

Ustawa ogranicza jednak możliwość podniesienia zarzutu nieważności lub bezskuteczności umowy dowodowej, który zgodnie z 4589 § 4 KPC można podnieść najpóźniej na posiedzeniu, na którym powołano się na umowę, a jeśli uczyniono to w piśmie procesowym – najpóźniej w następnym piśmie albo na najbliższym posiedzeniu.

Umowę można spożytkować z korzyścią dla siebie

Umowa dowodowa daje nowe możliwości ustalania strategii postępowania oraz prowadzenia sporu, i to nie tylko w postępowaniu sądowym. Odpowiednie wskazanie niedopuszczalnych w procesie dowodów może sprawić, że druga strona będzie dużo rozważniej sięgała po pozew. Umowa może także znacznie ułatwić wygraną przed sądem, gdy nie pozwoli przeciwnikowi procesowemu wykazać istotnej dla niego okoliczności. Dobrze przewidując możliwy przebieg potencjalnego sporu, już w chwili rozpoczynania współpracy można więc postarać się o zwiększenie swoich szans na pozytywne rozstrzygnięcie.

Dodatkowo ustawa daje przewagę przedsiębiorcom będącym osobami fizycznymi. Zgodnie z art. 4586 § 1 KPC przepisy dotyczące postępowania gospodarczego, a więc także dotyczące umowy dowodowej, mogą zostać wyłączone w danej sprawie na wniosek osoby, która nie jest przedsiębiorcą lub jest przedsiębiorcą będącym osobą fizyczną. Wówczas sąd będzie stosował przepisy KPC z pominięciem odrębności przewidzianych dla tego postępowania. Ci przedsiębiorcy mogą więc zapewnić sobie przewagę, sprawiając, że regulacje znajdą zastosowanie tylko w tych sporach, w których będzie to dla nich korzystne.

Nowy mechanizm należy stosować z rozwagą

Nowe regulacje mogą przyczynić się także do usprawnienia postępowania. Strony, ustalając z góry sposób, w jaki można dowodzić przed sądem okoliczności związanych z daną umową, wyłączają możliwość powoływania szeregu dowodów prowadzących do wydłużenia postępowania i zwiększenia jego kosztów. Jednocześnie takie porozumienie, określając np., że przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków czy korespondencji między stronami nie będzie możliwe, może skłonić do dokonania dokładniejszych ustaleń w pisemnej umowie przewidującej zasady współpracy.

Przedsiębiorcy, zawierając takie umowy, muszą mieć jednak na uwadze, że niosą one za sobą nie tylko korzyści, ale też ogromne ograniczenia. Umowa dowodowa sprawia, że udowodnienie wielu okoliczności może nie być możliwe. Tym samym, zawierając umowę dowodową, trzeba zawsze przewidywać jej konsekwencje i wpływ na potencjalne postępowanie. To zaś może okazać się niezwykle trudne, zwłaszcza gdy nie ma się dużego doświadczenia w prowadzeniu sporów sądowych.

Autor: radca prawny Robert Nogacki, Kancelaria Prawna Skarbiec specjalizuje się w ochronie majątku, doradztwie strategicznym dla przedsiębiorców oraz zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi.

• Realny PKB Polski wzrósł o +4.0% w 2019, co oznacza spadek z poziomu +5.1% w 2018 r.
• Głównym motorem napędowym wzrostu w 2019 r. był popyt krajowy (+3.6 p.p.),
• Konsumpcja prywatna wzrosła o +3.9%, co oznacza spadek z +4.3% w 2018 r.
• Wskaźnik PMI dla przemysłu spadł do kwartalnej średniej 46.8 punktów w IV kw. 2019 r., poziomu najniższego od ponad 10 lat.
• Prognozujemy dalsze całoroczne spowolnienie wzrostu gospodarczego na poziomie +3.2%, ale ze stopniowym ożywieniem w kolejnych kwartałach.

Oczekiwane spowolnienie wzrostu gospodarczego Polski w 2019 r. zostało potwierdzone. Realny PKB wzrósł o +4.0% w roku jako całości, co oznacza spadek z poziomu +5.1% w 2018 r. i osiągnięcie wartości nieco poniżej prognozy konsensusu (+4.2%), według wstępnych danych szacunkowych. Informacje dotyczące strony popytowej dostępne są tylko częściowo, ale wskazują, że głównym motorem napędowym wzrostu w 2019 r. był popyt krajowy (+3.6 p.p.), podczas gdy wkład eksportu netto wyniósł +0.4 p.p. Konsumpcja prywatna wzrosła o +3.9%, co oznacza spadek z +4.3% w 2018 r. Dzięki kontynuowanemu wykorzystaniu funduszy UE na kwalifikujące się projekty, inwestycje trwałe wciąż jeszcze odnotowały wzrost +7.8% w ostatnim roku, chociaż nieco poniżej poziomu +8.9% uzyskanego w 2018 r. Zapasy odjęły -0.8 p.p. od całościowego wzrostu PKB w 2019 r., będąc tym samym głównym elementem przyczyniającym się do rocznego spowolnienia.

Dane z całego roku sugerują znaczne zwolnienie wzrostu w ostatnim kwartale 2019 r., dopełniając stały trend spadkowy w kwartalnych wskaźnikach wzrostu w trakcie roku.

Dane PKB za IV kw. nie zostały jeszcze przekazane, ale dane za rok jako całość wskazują, że wzrost rok do roku (r/r) znacząco zwolnił do +2.7% w IV kw. z +3.9% w III kw., +4.6% w II kw. i +4.8% w I kw. Te wniosek jest potwierdzony przez podobny stały spadek wzrostu produkcji przemysłowej, który osiągnął najniższy poziom od trzech lat +3.0% r/r w IV kw. Ponadto wskaźnik PMI dla przemysłu spadł do kwartalnej średniej 46.8 punktów w IV kw., poziomu najniższego od ponad 10 lat.

Dla 2020 r. Euler Hermes prognozuje dalsze całoroczne spowolnienie wzrostu gospodarczego na poziomie +3.2%, ale ze stopniowym ożywieniem w kolejnych kwartałach.

Patrząc na dane miesięczne, wskaźnik PMI dla przemysłu, a także jego podkomponenty, nowe zamówienia i nowe zamówienia eksportowe faktycznie osiągnęły najniższe poziomy w październiku 2019 r. i odnotowały lekkie ożywienie pod koniec ubiegłego roku. W konsekwencji, przewidujemy, że realny wzrost PKB osiągnie najniższy poziom na przełomie roku i prognozujemy stopniowe ożywienie (z poziomu +2.7% r/r odnotowanego w IV kw.) w trakcie 2020 r.

Co to znaczy dla przedsiębiorstw?

Opublikowane niedawno dane pokazują, że liczba upadłości przedsiębiorstw ustabilizowała się w 2019 r. (977 przypadków, -1% spadek z 988 przypadków w 2018 r.), po trzech latach znaczących wzrostów. Ten stan odzwierciedla, przynajmniej częściowo, fakt, że spadek marży zysku przedsiębiorstw niefinansowych dobiegł końca w ubiegłym roku. Dlatego w połączeniu z naszą opisaną powyżej prognozą wzrostu gospodarczego spodziewamy się kolejnego roku stabilizacji liczby upadłości w 2020 r.

Upadłości przedsiębiorstw w Polsce (dane roczne i zmiany)

AUTOR ANALIZY: MANFRED STAMER, Starszy Ekonomista Euler Hermes

Po nerwowym starcie tygodnia rynki wykazują oznaki uspokojenia, jednak inwestorzy nie są w stanie do końca uciec od rozterek związanych z koronawirusem i jego skutkiem na globalną gospodarkę. Defensywne podejście do inwestowania dominuje i choć nie brak dowodów, że tempo rozprzestrzeniania epidemii maleje, jest mało realne, aby kolejny raz zaskakujące doniesienia o nowym leku odmieniły obraz rynku.

Po weekendzie główna uwaga skupiła się na clickbaitowych porównaniach sugerujących, że liczba śmiertelnych przypadków koronawirusa przewyższyła liczbę zabitych przez epidemię SARS w 2002/2003 r. (908 vs 774). Trzeba jednak zwrócić uwagę na różnicę w liczbie zakażonych dziś (40 tys.) i wtedy (8 tys.). Tempo rozprzestrzeniania się epidemii zwalnia przy skutecznej walce z roznoszeniem wirusa poza Chinami. Ale z perspektywy rynków temat pozostaje aktualny i przypadki medyczne automatycznie ożywiają obawy o ekonomiczne skutki epidemii. W ostatnich godzinach łagodzącym czynnikiem były informacje, że przedsiębiorstwa w Chinach wznawiają prace po przymusowej przerwie. Mimo to wciąż jest potencjał do negatywnych zaskoczeń, które zburzą stabilizację. O rajd ulgi oparty o cudowne informacje będzie dużo trudniejszy niż tydzień temu – drugi raz raporty o szczepionce nie zadziałają.

Ewaluacja skutków epidemii wirusa na globalne ożywienie pozostanie tematem nr 1 na rynkach, przy czym dopiero za kilka tygodni dane makro zaczną ukazywać skale zniszczeń. W najbliższych dniach jedyne, co będzie można ocenić, to uderzenie w nastroje konsumentów i przedsiębiorców przez pierwsze doniesienia o koronawirusie pod koniec stycznia. W USA utrzymujące się pozytywne nastroje konsumentów powinny znaleźć odbicie w dobrych wynikach sprzedaży detalicznej (pt). USA pokazują odporność na kłopoty, z jakimi borykają się inne gospodarki i to oferuje USD wsparcie w okresie podwyższonej niepewności. Nadchodzący tydzień przynosi odbywające się co pół roku sprawozdanie prezesa Fed z działalności banku centralnego. W komunikacie po ostatnim posiedzeniu FOMC stwierdzono, że decydenci są zadowoleni z obecnego nastawienia w polityce i sytuacji w gospodarce i zapewne taki przekaz Powell powtórzy w Kongresie.
W strefie euro indeks Sentix (pon) zapewne obniży się przy pogorszeniu nastrojów z powodu obaw o wirusa. W Wielkiej Brytanii grudniowe dane z przemysłu i PKB za IV kw. (wt) jeszcze nie uwzględnią optymizmu, który już można było odczytać w najnowszych PMI. Jeśli GBP ma szukać pretekstu do odbicia, to raczej nie otrzyma go w najbliższych dniach.

Z konferencji prasowej po posiedzeniu RPP w ubiegłym tygodniu wiem, że Rada jest świadoma przejściowego przestrzelenie celu inflacyjnego, a także spowolnienia gospodarczego, ale nie zamierza zmieniać swojego nastawienia. To osłabia wpływ publikacji CPI i PKB z Polski w tym tygodniu na złotego i skazuje walutę na wyłączne podleganie pod czynniki zewnętrzne. Po burzliwym tygodniu EUR/PLN stabilizuje się mniej więcej w środku tegorocznego przedziału wahań i naszym zdaniem tutaj powinien szukać poziomu równowagi.

W Nowej Zelandii RBNZ prawdopodobnie utrzyma stopę OCR na 1 proc. (śr), jednak niepewność dotyczy komunikatu, który może zostać zmieniony na bardziej gołębi w obliczu narosłych ryzyk dla ożywienia. Wpływ epidemii wirusa na rzecz wstrzymania eksportu podnosi negatywne ryzyka dla NZD w kontekście wydźwięku banku centralnego.

Konrad Białas
Dom Maklerski TMS Brokers S.A.

Rynek samochodów używanych przeżywa prawdziwy rozkwit. Polscy kierowcy nie tylko nie oszczędzają przy zakupie używanych aut, ale również chętniej inwestują w nowinki technologiczne dotyczące wyposażenia. Ile pieniędzy przeznaczano na zakup używanego auta w ubiegłym roku? Jak będzie wyglądać sytuacja w roku 2020? Jak wygląda sytuacja w Polsce na tle innych krajów europejskich? Na te pytania odpowiada Jacek Fijołek, twórca platformy CarForFriend.pl.

Na przestrzeni ostatnich lat znaczący wzrost sprzedaży używanych, zagranicznych aut został zauważony nie tylko w Polsce. Samochody sprowadzane z Niemiec czy Szwecji chętnie kupowane są również przez Litwinów, Ukraińców, Mołdawian, obywateli Kazachstanu oraz krajów arabskich. Zjawisko to swoje korzenie ma nie tylko w globalnym spowolnieniu w sprzedaży nowych aut, ale i w samym postępie technologicznym, zapewniającym coraz to lepszą jakość i wyposażenie samochodów, wolniej tracących przy tym na swojej wartości. Jak zatem obecnie kształtuje się popyt i ceny samochodów używanych?

Cena „nowego” używanego auta

Jak wyjaśnia Jacek Fijołek, twórca CarForFriend.pl, oprócz globalnych czynników takich jak nowe regulacje prawne czy rosnący postęp technologiczny, swój wkład w rozwój  popularności samochodów używanych ma również wzrost średnich wynagrodzeń w Europie Wschodniej oraz idące za tym bogacenie się społeczeństwa: „Konsumenci zapragnęli kupować coraz lepsze i większe „nowe” używane auta. W ostatnim czasie prym wiodły SUV’y oraz modele ze średniej klasy rynkowej takich marek jak Ford, Volkswagen, Audi, Toyota, Nissan czy Hyundai. To spowodowało automatycznie wzrost cen pojazdów dostępnych na rynku. Na przykład w Polsce od 2017 do 2019 roku stawki za używany samochód wzrosły o 30-40%. Cena sprzedawanego klika lat wcześniej auta wynosiła maksymalnie 20 tys. złotych, a dziś kwota ta wynosi już ponad 30 tysięcy złotych”.

Czy taka tendencja utrzyma się również w bieżącym roku? A może będzie odwrotnie? „Nie sądzę, aby ceny samochodów używanych w 2020 roku spadły – mogłoby się tak stać tylko przez znaczące załamanie rynku. Dopóki się bogacimy, kierowcy będą sięgali po coraz to nowsze samochody. Co więcej, w przypadku wzrostu cen, będzie on dotyczył głównie samochodów w „średnim wieku”, które najczęściej poszukiwane są na polskim rynku. Warto wspomnieć, że przedział wieko pojazdów wynosi 10,5 – 11 lat.” – mówi Jacek Fijołek.

Co jeszcze?

Czego jeszcze czeka nas w 2020 roku oprócz stabilizacji rynku oraz widma wzrostu cen samochodów używanych w Polsce i za granicą? Według Jacka Fijołka, w tym roku wśród kierowców nadal nie zmniejszy się popularność SUV’ów i crossoverów. Zostanie położony także większy nacisk na sprzedaż pojazdów elektrycznych. Co więcej, patrząc na rozwój sklepów i portali internetowych, zwiększy się także sprzedaż samochodów używanych w kanale internetowym.

Po ponad 3.5 roku od referendum nastąpił oficjalny rozwód Wielkiej Brytanii z Unią Europejską. W świetle deklaracji negocjatora UE, Michela Barnier, celem negocjacji było, aby pozycja europejskich konsumentów i podmiotów gospodarczych UE nie uległa pogorszeniu. Prawa ekonomii są jednak nieubłagane – w długim okresie Polska na Brexicie traci, i to relatywnie dużo.

Brexit oznacza wyłączenie UK z zasad obowiązujących na jednolitym rynku. Oznacza to tyle, że kurczy się obszar, na którym polskie podmioty utrzymują relacje handlowe na znanych, maksymalnie uproszczonych i ekonomicznie korzystnych zasadach. Ten obszar kurczy się o niemal 67 mln potencjalnych konsumentów i 1 mln spółek, gdyby brać pod uwagę wyłącznie bezpośrednie oddziaływanie. Nawet największym optymistom trudno wyobrazić sobie taki wynik negocjacji na koniec 2020, który niweluje do zera ten efekt.

Na dziś zasady relacji gospodarczych między UE i UK są niedookreślone. To naturalnie generuje niepewność, która sama w sobie jest niekorzystna dla biznesów. O ile w przypadku barier taryfowych (np. ceł) minimalny standard wyznaczają zasady WTO i umowy międzynarodowe, o tyle zakres barier pozataryfowych, np. norm i standardów, może być dowolnie kształtowany. Oznacza to wzrost kosztów transakcyjnych, o ile nie całkowitą utratę możliwości handlu.

Przykładu nie trzeba szukać daleko. Świeże mięso wymaga dostarczenia w ograniczonym czasie. Przedłużające się procedury kontroli to istotnie utrudniają, ale już koszt budowy infrastruktury typu chłodnie prowadzi do wzrostu ceny dóbr. Zwłaszcza w dobie taniego funta oznacza to utratę konkurencyjności eksportu. To z kolei pociąga za sobą problemy kolejnych branż, m.in. logistyki.

Z tej perspektywy Polska ma dwojaki problem. Po pierwsze, UK jest wśród trzech największych kierunków eksportu naszych produktów. W 2018 roku wysłaliśmy tam towary o wartości prawie 14 mld euro, co stanowiło ok. 6-7% naszego eksportu. Po drugie, wiele z eksportowanych przez nas dóbr może potencjalnie być przedmiotem zaostrzonych norm i standardów: samochody i ich części, maszyny, AGD, żywność, w tym: mięso i produkty odzwierzęce, słodycze, a także kosmetyki i leki czy papierosy, meble. Należy do tego dodać, że globalne łańcuchy wartości dodanej mogą mieć swoje elementy w UK. A zatem nie jest bez znaczenia, ile spośród polskich produktów jest reeksportowanych do UK z innych gospodarek (głównie europejskich). Krótkookresowo wprawdzie można spodziewać się akumulacji polskich dóbr, a przez to poprawienia naszych statystyk, jednak ten efekt wygaśnie zaraz po wejściu w życie umów.

Także w przypadku usług utrata rynku brytyjskiego będzie dotkliwa. W 2018 eksport polskich usług do UK wyniósł 4,4 mld euro. I ponownie, w świadczeniu pewnych usług polska się specjalizuje: transport i logistyka, usługi komputerowe, usługi audytu, księgowości i doradztwa podatkowego. Gros z nich pełni funkcje wtórne wobec innych działów gospodarki. Ponadto, na tym tle import w obszarach usług finansowych czy praw intelektualnych wydaje się obarczony mniejszym ryzykiem z uwagi np. na doregulowanie na szczeblu międzynarodowym.

Wprawdzie to UE jest stroną negocjacji, ale Polska ma wpływ na wypracowywane przez najbliższe 11 miesięcy porozumienie. Od jego treści zależy jak Brexit efektywnie dotknie polskie firmy od 2021: które branże, z jaką intensywnością i czy uda nam się jakoś te negatywne efekty zniwelować.

Kinga Grafa, Dyrektorka biura Konfederacji Lewiatan w Brukseli

Faza paniki rynkowej z powodu koronawirusa już się zakończyła, a ekonomiczne skutki epidemii będą do oszacowania w danych dopiero za kilka tygodni. W międzyczasie solidne odczyty z USA dają paliwo do wzrostów na Wall Street, który zaraża optymizmem inne rynki. W nadchodzącym tygodniu istotne będzie, czy kolejne odczyty makro wpiszą się w pozytywny klimat odreagowania wcześniejszych obaw.

Przyszły tydzień: Powell z Fed w Kongresie, sprzedaż detaliczna/CPI z USA, PKB/produkcja przemysłowa z Eurolandu/Wielkiej Brytanii, CPI/PKB z Polski, nastoje biznesu z Australii, RBNZ

USA

W USA utrzymujące się pozytywne nastroje konsumentów powinny znaleźć odbicie w dobrych wynikach sprzedaży detalicznej (pt). Po CPI (czw) oczekuje się stopniowego wzrostu, ale inflacja bazowa pozostaje nieznacznie powyżej celu 2 proc. i nie niepokoi Fed. USA pokazują odporność na kłopoty, z jakimi borykają się inne gospodarki i to oferuje USD wsparcie w okresie podwyższonej niepewności. Nadchodzący tydzień przynosi odbywające się co pół roku sprawozdanie prezesa Fed z działalności banku centralnego. W komunikacie po ostatnim posiedzeniu FOMC stwierdzono, że decydenci są zadowoleni z obecnego nastawienia w polityce i sytuacji w gospodarce i zapewne taki przekaz Powell powtórzy w Kongresie.

Strefa euro

W strefie euro indeks Sentix (pon) zapewne obniży się przy pogorszeniu nastrojów z powodu obaw o wirusa. Dane o produkcji przemysłowej (śr) i PKB (pt) będą ważne dla oceny aktywności gospodarczej pod koniec 2019 r., choć każde pozytywne zaskoczenie będzie przyjmowane z rezerwą, gdyż inwestorzy będą mieli na uwadze niechybne osłabienie wynikające z zakłócenia łańcucha dostaw z Azji.

Wielka Brytania

W Wielkiej Brytanii ryzyko polityczne wybiło się na pierwszy plan z przypomnieniem, że negocjacje umowy handlowej z UE nie będą łatwe i przyjemne (przynajmniej na starcie). W danych makro inwestorzy będą poszukiwać dalszej poprawy nastrojów przedsiębiorców i konsumentów po wyklarowaniu sytuacji po wyborach. Ale w nadchodzącym tygodniu grudniowe dane z przemysłu i PKB za IV kw. (wt) jeszcze nie uwzględnią optymizmu, który już można było odczytać w najnowszych PMI. Jeśli GBP ma szukać pretekstu do odbicia, to raczej nie otrzyma go w najbliższych dniach.

Polska

W Polsce styczniowy CPI (pt) powinien pokazać dalszy wzrost do 4 proc. r/r, co będzie mieć związek z regulacyjną podwyżką cen energii. Wstępny szacunek PKB za IV kw. (pt) może wypaść poniżej 3 proc. r/r, co nie zdarzyło się od IV kw. 2016 r. Z konferencji prasowej po posiedzeniu RPP w mijającym tygodniu wiem, że Rada jest świadoma przejściowego przestrzelenie celu inflacyjnego, a także spowolnienia gospodarczego, ale nie zamierza zmieniać swojego nastawienia. To osłabia wpływ publikacji na złotego i skazuje walutę na wyłączne podleganie pod czynniki zewnętrzne. Po burzliwym tygodniu EUR/PLN stabilizuje się mniej więcej w środku tegorocznego przedziału wahań i naszym zdaniem tutaj powinien szukać poziomu równowagi.

Chiny

Styczniowe odczyty CPI i PPI (pon) z Chin raczej jeszcze nie ujmą w pełni wpływu wirusa na aktywność gospodarczą. Publikowane na przestrzeni tygodnia miary finansowania i nowych pożyczek będą uwzględniać agresywne wsparcie płynności przez Ludowy Bank Chin w odpowiedzi na wzrost obaw o pogorszenie perspektyw gospodarczych. Dane przypomną, że Ludowy Bank Chin jest gotowy działać dla wsparcia ożywienia i prawdopodobnie będzie jeszcze bardziej aktywny w kolejnych miesiącach, wywierając tym jednak presję na juana. Ale słaby CNY to silniejszy USD, co nie będzie dobrze odbierane przez prezydenta Trumpa.
W Australii koronawirus i pożary buszu prawdopodobnie będą ciążyć na nastrojach biznesu, co odbije się na indeksach nastrojów NAB (wt). Słaby odczyt przywróci dyskusję o konieczności luzowania polityki RBA, dodając presji na AUD.

Nowa Zelandia

W Nowej Zelandii RBNZ prawdopodobnie utrzyma stopę OCR na 1 proc. (śr), jednak niepewność dotyczy komunikatu, który może zostać zmieniony na bardziej gołębi w obliczu narosłych ryzyk dla ożywienia. Wpływ epidemii wirusa na rzecz wstrzymania eksportu podnosi negatywne ryzyka dla NZD w kontekście wydźwięku banku centralnego.
Następny tydzień nie przynosi nic interesującego po stronie danych z Kanady i Japonii. Sądzimy, że CAD dalej będzie cierpiał przez presję na rynku ropy naftowej oraz solidną postawę USD. USD/JPY śledzi odbicie rynku akcji, choć presja na zwyżki jest rozwodniona, podczas gdy wrażliwość na wzrost awersji do ryzyka pozostaje podwyższona.

Konrad Białas
Dom Maklerski TMS Brokers S.A.