Rozpoczęta w ostatnim czasie dyskusja na temat transparentności podatkowej wkracza na nowy poziom – zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa Finansów dane podatkowe kluczowych przedsiębiorców w kraju staną się jawne. To może być podstawa – na wzór gospodarek zachodnich – do budowania efektywnego systemu współpracy biznesu z administracją, o ile obie strony wykażą się daleko idącym zrozumieniem – twierdzą eksperci PwC.
Nowelizacja regulacji w zakresie podatku dochodowego obliguje Ministerstwo Finansów do opublikowania wyników podatkowych przedsiębiorców za ostatnie lata. Zgodnie z zapowiedziami administracji w kwietniu 2018 r. można spodziewać się pierwszych informacji na temat danych ponad 2 tysięcy przedsiębiorców. Zostaną one jednak ograniczone do zaraportowanych rezultatów w podatku dochodowym od osób prawnych.
Informacja o podatku dochodowym od osób prawnych zapłaconym przez przedsiębiorców w ostatnich latach to tylko suche dane na temat przychodów, kosztów czy zapłaconego podatku, a zatem nie mówią wiele na temat kondycji przedsiębiorcy, jego strategii biznesowej i podatkowej, czy też sposobu zarządzania ryzykiem podatkowym. – Jan Wacławek, partner w PwC
Obowiązkiem ujawnienia zostaną objęte przychody podatkowe, koszty, dochód podatkowy, zapłacony podatek czy efektywna stawka podatku. Brak będzie informacji na temat rodzaju działalności prowadzonej przez przedsiębiorcę czy rodzaju ulg, z których przedsiębiorca w danym roku korzystał.
Podatek dochodowy od osób prawnych stanowi niewielką część wpływów do budżetu państwa. Zresztą nasz system podatkowy zakłada szereg ulg i dodatkowych odliczeń mających stymulować określone zachowania przedsiębiorców – te odliczenia i ulgi są ściśle powiązane właśnie z podatkiem dochodowym od osób prawnych. Dlatego informacja, że przedsiębiorca zapłacił tego podatku mało albo wcale, może równie dobrze oznaczać, że efektywnie wykorzystał przysługującą mu ulgę na badania i rozwój. – Mikołaj Woźniak, dyrektor dziale prawno-podatkowym PwC
Zdaniem ekspertów PwC na kwestię transparentności podatkowej nie należy patrzeć jednowymiarowo i nie powinno jej się ograniczać wyłącznie do podatku dochodowego od osób prawnych. Mając na względzie wagę poszczególnych danin w budżecie państwa, przedsiębiorca kreujący tysiące miejsc pracy i zasilający system składkami na ubezpieczenie społeczne może równie mocno wpływać na Skarb Państwa, co przedsiębiorca z wysoką efektywną stawką podatku dochodowego. Istotne jest raczej to, czy przedsiębiorca realizuje swoje obowiązki wobec państwa i wspiera państwa w realizacji jego szeroko rozumianych celów gospodarczych, np. w zakresie innowacyjności czy zatrudniania osób wykluczonych społecznie.
Dobrze zrozumieć przedsiębiorcę
Zwiększanie roli transparentności podatkowej w gospodarce jest ważnym kierunkiem, który jednak kreuje określone ryzyka biznesowe. Jeśli ujawnieniu podlegają dane tylko największych przedsiębiorców, ich mniejsza konkurencja może pozostać anonimowa dla administracji, jak również dla szeregu interesariuszy publicznych i prywatnych. Może to ograniczać chęć i wolę przedsiębiorców do ujawniania i szerokiego komentowania swoich wyników podatkowych.
Transparentność podatkowa to poszukiwanie symetrii w ramach rynku i w relacji z administracją. Przedsiębiorcy powinni odbierać transparentność jako narzędzie wspierające ich biznes, a nie kreujące dodatkowe ryzyko reputacje. W tym kontekście niebagatelną rolę odegra administracja – urzędnik musi chcieć zrozumieć przedsiębiorcę i warunki, w których on działa. Nie można ortodoksyjnie przywiązywać się do liczb – trzeba spojrzeć na cały wkład przedsiębiorcy w gospodarkę. Przedsiębiorca chętniej wytłumaczy i ujawni informacje dotyczące swojego biznesu, wiedząc, że będzie to oznaczać ograniczenie barier rozwojowych w postaci np. zmniejszenia obciążeń ewidencyjnych, zwiększenia pewności stosowania prawa czy uzyskiwania wykładni przepisów w drodze szybszej ścieżki. – Marcin Zawadzki, wicedyrektor w dziale prawno-podatkowym PwC
Eksperci PwC podkreślają, że transparentność podatkowa będzie narzędziem efektywnym, jeśli pozwoli przedsiębiorcy w sposób świadomy komunikować się z rynkiem, zwiększając zarazem równość i przejrzystość całego sektora gospodarki. Przedsiębiorca musi wierzyć, że jest sens, aby komunikować swój wkład w rozwój gospodarczy państwa, bo tak robi jego konkurencja i dodatkowo jest to premiowane przez państwo.
Aby sprostać nadchodzącym wyzwaniom konieczne jest opracowanie długoterminowej polityki podatkowej. Pierwszym etapem powinny być konsultacje z szerokim gronem zainteresowanych stron i chęć budowania konsensusu. Przedsiębiorcy, których wkład w system podatkowy powinien być wyraźnie podkreślony, stanowią istotną część tego dialogu. – Jan Tokarski, dyrektor w dziale prawno-podatkowym PwC
