Integracja Białorusi z Rosją jest zagrożona z powodu sporów o tranzyt ropy naftowej. Polska może na tym zyskać, jeżeli dodatkowa ropa dostarczane do Gdańska popłynie ropociągiem Przyjaźń.

Białoruś i Rosja prawdopodobnie odłożą rozmowy o wzroście taryf na tranzyt ropy do lata 2020 r. Wtedy ustalony zostanie wpływ nowego podatku środowiskowego na Białorusi, oraz zostaną obliczone straty wynikające ze zmniejszenia wolumenu przesyłu ropy naftowej przez Białoruś w 2019 roku. Zbyt wygórowane żądania Białorusinów, mogą jednak w rezultacie okazać się niebezpieczne dla samej Białorusi.

Zasadniczym powodem odłożenia dalszych negocjacji jest brak wiarygodnych prognoz dotyczących wielkości wolumenu ropy, która będzie przesyłana przez białoruski system przesyłowy w bieżącym roku. W trakcie negocjacji okazało się, że obie strony obliczają wysokość przesyłu uwzględniając różne dane. Mińsk szacuje, że białoruskie rafinerie otrzymają 17,5 mln ton ropy, natomiast Moskwa oblicza wolumen na poziomie 24 mln ton ropy.

Ta różnica sprawia, że ropa, pierwotnie przeznaczona dla białoruskich rafinerii, będzie musiała zostać przesłana w kierunku innych odbiorców. Zmniejszony przerób w białoruskich rafineriach, zgodnie z planami Łukaszenki, ma zostać zrekompensowany wyższym przychodem z tranzytu ropy. Mińsk w negocjacjach zażądał podwyższenia taryf o 16,6 procent, uwzględniając w tej kwocie rekompensaty za kryzys chlorkowy z wiosny ubiegłego roku, jednakże nie przedstawił szczegółowych wyliczeń strat, a tego oczekują Rosjanie. W dalszym etapie negocjacji, strona białoruska zgodziła się zmniejszyć swe oczekiwania do 14 procent, jednak i to okazało się zbyt dużą podwyżką dla negocjatorów ze strony Rosji.

Warto przypomnieć, że w tym samym czasie trwają negocjacje odnośnie dostaw ropy dla białoruskich zakładów w Mozyrzu i Nowopołocku. Białorusini chcą zniesienia premii eksportowej, której oczekują rosyjskie firmy wydobywcze. Ta premia, która ma wynosić 6 dolarów na tonie ropy, została przyznana, aby zrekompensować straty dla rosyjskich dostawców ropy. Cena ropy dla białoruskiego Bielnaftachimu, zgodnie z informacjami dostawców, jest o 17 procent niższa niż cena rynkowa tego surowca. Sama jej sprzedaż jest prowadzona z zerową stawką podatku VAT. Oznacza to, że firmy sprzedając surowiec na Białoruś tracą względem tego, co mogłyby zarobić handlując nim z innymi kontrahentami.

Pojawiają się jednak opinie niektórych ekonomistów, w tym z banku Raiffeisen, którzy przestrzegają stronę Białoruską przed zbytnią zachłannością. Jeżeli Mińsk dopnie swego w lecie, i podniesie taryfy minimum o 14 procent, będzie to, łącznie z podwyżką w październiku 2019 roku i lutową z bieżącego roku, podwyższenie kosztów transportu rosyjskiej ropy białoruskim szlakiem o niespełna 25 procent w ciągu niecałego roku. Taki wzrost może być odczuwalny dla wyników finansowych rosyjskich spółek naftowych.

Odłożenie negocjacji tranzytowych nie zmniejszy napięcia w relacjach pomiędzy oboma państwami. Wciąż nierozstrzygnięta pozostaje kwestia bezpośrednich dostaw ropy do białoruskich rafinerii z Rosji, a także formuła cenowa nowego kontraktu gazowego, która będzie obowiązywać do końca lutego.

Tak znaczny wzrost może dodatkowo zmobilizować Rosjan np. do zwiększenia inwestycji w rosyjskie naftoporty. Według danych opublikowanych przez spółkę Transnieft, w 2019 roku poprzez rosyjskie porty wyeksportowano 138 mln ton surowca, w tym przez port w Noworosyjsku 31 mln ton, w Primorsku 47,5 mln ton, w Kozmino 33,2 mln ton, w Ust Łudze 26,4 mln ton.

W 2018 r., za pomocą portów wyeksportowane zostało 124,1 mln ton ropy. O ile widoczny jest wzrost obsługi eksportu przez porty, to w przypadku eksportu rurociągowego zostały odnotowane znaczne spadki. Za pomocą ropociągu Przyjaźń w zeszłym roku za granicę zostało wysłane 43,3 mln ton ropy, podczas gdy w 2018 roku wolumen wyniósł 48,9 mln ton. Do Białoruskich rafinerii w 2019 roku zostało dostarczone 17,6 mln ton ropy. Według tych danych, biorąc pod uwagę ponad miesięczną przerwę w dostawach ropy systemem Przyjaźń, białoruskie straty nie powinny być duże. Dla porównania, w 2018 roku do Polski za pomocą Przyjaźni zostało dostarczone 13,1 mln ton, w 2018 roku było to 15 mln ton. Do Niemiec dotarło 16,1 mln ton, podczas gdy w 2018 roku było to 20.6 mln ton.

– Spór pomiędzy Białorusią o Rosją może zakończyć się sukcesem dla Polski – mówi w rozmowie z MarketNews24 Mariusz Marszałkowski z BiznesAlert.pl. – Polska może okazać się alternatywą dla dostaw rosyjskiej ropy na Białoruś, ponieważ przez Naftoport w Gdańsku ropa może być przesyłana ropociągiem Przyjaźń do białoruskich rafinerii.

W latach 2018-2019 średnie ceny rabatowe najczęściej promowanych w sklepach warzyw wzrosły o blisko 17%. Cebula zdrożała aż o 60%. Duża podwyżka dot. ziemniaków – o 55%, selera – o 44%, a także buraków – o 31%. Najmniej podrożała marchew – o 7%. Z kolei ogórki potaniały o 0,65%. Eksperci zwracają uwagę na przyczyny. Dla przykładu z danych GUS-u wynika, że w całym 2019 r. ceny detaliczne większości warzyw gruntowych były wyższe średnio o ok. 20% niż rok wcześniej. Jednocześnie niektórzy analitycy zapowiadają, że już w I kwartale 2020 r. konsumenci zapłacą mniej niż na początku ub.r. Wciąż jednak będzie to wyższy poziom niż dwa lata temu.

Skok w promocji

Jak wynika z cyklicznego raportu Hiper-Com Poland i aplikacji Zdrowe Zakupy, analizą objęto ceny warzyw, które w latach 2018-2019 były najczęściej promowane przez ogólnopolskie sklepy. Wśród nich należy wymienić pomidory, paprykę, ogórka, ziemniaki, kapustę, marchew, cebulę, cukinię, buraki i selera. Sprawdzono gazetki wydawane przez wszystkie dostępne na rynku dyskonty, hipermarkety, supermarkety, sieci convenience i cash&carry. Łącznie przeanalizowano blisko 15 tys. publikacji, w tym ponad 9,5 tys. akcji promocyjnych.

– W ww. okresie średnie ceny promocyjne wskazanych warzyw poszły w górę o 16,6%. Według mnie, to bardzo wysoki wzrost, znacznie przekraczający wskaźniki inflacji. Do tego trzeba zauważyć, że to są promocje, a sieci przecież mocno ich pilnują, żeby były atrakcyjne. Przyczyn tego stanu było wiele. Niekorzystne warunki pogodowe ograniczały plony. A kiedy na rynku jest mniej produktów, ich ceny błyskawicznie rosną, nawet te rabatowe – mówi Hubert Majkowski z Hiper-Com Poland.

– Wzrost cen promocyjnych objął wszystkie sieci handlowe, bo warzywa zdrożały na całym rynku. I to musiało wpłynąć na zmniejszenie rabatów. Niemniej, pomimo podwyżek, sklepy konsekwentnie promowały tego typu produkty, w tym artykuły BIO – zwraca uwagę Arkadiusz Paprzycki, ekspert z aplikacji Zdrowe Zakupy.

Z kolei Witold Boguta, prezes Krajowego Związku Grup Producentów Owoców i Warzyw, podkreśla, że ceny poszczególnych gatunków warzyw w danym okresie ostatecznie zależą od strategii danej sieci. Prowadzenie działań promocyjnych, w tym stosowanie rabatów, ma na celu zachęcenie konsumenta do większych zakupów, a nie obniżenie dochodu sprzedawcy.

– Wzrosty na krajowym rynku były tak duże, że dotknęły nawet najczęściej promowane artykuły. Patrząc już na poszczególne warzywa, wyraźnie widać, że ceny promocyjne kilku z nich mocno poszły w górę w ub.r. Dotyczy to cebuli – wzrost aż o 60%, ziemniaków – o 55%, selera – o 44%, a także buraków – o 31% – wymienia ekspert z aplikacji Zdrowe Zakupy.

Na liście TOP10 analizowanych produktów są też pozycje, które odnotowały stosunkowo niewielkie podwyżki. Przykładem tego jest marchew – zaledwie 7%. Natomiast ogórki nieznacznie potaniały – o 0,65%.

Przyczyn jest kilka

– W pierwszej połowie 2018 r. ceny warzyw kształtowały się na niskim poziomie. Istotny ich wzrost odnotowano w drugim półroczu. Był to efekt dotkliwej suszy, która wystąpiła w miesiącach wiosenno-letnich. Producenci zmagali się z deficytem wody. To obniżyło produkcję oraz podaż warzyw na krajowym rynku. I wywołało presję na ceny regularne i promocyjne, nie tylko dwa lata temu, ale też w pierwszej połowie ubiegłego roku – wyjaśnia Grzegorz Rykaczewski, analityk sektora rolno-spożywczego z Santander Bank.

Jak informuje Witold Boguta, w 2018 r. zebrano ok. 4,1 mln ton warzyw gruntowych. I tym samym zanotowano spadek o ok. 10,3% w stosunku do 2017 r. Natomiast w 2019 r. plony oszacowano na ponad 3,8 mln ton. I jak podaje GUS, był to o ok. 6% niższy poziom w porównaniu z wynikiem z wcześniejszego roku. Szczególnie zmniejszyła się produkcja korzeniowych warzyw, czyli m.in. buraków, selera, marchwi i pietruszki.

– W drugiej połowie 2019 r. warzywa zaczęły tanieć. Jak pokazują dane ze spółdzielni ogrodniczych, publikowane przez IERiGŻ, w listopadzie średnia cena skupu cebuli spadła o 48% w relacji do stycznia 2019 r. Marchew kosztowała mniej o 53% w stosunku do początku ub.r. Utrzymujący się spadek cen może wskazywać na wyższą podaż warzyw gruntowych na rynku krajowym, niż wynikałoby to z szacunku GUS-u – dodaje Grzegorz Rykaczewski.

Prezes KZGPOiW zaznacza, że część gatunków warzyw zebranych w miesiącach jesiennych jest przechowywanych w chłodniach i sprzedawanych w następnym roku. Dotyczy to np. cebuli czy ziemniaków. Dlatego dwa lata temu klienci kupowali najpierw produkty zebrane w 2017 roku, a później – te z 2018 roku. Ub.r. to już czas sprzedaży niskich zbiorów z 2018 roku. Wtedy też było wiadomo, że kolejne plony będą słabe z powodu suszy. To realnie spowodowało wzrost cen, które w 2019 roku osiągnęły istotnie wyższy poziom niż w roku poprzednim.

– W wyniku niedostatecznej ilości towaru na rynku popyt został pokryty produktami pochodzącymi z innych krajów. W związku z tym nastąpiły kolejne wzrosty cen. Dotyczyło to np. ziemniaków importowanych z Holandii czy Wielkiej Brytanii. Trzeba też brać pod uwagę rosnące koszty produkcji związane z podwyżkami dla pracowników. A to w konsekwencji miało realne odbicie na cenach promocyjnych w sklepach – dodaje Hubert Majkowski.

Według Witolda Boguty, zdrożały gatunki najbardziej wrażliwe na suszę, których plony spadły. I tak np. cebula, której cena promocyjna najmocniej wzrosła, jest rośliną płytko korzeniącą się. To powoduje, że przy suszy ma bardzo ograniczony dostęp do wody. Uzupełnianie jej braków na rynku importem z odleglejszych krajów podnosi koszt transportu, np. z Kazachstanu do Polski, a także ceny detaliczne.

– GUS podaje, że w okresie dwunastu miesięcy 2019 r. ceny detaliczne warzyw były wyższe średnio o ok. 20% niż rok wcześniej. Wprawdzie w drugiej połowie ub.r. nieco spadły zarówno ceny hurtowe, jak i regularne w sklepach, ale nadal jedne i drugie były wyższe niż przed rokiem. W grudniu warzywa były droższe przeciętnie o 12,3% w porównaniu do analogicznego miesiąca 2018 roku – zauważa Grzegorz Rykaczewski.

Prognozy (nie) są dobre

Ekspert z aplikacji Zdrowe Zakupy przypomina, że mniejsze zbiory dotyczą właściwie całej Europy. W analizowanym okresie podaż na rynku była niższa, co wpłynęło na wzrost cen wykupu, a to z kolei bezpośrednio przełożyło się na podwyżki cen regularnych i promocyjnych w sieciach handlowych. Niestety ze względu na kolejny rok suszy w rolnictwie i mniejsze zbiory, ceny wciąż mogą pozostać na wysokim poziomie.

– Jeśli zaobserwowany trend spadku cen z drugiej połowy 2019 r. utrzyma się w kolejnych miesiącach, to w pierwszym kwartale 2020 r. konsumenci zapłacą mniej za warzywa niż na początku roku 2019. Wciąż jednak będzie to wyższy poziom niż dwa lata temu – prognozuje analityk z Santander Bank.

Natomiast prezes Krajowego Związku Grup Producentów Owoców i Warzyw przewiduje, że w kolejnych latach konsumenci będą musieli płacić coraz więcej za warzywa gruntowe. Wpłyną na to niskie zbiory z lat 2018-2019, a kluczowe znaczenie będzie miała zapowiadana na ten rok susza. Trzeba być na to przygotowanym szczególnie w sytuacji, gdy anomalia pogodowe dotykają producentów w wielu krajach.

Koniec roku to doskonały moment do podsumowania zrealizowanych projektów, nawiązanych nowych kontaktów, czy udziałów w interesujących wydarzeniach. Warto dla najważniejszych osób przygotować podziękowania biznesowe, które nadadzą trwałości Waszej współpracy. To cenny i elegancki gest, który jest bardzo miło odbierany. To wyrażenie głębokiej wdzięczności, czy podziękowanie za wsparcie.

Zastanawiasz się jaką formę wybrać? Firma nagrody.pl bez wątpienia pomoże Ci w Bez wątpienia najlepszym podziękowaniem biznesowym będzie nowoczesna statuetka, czy elegancki dyplom. To bardzo prestiżowe wyróżnienia dla partnerów biznesowych, kontrahentów, czy prelegentów. Profesjonalny zespół gwarantuje Ci, że znajdziesz w asortymencie nowoczesne statuetki biznesowe, które będą świadczyć nie tylko o Twoim sukcesie, ale i wyróżnionej przez Ciebie osoby. Sprawdź w jaki sposób stawiają na elegancję wykonując nowoczesne statuetki i podziękowania biznesowe.

Statuetki i certyfikaty biznesowe na zamówienie

Do produkcji podziękowań biznesowych wykorzystuje najnowsze technologie i najwyższej jakości materiały, takie jak drewno, czy szkło. Daje Ci to gwarancję, że do wyróżnionej osoby trafią najlepsze statuetki biznesowe. Mogą mieć one dowolny kształt – jako producentem statuetek firma nagrody.pl może dla Ciebie wykonać każdą formę tego wyróżnienia. To niemal nowoczesne rzeźby, które zrobią piorunujące wrażenie na obdarowanych osobach. Statuetki biznesowe na zamówienie możesz podarować swoim partnerom biznesowym, czy nawet pracownikom. Możesz nawiązać w nich do charakteru Twojej firmy i świadczonych przez Ciebie usług, co na pewno zostanie od razu zauważone. Takie biznesowe statuetki prezentują się niezwykle efektownie i bardzo luksusowo. Doskonałą ozdobą firmowego biura są również drewniane certyfikaty. Wykonane z kolorowym nadrukiem na pewno zajmą honorowe miejsce w każdym gabinecie. Nieograniczone możliwości nowoczesnego druku UV pozwalają na wykonanie każdego elementu graficznego. Drewniany dyplom to podziękowanie biznesowe w bardzo dobrym guście. W bogatej ofercie nagrody.pl z pewnością znajdziesz nowoczesne statuetki i podziękowania biznesowe.

Nagrody biznesowe o nowoczesnym designie

Wieloletnie doświadczenie firmy nagrody.pl pozwala na wykonanie innowacyjnych projektów na statuetki jubileuszowe i biznesowe, których nie spotkasz na sklepowych półkach. Wszystkie wykonuje się na indywidualne zamówienie, co jeszcze bardziej podkreśla ich wyjątkowość. Dotychczasowe realizacje są najlepszą rekomendacją ich szerokich możliwości. Podejmując się wykonania często skomplikowanych statuetek, czy certyfikatów nagrody.pl staje na wysokości zadania. Już od pierwszej rozmowy klienci są pod opieką profesjonalistów, aż do dostawy swych podziękowań. Nagrody.pl słyną z dokładności i niespotykanej staranności. Statuetki na podziękowania biznesowe nie tylko świetnie prezentują się na zdjęciach, ale i na żywo. Zadziwiają wysokim poziomem detali i emanują nowoczesnością. Zachęcamy do zapoznania się z ofertą na podziękowania biznesowe, które właściwie pokażą Twoją firmę.

Na lutowym posiedzeniu Rada Polityki Pieniężnej, zgodnie z oczekiwaniami, pozostawiła stopy procentowe NBP na niezmienionym poziomie. Od niemal pięciu lat stopa referencyjna utrzymuje się na historycznie niskim poziomie 1,5%. RPP postrzega spodziewany na początku tego roku wzrost inflacji jako przejściowy oraz liczy na to, że inflacja będzie się obniżać. Zdaniem Rady rozwój koronawirusa stanowi ryzyko dla światowej gospodarki, jednak jego wpływ na realny wzrost globalny, ale także w Polsce powinien być ograniczony. W opinii RPP koniunktura pozostaje dobra mimo obniżającego się tempa wzrostu gospodarczego w czwartym kwartale ubiegłego roku. Komunikat oraz wypowiedzi członków RPP po posiedzeniu wskazują, że wciąż najbardziej prawdopodobnym scenariuszem pozostaje utrzymanie obecnych stóp procentowych.

Na koniec ubiegłego tygodnia GPW w Warszawie zanotowała wzrost. Indeks szerokiego rynku WIG zyskał na wartości 2,00%. Notowania największych spółek (tworzących index WIG20) zyskały 2,14%. Z kolei indeksy małych i średnich spółek zakończyły tydzień ze wzrostem: o 1,50% dla sWIG80 oraz o 1,68% dla mWIG40.

Nadchodzący tydzień nie przyniesie zbyt wielu danych makroekonomicznych. W środę (12.02.2020) prezes Fed przedstawi półroczny raport na temat polityki monetarnej przed komisją bankową Senatu USA. W czwartek (13.02.2020) poznamy inflacje CPI oraz liczbę nowych wniosków o zasiłek dla bezrobotnych. Natomiast w piątek (14.02.2020) nadejdzie kolej na dane dotyczące sprzedaży detalicznej oraz produkcji przemysłowej w USA.
Poza tym, w czwartek (13.02.2020) poznamy saldo obrotów towarowych Polski, a w piątek (14.02.2020) inflacje CPI oraz wstępne dane o PKB.

Departament Zarządzania i Analiz SUPERFUND TFI S.A.

Miniony tydzień przyniósł umocnienie polskiej waluty w parze z euro. Złotemu sprzyjały sygnały sugerujące stabilizację sytuacji w kontekście koronawirusa, który obecnie stanowi chyba najbardziej trudne do oszacowania ryzyko dla światowej gospodarki.

Informacje sugerujące, że tempo wzrostu zachorowań w Chinach nie rośnie, przełożyły się na poprawę sentymentu do niektórych aktywów. W minionym tygodniu na wartości zyskiwały dolar amerykański oraz waluty azjatyckie, które szczególnie skorzystały na poprawie nastrojów. Dolarowi amerykańskiemu sprzyjały również dobre dane z gospodarki, w tym szczególnie styczniowy raport z rynku pracy, który potwierdził, że wzrost gospodarczy w Stanach Zjednoczonych – który już teraz jest najdłuższym nieprzerwanym okresem ekspansji w historii tego kraju – nadal nie chyli się ku końcowi. Słabo radziły sobie natomiast waluty safe-haven, takie jak frank szwajcarski, oraz inne główne waluty europejskie.

W tym tygodniu uwaga rynku najpewniej pozostanie skupiona na kolejnych doniesieniach dotyczących rozwoju epidemii koronawirusa w Chinach, jak i na świecie. Inwestorzy zwrócą też uwagę na komentarze decydentów z kluczowych banków centralnych, w tym przemówienia przewodniczącego Fed, Jerome’a Powella, przed Kongresem oraz dane ekonomiczne – w tym m.in. odczyty dynamiki PKB w Wielkiej Brytanii i strefie euro w IV kwartale ubiegłego roku (odpowiednio we wtorek i piątek), dane o produkcji przemysłowej w strefie euro w grudniu (środa), a także dane o inflacji konsumenckiej w USA (czwartek). Poruszenie mogą wywołać również wtorkowe prawybory Partii Demokratycznej w stanie New Hampshire. Zwłaszcza jeżeli ich wynik potwierdzi, że faworytem w wyścigu o nominację Demokratów do wyborów prezydenckich jest kandydat z lewego skrzydła partii, Bernie Sanders.

PLN

Ostatnie dni przyniosły wzrost zmienności złotego. Po umocnieniu w pierwszej części tygodnia, polska waluta oddała część zysków względem euro, jednak i tak zakończyła tydzień na plusie.

Dane PMI dla przemysłu, które poznaliśmy w ubiegłym tygodniu, rozczarowały. Spotkanie Rady Polityki Pieniężnej nie przyniosło z kolei żadnych istotniejszych informacji poza potwierdzeniem stanowiska prezesa Glapińskiego, który w dalszym ciągu sugeruje, że gdyby w ramach obecnej kadencji RPP miało dojść do zmiany stóp procentowych, ich obniżka jest bardziej prawdopodobna niż podwyżka.

W tym tygodniu uwaga rynku powinna skupić się na danych makroekonomicznych z Polski. W piątek poznamy dwie kluczowe publikacje: odczyt inflacji konsumenckiej w styczniu oraz dane o wzroście gospodarczym w końcówce ubiegłego roku. Konsensus oczekuje mocnego  podbicia inflacji i wyraźnego wyhamowania tempa dynamiki PKB w relacji do poprzednich odczytów.

GBP

W ubiegłym tygodniu styczniowe odczyty indeksów aktywności biznesowej PMI w Wielkiej Brytanii zostały zrewidowane w górę. Dobrze wróży to wzrostowi gospodarczemu w 2020 roku. Rewizja nie zdołała jednak uchronić funta przed deprecjacją, zwłaszcza w parze z dolarem amerykańskim. Funtowi brytyjskiemu w ostatnich dniach nie sprzyjała szczególnie ostra retoryka Borisa Johnsona w kontekście negocjacji z UE.

Oczekiwania względem wtorkowego odczytu dynamiki PKB w Wielkiej Brytanii są dość stonowane. Mediana ekonomistów oczekuje płaskiego wzrostu. Nie jest to zaskoczeniem – na dane wpływ miała bowiem niepewność związana z Brexitem, która utrzymywała się do czasu wyborów parlamentarnych w grudniu. Niemniej, uwzględniając sam fakt, jak niskie są  prognozy, niewykluczone jest, że dane okażą się lepsze od konsensusu. Sam funt brytyjski obecnie wydaje się nadmiernie wyprzedany, zwłaszcza w parze z dolarem amerykańskim.

EUR

W ostatnich tygodniach euro charakteryzowało się słabością w parze z dolarem amerykańskim. Obecnie znajduje się nieco poniżej kluczowego poziomu 1,10. W związku z tym, że eksport ma istotne znaczenie dla gospodarek wspólnego bloku (przychody z niego  odpowiadają za ok. 40% PKB strefy euro), zachowanie wspólnej waluty w ostatnich tygodniach można częściowo powiązać z obawami związanymi z koronawirusem.

Co tyczy się danych ze strefy euro, w środę poznamy (już obecnie dość wsteczne) dane o produkcji przemysłowej w grudniu. W piątek natomiast opublikowane zostaną szacunki dynamiki wzrostu PKB w IV kwartale ubiegłego roku. W najbliższych dniach kilkukrotnie przemawiać będą też oficjele z EBC, w tym przewodnicząca banku centralnego, Christine Lagarde. Mało prawdopodobne wydaje się jednak, żeby ich komentarze pozwoliły nam ocenić, czego dotyczą dyskusje obecnie toczące się w banku centralnym. Zachowanie głównej pary w tym kontekście w dużym stopniu powinno zależeć od wieści z USA, a także z Chin.

USD

Podczas wystąpień przewodniczącego Rezerwy Federalnej, Jerome’a Powella, we wtorek i środę, najpewniej po raz kolejny usłyszymy optymistyczny ton oraz stwierdzenie, że gospodarka Stanów Zjednoczonych radzi sobie dobrze, nie generując presji na wzrost dynamiki cen. Powell powinien również powtórzyć, że Rezerwa Federalna zamierza wstrzymać się z kolejnymi zmianami w zakresie polityki monetarnej w dającej się przewidzieć przyszłości. Źródłem optymizmu w jego wypowiedzi może być też sytuacja na amerykańskim rynku pracy – ostatnie dane pokazały istotny wzrost zatrudnienia w sektorach pozarolniczych i przyspieszenie dynamiki płac w styczniu.

Czwartkowy odczyt inflacji CPI powinien potwierdzić, że dynamika cen w USA jest mniej więcej zgodna z celem inflacyjnym Fedu, oraz że na ten moment nie jest konieczne zacieśnianie polityki monetarnej w Stanach Zjednoczonych. W kontekście rynku walutowego, ostatnia aprecjacja dolara amerykańskiego w parze z euro wydaje się nam przesadzona. Jesteśmy zdania, że w najbliższych tygodniach możliwe będzie umocnienie euro w relacji do dolara amerykańskiego do poziomu 1,115, czyli do okolic górnej granicy widełek w których ostatnio poruszała się główna para.

Autor: Enrique Diaz-Alvarez, Ebury

• Koronawirus wstrzymuje chińskie PKB
• Ludowy Bank Chin dał impuls rynkom
• Amerykański Senat odrzucił impeachment Trumpa

Od kilkunastu dni jedenastomilionowe miasto Wuhan jest objęte kwarantanną, ludzie nie mogą opuszczać swoich mieszkań, a wszelki ruch został wstrzymany. Na decyzję o otwarciu fabryk i wznowieniu produkcji czekają też rynki. Przedłużający się okres przestoju w fabrykach Państwa Środka negatywnie wpływa nie tylko na globalną gospodarkę. W tej chwili rynek zakłada pozytywny scenariusz, zgodnie z którym kwarantanna zostanie zniesiona i sytuacja niebawem wróci do normy, wiec ewentualne jej przedłużenie może doprowadzić do spadków na światowych giełdach i wzrostu zmienności.

Analitycy szacują, że w wyniku epidemii w pierwszym kwartale wzrost chińskiego PKB może spaść o 2 proc. Strata przełoży się na wynik chińskiej gospodarki w całym roku, co istotnie wpłynie na światowe giełdy. Kraje rynków wschodzących,  w tym Chiny, miały być pozytywnym bodźcem dla wzrostu GDP w tym roku.

Koronawirus wpłynął także na notowania surowców. Spadły ceny ropy naftowej, miedzi i metali przemysłowych. Wstrzymanie chińskiej gospodarki w znacznym stopniu obniżyło popyt Chin, będących jednym z największych odbiorców tych surowców na świecie. Z drugiej strony wzrost zmienności oraz obawy o spowolnienie globalnych gospodarek to dobre otoczenie makroekonomiczne dla cen złota.

Po obchodach Chińskiego Nowego Roku, by złagodzić negatywny wpływ epidemii na gospodarkę, Bank of China, centralny bank tego kraju, zasilił rynek kwotą 173 mld dolarów, zwiększając płynność w systemie bankowym. Wsparcie banku dało impuls rynkom i widoczne są już pewne oznaki stabilizacji.

Za oceanem umocniła się pozycja urzędującego prezydenta. Zgodnie z oczekiwaniami amerykański Senat odrzucił impeachment Donalda Trumpa. Rynki czekają na wyniki prawyborów w Partii Demokratycznej i nazwisko oficjalnego kandydata w wyścigu o fotel prezydenta USA.

Marek Straszak, Dyrektor Inwestycyjny ds. Zarządzania Aktywami i Doradztwa Inwestycyjnego Generali Investments TFI 

• Czeski Bank Centralny zaskoczył rynki podnosząc stopy procentowe
• Wysokie odczyty inflacji nie wpływają na decyzję RPP

Europejski Bank Centralny i FED utrzymują politykę niskich stóp procentowych. Zdeterminowana w tym celu wydaje się także Rada Polityki Pieniężnej, która nie zmieniła retoryki i utrzymała referencyjne stopy procentowe na poziomie 1,5 proc.

Wciąż trwa wyraźny wzrost inflacji, która w styczniu przekroczy 4 proc. Będzie zatem ona znacznie wyższa od górnego pasma (3,5 proc.) dopuszczalnych odchyleń od celu inflacyjnego (2,5 proc). Wolniej niż zakładano nastąpi też schodzenie inflacji do niższych poziomów.  Z wyższą inflacją, ponad przedziałem wahań wokół celu Narodowego Banku Polskiego, przyjdzie nam się mierzyć przez cały 2020 rok.

Rada Polityki Pieniężnej jako jedną z przyczyn wzrostu inflacji wskazuje wzrost cen żywności o 6,9 proc. Patrząc jednak na dekompozycję inflacji zauważyć można, że rosną też ceny usług w obszarze zdrowia, łączności, rekreacji i kultury, gastronomii i hotelarstwa czy edukacji. Te elementy wchodzą już do inflacji bazowej, a zatem do kategorii, na którą RPP ma większy wpływ niż np. ceny paliw czy żywności. Taka sytuacja pokazuje, że znaczącą rolę na ceny ma obecna sytuacja na rynku pracy. Od stycznia wzrosła pensja minimalna, kolejny raz spadła stopa bezrobocia, a wskaźnik zatrudnienia jest na historycznie wysokim poziomie (63,7 proc.). Pokazuje to, że rezerwy zasobu pracy w gospodarce wyczerpują się (zarówno spadająca stopa bezrobocia, jak i aktywizacja osób dotychczas nieaktywnych na rynku pracy).

Zaskakująco dla rynków zachował się Czeski Banki Centralny, który wbrew przewidywaniom ekonomistów 6 lutego podniósł główną stopę procentową o 0,25 proc. z poziomu 2 proc. do 2,25 proc. Polityka pieniężna naszych południowych sąsiadów jest najbardziej klasyczna w regionie. Czesi zareagowali podwyżką na przekroczenie akceptowalnego poziomu odchyleń od celu inflacyjnego 2,0%+-1% oraz gorsze niż poprzednie prognozy inflacji na rok 2020.

Andrzej Czarnecki, Dyrektor Inwestycyjny ds. Papierów Dłużnych Generali Investments TFI

Prognozy wzrostu PKB dla naszego kraju to nie jest coś, co poprawia nastrój. Kolejna instytucja obniża swoje projekcje na 2020 rok. Patrząc na wynik w IV kwartale, nie powinno to dziwić.

Spadają prognozy wzrostu dla Polski

Rok 2020 ma się zakończyć wzrostem na poziomie 2,7%, a nie jak dotychczas sądzono 3,0%. Tak przynajmniej uważają specjaliści z Credit Agricole. Powodem obniżenia prognozy jest gorszy wynik za 2019 rok oraz, co ciekawe, epidemia koronowirusa. Dość szybko znalazła ona swoje odzwierciedlenie w prognozach. Analitycy spodziewają się najwyraźniej szybkiego wpływu i zaniknięcia, bo na rok 2021 utrzymano prognozę na poziomie 3,3%.

Ceny rosną szybciej niż oczekiwano w Chinach

Ostatni rok to wyraźne przyspieszenie wzrostu cen w Państwie Środka. Rezultat 5,4% to najwyższy wynik od drugiej połowy 2011 roku. Od tego czasu tylko momentami inflacja przekraczała 3%. Warto zwrócić uwagę, że jeszcze rok temu inflacja wynosiła 1,5%, a od tego czasu dokonano 3 obniżek stóp procentowych, jednakże były to ruchy o 0,05%, nie powinny mieć zatem tak istotnego wpływu na rynek. Dla porównania Amerykanie, pomimo tego, że znajdują się na niższych poziomach stóp procentowych, zmieniają je przeważnie o 0,25%, czyli pięć razy mocniej.

Amerykański rynek pracy

 Stopa bezrobocia w USA co prawda wzrosła, aczkolwiek w tym samym momencie poznaliśmy dane o zwiększonej ilości nowych miejsc pracy. Jak to często bywa, bezrobocie bezrobociu nierówne. W USA zakłada się, że bezrobotny to taki, który szukał pracy przez ostatnie 4 tygodnie, ale jej nie znalazł. Może się zatem zdarzyć, że dobra koniunktura aktywizuje osoby długotrwale nieposiadające pracy do powrotu na rynek. Może wtedy dojść do sytuacji, gdzie pomimo tworzenia nowych miejsc pracy, przybywa bezrobotnych. Wskaźnikiem, który potwierdza dobrą kondycję rynku pracy jest wzrost płac. Inwestorzy zwrócili uwagę na nowe miejsca pracy bardziej niż na stopę bezrobocia, bo dolar zyskiwał.

Dzisiaj w kalendarzu danych makroekonomicznych brak ważnych odczytów.

Maciej Przygórzewski – główny analityk w Internetowykantor.pl

W ostatnich latach możemy zauważyć silny wzrost podaży mieszkań, co jest wywołane niesłabnącą chęcią inwestycji w nieruchomości przez społeczeństwo. W samym 2018 r. sprzedano niemal 65 tysięcy mieszkań w sześciu największych polskich miastach. W konsekwencji, wysoki popyt na zakup nieruchomości – bardzo często w celach inwestycyjnych – przełożył się na istotny wzrost cen.

Możemy również zaobserwować rosnące zainteresowanie najmem instytucjonalnym przez podmioty międzynarodowe. Globalne fundusze decydują się na zakup nawet całych grup deweloperskich w celu szybkiego zbudowania portfela mieszkań na wynajem. Jednym z takich przykładów jest przejęcie Vantage Development przez TAG Immobilien. Silne zwiększenie podaży mieszkań na przestrzeni kilku ostatnich lat wydaje się przeważać nad wzrostem popytu ze strony najemców, co z kolei hamuje przyrost wysokości stawek najmu, a w efekcie wywiera presję stopy zwrotu z inwestycji mieszkaniowych. Obserwujemy także zwiększające się zróżnicowanie preferowanych form najmu w zależności od lokalizacji oraz charakteru budynku. Właściciel, szukając najwyższej stopy zwrotu z inwestycji, powinien rozważyć zarówno możliwości oferowane przez najem długoterminowy, jak i krótkoterminowy. Warto też wziąć pod uwagę bardziej alternatywne formy najmu, jak mieszkania studenckie, senioralne czy kwatery pracownicze. Z perspektywy zarządzania najmem, obserwujemy rosnące oczekiwania najemców, tak pod względem standardu wynajmowanych mieszkań, jak i jakości obsługi samego najmu.

Prognozy dla branży nieruchomości

Sytuacja na rynku nieruchomości pod koniec 2019 r. pozwala zaobserwować pewne wyhamowanie tempa wzrostu cen mieszkań. Z dużym prawdopodobieństwem wydaje się, że ceny powinny ustabilizować się na aktualnych poziomach przez okres 2020 r. Mimo wysokich pułapów, popyt na nowe mieszkania również pozostaje bardzo wysoki. Tak nietypowa sytuacja może co prawda w najbliższym czasie przełożyć się na spadki cen, lecz jest to perspektywa, której oczekuje cała branża już od około sześciu miesięcy wstecz. Wyjątkiem jest oczywiście scenariusz kryzysowy, który determinuje zupełnie nieprzewidywalne prognozy. Przewidujemy natomiast, że segment najmu instytucjonalnego – krótko- i długoterminowy – będzie wiodącym motorem napędowym wzrostu cen w najbliższych 2-3 latach ze względu na zmniejszającą się liczbę działek o przeznaczeniu mieszkaniowym na sprzedaż w dużych miastach.

Najem mieszkań alternatywą dla zakupu na kredyt

Inwestycje w mieszkania nadal mogą liczyć na wysokie stopy zwrotu w porównaniu do lokat bankowych rzędu 5-6% z perspektywy dużych miast. Należy jednak mieć na uwadze, że rosnąca konkurencyjność rynku zmniejsza liczbę okazji inwestycyjnych dających możliwość nieproporcjonalnie wysokiego zwrotu. Grupy, które dotychczas napędzały wzrost popytu na najem, jak imigranci czy studenci, faktycznie wydają się być mniej istotne niż w poprzednich latach. Są one jednak sukcesywnie zastępowane szerszym trendem wśród młodszej części społeczeństwa, który dotyczy wynajmowania mieszkań jako alternatywy dla zakupu na kredyt. Zmiana ta powinna sprzyjać mobilności społecznej, co jest z kolei zbieżne z trendami panującymi w innych krajach Europy Zachodniej. Interesującym czynnikiem jest również dojrzewający rynek profesjonalnych zarządców najmu krótko- i długoterminowego. Wysokiej jakości operator jest w stanie zapewnić właścicielowi pełną bezobsługowość mieszkania, komunikację z najemcą, a także konserwację techniczną nieruchomości. Zagraniczne doświadczenia sugerują, że profesjonalnie zarządzane mieszkanie jest w stanie wygenerować nawet do 20% wyższego przychodu w przeciwieństwie do samodzielnego zarządzania przez właściciela.

Aleksander Jóźwik, Chief Strategy Officer, Rent like home

7 listopada 2019 r. weszła w życie nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego (dalej „KPC”). Wprowadzone zmiany dotyczą całej procedury, jednak prawdziwa rewolucja odnosi się do postępowania gospodarczego. Ustawa przywraca jego odrębność, wprowadzając przy tym szereg nowych, dotychczas nieznanych polskiemu KPC rozwiązań. Jedną ze zmian o prawdziwie fundamentalnym znaczeniu jest wprowadzenie tzw. umowy dowodowej, która pozwoli stronom procesu zdecydować, co może być dowodem w sprawie, a co będzie pozbawione mocy dowodowej. To nowe narzędzie może znacznie utrudnić dowodzenie w postępowaniu, ale jego przemyślane wykorzystanie może także pomóc w uzyskaniu korzystnego rozstrzygnięcia.

Na czym polega umowa dowodowa?

Zgodnie z art. 4589 § 1 KPC „w postępowaniu gospodarczym strony mogą się umówić o wyłączenie określonych dowodów w sprawie z określonego stosunku prawnego powstałego na podstawie umowy (umowa dowodowa)”.

Przepis ten pozwala wprowadzać uzależnione jedynie od woli stron ograniczenia dowodowe, jednak nie w każdym postępowaniu. Zawarcie takiej umowy jest możliwe jedynie w sprawach gospodarczych, a więc przede wszystkim w sporach ze stosunków cywilnych między przedsiębiorcami w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej.

Umowa może wyłączać jedynie określone dowody w sprawie z określonego stosunku prawnego. To sprawia, że umowa dowodowa musi zostać odpowiednio doprecyzowana. Konieczne jest wskazanie konkretnych dowodów lub ich kategorii, które nie będą mogły zostać wykorzystane w postępowaniu. Dodatkowo takie wyłączenie znajdzie zastosowanie jedynie w określonej, jednoznacznie sprecyzowanej sprawie wyznaczanej przez dany stosunek prawny. Nie jest więc możliwe zawarcie ogólnej umowy dowodowej odnoszącej się do wszystkich spraw między przedsiębiorcami.

Należy także pamiętać, że umowa może dotyczyć stosunków prawnych powstałych w drodze umowy, nie zaś wynikających np. z czynów niedozwolonych popełnionych przez jedną ze stron.

Wymogi formalne

Przepisy wprowadzają także szczególne regulacje dotyczące tego, jak umowa dowodowa może zostać zawarta. Zgodnie z art. 4589 § 2 KPC umowę dowodową zawiera się na piśmie pod rygorem nieważności albo ustnie przed sądem. Jednocześnie, w myśl § 3 wskazanego artykułu umowa dowodowa zawarta pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu jest nieważna.

Wskazane regulacje to kolejne ograniczenia, które mają sprawić, że umowa będzie zawierana z większą rozwagą oraz ograniczy możliwość jej stosowania jedynie na korzyść jednej ze stron. Zgodnie bowiem z tymi regulacjami umowa dowodowa nie zostanie zawarta np. w korespondencji e-mailowej. Nie będzie także możliwości wprowadzenia szczególnych zastrzeżeń, które sprawią, że powołanie się na nią będzie możliwe jedynie w razie wystąpienia określonych, korzystnych dla jednej ze stron okoliczności.

Kiedy powołać się na umowę dowodową?

Ustawa nie wskazuje, kiedy strony powinny zawrzeć umowę dowodową. Może to więc nastąpić zarówno w trakcie rozpoczynania współpracy (np. w umowie regulującej jej zasady), w trakcie sporów przedsądowych, jak też już w postępowaniu przed sądem. Wówczas jednak objęcie umową dowodu przeprowadzonego przed jej zawarciem nie pozbawia go mocy.

Ustawa ogranicza jednak możliwość podniesienia zarzutu nieważności lub bezskuteczności umowy dowodowej, który zgodnie z 4589 § 4 KPC można podnieść najpóźniej na posiedzeniu, na którym powołano się na umowę, a jeśli uczyniono to w piśmie procesowym – najpóźniej w następnym piśmie albo na najbliższym posiedzeniu.

Umowę można spożytkować z korzyścią dla siebie

Umowa dowodowa daje nowe możliwości ustalania strategii postępowania oraz prowadzenia sporu, i to nie tylko w postępowaniu sądowym. Odpowiednie wskazanie niedopuszczalnych w procesie dowodów może sprawić, że druga strona będzie dużo rozważniej sięgała po pozew. Umowa może także znacznie ułatwić wygraną przed sądem, gdy nie pozwoli przeciwnikowi procesowemu wykazać istotnej dla niego okoliczności. Dobrze przewidując możliwy przebieg potencjalnego sporu, już w chwili rozpoczynania współpracy można więc postarać się o zwiększenie swoich szans na pozytywne rozstrzygnięcie.

Dodatkowo ustawa daje przewagę przedsiębiorcom będącym osobami fizycznymi. Zgodnie z art. 4586 § 1 KPC przepisy dotyczące postępowania gospodarczego, a więc także dotyczące umowy dowodowej, mogą zostać wyłączone w danej sprawie na wniosek osoby, która nie jest przedsiębiorcą lub jest przedsiębiorcą będącym osobą fizyczną. Wówczas sąd będzie stosował przepisy KPC z pominięciem odrębności przewidzianych dla tego postępowania. Ci przedsiębiorcy mogą więc zapewnić sobie przewagę, sprawiając, że regulacje znajdą zastosowanie tylko w tych sporach, w których będzie to dla nich korzystne.

Nowy mechanizm należy stosować z rozwagą

Nowe regulacje mogą przyczynić się także do usprawnienia postępowania. Strony, ustalając z góry sposób, w jaki można dowodzić przed sądem okoliczności związanych z daną umową, wyłączają możliwość powoływania szeregu dowodów prowadzących do wydłużenia postępowania i zwiększenia jego kosztów. Jednocześnie takie porozumienie, określając np., że przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków czy korespondencji między stronami nie będzie możliwe, może skłonić do dokonania dokładniejszych ustaleń w pisemnej umowie przewidującej zasady współpracy.

Przedsiębiorcy, zawierając takie umowy, muszą mieć jednak na uwadze, że niosą one za sobą nie tylko korzyści, ale też ogromne ograniczenia. Umowa dowodowa sprawia, że udowodnienie wielu okoliczności może nie być możliwe. Tym samym, zawierając umowę dowodową, trzeba zawsze przewidywać jej konsekwencje i wpływ na potencjalne postępowanie. To zaś może okazać się niezwykle trudne, zwłaszcza gdy nie ma się dużego doświadczenia w prowadzeniu sporów sądowych.

Autor: radca prawny Robert Nogacki, Kancelaria Prawna Skarbiec specjalizuje się w ochronie majątku, doradztwie strategicznym dla przedsiębiorców oraz zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi.

• Realny PKB Polski wzrósł o +4.0% w 2019, co oznacza spadek z poziomu +5.1% w 2018 r.
• Głównym motorem napędowym wzrostu w 2019 r. był popyt krajowy (+3.6 p.p.),
• Konsumpcja prywatna wzrosła o +3.9%, co oznacza spadek z +4.3% w 2018 r.
• Wskaźnik PMI dla przemysłu spadł do kwartalnej średniej 46.8 punktów w IV kw. 2019 r., poziomu najniższego od ponad 10 lat.
• Prognozujemy dalsze całoroczne spowolnienie wzrostu gospodarczego na poziomie +3.2%, ale ze stopniowym ożywieniem w kolejnych kwartałach.

Oczekiwane spowolnienie wzrostu gospodarczego Polski w 2019 r. zostało potwierdzone. Realny PKB wzrósł o +4.0% w roku jako całości, co oznacza spadek z poziomu +5.1% w 2018 r. i osiągnięcie wartości nieco poniżej prognozy konsensusu (+4.2%), według wstępnych danych szacunkowych. Informacje dotyczące strony popytowej dostępne są tylko częściowo, ale wskazują, że głównym motorem napędowym wzrostu w 2019 r. był popyt krajowy (+3.6 p.p.), podczas gdy wkład eksportu netto wyniósł +0.4 p.p. Konsumpcja prywatna wzrosła o +3.9%, co oznacza spadek z +4.3% w 2018 r. Dzięki kontynuowanemu wykorzystaniu funduszy UE na kwalifikujące się projekty, inwestycje trwałe wciąż jeszcze odnotowały wzrost +7.8% w ostatnim roku, chociaż nieco poniżej poziomu +8.9% uzyskanego w 2018 r. Zapasy odjęły -0.8 p.p. od całościowego wzrostu PKB w 2019 r., będąc tym samym głównym elementem przyczyniającym się do rocznego spowolnienia.

Dane z całego roku sugerują znaczne zwolnienie wzrostu w ostatnim kwartale 2019 r., dopełniając stały trend spadkowy w kwartalnych wskaźnikach wzrostu w trakcie roku.

Dane PKB za IV kw. nie zostały jeszcze przekazane, ale dane za rok jako całość wskazują, że wzrost rok do roku (r/r) znacząco zwolnił do +2.7% w IV kw. z +3.9% w III kw., +4.6% w II kw. i +4.8% w I kw. Te wniosek jest potwierdzony przez podobny stały spadek wzrostu produkcji przemysłowej, który osiągnął najniższy poziom od trzech lat +3.0% r/r w IV kw. Ponadto wskaźnik PMI dla przemysłu spadł do kwartalnej średniej 46.8 punktów w IV kw., poziomu najniższego od ponad 10 lat.

Dla 2020 r. Euler Hermes prognozuje dalsze całoroczne spowolnienie wzrostu gospodarczego na poziomie +3.2%, ale ze stopniowym ożywieniem w kolejnych kwartałach.

Patrząc na dane miesięczne, wskaźnik PMI dla przemysłu, a także jego podkomponenty, nowe zamówienia i nowe zamówienia eksportowe faktycznie osiągnęły najniższe poziomy w październiku 2019 r. i odnotowały lekkie ożywienie pod koniec ubiegłego roku. W konsekwencji, przewidujemy, że realny wzrost PKB osiągnie najniższy poziom na przełomie roku i prognozujemy stopniowe ożywienie (z poziomu +2.7% r/r odnotowanego w IV kw.) w trakcie 2020 r.

Co to znaczy dla przedsiębiorstw?

Opublikowane niedawno dane pokazują, że liczba upadłości przedsiębiorstw ustabilizowała się w 2019 r. (977 przypadków, -1% spadek z 988 przypadków w 2018 r.), po trzech latach znaczących wzrostów. Ten stan odzwierciedla, przynajmniej częściowo, fakt, że spadek marży zysku przedsiębiorstw niefinansowych dobiegł końca w ubiegłym roku. Dlatego w połączeniu z naszą opisaną powyżej prognozą wzrostu gospodarczego spodziewamy się kolejnego roku stabilizacji liczby upadłości w 2020 r.

Upadłości przedsiębiorstw w Polsce (dane roczne i zmiany)

AUTOR ANALIZY: MANFRED STAMER, Starszy Ekonomista Euler Hermes

Po nerwowym starcie tygodnia rynki wykazują oznaki uspokojenia, jednak inwestorzy nie są w stanie do końca uciec od rozterek związanych z koronawirusem i jego skutkiem na globalną gospodarkę. Defensywne podejście do inwestowania dominuje i choć nie brak dowodów, że tempo rozprzestrzeniania epidemii maleje, jest mało realne, aby kolejny raz zaskakujące doniesienia o nowym leku odmieniły obraz rynku.

Po weekendzie główna uwaga skupiła się na clickbaitowych porównaniach sugerujących, że liczba śmiertelnych przypadków koronawirusa przewyższyła liczbę zabitych przez epidemię SARS w 2002/2003 r. (908 vs 774). Trzeba jednak zwrócić uwagę na różnicę w liczbie zakażonych dziś (40 tys.) i wtedy (8 tys.). Tempo rozprzestrzeniania się epidemii zwalnia przy skutecznej walce z roznoszeniem wirusa poza Chinami. Ale z perspektywy rynków temat pozostaje aktualny i przypadki medyczne automatycznie ożywiają obawy o ekonomiczne skutki epidemii. W ostatnich godzinach łagodzącym czynnikiem były informacje, że przedsiębiorstwa w Chinach wznawiają prace po przymusowej przerwie. Mimo to wciąż jest potencjał do negatywnych zaskoczeń, które zburzą stabilizację. O rajd ulgi oparty o cudowne informacje będzie dużo trudniejszy niż tydzień temu – drugi raz raporty o szczepionce nie zadziałają.

Ewaluacja skutków epidemii wirusa na globalne ożywienie pozostanie tematem nr 1 na rynkach, przy czym dopiero za kilka tygodni dane makro zaczną ukazywać skale zniszczeń. W najbliższych dniach jedyne, co będzie można ocenić, to uderzenie w nastroje konsumentów i przedsiębiorców przez pierwsze doniesienia o koronawirusie pod koniec stycznia. W USA utrzymujące się pozytywne nastroje konsumentów powinny znaleźć odbicie w dobrych wynikach sprzedaży detalicznej (pt). USA pokazują odporność na kłopoty, z jakimi borykają się inne gospodarki i to oferuje USD wsparcie w okresie podwyższonej niepewności. Nadchodzący tydzień przynosi odbywające się co pół roku sprawozdanie prezesa Fed z działalności banku centralnego. W komunikacie po ostatnim posiedzeniu FOMC stwierdzono, że decydenci są zadowoleni z obecnego nastawienia w polityce i sytuacji w gospodarce i zapewne taki przekaz Powell powtórzy w Kongresie.
W strefie euro indeks Sentix (pon) zapewne obniży się przy pogorszeniu nastrojów z powodu obaw o wirusa. W Wielkiej Brytanii grudniowe dane z przemysłu i PKB za IV kw. (wt) jeszcze nie uwzględnią optymizmu, który już można było odczytać w najnowszych PMI. Jeśli GBP ma szukać pretekstu do odbicia, to raczej nie otrzyma go w najbliższych dniach.

Z konferencji prasowej po posiedzeniu RPP w ubiegłym tygodniu wiem, że Rada jest świadoma przejściowego przestrzelenie celu inflacyjnego, a także spowolnienia gospodarczego, ale nie zamierza zmieniać swojego nastawienia. To osłabia wpływ publikacji CPI i PKB z Polski w tym tygodniu na złotego i skazuje walutę na wyłączne podleganie pod czynniki zewnętrzne. Po burzliwym tygodniu EUR/PLN stabilizuje się mniej więcej w środku tegorocznego przedziału wahań i naszym zdaniem tutaj powinien szukać poziomu równowagi.

W Nowej Zelandii RBNZ prawdopodobnie utrzyma stopę OCR na 1 proc. (śr), jednak niepewność dotyczy komunikatu, który może zostać zmieniony na bardziej gołębi w obliczu narosłych ryzyk dla ożywienia. Wpływ epidemii wirusa na rzecz wstrzymania eksportu podnosi negatywne ryzyka dla NZD w kontekście wydźwięku banku centralnego.

Konrad Białas
Dom Maklerski TMS Brokers S.A.

Rynek samochodów używanych przeżywa prawdziwy rozkwit. Polscy kierowcy nie tylko nie oszczędzają przy zakupie używanych aut, ale również chętniej inwestują w nowinki technologiczne dotyczące wyposażenia. Ile pieniędzy przeznaczano na zakup używanego auta w ubiegłym roku? Jak będzie wyglądać sytuacja w roku 2020? Jak wygląda sytuacja w Polsce na tle innych krajów europejskich? Na te pytania odpowiada Jacek Fijołek, twórca platformy CarForFriend.pl.

Na przestrzeni ostatnich lat znaczący wzrost sprzedaży używanych, zagranicznych aut został zauważony nie tylko w Polsce. Samochody sprowadzane z Niemiec czy Szwecji chętnie kupowane są również przez Litwinów, Ukraińców, Mołdawian, obywateli Kazachstanu oraz krajów arabskich. Zjawisko to swoje korzenie ma nie tylko w globalnym spowolnieniu w sprzedaży nowych aut, ale i w samym postępie technologicznym, zapewniającym coraz to lepszą jakość i wyposażenie samochodów, wolniej tracących przy tym na swojej wartości. Jak zatem obecnie kształtuje się popyt i ceny samochodów używanych?

Cena „nowego” używanego auta

Jak wyjaśnia Jacek Fijołek, twórca CarForFriend.pl, oprócz globalnych czynników takich jak nowe regulacje prawne czy rosnący postęp technologiczny, swój wkład w rozwój  popularności samochodów używanych ma również wzrost średnich wynagrodzeń w Europie Wschodniej oraz idące za tym bogacenie się społeczeństwa: „Konsumenci zapragnęli kupować coraz lepsze i większe „nowe” używane auta. W ostatnim czasie prym wiodły SUV’y oraz modele ze średniej klasy rynkowej takich marek jak Ford, Volkswagen, Audi, Toyota, Nissan czy Hyundai. To spowodowało automatycznie wzrost cen pojazdów dostępnych na rynku. Na przykład w Polsce od 2017 do 2019 roku stawki za używany samochód wzrosły o 30-40%. Cena sprzedawanego klika lat wcześniej auta wynosiła maksymalnie 20 tys. złotych, a dziś kwota ta wynosi już ponad 30 tysięcy złotych”.

Czy taka tendencja utrzyma się również w bieżącym roku? A może będzie odwrotnie? „Nie sądzę, aby ceny samochodów używanych w 2020 roku spadły – mogłoby się tak stać tylko przez znaczące załamanie rynku. Dopóki się bogacimy, kierowcy będą sięgali po coraz to nowsze samochody. Co więcej, w przypadku wzrostu cen, będzie on dotyczył głównie samochodów w „średnim wieku”, które najczęściej poszukiwane są na polskim rynku. Warto wspomnieć, że przedział wieko pojazdów wynosi 10,5 – 11 lat.” – mówi Jacek Fijołek.

Co jeszcze?

Czego jeszcze czeka nas w 2020 roku oprócz stabilizacji rynku oraz widma wzrostu cen samochodów używanych w Polsce i za granicą? Według Jacka Fijołka, w tym roku wśród kierowców nadal nie zmniejszy się popularność SUV’ów i crossoverów. Zostanie położony także większy nacisk na sprzedaż pojazdów elektrycznych. Co więcej, patrząc na rozwój sklepów i portali internetowych, zwiększy się także sprzedaż samochodów używanych w kanale internetowym.

Po ponad 3.5 roku od referendum nastąpił oficjalny rozwód Wielkiej Brytanii z Unią Europejską. W świetle deklaracji negocjatora UE, Michela Barnier, celem negocjacji było, aby pozycja europejskich konsumentów i podmiotów gospodarczych UE nie uległa pogorszeniu. Prawa ekonomii są jednak nieubłagane – w długim okresie Polska na Brexicie traci, i to relatywnie dużo.

Brexit oznacza wyłączenie UK z zasad obowiązujących na jednolitym rynku. Oznacza to tyle, że kurczy się obszar, na którym polskie podmioty utrzymują relacje handlowe na znanych, maksymalnie uproszczonych i ekonomicznie korzystnych zasadach. Ten obszar kurczy się o niemal 67 mln potencjalnych konsumentów i 1 mln spółek, gdyby brać pod uwagę wyłącznie bezpośrednie oddziaływanie. Nawet największym optymistom trudno wyobrazić sobie taki wynik negocjacji na koniec 2020, który niweluje do zera ten efekt.

Na dziś zasady relacji gospodarczych między UE i UK są niedookreślone. To naturalnie generuje niepewność, która sama w sobie jest niekorzystna dla biznesów. O ile w przypadku barier taryfowych (np. ceł) minimalny standard wyznaczają zasady WTO i umowy międzynarodowe, o tyle zakres barier pozataryfowych, np. norm i standardów, może być dowolnie kształtowany. Oznacza to wzrost kosztów transakcyjnych, o ile nie całkowitą utratę możliwości handlu.

Przykładu nie trzeba szukać daleko. Świeże mięso wymaga dostarczenia w ograniczonym czasie. Przedłużające się procedury kontroli to istotnie utrudniają, ale już koszt budowy infrastruktury typu chłodnie prowadzi do wzrostu ceny dóbr. Zwłaszcza w dobie taniego funta oznacza to utratę konkurencyjności eksportu. To z kolei pociąga za sobą problemy kolejnych branż, m.in. logistyki.

Z tej perspektywy Polska ma dwojaki problem. Po pierwsze, UK jest wśród trzech największych kierunków eksportu naszych produktów. W 2018 roku wysłaliśmy tam towary o wartości prawie 14 mld euro, co stanowiło ok. 6-7% naszego eksportu. Po drugie, wiele z eksportowanych przez nas dóbr może potencjalnie być przedmiotem zaostrzonych norm i standardów: samochody i ich części, maszyny, AGD, żywność, w tym: mięso i produkty odzwierzęce, słodycze, a także kosmetyki i leki czy papierosy, meble. Należy do tego dodać, że globalne łańcuchy wartości dodanej mogą mieć swoje elementy w UK. A zatem nie jest bez znaczenia, ile spośród polskich produktów jest reeksportowanych do UK z innych gospodarek (głównie europejskich). Krótkookresowo wprawdzie można spodziewać się akumulacji polskich dóbr, a przez to poprawienia naszych statystyk, jednak ten efekt wygaśnie zaraz po wejściu w życie umów.

Także w przypadku usług utrata rynku brytyjskiego będzie dotkliwa. W 2018 eksport polskich usług do UK wyniósł 4,4 mld euro. I ponownie, w świadczeniu pewnych usług polska się specjalizuje: transport i logistyka, usługi komputerowe, usługi audytu, księgowości i doradztwa podatkowego. Gros z nich pełni funkcje wtórne wobec innych działów gospodarki. Ponadto, na tym tle import w obszarach usług finansowych czy praw intelektualnych wydaje się obarczony mniejszym ryzykiem z uwagi np. na doregulowanie na szczeblu międzynarodowym.

Wprawdzie to UE jest stroną negocjacji, ale Polska ma wpływ na wypracowywane przez najbliższe 11 miesięcy porozumienie. Od jego treści zależy jak Brexit efektywnie dotknie polskie firmy od 2021: które branże, z jaką intensywnością i czy uda nam się jakoś te negatywne efekty zniwelować.

Kinga Grafa, Dyrektorka biura Konfederacji Lewiatan w Brukseli

Faza paniki rynkowej z powodu koronawirusa już się zakończyła, a ekonomiczne skutki epidemii będą do oszacowania w danych dopiero za kilka tygodni. W międzyczasie solidne odczyty z USA dają paliwo do wzrostów na Wall Street, który zaraża optymizmem inne rynki. W nadchodzącym tygodniu istotne będzie, czy kolejne odczyty makro wpiszą się w pozytywny klimat odreagowania wcześniejszych obaw.

Przyszły tydzień: Powell z Fed w Kongresie, sprzedaż detaliczna/CPI z USA, PKB/produkcja przemysłowa z Eurolandu/Wielkiej Brytanii, CPI/PKB z Polski, nastoje biznesu z Australii, RBNZ

USA

W USA utrzymujące się pozytywne nastroje konsumentów powinny znaleźć odbicie w dobrych wynikach sprzedaży detalicznej (pt). Po CPI (czw) oczekuje się stopniowego wzrostu, ale inflacja bazowa pozostaje nieznacznie powyżej celu 2 proc. i nie niepokoi Fed. USA pokazują odporność na kłopoty, z jakimi borykają się inne gospodarki i to oferuje USD wsparcie w okresie podwyższonej niepewności. Nadchodzący tydzień przynosi odbywające się co pół roku sprawozdanie prezesa Fed z działalności banku centralnego. W komunikacie po ostatnim posiedzeniu FOMC stwierdzono, że decydenci są zadowoleni z obecnego nastawienia w polityce i sytuacji w gospodarce i zapewne taki przekaz Powell powtórzy w Kongresie.

Strefa euro

W strefie euro indeks Sentix (pon) zapewne obniży się przy pogorszeniu nastrojów z powodu obaw o wirusa. Dane o produkcji przemysłowej (śr) i PKB (pt) będą ważne dla oceny aktywności gospodarczej pod koniec 2019 r., choć każde pozytywne zaskoczenie będzie przyjmowane z rezerwą, gdyż inwestorzy będą mieli na uwadze niechybne osłabienie wynikające z zakłócenia łańcucha dostaw z Azji.

Wielka Brytania

W Wielkiej Brytanii ryzyko polityczne wybiło się na pierwszy plan z przypomnieniem, że negocjacje umowy handlowej z UE nie będą łatwe i przyjemne (przynajmniej na starcie). W danych makro inwestorzy będą poszukiwać dalszej poprawy nastrojów przedsiębiorców i konsumentów po wyklarowaniu sytuacji po wyborach. Ale w nadchodzącym tygodniu grudniowe dane z przemysłu i PKB za IV kw. (wt) jeszcze nie uwzględnią optymizmu, który już można było odczytać w najnowszych PMI. Jeśli GBP ma szukać pretekstu do odbicia, to raczej nie otrzyma go w najbliższych dniach.

Polska

W Polsce styczniowy CPI (pt) powinien pokazać dalszy wzrost do 4 proc. r/r, co będzie mieć związek z regulacyjną podwyżką cen energii. Wstępny szacunek PKB za IV kw. (pt) może wypaść poniżej 3 proc. r/r, co nie zdarzyło się od IV kw. 2016 r. Z konferencji prasowej po posiedzeniu RPP w mijającym tygodniu wiem, że Rada jest świadoma przejściowego przestrzelenie celu inflacyjnego, a także spowolnienia gospodarczego, ale nie zamierza zmieniać swojego nastawienia. To osłabia wpływ publikacji na złotego i skazuje walutę na wyłączne podleganie pod czynniki zewnętrzne. Po burzliwym tygodniu EUR/PLN stabilizuje się mniej więcej w środku tegorocznego przedziału wahań i naszym zdaniem tutaj powinien szukać poziomu równowagi.

Chiny

Styczniowe odczyty CPI i PPI (pon) z Chin raczej jeszcze nie ujmą w pełni wpływu wirusa na aktywność gospodarczą. Publikowane na przestrzeni tygodnia miary finansowania i nowych pożyczek będą uwzględniać agresywne wsparcie płynności przez Ludowy Bank Chin w odpowiedzi na wzrost obaw o pogorszenie perspektyw gospodarczych. Dane przypomną, że Ludowy Bank Chin jest gotowy działać dla wsparcia ożywienia i prawdopodobnie będzie jeszcze bardziej aktywny w kolejnych miesiącach, wywierając tym jednak presję na juana. Ale słaby CNY to silniejszy USD, co nie będzie dobrze odbierane przez prezydenta Trumpa.
W Australii koronawirus i pożary buszu prawdopodobnie będą ciążyć na nastrojach biznesu, co odbije się na indeksach nastrojów NAB (wt). Słaby odczyt przywróci dyskusję o konieczności luzowania polityki RBA, dodając presji na AUD.

Nowa Zelandia

W Nowej Zelandii RBNZ prawdopodobnie utrzyma stopę OCR na 1 proc. (śr), jednak niepewność dotyczy komunikatu, który może zostać zmieniony na bardziej gołębi w obliczu narosłych ryzyk dla ożywienia. Wpływ epidemii wirusa na rzecz wstrzymania eksportu podnosi negatywne ryzyka dla NZD w kontekście wydźwięku banku centralnego.
Następny tydzień nie przynosi nic interesującego po stronie danych z Kanady i Japonii. Sądzimy, że CAD dalej będzie cierpiał przez presję na rynku ropy naftowej oraz solidną postawę USD. USD/JPY śledzi odbicie rynku akcji, choć presja na zwyżki jest rozwodniona, podczas gdy wrażliwość na wzrost awersji do ryzyka pozostaje podwyższona.

Konrad Białas
Dom Maklerski TMS Brokers S.A.

W ubiegłym roku liczba cudzoziemców ubiegających się o przyznanie statusu uchodźcy w Polsce nie uległa znaczącym zmianom. Podobnie jak w 2018 r., wnioski w tej sprawie złożyło 4,1 tys. osób, w tym 2,7 tys. po raz pierwszy. Warunki nadania ochrony międzynarodowej spełniały w sumie 272 osoby. Decyzje negatywne wydano wobec prawie 1,7 tys. obcokrajowców, a 2 tys. postępowań umorzono.

Pierwszą piątkę najliczniej reprezentowanych krajów pochodzenia cudzoziemców ubiegających się o ochronę międzynarodową stanowiły: Rosja – 2610 osób, Ukraina – 430 os., Turcja – 120 os., Tadżykistan – 110 os. oraz Gruzja – 90 os. Prawie 34 proc. obcokrajowców objętych wnioskami uchodźczymi stanowiły dzieci poniżej 10. roku życia.

W 2019 r. warunki przyznania ochrony międzynarodowej (statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej) spełniało 272 cudzoziemców. Byli to głównie obywatele Rosji – 81 osób, Turcji – 49 os., Tadżykistanu – 29 os., Ukrainy – 21 os. oraz Iranu – 19 os. Ponadto, 213 obcokrajowców otrzymało tzw. ochronę krajową w postaci zgody na pobyt tolerowany lub ze względów humanitarnych.

W analizowanym okresie decyzje negatywne otrzymało natomiast 1,7 tys. osób. Byli to głównie obywatele Rosji – 960 osób, Ukrainy – 360 os. i Tadżykistanu – 60 os.

Najwięcej postępowań zakończyło się umorzeniem – 2 tys. spraw. Dotyczyło to w zdecydowanej większości obywateli Rosji – ponad 1,5 tys. osób. Sprawy są umarzane w sytuacji gdy cudzoziemiec opuścił Polskę nie czekając na wydanie decyzji.

Cudzoziemcowi udziela się ochrony międzynarodowej jeśli w jego kraju pochodzenia grozi mu prześladowanie lub doznanie poważnej krzywdy, np. utraty życia czy zdrowia. Każdy wniosek jest rozpatrywany indywidualnie przez Urząd do Spraw Cudzoziemców, który szczegółowo analizuje poszczególne sprawy w celu sprawdzenia czy danej osobie należy udzielić ochrony.

Podczas trwania procedury uchodźczej cudzoziemcy mogą korzystać z pomocy socjalnej (m.in. zakwaterowanie, wyżywienie, opieka zdrowotna) zapewnianej przez Urząd do Spraw Cudzoziemców oraz zajęć edukacyjnych (m.in. nauka języka polskiego, kursy informacyjne). Mają oni do wyboru pobyt w ośrodku lub samodzielne utrzymanie się poza ośrodkami przy pomocy finansowej otrzymywanej od UdSC.

Dnia 26 kwietnia 2019 r. wpłynął do sejmu projekt ustawy – Karta Praw Podatnika. Głównym celem ustawy jest zapewnienie dodatkowej ochrony podatnikom, która wyrażać by się miała poprzez zrównoważenie interesu publicznego i prywatnego w prawie podatkowym. Innymi słowy, projekt określa normy prawne, które są podstawowymi prawami podatnika, a jednocześnie stanowią obowiązki organów podatkowych. Projekt zakłada wprowadzenie szeregu ogólnych instytucji, z których część już funkcjonuje.

Prawo do dobrego prawodawstwa

Rozdział 2 projektu zawiera obowiązek wyważenia interesu publicznego i interesu prywatnego w prawie podatkowym. Dodatkowo art. 3 ust. 2 projektu wskazuje, że wprowadzenie przepisów prawa podatkowego powinno być poddawane konsultacjom. Tworzenie prawa zostało opisane w Konstytucji RP, która wskazuje zasady stanowiące co do zasady gwarancję przestrzegania praw podatnika na etapie legislacyjnym. Oznacza to, że generalne zasady określone w Karcie Praw Podatnika tak naprawdę są już zawarte w Konstytucji.

Dodatkowo instrumentami wpływającymi na wzrost pewności prawa podatkowego są indywidualne interpretacje podatkowe, wiążące informacje akcyzowe oraz stawkowe, ogólne interpretacje podatkowe, komunikaty Ministerstwa Finansów. Podatnik ma zatem szereg możliwości zabezpieczenia swojego interesu i uzyskania potwierdzenia pewności stosowania przepisów, dlatego dodatkowa norma generalna nie wpłynie w żaden sposób na wzrost ochrony podatnika.

Odpowiednie vacatio legis

Zasada zachowania odpowiedniego okresu vacatio legis jest bardzo istotna dla zagwarantowania pewności prawa. W ostatnim czasie można było zaobserwować, że nie jest ona do końca respektowana. Przykładowo przepisy wprowadzające zmiany w zakresie rozliczenia podatku u źródła miały zacząć obowiązywać w lipcu 2019 r., następnie termin ten przedłużono do końca grudnia 2019 r., a później do lipca 2020 r. Pokazuje to, że duże zmiany podatkowe powinny być wprowadzane z rozwagą, po konsultacjach i z zapewnieniem odpowiedniego czasu na ich wdrożenie, w szczególności, jeżeli mówimy o zmianach systemowych i procesowych. Brak szczegółowych norm w zakresie vacatio legis sprawi jednak, że zapisy te będą puste i niemożliwe do zastosowania.

Przedawnienie i jawność prawa

Ustanowienie okresu przedawnienia jako „rozsądny i przewidywany” czas również jest bardzo nieprecyzyjne. W szczególności projektodawca nie wyjaśnia, co należy rozumieć pod tymi pojęciami. Użycie nieprecyzyjnych pojęć daje szeroki wachlarz możliwości interpretacyjnych, przez co otwiera drogę do licznych sporów pomiędzy organami podatkowymi a podatnikiem.

Jawność prawa podatkowego jest zapewniona poprzez publikację projektów na stronach Rządowego Centrum Legislacji oraz w dzienniku urzędowym i na stronach Ministerstwa. Nie ma żadnych powodów, aby legislator ustanawiał dodatkowe procedury publikacji aktów prawnych oraz powiadamiania o tym podatników.

Jasność i precyzyjność prawa podatkowego to podstawowa zasada tworzenia aktów prawnych. W omawianym projekcie brakuje szczegółowych norm, w jaki sposób prawo podatkowe miałoby być tworzone. Z jednej strony przepisy prawne powinny być bardzo precyzyjne, stąd zdania złożone oraz odwoływanie się do artykułów. Z kolei z drugiej strony podatnicy powinni rozumieć przynajmniej podstawowe pojęcia.

Jednym z przejawów jasności prawa jest rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatników. Co do zasady taki przepis jest już obecny w prawie podatkowym – art. 2a ustawy – Ordynacja Podatkowa. Określenie go w projekcie wydaje się więc niecelowe.

Prawo do zapłaty podatku w wysokości wynikającej z ustaw podatkowych

Rozdział ten odwołuje się do praw podatnika do zapłaty kwot wynikających z ustaw z uwzględnieniem ulg i zwolnień. Zasadniczo przesłanie tego rozdziału jest prawidłowe, tzn. podatnik powinien wiedzieć, za co należny jest podatek, jakie przysługują mu ulgi i zwolnienia oraz kiedy uiścić daninę. Wszystkie te elementy są zawarte w konstrukcjach prawnych, jednak poziom ich skomplikowania jest bardzo duży dla podatników.

Prawo do domniemania rzetelności i dobrej wiary

Kolejna instytucja to domniemanie dobrej wiary przy działaniach podatnika. Zasadniczo celem tej regulacji jest przerzucenie obowiązku udowodnienia winy podatnika na organ podatkowy. Pomimo tego, że obecnie obowiązujące przepisy przewidują taką instytucję, zdarzają się przypadki nadużywania przepisów przez organy podatkowe. Zaproponowana regulacja nie rozwiąże jednak tego problemu.

Z tym prawem powiązane jest prawo do rzetelnego postępowania administracyjnego. Skoro przyjmuje się założenie, że podatnik działał w dobrej wierze, to powinien mieć prawo do rzetelnego postępowania administracyjnego, a nie traktowania go z góry jako oszusta. Obecnie Ordynacja podatkowa przewiduje już takie rozwiązania, określając zasady postępowania. Dodatkowe uregulowania w tym zakresie stanowią nieuzasadnione powielenie regulacji.

Prawo do prywatności

Tajemnica skarbowa obowiązuje i jest instytucją, która ma gwarantować podatnikom bezpieczeństwo danych przekazywanych do urzędu. Proponowane przepisy nie przewidują zakresu danych, jakich może żądać urząd, a jedynie wskazują, że dane te powinny być związane z obowiązkami i prawami wynikającymi z prawa podatkowego. Nieostre stwierdzenie otwiera możliwość kształtowania się różnych linii orzeczniczych i sporów podatnika z fiskusem.

Pozostałe prawa i obowiązki

Ponadto podatnik ma prawo do zaskarżenia rozstrzygnięć w sprawach podatkowych, a także w razie stwierdzenia szkody prawo do jej naprawienia.

Z kolei organy podatkowe powinny miarkować sankcje, tzn. wymierzać je z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, oraz nie nakładać podwójnych sankcji za ten sam czyn.

Stanowisko rządu

10 września 2019 r. wpłynęło negatywne stanowisko rządu dotyczące powyższego projektu. W szczególności słusznie zwrócono uwagę na to, że instytucje wprowadzone tą regulacją stanowią praktycznie powtórzenie obowiązującego prawa i nie przewidują właściwie żadnych nowych regulacji. Ponadto regulacje te nie zawierają żadnych sankcji, co powoduje, że ich przestrzeganie byłoby „dobrowolne”. Podkreślenia wymaga także bardzo ogólny charakter tych regulacji, przez co są one mało precyzyjne i nic konkretnego z nich nie wynika dla podatnika. Oceniając zatem zaproponowany projekt ustawy, należy stwierdzić, że jest to raczej kapiszon stworzony dla celów politycznych niż realny projekt zapewniający większą ochronę i gwarancję dla podatników.

Autor: radca prawny Robert Nogacki, Kancelaria Prawna Skarbiec specjalizuje się w ochronie majątku, doradztwie strategicznym dla przedsiębiorców oraz zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi.

Na koniec tygodnia rynki doświadczają umiarkowanego pogorszenia nastrojów w obliczu doniesień o nowych przypadkach zachorowań poza Chinami. Wydaje się jednak, że uwidaczniają się tutaj obawy nie o wirusa, co o pochopną interpretację informacji przez innych uczestników rynku. Pozytywny finisz może być jeszcze do uratowania, o ile impuls do tego da kluczowy raport z rynku pracy USA.

Nastroje podczas sesji azjatyckiej uległy pogorszeniu wraz z doniesieniami o rosnącej liczbie przypadków zachorowań na statku wycieczkowym w Japonii. Jednak w ujęciu globalny przyrost nowych przypadków zakażenia jest coraz wolniejszy a rośnie liczba wyleczonych. Łącząc to z rajdem ryzykownych aktywów z poprzednich dwóch dni, można tylko stwierdzić, że obawy o epidemie są tutaj tylko pośrednim czynnikiem. W ostatnich dniach kilkukrotnie pisałem, że dla rynku na razi nie jest istotne, jakie skutki niesie epidemia, ale jak informacje na jej temat będą odczytywane przez większość uczestników rynku. Jeśli obawy wezmą górę, inwestorzy będą się prześcigać w wyprzedaży po jak najlepszych poziomach. Jeśli znajdzie się pretekst do uspokojenia, rozpocznie się pęd ku jak najszybszemu powrotowi na pozycje. Dziś perspektywa weekendu prawdopodobnie wzmaga wrażliwość na te informacje, która mogą zachwiać optymizmem z poprzedniego dnia. Dlatego sądzę, że pogorszenie nastrojów powinno być umiarkowane i krótkotrwałe.

A przed końcem tygodnia pozytywne nastroje mogą jeszcze wrócić, jeśli taki sygnał da przewodzące wszystkiemu dookoła Wall Street. Po południu oczy wszystkich będą zwrócone na raport z rynku pracy USA. Rynkowy konsensus sugeruje przyspieszenia tempa wzrostu zatrudnienia w sektorze pozarolniczym w styczniu do 165 tys. wobec 145 tys. w grudniu. Ale nie brakuje głosów, że wynik może być lepszy, szczególnie po silnym (choć słabo skorelowanym z NFP) odczycie w raporcie ADP (291 tys., prog. 157 tys.). Za lepszym wynikiem przemawia odbicie po względnie słabych wynikach w grudniu, ale też rekordowo ciepły styczeń przyczynił się do wzrostu miejsc pracy w budownictwie i turystyce. Stopa bezrobocia pozostaje na poziomach najniższych od 50 lat, podczas gdy dynamika płac może zaoferować pozytywne zaskoczenie jako nadganianie słabego wyniku miesiąc wcześniej. Lepsze od prognoz dane będą wspierać tryb risk-on na rynkach, gdyż potwierdzą solidną kondycję gospodarki USA, zagłuszając obawy o perspektywy ożywienia globalnego w obliczu epidemii koronawirusa. Większej reakcji spodziewam się po rynku akcji niż FX, choć EUR/USD i GBP/USD znalazły się w sytuacji, gdzie pozytywny impuls dla dolara może przynieść ważne przełamania.

Konrad Białas
Dom Maklerski TMS Brokers S.A.

• Globalny wzrost gospodarczy na poziomie 2.4% w 2020 r. i 2.8% w 2021 r.
• Brak dalszej eskalacji konfliktu handlowego pomiędzy USA i Chinami, ale także brak dalszej deeskalacji
• Wzrost strefy euro poniżej potencjału w 2020 i 2021 r.
• Polityka pieniężna pozostanie główną siecią bezpieczeństwa

Rok 2019 charakteryzował się rekordową wysoką niepewnością i dwiema recesjami. Jednak recesji o szerszym zakresie udało się uniknąć dzięki szybkiej i znaczącej reakcji polityki pieniężnej. Czego powinniśmy się obecnie spodziewać w 2020 i 2021 r.?

Zespół ekonomistów Euler Hermes, światowego lidera rynku ubezpieczeń należności handlowych, w swoich prognozach na lata 2020-2021, przewiduje m.in.:

• Globalny wzrost gospodarczy powinien osiągnąć najniższy poziom w IV kw. 2019 r., a następnie zmierzać do +3.0%, ale pozostać poniżej tego poziomu na progu 2021 r.
• Napięcia handlowe pomiędzy USA i Chinami powinny pozostać pod kontrola: eskalacja taryf jest mało prawdopodobna w roku wyborczym. Dlatego przewidujemy niski wzrost obrotów handlowych na poziomie +1.8% w 2020 r. i +2.5% w 2021 r.
• Bez względu na to, kto wygra wybory prezydenckie, Stany Zjednoczone powinny wdrożyć większe bodźce stymulujące w 2021 r. i przeć nawet do większego zadłużenia publicznego i zadłużenia przedsiębiorstw.
• Chiny nie będą stymulować gospodarki globalnej: wzrost chińskiego PKB powinien osiągnąć poziom +5.9% w 2020 r. i +5.8% w 2021 r., dzięki umiarkowanym bodźcom monetarnym i fiskalnym. I to wystarczy, aby osiągnąć wiodący cel podwojenia PKB z 2010 r. do 2020 r., ale obecne spowolnienie nie powinno ulec odwróceniu.
• Gospodarka w strefie euro powinna rosnąć poniżej jej potencjalnego tempa 1.4% w latach 2020-21, ponieważ wyzwania sektora samochodowego będą dominować, podczas gdy prognozuje się, że wydatki fiskalne pozostaną tylko na umiarkowanym poziomie.
• Polityki pieniężne pozostaną akomodacyjne w większości krajów, oferując sieć bezpieczeństwa dla wzrostu i rynków.
• Rozległe niepokoje polityczne powinny prowadzić do bardziej redystrybucyjnych polityk budżetowych i wyższych pensji kosztem zysków przedsiębiorstw.
• Przedsiębiorstwa działające na rynku krajowym (w sektorze usług i budownictwa) prześcigną spółki polegające na przychodach zagranicznych ze względu na bardzo ekspansywny kurs polityk pieniężnych i budżetowych, które w głównej mierze będą sprzyjać popytowi krajowemu.
• Rynki kapitałowe powinny pozostać w reżimie (wyjątkowo) niskiej zmienności, ponieważ będzie dominował efekt spowalniający niekonwencjonalnej polityki pieniężnej.
• Dolar powinien stracić na wartości -4% w 2020 r. podczas wspierania apetytu na ryzyko na rynkach wschodzących wskutek bardzo nisko przychodowego środowiska w gospodarkach zaawansowanych.

Rok 2020 będzie pierwszym rokiem, w którym kryzys klimatyczny i próby radzenia sobie z nim odbiją się szerokim echem wśród zwykłych obywateli. Programy informacyjne i media społecznościowe od końca grudnia były pełne dramatycznych obrazów płonącej Australii, a w naszych domach zaczęliśmy odczuwać rzeczywisty wzrost cen energii i opłat za odbiór odpadów. Wydaje się, że ta kombinacja zjawisk pozwoli dostrzec nam wszystkim wyzwanie, przed jakim stoimy jako ludzkość. Warto wykorzystać sytuację, w której jesteśmy, do uświadomienia sobie przyczynowo-skutkowych relacji zachodzących na świecie.

Jeszcze kilka lat temu o kryzysie klimatycznym mówili jedynie specjaliści na zamkniętych sympozjach i konferencjach. Pod strzechy nie trafiał przekaz o antropogenicznych zmianach zachodzących w środowisku naturalnym oraz postępującym kryzysie klimatycznym. Rok 2019 przeszedł do historii, jako rok, w którym wyzwania klimatyczne trafiły do tzw. mainstreamu medialnego m.in. za sprawą Grety Thunberg. Stawiam tezę, że 2020 będzie rokiem, kiedy na własnej skórze, także w Polsce, wszyscy zaczniemy odczuwać zmiany wywołane przez kryzys klimatyczny i próby radzenia sobie z nim.

Od końca grudnia media społecznościowe zalewane były apokaliptycznymi zdjęciami z płonącej Australii. I choć pożary w okresie letnim na tym kontynencie nie są zjawiskiem zupełnie nowym, to jednak ich skala wskazała, że problem wymknął się spod kontroli człowieka. Sami Australijczycy zdają sobie sprawę, że nie jest to jednorazowy przypadek, a raczej nowa sytuacja wymuszająca podejmowanie nowych działań. W przypadku Australii, klimat już się zmienił i te działania mogą już tylko wspierać kontynent w dostosowaniu się do zmian i łagodzeniu ich skutków, ale dla reszty świata mogą być szansą na zapobieżenie przyszłym zmianom klimatycznym.

O tym, jaki kierunek mają zmiany klimatu na kontynencie australijskim było wiadomo od jakiegoś czasu. Przegląd zmian klimatu przeprowadzony przez Rossa Garnauta w 2008 r.^[1], zapowiadał pojawianie się dłuższych, bardziej intensywnych i niespotykanych dotąd sezonów pożarów do 2020 r. Gospodarka Australii od zawsze zależała od klimatu – wykorzystywanie zasobów naturalnych, cuda natury przyciągające tłumy turystów i ogromne równiny rolnicze, które karmią świat. Analizowane wcześniej ryzyka klimatyczne właśnie się w gospodarce materializują.

Ta, nie dość, że na bieżąco będzie mierzyła się z bezpośrednimi kosztami klęsk żywiołowych, dodatkowo szybko musi się adaptować do nowych, często nieprzewidywalnych wymagań rynków i przemysłu. Niezbędna stanie się nowoczesna, prawdziwie zrównoważona ścieżka wzrostu – taka, która zmniejszy ryzyko dalszego ocieplenia świata.

Patrząc na to, co zadziało się w Australii, nie możemy się łudzić, że ten temat nas w Polsce nie dotyczy. Pobiliśmy kolejne rekordy ciepła w styczniu, śnieg tej zimy w Warszawie padał tylko raz, a następnego dnia nikt już o nim nie pamiętał, bo termometr wskazywał znów +8°C. Niewielkie opady śniegu to zapowiedź suszy wiosną i latem, co znów wpłynie na zbiory rolne i w efekcie wzrost cen. Jedyny plus ciepłego stycznia, to znacznie czystsze powietrze w miastach, gdzie wysoka temperatura ogranicza konieczność palenia czym popadnie w przydomowych piecach. Marne to jednak pocieszenie, bo nawet jeśli zaoszczędzimy tej zimy na opale, to odbije nam się to w rachunkach za energię i odpady.

Z końcem grudnia w Polsce przestała obowiązywać ustawa prądowa, która zamrażała ceny energii dla gospodarstw domowych, samorządów oraz mikro- i małych przedsiębiorstw. Po burzliwych dyskusjach pomiędzy największymi wytwórcami energii w Polsce a URE, ostatecznie regulator zatwierdził nowe taryfy. W efekcie już w tym roku przeciętny Polak zapłaci kilkanaście procent więcej za zużywany prąd. Wzrost cen dla odbiorców jest spowodowany głównie wysokim kosztem zakupu uprawnień do emisji CO2, a te znów wynikają bezpośrednio z prowadzonej polityki energetycznej na poziomie unijnym.

Warto tutaj podkreślić, że system handlu uprawnieniami do emisji jest podstawowym elementem polityki unijnej na rzecz walki ze zmianami klimatu. W ten sposób Bruksela od 2005 r. wykorzystuje narzędzie służące do zmniejszania emisji gazów cieplarnianych w sposób opłacalny (internalizując koszty emisji CO2). Ze względu na dynamiczny charakter narzędzia, polegający na wprowadzeniu limitu łącznych emisji niektórych gazów cieplarnianych, emitowanych przez instalacje objęte systemem, łączne emisje z roku na rok systematycznie spadają. Mechanizm ten znany od ponad dekady, dawał możliwość odpowiednich dostosowań w gospodarkach członkowskich. Niestety w Polsce tych dostosowań nie było wiele i w efekcie, przy spadającym łącznym limicie emisji CO2, uprawnienia do jego emisji są dla Polaków coraz droższe.^[2]

Do wzrostu cen prądu dochodzą wyższe opłaty za odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych. W wielu miastach w typowym gospodarstwie domowym koszty te nawet przekroczą opłaty za zakup energii elektrycznej, dochodząc do maksymalnych stawek wyznaczonych w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (około 34 zł za odpady selektywnie zebrane od jednego mieszkańca miesięcznie). A wszystko to przez ogromną nierównowagę panującą na rynku zagospodarowania odpadami (odpadów jest za dużo, aby można było sobie z nimi radzić zgodnie z zasadami unijnymi, tzn. ograniczając składowanie). Choć pakiet gospodarki o obiegu zamkniętym, który na poziomie UE stawia nowe cele dotyczące utrzymywania wartości surowców i materiałów, nie ma bezpośredniego celu walki ze zmianami klimatu, to jednak nie sposób dostrzec tej samej logiki.

Antropogeniczne zmiany w środowisku naturalnym, które z jednej strony powodują nieodwracalne zmiany klimatu, a z drugiej zanieczyszczenie i utratę bioróżnorodności, zmusiły Komisję Europejską do wprowadzenia skutecznych narzędzi, które mają wpływać na zachowania biznesu i konsumentów. Biznes coraz lepiej rozumie ryzyka klimatyczne. Potwierdzają to respondenci w ankiecie przeprowadzonej przez Deloitte na potrzeby raportu  „Czwarta rewolucja przemysłowa: gotowi i odpowiedzialni” –  9 na 10 liderów biznesu uważa, że zmiany klimatu będą miały negatywny wpływ na ich organizacje. Jednocześnie wydaje się, że przeciętny obywatel dotąd nie zawsze był w stanie połączyć zmiany zachodzące „na jego podwórku” z globalnymi wyzwaniami i próbą radzenia sobie z nimi. Jednak obecnie obserwowany wzrost cen energii i opłat za gospodarowanie odpadami bezpośrednio dotknie wszystkich obywateli. Może to zmienić postrzeganie i zainteresowanie przeciętnego mieszkańca Polski sprawami kryzysu klimatycznego.

Świat nie radzi sobie z kompleksowym łagodzeniem zmian klimatu i przygotowaniem gospodarek na globalne ocieplenie. Można przypuszczać, że wydarzenia, które obserwowaliśmy w Australii, nie są ekstremum, ale częścią nowej normalności. Decyzje podejmowane w ciągu najbliższych dwóch, trzech lat będą kształtowały kolejne kilka dekad. Czas to zauważyć i zrozumieć.

Komentarz ekonomiczny Julii Patorskiej – Liderki zespołu ds. analiz ekonomicznych, Deloitte

[1] R. Garnaut, The Garnaut Climate Change Review, wyd. Cambridge University Press, 2008.

[2] Więcej o unijnym systemie handlu uprawnieniami polecam przeczytać na stronach Komisji Europejskiej: https://ec.europa.eu/clima/policies/ets_pl

Przez ostatnie dwa lata średnie ceny rabatowe najczęściej promowanych owoców w sklepach spadły o 1,4%. Jabłka potaniały o 10,5%, a pomarańcze – o blisko 6%. Z kolei najmocniej zdrożały grejpfruty, bo o ponad 15%. Banany podskoczyły o przeszło 9%, a winogrona – o prawie 6%. Eksperci zwracają uwagę na warunki rynkowe. Z drugiej strony wskazują, że sieci starają się utrzymywać atrakcyjne oferty dla klientów, bez względu na zastane czynniki. Jeśli na rynku nie wydarzy się nic szczególnie negatywnego, to konsumenci nadal będą mogli liczyć na w miarę stabilne ceny promocyjne.

W górę i w dół

Zjawisku przyjrzeli się analitycy z międzynarodowej firmy Hiper-Com Poland i aplikacji Zdrowe Zakupy. Sprawdzono, które dokładnie owoce były najczęściej promowane przez sieci handlowe w latach 2018-2019. Następnie przeanalizowano, jak zmieniały się ich ceny w gazetkach, wydawanych przez wszystkie występujące na rynku dyskonty, hipermarkety, supermarkety, sieci convenience i cash&carry. Łącznie poddano analizie blisko 15 tys. publikacji, w tym ponad 11 tys. akcji promocyjnych.

– Wśród 10 najczęściej promowanych owoców w gazetkach handlowych znalazły się winogrona, jabłka, banany, pomarańcze, cytryny, gruszki, arbuzy, grejpfruty, mandarynki oraz brzoskwinie. Z analizy wynika, że od początku 2018 do końca 2019 roku ich średnie ceny poszły w dół o 1,4%. To wprawdzie niewielki spadek, ale w dobie wszechobecnych podwyżek może mieć znaczenie dla klientów – informuje Arkadiusz Paprzycki z aplikacji Zdrowe Zakupy.

Jak komentuje Katarzyna Grochowska z Hiper-Com Poland, zainteresowanie konsumentów kupnem owoców wyraźnie rośnie. Sieci, chcąc przyciągnąć ich do sklepów, starają się oferować w gazetkach jak najbardziej atrakcyjne ceny. To może prowadzić do względnej stabilności z małymi wyjątkami. Jeżeli na rynku nie wydarzy się nic szczególnie negatywnego, to klienci nadal będą mogli liczyć na korzystne promocje.

– Najbardziej zmniejszyła się średnia cena jabłek, tj. o 10,5%. Myślę, że zwiększona konkurencyjność i dostępność surowca, pochodzącego nie tylko z Polski, mogła przyczynić się do ww. spadku w analizowanym okresie. Było widać, że sieci ostro rywalizowały między sobą o najlepszy rabat na ten owoc – stwierdza Arkadiusz Paprzycki.

Spadła również cena promocyjna pomarańczy – o 5,8%. Prawie niezauważalnie zdrożały gruszki – o 1,4%, cytryny – o 2,7%, a także mandarynki – o 2,9%. Natomiast najbardziej poszły w górę grejpfruty – o 15,2%. Widoczny wzrost odnotowały też banany – o 9,4%, jak również winogrona – o 5,8%.

Powody spadków

– Według statystyk GUS-u, zbiory polskich owoców w 2019 roku były o ok. 25% mniejsze niż w 2018 roku. Jednak należy pamiętać o tym, że sieci rywalizują pomiędzy sobą za pomocą promocji, nawet w sytuacji bardzo słabych plonów, starając się utrzymywać atrakcyjne ceny dla klientów. I to jest ich stałą strategią – mówi ekspert ze Zdrowych Zakupów.

Z kolei Grzegorz Rykaczewski, analityk sektora rolno-spożywczego z Santander Bank, wyjaśnia, że w pierwszej połowie 2019 roku owoce w skupie były dość tanie, w związku z wysoką podażą po zbiorach w 2018 roku. Ceny detaliczne były niższe przeciętnie o ponad 10% w relacji rocznej. Sytuacja zmieniła się diametralnie w czwartym kwartale, co było efektem spadku krajowej produkcji i w rezultacie niższej podaży. W grudniu ub.r. owoce kosztowały w sklepach więcej średnio o 12% niż w tym samym okresie 2018 roku. Zdaniem eksperta, ten wzrost będzie kontynuowany w pierwszych miesiącach 2020 r.

– Owoce zbierane jesienią danego roku są tylko w części kierowane do bezpośredniej sprzedaży. Większość jest przechowywana w chłodniach i sukcesywnie sprzedawana aż do zbiorów następnego roku. Zbiory jabłek w 2017 roku wpłynęły zatem na podwyżki rok później. Z kolei rekordowo duże plony dwa lata temu skutkowały spadkiem ich cen detalicznych w ub.r. W 2020 roku należy spodziewać się wzrostu w stosunku do roku 2019 – zwraca uwagę Witold Boguta, prezes Krajowego Związku Grup Producentów Owoców i Warzyw.

Natomiast Katarzyna Grochowska wskazuje, że w sezonie 2018/19 rynek zanotował wzrost globalnej produkcji pomarańczy, w samej Unii Europejskiej o 3,5% względem średniej pięcioletniej. Stopniowo wzrasta też konsumpcja świeżych owoców w stosunku do przetwórstwa. I to wpływa na to, że sieci prześcigają się w rabatach.

Drożej przez klimat

– Gruszki nieznacznie podrożały w promocji. Trzeba przyznać, że w latach 2017-2018 zbiory w Europie nie odbiegały od średniej wieloletniej. Utrzymywały się na stabilnym poziomie i nie powodowały istotnych zmian cen. Dopiero 2019 rok charakteryzował się spadkiem ilości zebranych owoców. W tym roku na rynku powinno być mniej gruszek w stosunku do poprzednich lat. Zatem ich ceny, również promocyjne, mogą być wyższe – wyjaśnia prezes KZGPOiW.

Cytryny i mandarynki, które również lekko zdrożały w promocji, to owoce importowane. Katarzyna Grochowska podkreśla, że koszty transportu rosną wraz z cenami paliw i opłatami za energię. Ma to oczywiście przełożenie na oferty sklepów, ale nie zawsze. Popyt na cytryny jest bardzo duży i ciągle idzie w górę, co też wpływa na ich ceny.

– Warto wyjaśnić, dlaczego z 10 najczęściej promowanych owoców w sklepach najbardziej podrożały grejpfruty. Hiszpańskie stowarzyszenie handlowe AILIMPO szacuje, że w 2019 r. zbiory tego surowca były mniejsze o 26% w stosunku do 2018 r. To mogło przełożyć się bezpośrednio na wyższe ceny oferowane przez sieci handlowe – uważa ekspert z aplikacji Zdrowe Zakupy.

Należy dodać, że jednym z większych producentów grejpfrutów jest Izrael, który w 2019 roku wyprodukował mniej tych owoców niż w latach poprzednich. W opinii Michała Majszczyka z Hiper-Com Ponad, wynikało to głównie ze zmian klimatycznych. Zbyt wysokie temperatury wpływają negatywnie na zbiory owoców.

– Wzrost cen bananów był spowodowany plagą grzyba atakującego plantacje bananowców w Ameryce Łacińskiej. Producenci byli zmuszeni stosować wzmożone środki ochronne, przez co wzrosły koszty produkcji. Ponadto w Ameryce Środkowej i Południowej wystąpiły wyjątkowo ulewne deszcze, które zniszczyły część plantacji, co również miało swój udział w podnoszeniu cen – przypomina Katarzyna Grochowska.

Zdaniem Michała Majszczyka, przez zmiany klimatu cierpią również uprawy winogron. Regiony słynące z tych owoców stają się zbyt ciepłe. Natomiast produkcja w chłodniejszych, bardziej korzystnych miejscach nie jest jeszcze na tyle rozwinięta, żeby mogła zapewnić odpowiednią ilość winorośli.