Informacje dotyczące wieku polskich aut z pewnością nie przedstawiają się szczególnie optymistycznie. Właśnie dlatego eksperci Ubea.pl postanowili zwrócić uwagę, że dość wysoki wiek samochodów osobowych wcale nie jest tylko rodzimym problemem. Potwierdzenie stanowią dane organizacji ACEA, czyli Stowarzyszenia Europejskich Producentów Samochodów.

Stowarzyszenie Europejskich Producentów Samochodów podaje, że w 2018 r. średni wiek aut z wybranych krajów Starego Kontynentu wyglądał następująco:

Austria – 8,2 roku
Belgia – 9,0 roku
Chorwacja – 12,6 roku
Czechy – 14,8 roku
Dania – 8,8 roku
Estonia – 16,7 roku
Finlandia – 12,1 roku
Francja – 9,0 roku
Grecja – 15,7 roku
Hiszpania – 12,4 roku
Holandia – 10,6 roku
Irlandia – 8,4 roku
Litwa – 16,9 roku
Luksemburg – 6,4 roku
Łotwa – 13,9 roku
Niemcy – 9,5 roku
Norwegia – 10,5 roku
Polska – 13,9 roku
Portugalia – 12,9 roku
Rumunia – 16,3 roku
Słowacja – 13,9 roku
Słowenia – 10,1 roku
Szwajcaria – 8,6 roku
Szwecja – 9,9 roku
Węgry – 14,2 roku
Wielka Brytania – 8,0 roku
Włochy – 11,3 roku

Powyższe dane ACEA informują, że nie tylko w Polsce średni wiek samochodu osobowego jest wyraźnie wyższy od unijnej średniej (10,8 roku w 2018 r.). Znacznie starsze pojazdy jeżdżą między innymi po greckich, litewskich, estońskich, czeskich oraz rumuńskich drogach. „Za jakiś czas znów warto będzie sprawdzić analogiczne dane, które opublikuje Stowarzyszenie Europejskich Producentów Samochodów. W statystykach dotyczących 2020 r. i 2021 r. zapewne będzie widoczny wpływ koronawirusowego kryzysu” – podsumowuje Andrzej Prajsnar, ekspert porównywarki ubezpieczeniowej Ubea.pl.

Połowa wakacji to pełnia sezonu na owoce, szczególnie jagodowe. Każdy z nas wypatruje ich na straganach i śledzi cenę za kilogram ulubionego, letniego przysmaku. Żeby jednak owoce sezonowe znalazły się na rynku w dużej ilości i w przystępnej cenie, producenci muszą mieć dobre zbiory. W tym roku ich plany może pokrzyżować ciągnąca się epidemia koronawirusa. Przyjeżdżający z zagranicy pracownicy są główną siłą roboczą podczas sezonowych zbiorów. Bez ich pomocy polscy producenci mogliby wystawić na handel dużo mniejszą ilość owoców – a co za tym idzie, cena za kilogram wystrzeliłaby w górę. Czy ograniczony ruch międzypaństwowy, spowodowany przez zagrożenie epidemiczne, może znacząco wpłynąć na nasze tegoroczne, sezonowe zakupy?

– Handel międzynarodowy nie jest przeszkodą dla polskich producentów. Wydaje się, że jest już udrożniony na stałe. Natomiast realnym zagrożeniem może być ograniczenie przepływu ludności. Jeżeli granica polsko-ukraińska będzie rzeczywistą barierą dla przyjeżdżających do Polski pracowników sezonowych, to sytuacja na rynku może się znacząco zmienić – powiedział serwisowi eNewsroom Mirosław Maliszewski, prezes Związku Sadowników RP. – Brak pracowników oznacza małą podaż i wzrost cen. Na szczęście obie strony – zarówno polska, jak i ukraińska – są zainteresowane tym, aby pracownicy mogli przejeżdżać przez granicę. Dla nas oznacza to relatywnie tanią siłę roboczą przy zbiorach, a dla naszych sąsiadów – więcej gotówki, która wpłynie do ich gospodarki. Jedynym ryzykiem, które może spowodować zawirowanie na rynku, jest więc brak pracowników. Jeśli uda się go uniknąć – podaż i popyt nie powinny się znacząco zmieniać w ciągu sezonu. Jeżeli nastąpi swobodny napływ pracowników zza wschodniej granicy, to zadowoleni będą i sadownicy, i konsumenci. Na półce sklepowej znajdą bowiem relatywnie tani produkt – wyjaśnia Maliszewski.

Międzynarodowa firma doradcza Cushman & Wakefield podsumowała pierwsze półrocze 2020 roku na warszawskim rynku powierzchni biurowych.

• Obecnie w Warszawie w budowie znajduje się około 680 tys. mkw. powierzchni biurowej.
• W ciągu ostatnich sześciu miesięcy do użytku oddano łącznie ponad 106 tys. mkw. powierzchni biurowej.
• Popyt brutto w pierwszym półroczu był niższy o 17% niż w analogicznym okresie 2019 roku.
• Wskaźnik pustostanów wyniósł 7,9%, co oznacza wzrost o 0,4 pkt. proc. w porównaniu do analogicznego okresu w 2019 roku.
• Czynsze utrzymały się na poziomie 24 EUR/mkw./miesiąc w centrum i 15 EUR/mkw./miesiąc poza centrum.

Podaż

Całkowite zasoby powierzchni biurowej w Warszawie w pierwszej połowie 2020 roku powiększyły się o 106 800 mkw. i wyniosły 5,69 mln mkw. Największe budynki oddane do użytku od stycznia do końca czerwca to: dwie fazy projektu Varso, Chmielna 89, DSV HQ oraz kolejna faza Browarów Warszawskich – Biura przy Willi.

W okresie trwania kwarantanny nie wprowadzono żadnych rozporządzeń ograniczających prace budowlane. Niemniej jednak, ze względu na wydłużenie procesów administracyjnych, ograniczoną dostępność pracowników oraz ryzyko przerwania łańcucha dostaw, oddanie do użytku niektórych projektów zostało przesunięte z drugiego na trzeci kwartał 2020 roku – mówi Jan Szulborski, Senior Consultant, Cushman & Wakefield.

Obecnie w budowie znajduje się blisko 680 000 mkw. nowoczesnej powierzchni biurowej planowanej do oddania w latach 2020-2022. Według szacunków Cushman & Wakefield w 2020 roku ukończonych zostanie blisko 361 000 mkw. i jest to wartość ponad dwukrotnie wyższa niż w 2019 roku. Biorąc pod uwagę poziom przednajęcia, projekty te mają duże prawdopodobieństwo realizacji zgodnie z harmonogramem. Planowaną podaż powierzchni na 2021 rok szacuje się na 339 000 mkw., z czego część projektów, która nie ma zabezpieczonych umów najmu, może zostać przesunięta na 2022 rok.

W latach 2022-2023 spodziewamy się natomiast wystąpienia efektu luki podażowej ze względu na ograniczenie decyzji o rozpoczęciu realizacji nowych projektów do momentu ustabilizowania sytuacji gospodarczej w Polsce i na świecie. Wyjątkiem mogą być projekty, które będą w całości sfinansowane ze środków własnych – dodaje Jan Szulborski.

Popyt

Okres kwarantanny oraz niepewność związana z wpływem pandemii koronawirusa na gospodarkę spowodowała, że część najemców zdecydowała się na tymczasowe wstrzymanie decyzji o trwających procesach negocjacji umów najmu. Popyt brutto w pierwszym półroczu wyniósł 334 800 mkw. i był niższy o 17% niż w analogicznym okresie 2019 roku, a większość zawartych w tym czasie transakcji to procesy, które rozpoczęły się przed wybuchem pandemii. Do największych transakcji możemy zaliczyć podpisanie umowy przednajmu w budynku Generation Park Y przez grupę PZU (46 500 mkw.), umowę najmu DSV zawartą z nabywcą ich budynku na Mokotowie (20 035 mkw.) oraz renegocjację umowy najmu przez Pocztę Polską (19 010 mkw.) w budynku Domaniewska Office Hub.

Struktura transakcji w pierwszej połowie roku była zbliżona do tej odnotowanej w pierwszej połowie 2019 r. Nowe umowy stanowiły 62% wszystkich zawartych umów w badanym okresie a renegocjacje i ekspansje stanowiły odpowiednio 30% i 8%.

Wskaźnik pustostanów

Pogarszająca się koniunktura gospodarcza doprowadziła do wzrostu poziomu pustostanów, który pomimo tego, że w ujęciu rocznym jest niższy niż w analogicznym okresie w 2019 roku, to kwartał do kwartału wzrósł o 0,4 pp. i wyniósł 7,9%. Niemniej jednak jest to jeszcze niewielki wzrost widoczny w statystkach, ponieważ rynek nieruchomości reaguje z opóźnieniem na wszelkie zmiany koniunkturalne.

Największy wzrost pustostanów został odnotowany w takich strefach jak Mokotów (+14 900 mkw. / 14,1%), Wschód (+5 130 mkw. / 8,6%) oraz Centrum (+5 900 mkw. / 5,7%). Ponadto, zauważalnym trendem jest zwiększenie powierzchni oferowanej na podnajem. Według szacunków w II kw. 2020 roku, blisko 50 000 mkw. powierzchni biurowych w Warszawie było oferowanych w tej formie, co nie jest uwzględnione w statystykach dotyczących dostępnej powierzchni.

Czynsze

Stawki bazowe za najlepsze powierzchnie biurowe nie uległy zmianie i znalazły się na poziomie 24 EUR/mkw./miesiąc w centrum i 15 EUR/mkw./miesiąc poza centrum.

Utrzymanie stawek na niezmienionym poziomie jest wynikiem zamknięcia transakcji na warunkach sprzed rozpoczęcia pandemii. W kolejnych kwartałach możemy spodziewać się korekty warunków komercyjnych, jeśli popyt na powierzchnie biurowe spadnie, a gospodarka nadal będzie utrzymywać się na zwolnionych obrotach – mówi Katarzyna Lipka, Head of Consulting & Research, Cushman & Wakefield.

Prognozy

Okres kwarantanny spowodowany wybuchem pandemii Covid-19 doprowadził do przejścia większości firm w tryb pracy zdalnej i ograniczenie aktywności biznesowej. Ponadto, polska gospodarka prawdopodobnie po raz pierwszy od 1989 roku wejdzie w fazę recesji, co spowoduje zmianę krajobrazu gospodarczego, który w najbliższych miesiącach wpłynie również na rynek nieruchomości biurowych. Zgodnie z ostatnimi prognozami Oxford Economics, PKB w Polsce drugim kwartale spadnie o 3,5% (r/r). Według oficjalnych danych GUS, w tym samym okresie konsumpcja zmniejszyła się o 4,5% w ujęciu rocznym. Niemniej jednak, wraz z dalszym luzowaniem ograniczeń przewidujemy mocne odbicie obu wskaźników w kolejnych kwartałach – mówi Katarzyna Lipka.

• Analiza transakcji dokonanych kartami* przez klientów Santander Bank Polska wskazuje, że rosną wydatki w punktach gastronomicznych w najpopularniejszych miejscowościach wypoczynkowych w Polsce
• Okres wakacyjny sprawił, że nasze wydatki kartami rosną – w sklepach z wyposażeniem wnętrz płacimy w ten sposób dwukrotnie więcej niż przed rokiem

Wakacyjna mapa wydatków

Porównując aktualną liczbę transakcji kartami klientów Santander Bank Polska w punktach gastronomicznych z końcem czerwca, można zauważyć wzrost w powiatach, w których znajdują się popularne miejsca wakacyjnego wypoczynku, takie jak: Bieszczady, Tatry, Beskid Żywiecki i Sądecki, Karkonosze czy Białowieża. Dużą popularnością cieszą się także Warmia i Mazury – wzrosła tam liczba transakcji w barach i restauracjach m.in. w powiecie giżyckim, kętrzyńskim, węgorzewskim, mrągowskim, piskim czy szczycieńskim. Wzrost wydatków w punktach gastronomicznych widoczny jest także w powiatach nadmorskich.

Rysunek 1: Dynamika wolumenu transakcji kartami Santander Bank Polska w kategorii gastronomia. Porównano tygodnie: 19-25.07 z 21.06-27.06.

– Nasza analiza wskazuje, że od początku wakacji wzrosła liczba transakcji kartami dokonywanych przez naszych klientów w barach i restauracjach w popularnych miejscowościach wypoczynkowych. W kategorii podróże (obejmującej w szczególności wydatki kartowe naszych klientów w najpopularniejszych biurach podróży, także tych internetowych), obecnie możemy mówić o liczbie nieco ponad 1,6 tysiąca transakcji tygodniowo, podczas gdy w analogicznym okresie 2019 roku było to ponad 3 tysiące. W porównaniu z zeszłym rokiem wolumen transakcji naszych klientów w biurach podroży spadł o ponad 57%. Zdaje się to potwierdzać zapowiedzi, że większość Polaków wybiera w tym roku wakacje w Polsce – mówi Przemysław Chojecki, data scientist z Santander Bank Polska.

W wakacje wydajemy więcej

Analitycy Santander Bank Polska przyjrzeli się także wolumenowi transakcji kartami klientów w pierwszym miesiącu wakacji w podziale na kategorie wydatków i porównali je z analogicznym okresem roku ubiegłego.

W stosunku do roku 2019 o 57% spadły wydatki kartowe klientów Santander Bank Polska w biurach podróży, a o 6,3% wydatki na kina i fitness. Natomiast niemal we wszystkich pozostałych kategoriach wydatków kartami odnotowano wzrosty. W porównaniu z rokiem 2019 o ponad 51% wzrosły wydatki w drogeriach, o ponad 53% w sklepach detalicznych, dyskontach i marketach oraz o 70% w sklepach z artykułami wyposażenia wnętrz i sprzętem RTV.

–  Poziom wydatków kartowych w wielu kategoriach wskazuje, że zaciskanie pasa, charakterystyczne dla okresu początku pandemii, skończyło się wraz z wakacjami, a dziś w ten sposób wydajemy znacznie więcej niż przed rokiem. Tygodniowy wolumen transakcji (naszymi kartami) w sklepach detalicznych, marketach i dyskontach jest o 50% wyższy niż przed rokiem i przebija granicę 300 mln zł. Od połowy maja br. rośnie wolumen transakcji w gastronomii, średnie z 2019 r. zostały przekroczone z początkiem czerwca, a obecnie wolumen transakcji jest już o 30% wyższy niż w najlepszych tygodniach minionego roku. Na przestrzeni roku podwoił się średniotygodniowy wolumen transakcji w sklepach z wyposażeniem wnętrz oraz sprzętem RTV/AGD, przekraczając 100 mln zł. Wygląda na to, że w wakacje chętnie przeprowadzamy małe remonty i liftingi wnętrz – mówi Przemysław Chojecki, data scientist z Santander Bank Polska.

BLIK bije kolejne rekord, gotówka w odwrocie

Od początku pandemii rośnie popularność BLIK-a. Średnia tygodniowa liczba transakcji, wykonywanych przez klientów Santander Bank Polska, BLIKIEM w internecie przekracza 500 tys., natomiast w sklepach 80-100 tys. transakcji tygodniowo.

Po szczycie z początku pandemii, liczba transakcji wypłat z bankomatów, realizowanych przez klientów Santander Bank Polska, z 1,4 miliona tygodniowo spadła do ok. 1,1 miliona tygodniowo, nieco mniej niż średnie z tego okresu z roku 2019. Także średni tygodniowy wolumen wypłat z bankomatów utrzymuje się na poziomie z ubiegłego roku. Wypłaty z bankomatów za pomocą BLIKA również nie przekraczają obecnie średniej liczby transakcji i średnich wolumenów z 2019 roku.

*Analiza nie obejmuje transakcji gotówkowych

• Pandemia koronawirusa spowodowała skokowy wzrost liczby sklepów internetowych i firm sprzedających poprzez platformy e-commerce.
• Jako gospodarka osiągamy przychody z e-commerce zbliżone do średniej UE. Pozostajemy jednak w tyle za niektórymi państwami regionu.
• Udział e-commerce w handlu detalicznym może się ustabilizować na poziomie ok. 8% vs 5,4% w 2019 r.

Pandemia koronawirusa zmieniła nasze codzienne życie w bardzo wielu aspektach, jednak wzrost znaczenia handlu internetowego kosztem kanału tradycyjnego był jednym z najbardziej zauważalnych trendów ostatnich miesięcy – informują analitycy Santander Bank Polska.

Duże polskie firmy bez kompleksów w europejskim Internecie

Analizując udział handlu internetowego w przychodach firm bez podziału na sektor działalności oraz typ odbiorcy (indywidualny – B2C, lub biznesowy – B2B) Polska plasuje się dokładnie na poziomie europejskiej średniej wynoszącej ok. 18%. Jest to o tyle interesujące, że jednocześnie pod względem liczby firm oferujących swoje towary lub usługi w Internecie Polska znajduje się nieznacznie poniżej średniej unijnej – 16% polskich firm sprzedaje w kanale internetowym w porównaniu do 20% w UE.

– Dane te wynikają z mocnego zdigitializowania szeregu branż, które stanowią swego rodzaju specjalizację polskiej gospodarki. Może to również oznaczać, że sprzedaż w tym nowoczesnym kanale rozwijały dotychczas w Polsce większe firmy, które pod względem cyfrowych kompetencji być może nawet nieznacznie wyprzedzają swoich zachodnich konkurentów. Z kolei ze średniej unijnej można wywnioskować, że w całej Wspólnocie rośnie rola małych i średnich firm pod względem obecności w Internecie – komentuje Małgorzata Nesterowicz, dyrektor ds. sektora usług Santander Bank Polska i dodaje: – Największe różnice, zarówno pod względem udziału w przychodach jak i liczby firm, widzimy w branży turystycznej – to wskazuje, że polscy touroperatorzy wyprzedzają swoich europejskich konkurentów w adopcji e-commerce, mimo iż jest to jedna z najbardziej aktywnych pod tym względem branż na poziomie całej Wspólnoty. Kolejnymi przykładami większego udziału przychodów z e-commerce wśród polskich przedsiębiorstw względem średniej europejskiej są m. in. produkcja elektroniki, branża motoryzacyjna oraz sektor meblowy, czyli sektory będące w dużej mierze odpowiedzialne za dynamiczny wzrost eksportu z Polski do UE w ostatniej dekadzie.

Jakie branże w największym stopniu wdrożyły rozwiązania e-commerce?

Analizowane przez ekspertów Santander Bank Polska dane obejmują zarówno handel towarowy, jak i sprzedaż usług. Średnio na poziomie UE 20% firm przyjmuje zamówienia online – jednak na poziomie poszczególnych branż, widoczne są bardzo duże różnice. Na unijne 20% składa się przykładowo branża budowlana, gdzie e-commerce stosuje zaledwie 6% firm, czy też 11% firm z sektora nieruchomości. Na drugim biegunie znajdują się branże najnowocześniejsze pod względem cyfrowego kontaktu z klientami, gdzie już dziś można powiedzieć, że obecność w Internecie jest nie tylko normą, ale niemalże warunkiem przetrwania.

Najbardziej rozwinięty pod względem e-commerce jest szeroko pojęty sektor turystyczno-wypoczynkowy. W 2019 r. ponad 60% europejskich hotelarzy i ponad 50% operatorów imprez turystycznych sprzedawało swoje usługi w cyfrowych kanałach dystrybucji. Warto przy tym zwrócić uwagę, że w obu tych branżach funkcjonują silne platformy sprzedażowe, np. Booking.com. Trzecią najbardziej zdigitalizowaną branżą pod względem liczby firm jest działalność wydawnicza i tutaj również można powiązać głęboką digitalizację rynku z działalnością silnych graczy, jak międzynarodowy Amazon, czy Empik lub Merlin na rynku krajowym. Warto zauważyć, że wymienione powyżej branże nastawione są przede wszystkim na sprzedaż B2C. Kolejne miejsca pod względem powszechności e-commerce na europejskim rynku zajmuje handel hurtowy z uwzględnieniem motoryzacji oraz sam przemysł motoryzacyjny – prawdopodobnie najnowocześniejsza część europejskiego przemysłu jako takiego. 

Polski sektor detaliczny e-commerce przeskoczył 7 lat w 7 tygodni

W zaledwie kilka tygodni przypadających na okres wprowadzenia ograniczeń związanych z zachowaniem bezpieczeństwa w stanie pandemii udział e-commerce w polskim handlu detalicznym wzrósł z ok. 5,5% na koniec 2019 r. do blisko 12% w szczytowym momencie. Dla zobrazowania skali wzrostu warto porównać te dane z największym rynkiem e-commerce na świecie, jakim są Stany Zjednoczone. Analogiczny wzrost udziału sprzedaży internetowej zajął tam niemal 7 lat.

Biorąc pod uwagę wzrost sprzedaży online wyraźnym liderem była kategoria odzieży i obuwia, gdzie porównując stan z kwietnia z tym z początku roku, udział sprzedaży internetowej wzrósł ponad 2,5-krotnie. Niemniej jednak, w miarę znoszenia kolejnych obostrzeń widoczny jest powrót konsumentów do tradycyjnych kanałów sprzedaży, co skutkuje normowaniem się udziału e-commerce w sprzedaży detalicznej poszczególnych branż. Przykładowo, przyjmując za poziom bazowy sprzedaż internetową w marcu, w przypadku żywności w czerwcu sprzedaż internetowa była niższa o ok. 10%, w kategorii mebli, RTV i AGD spadek wyniósł ok. 20%, zaś w przypadku farmaceutyków i kosmetyków wydatki internetowe były mniejsze o ok 30%. Jeżeli jednak za poziom bazowy przyjmiemy sprzedaż internetową z lutego br., to okaże się, że jedyną kategorią sprzedaży detalicznej wyodrębnianą przez GUS, gdzie wartość internetowej sprzedaży nie wzrosła, były farmaceutyki i kosmetyki. Oznacza to, że w większości branż składających się na handel detaliczny pandemia spowodowała trwałą zmianę przyzwyczajeń konsumentów i przeniesienie części zakupów do Internetu, nawet w przypadku takich branż, w przypadku których e-commerce nie miało wcześniej znaczącego udziału, czego najlepszym przykładem jest sprzedaż produktów spożywczych.

Perspektywy na 2021 r.

– Nie wiemy jeszcze jak dokładnie pandemia wpłynęła na finanse firm zajmujących się przede wszystkim detaliczną sprzedażą internetową. Bazując jednak na danych historycznych widzimy m. in. dwucyfrową dynamikę przychodów, co znacząco przekracza zarówno tempo rozwoju samej gospodarki (ok. 3-5% rdr w dobrych czasach) jak i handlu detalicznego ogółem. Obrazuje to skalę, w jakiej rozwija się handel internetowy. Jednocześnie, bazując na dostępnych danych, można z pewnością powiedzieć, że rok 2020 będzie dla polskiej branży e-commerce najlepszy w dotychczasowej historii – dodaje Maciej Nałęcz, analityk sektorowy Santander Bank Polska.

Wg danych za pierwszą połowę lipca poziom wydatków internetowych ustabilizował się na poziomie blisko 140% wydatków z analogicznego okresu ub. r. Oznacza to, że udział e-commerce w handlu detalicznym może się ustabilizować na poziomie ok. 8% vs 5,4% w 2021. Trwałe przesunięcie części wydatków konsumenckich do Internetu znacząco przyspieszy rozwój branży i będzie stanowiło paliwo do wzrostu w kolejnych latach.

W czasach globalnych pandemii usługi tłumaczeniowe powinny być jednym z głównych elementów skoordynowanej światowej współpracy. Jeśli obecna pandemia koronawirusa faktycznie w dużym stopniu rozprzestrzenia się między pracownikami służby zdrowia i ich pacjentami, takie informacje muszą zostać przetłumaczone i rozpowszechnione natychmiast po po uzyskaniu zgody na szczeblu światowym. Niestety niedobór tłumaczy medycznych i ustnych stworzył lukę w personelu walczącym ze  światowym kryzysem. Według amerykańskiej instytucji Department of Labor Statistics (DLS) „przewiduje się, że zatrudnienie tłumaczy pisemnych i ustnych wzrośnie o dziewiętnaście procent od 2018 do 2028 roku, znacznie szybciej w porównaniu ze średnią wzrostu zatrudnienia w innych zawodach”.

Jeśli w rzeczywistości koronawirus rozprzestrzenia się poprzez bliski kontakt, na przykład podczas leczenia metodami fizycznymi pokrewnych dolegliwości, konieczne jest, aby zatrudnić tłumaczy medycznych oraz tłumaczy innych dziedzin również na szczeblu lokalnym. Tłumacze ustni powinni być obecni praktycznie we wszystkich głównych ośrodkach medycznych na całym świecie, zwłaszcza w tych, które znajdują się obecnie pod presją globalnego kryzysu migracyjnego. To jedyne działające rozwiązanie, dzięki któremu rozprzestrzenianie się nowego koronawirusa i innych chorób zostanie ograniczone lub wyeliminowane.

Jednak takie warunki nie są typowe tylko dla globalnych pandemii lub zwykłych problemów zdrowotnych.

Pandemia grypy z 1918r.

Pandemia hiszpańskiego wirusa grypy z 1918r. rozprzestrzeniła się na całym świecie, zabijając  prawie 2% populacji świata (ok. 50 mln ludzi). Wirus ten dotknął w sumie ok. 500 mln ludzi, co stanowi jedną trzecią światowej populacji. Czy to możliwe, aby jedną z głównych przyczyn szybkiego rozprzestrzeniania się wirusa i związanego z nim chaosu był brak tłumaczy medycznych zajmujących się przekładem ustnym?

Według raportów Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) hiszpański wirus grypy z 1918r. opanował świat w przeciągu ok. „piętnastu miesięcy, licząc od początku do końca”, pomimo istniejących w tym czasie mniej zaawansowanych środków komunikacji i transportu. Wirus rozprzestrzenił się szybko, przynosząc druzgocące skutki, które przejawiały się nie tylko w życiu człowieka, ale także w problemach gospodarczych i społecznych. Jak wyglądałoby tak śmiertelny wybuch epidemii w dzisiejszych czasach? Czy istnieją sposoby, które pozwolą zapobiec dalszym globalnym pandemiom lub szybciej i skuteczniej z nimi walczyć? Czy  zaangażowanie w tę sytuację tłumaczy medycznych, zajmujących się zarówno przekładem pisemnym, jak i ustnym pomogło w jakimkolwiek wymiernym stopniu złagodzić ten lub inne globalne kryzysy?

Wnioskiem wyciągniętym ze śmiertelnych i katastrofalnych skutków pandemii hiszpańskiego wirusa w 1918r. jest fakt, że skłoniła ona rządy na całym świecie do ponownego zastanowienia się nad podejściem do problemu globalnych pandemii i wybuchu chorób zakaźnych. Utworzono instytucje oraz wprowadzono w życie polityki, które stały się podstawą światowych organizacji, takich jak Światowa Organizacja Zdrowia oraz innych, podobnych do niej ugrupowań na całym świecie.

Zadaniem tych organizacji było analizowanie, badanie oraz udostępnianie wszystkich istotnych danych ekspertom medycznym, badaczom i innym osobom na całym świecie. Poprzez współpracę eksperci ci mieli znacznie większe szanse, aby jak najszybciej pokonać pandemię. Szybka, ogólnoświatowa reakcja służb medycznych może znacznie obniżyć ekonomiczne i społeczne koszty pandemii, a także zmniejszyć liczbę ofiar śmiertelnych. Dane zostały szybko przesłane do uniwersytetów, szpitali i naukowców na całym świecie. Działanie to było jednak możliwe dopiero po pełnym przetworzeniu wszystkich istotnych informacji i dokładnym przetłumaczeniu wszystkich dokumentów przez tłumaczy medycznych zajmujących się przekładem ustnym i innych profesjonalnych tłumaczy wykonujących tłumaczenia dokumentów.

W związku z tym usługi tłumaczy przysięgłych i tłumaczy ustnych medycznych są kluczową i integralną częścią wszelkich wysiłków będących odpowiedzią na globalny kryzys, bez względu na ostateczną przyczynę.

Jakie jest prawdopodobieństwo pojawienia się pandemii?

Według WHO ryzyko pojawienia się śmiertelnej pandemii w niedalekiej przyszłości wciąż rośnie. Obecna pandemia koronawirusa uwydatnia konsekwencje takiego wybuchu epidemii we współczesnym świecie. W przeszłości proces rozprzestrzeniania się wirusa odpowiedzialnego za śmiertelną epidemię w różnych miejscach na całym świecie trwał kilka tygodni, a nawet kilka miesięcy. Możliwości związane z nowoczesnymi środkami transportu powodują, że proces rozprzestrzeniania się epidemii na całym świecie trwa tygodnie lub nawet dni, a według niektórych źródeł, takich jak wskaźnik GHS (Global Health Security Index), którego współautorami są lekarze z John Hopkins University, zarażenie się wirusem może objąć cały świat w mniej niż 36 godzin. Samoloty i inne nowoczesne udogodnienia sieją zatem ziarno zniszczenia w takim samym stopniu, w jakim działają dla dobra ludzkości.

Źródło: Wskaźnik Global Health Security (GHS Index)

Wskaźnik GHS, jak pokazuje powyższa ilustracja, wskazuje, że wiele krajów, które mogą doświadczyć kryzysu wywołanego globalną pandemią w większym lub największym stopniu w porównaniu z innymi państwami, posiada cechę, różniącą ich od pozostałych. Cechą tą jest zróżnicowanie językowe, czyli obecność wielu języków ojczystych, a często także wielu lokalnych dialektów. Z tego powodu dostępność tłumaczy medycznych oraz innych profesjonalnych tłumaczy, wykonujących przekład dokumentów jest konieczna, w celu szybkiego i skutecznego tłumaczenia, a także rozpowszechniania ważnych informacji w jakiejkolwiek sytuacji kryzysowej.

Czym jest panujący obecnie koronawirus?

Termin „pandemia koronawirusa”, choć nie jest błędnym określeniem, nie jest do końca trafny. Koronawirusy to duża rodzina wirusów, które mogą być przyczyną wszystkich chorób, poczynając od przeziębienia aż po śmierć. Dla tych, którzy pamiętają epidemię wirusową zespołu ostrej niewydolności oddechowej (SARS) z 2002 r., ta konkretna pandemia wirusowa była również wynikiem działania wirusa z rodziny koronawirusów. Z tego powodu trafniejsze pytanie, jakie powinno się tutaj nasunąć to „jakim rodzajem wirusa jest obecny koronawirus pochodzący z Chin?”

Według Światowej Organizacji Zdrowia wirus odpowiedzialny za obecny globalny chaos to „nowy koronawirus”. Niestety, jak informuje WHO, niewiele wiadomo o tym konkretnym szczepie nowego koronawirusa (przynajmniej nie w momencie pisania tego artykułu). Okazuje się, że zarażenie się nowym koronawirusem może nastąpić poprzez bardzo bliski kontakt z człowiekiem, na przykład między lekarzem a pacjentem. Natomiast nie jest jeszcze wiadome, czy możliwe jest, aby zarażeni pracownicy służby zdrowia mogli przenieść wirusa na innych pacjentów znajdujących się pod ich opieką.

W jaki sposób następuje rozprzestrzenianie się koronawirusa?

Istnieje ryzyko, że nowy koronawirus z Chin może rozprzestrzeniać się innymi sposobami niż ten wspomniany powyżej, ale nie zostało to ostatecznie przetestowane ani potwierdzone. Okres inkubacji nowego koronawirusa również nie jest znany, dlatego zarażeni ludzie (lub „nosiciele wirusa”) mogą z łatwością przemieszczać się na świecie, rozprzestrzeniając potencjalne zagrożenie śmiercią i jednocześnie będąc całkowicie nieświadomi śmiertelnych skutków swoich działań. Lekarze i pacjenci, którzy zarazili się śmiertelną ebola, są rutynowo atakowani z powodu  obaw innych ludzi przed zarażeniem się, a także z powodu braku informacji w języku ojczystym i dialektach.

Zarówno skutki zdrowotne, jak i konsekwencje gospodarcze oraz społeczne możliwego rozprzestrzeniania się wirusa w ten sposób są niepokojące. Jakie będą ostateczne następstwa obecnego nowego koronawirusa? W tej chwili nikt nie jest tego pewien. Pewne jest jednak, że usługi tłumaczeniowe będą integralną częścią rozwiązania tego problemu. Naukowcy, lekarze i badacze, którzy mają obowiązek udostępniać informacje tak dokładnie, szybko i efektywnie, jak to tylko możliwe, skorzystają zapewne w tym celu z usług profesjonalnych tłumaczy.

Tłumaczenia medyczne

Tłumaczenia medyczne stały się kluczowymi narzędziami w badaniach akademickich, naukowych i medycznych, którymi poważnie zajęto się na całym świecie w 1918r. Było to w dużej mierze spowodowane powstaniem wielu organizacji pozarządowych, takich jak ONZ (Liga Narodów), Światowa Organizacja Zdrowia i inne. Dziedziny te wymagają specjalistycznych rodzajów tłumaczeń i od zawsze odgrywają decydującą rolę w tworzeniu oraz wdrażaniu polityki rządu w zakresie zdrowia, walki z kryzysami oraz łagodzenia ich skutków.

Tłumaczenie jest jedną z podstawowych funkcji wszystkich światowych organizacji  pozarządowych, które współpracują z ludźmi z całego świata. Wynika to z faktu, że celem zarówno tłumaczy symultanicznych, jak i pisemnych jest przekazywanie informacji osobom tworzącym i wdrażającym politykę, dotyczącą całego świata.

Żadna z tych organizacji nie zdołała jeszcze z powodzeniem zagłębić się w świat tłumaczeń maszynowych. Zamiast tego, polegają one głównie na umiejętnościach przeszkolonych i przysięgłych tłumaczy. Mimo tego, że tłumaczenie maszynowe może (w najlepszym przypadku) oddać dosłowne znaczenie tekstu źródłowego, nie jest ono w stanie wychwycić niuansów ani subtelnych znaczeń, które profesjonalny tłumacz przysięgły może wziąć pod uwagę. Ten subtelny niuans języka ma kluczowe znaczenie w wielu dziedzinach, co objawia się w niechęci międzynarodowych organów do korzystania z tłumaczenia maszynowego w sytuacji, gdy tekst zawiera pewne ukryte znaczenie.

Globalny kryzys migracyjny

Niemiecki kryzys migracyjny ukazuje, jak skądinąd proste problemy mogą zostać spotęgowane przez brak tłumaczy medycznych. Wielu uchodźców napływających do Niemiec nie mówi ani po angielsku, ani po niemiecku, dlatego komunikacja między nimi sama w sobie może być bardzo trudna. Natomiast w sytuacji, gdy panuje globalna pandemia, skutki braku komunikacji mogą być druzgocące nie tylko dla uchodźców, ale także dla przyjmującego ich kraju, który zostaje narażony na poważne ofiary śmiertelne, ruinę gospodarczą i niezgodę społeczną.

Nawet podstawowe usługi medyczne, opieka zdrowotna i leczenie mogą być utrudnione z powodu niezdolności pacjentów do właściwej komunikacji z lekarzami i odwrotnie. Problemy te są na porządku dziennym nie tylko w wyniku europejskiego kryzysu migracyjnego, ale także z powodu panującego również tego samego rodzaju kryzysu w Ameryce Środkowej. Globalny kryzys migracyjny jest w istocie problemem na szczeblu światowym, który można wyeliminować jedynie poprzez rozszerzenie i utrzymanie wysokiej jakości usług tłumaczeniowych na skalę globalną.

Jest mało prawdopodobne, aby ktokolwiek świadomie roznosił chorobę. Jednak w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się choroby i zmniejszenia szkodliwych skutków jakiegokolwiek wybuchu epidemii, konieczne jest, aby pracownicy służby zdrowia i inni specjaliści byli w stanie komunikować się w sposób zrozumiały i bez żadnych barier wypowiadać się na temat leczenia i zapobiegania zakażenia wirusem. Ataki na pacjentów z wirusem Ebola i pracowników służby zdrowia same w sobie nie są złowrogimi manifestacjami, które mają na celu umożliwienie rozprzestrzeniania się choroby, ale jedynie reakcjami wynikającymi z braku zrozumienia.

Brak możliwości szybkiego lub skutecznego przekazywania ludziom faktów i informacji przez pracowników służby zdrowia oraz niezdolność ludzi do zrozumienia przyczyn, sposobów leczenia, a nawet podstawowych środków ostrożności skutkuje znacznie szybszym i bardziej śmiercionośnym wybuchem epidemii, który w innym przypadku mógłby być efektywniej powstrzymany. Na poziomie lokalnym jest to jeszcze trudniejsze, biorąc pod uwagę ograniczone i restrykcyjne dialekty nadal używane w wielu częściach świata. Niezależnie od tego, czy chodzi o globalne pandemie, czy o wrzenie społeczne skutkujące masową migracją, czy też jakikolwiek inny globalny kryzys tego typu, nigdy nie należy lekceważyć kluczowej roli tłumacza medycznego i profesjonalnych tłumaczy ustnych.

Rola wyspecjalizowanych tłumaczy w czasach globalnego kryzysu

Obecnie największym problemem związanym ze zdrowiem jest nowa pandemia koronawirusa, która rozpoczęła się w Chinach. Tylko wtedy, gdy wszystkie odpowiednie badania, analizy i inne rodzaje dokumentacji zostaną odpowiednio przetranskrybowane, przetłumaczone i rozesłane na całym świecie, naukowcy i specjaliści na całym świecie będą mogli rozpocząć dalsze badania w oparciu o twarde dowody. W przypadku bardziej śmiercionośne i destrukcyjne globalne epidemie wirusów, obydwa te problemy stają się jeszcze pilniejsze.

Zatrudnienie profesjonalnych tłumaczy i przysięgłych tłumaczy ustnych jest niezbędne w praktycznie każdym aspekcie reagowania i zarządzania kryzysowego. Bezpośredni wpływ problemów społecznych spowodowanych paniką można ograniczyć poprzez szybkie i precyzyjne rozpowszechnianie rzeczowych i pomocnych informacji. Natomiast problemy gospodarcze można złagodzić poprzez dystrybucję informacji dotyczących zapobiegania i rozprzestrzeniania się pandemii wirusa, co umożliwi także ludziom kontynuowanie pracy i funkcjonowania jako produktywni i wspierający członkowie społeczeństwa. Co ważniejsze, walka z każdą globalną pandemią jest możliwa, ponieważ badania, analizy i dane są tłumaczone i rozpowszechniane wśród społeczności medycznych, naukowych i akademickich na całym świecie.

Dolar amerykański dzisiaj rano osiągnął 3,70 zł i jest to jeden z najniższych poziomów od października 2018 roku! USD to ostatnimi czasy najciekawsza z głównych walut. Jeszcze kilka miesięcy temu wydawać by się mogło, że nadchodzący wielkimi krokami Brexit przyzna to miano funtowi brytyjskiemu. Okazuje się jednak, że Amerykanie są w stanie niemal sami stworzyć problemy, które spowodują 10-procentową przecenę względem euro. Czy niski dolar im rzeczywiście przeszkadza? 

Co się wydarzyło w USA?

O tym, że mamy na świecie pandemię koronawirusa nie trzeba nikogo informować. Warto natomiast zwrócić uwagę na różnicę, w tym kontekście, pomiędzy USA a Europą. Po pierwsze wirus dotarł za ocean później niż do Europy. To spowodowało, że negatywny wpływ był przesunięty w czasie. Po drugie, i ważniejsze, system ekonomiczny, a przede wszystkim rynek pracy, działają tam inaczej. W USA jest on znacznie bardziej elastyczny, co dało o sobie znać w pierwszych tygodniach pandemii. W poprzednim kryzysie z 2008 roku to Stany Zjednoczone radziły sobie lepiej niż Europa, m. in. z tego powodu, w początkowej fazie obecnej pandemii to dolar zyskiwał. Później jednak okazało się, że początkowe założenia się nie sprawdzają. Podczas gdy bezrobocie w Europie rosło o ułamki procenta, w USA mieliśmy momentalnie wystrzał w górę, od razu z 4,4% na 14,7%. Początkowo wierzono, że gospodarka USA tak samo szybko jak złapie zadyszkę, tak samo szybko z niej wyjdzie. Tak się jednak nie stało. W rezultacie inwestorzy zaczęli dostrzegać, że trzymanie swoich środków w USA może nie być najlepszym pomysłem. W rezultacie od maja rozpoczął się ruch, który przesunął cenę jednego euro z dolara i 8 centów na dolara i 19 centów.

Od czego jeszcze zależy kurs dolara?

Amerykanie pod koniec pierwszego kwartału obniżyli stopy procentowe o 1,5% do przedziału 0-0,25%. W tym samym czasie stopy procentowe w Unii Europejskiej pozostały na niezmienionym poziomie. Nie miało to odbicia w kursach walut od razu, ale rynki znacznie chętniej patrzą na walutę, która proporcjonalnie zyskuje na oprocentowaniu w takiej sytuacji. Nie jest to jednak jedyny ważny element wpływający na kurs dolara. Amerykanie pod koniec roku będą wybierać prezydenta. Często zdarzało się, że reelekcja prezydenta jest niemal formalnością, tym razem jednak tak nie będzie. Amerykanie przeważnie wybierają prezydenta na drugą kadencję jeśli gospodarka ma się dobrze, a bezrobocie jest niskie. Ta sytuacja jednak nie ma obecnie miejsca. Również sondaże wskazują na coraz mniejsze szanse Donalda Trumpa na reelekcję. W rezultacie rozpoczął się proces podejmowania dość odważnych decyzji, mających na celu odwrócić obecną tendencję w sondażach. Powrócił konflikt z Chinami – dodatkowo osłabiając dolara. Inwestorzy nie lubią niepewności, a mało przewidywalny prezydent walczący o reelekcję nie daje im poczucia bezpieczeństwa.

Słaby dolar sprzyja USA

Warto zwrócić uwagę, że w trudnych czasach słabsza waluta wcale nie jest dużym problemem, szczególnie dla państw, takich jak USA, które nie zadłużają się zbytnio w obcych walutach. Odpada wówczas zwiększony koszt obsługi długu zagranicznego. Z drugiej strony, państwo w trudnych czasach mocno zyskuje na słabszej walucie. Eksport staje się bardziej konkurencyjny cenowo za granicą. Przy tej samej ilości dolarów, które otrzyma amerykański producent, ktoś zapłaci mniej swojej waluty. Odwrotna sytuacja ma miejsce w przypadku importu. Towary przy tej samej cenie za granicą są droższe w USA. W rezultacie produkcja krajowa staje się bardziej opłacalna. Oba te zjawiska powodują, że generalnie w perspektywie wychodzenia ze spowolnienia gospodarczego, w jakim niewątpliwie się obecnie kraj znajduje, słaby dolar może być ważnym wsparciem. Z tego powodu wiele osób zwraca uwagę, że Amerykanie mogą celowo podejmować działania powodujące, że dolar traci na wartości. Ostatni kryzys Amerykanie przeszli dokładnie tą samą metodą. Słaby dolar może być zatem ważnym elementem układanki.

Co może czekać nas w przyszłości?

W ciągu kilku miesięcy wyjaśni się kwestia wyborów prezydenckich. Ostatnie sondaże dały znów nadzieje ekipie Donalda Trumpa na wygraną, chociaż przewaga demokratów jest wyraźna. Jest to z pewnością istotny czynnik jeżeli mówimy o stabilizacji. To wcale nie znaczy, że zwycięstwo oponenta jest lepsze dla dolara. Rynki zdecydowanie wolą nawet potencjalnie mniej korzystnego kandydata niż niepewność. W rezultacie możemy być ponownie świadkami sytuacji, w której kolejne tygodnie dolar będzie się osłabiał, po czym pomimo realizacji dominującego scenariusza nagle się odbije. Warto również zwrócić uwagę na kwestie pandemii. Liczba zachorowań jest wciąż bardzo wysoka, a patrząc na publiczne wystąpienia administracji prezydenckiej mało prawdopodobne są dodatkowe ograniczenia. W rezultacie, gdyby nadchodziła druga fala zachorowań, o której dość często się mówi, wątpliwe jest to, by USA zareagowało na wczesnym etapie. W końcowym rozrachunku może spowodować to, że efekty będą większe niż w przypadku wcześniejszej reakcji. To również nie powinno wpływać korzystnie na dolara.

Skoro wszystko ma osłabiać dolara to czy warto inwestować przeciwko amerykańskiej walucie? Być może tak, ale należy pamiętać, że słabszy dolar to tańsze inwestycje w USA, które dodatkowo zyskają jeżeli waluta odzyska wartość. Może się zatem okazać, że słaby dolar spowoduje, że wielu inwestorów będzie chciało go kupić i powstrzyma obecny trend, o ile go wręcz nie odwróci.

Maciej Przygórzewski, główny ekspert walutowy Currency One, operatora serwisów InternetowyKantor.pl i Walutomat

Dwaj najwięksi globalni gracze na rynku IT – Microsoft i Google już niedługo zrewolucjonizują polski rynek cyfryzacji. Założona przez Billa Gatesa firma ogłosiła partnerstwo z Operatorem Chmury Krajowej. Na mocy współpracy amerykański gigant zainwestuje miliard złotych w rozwój chmury obliczeniowej i cyfryzację polskiego biznesu. Google chce natomiast przeznaczyć nawet 2 miliardy dolarów (ok. 8 mld złotych) na stworzenie w Polsce najnowocześniejszego centrum danych.

Giganci IT stawiają na Polskę

Chmura Krajowa, z którą Microsoft nawiązał współpracę, jest dostawcą chmury obliczeniowej dla polskich przedsiębiorstw. Wspiera firmy w cyfrowej transformacji oraz implementacji nowoczesnych rozwiązań IT optymalizujących biznes. Dzięki tej inwestycji Microsoft stworzy pierwszy region przetwarzania danych w Europie Środkowo-Wschodniej, który dołączy do ogólnoświatowej sieci Microsoft składającą się z 59 regionów chmurowych. W ramach inwestycji Operator Chmury Krajowej będzie dostarczał całe spectrum usług Microsoft Azure – platformy chmurowej Microsoft.

Google z kolei w 2021 roku otworzy w Polsce pierwsze centrum danych, które dołączy do 8 już funkcjonujących obiektów na świecie. Na tę inwestycję składać się będą trzy strefy dostępowe, które stanowią niezależną infrastrukturę techniczną. Inwestycja Google w Polsce dołączy do grona tego samego typu infrastruktury, który funkcjonuje już m.in. w Tokio, Londynie czy Los Angeles.

Czy polski biznes potrzebuje zredefiniowania modelów zarządzania informacją? Pandemia pokazała, że tak. Według analiz Iron Mountain Polska COVID-19 udowodnił biznesowi, iż rozwiązania chmurowe, czy praca na cyfrowych zasobach danych są niezbędne w celu zachowania optymalnego poziomu realizowania działań. Przeprowadzone badania potwierdzają, iż dla 55% pracowników największym wyzwaniem w pracy zdalnej były aspekty technologiczne[1].

Również polska legislacja otwiera nowe możliwości firmom w przejściu na cyfrowy model zarządzania biznesem. W tym kontekście wyróżnić można chociażby możliwość rozliczania z Urzędem Skarbowym podatków na podstawie faktur elektronicznych. Cały czas rozwijają się możliwości wykorzystania podpisów kwalifikowanych czy załatwiania spraw urzędowych za pomocą platform lub aplikacji.

Czy możemy spodziewać się cyfrowej rewolucji?

Inwestycje Microsoftu i Google potwierdzają pozycję naszego kraju jako strategicznego partnera w regionie Europy Środkowo-Wschodniej w aspekcie szeroko rozumianej cyfryzacji. Równocześnie jednoznacznie dowodzą, że digitalizacja biznesu jest naturalnym krokiem w jego rozwoju. Jak wpłyną one na nasz rynek cyfryzacji, komentują przedstawiciele polskich firm technologicznych.

Tak ogromne inwestycje z pewnością wpłyną na obraz polskich firm. Co oznaczają dla polskiego biznesu? Czy mogą one przyspieszyć zmianę mentalności polskich przedsiębiorców, którzy chętniej będą korzystać z rozwiązań cyfrowych?

• Sylwia Pyśkiewicz, CEO Iron Mountain Polska:

Google i Microsoft to giganci globalnej sceny IT. Niemal 36% firm pytanych o kluczowe czynniki skłaniające je do implementacji zewnętrznych narzędzi do zarządzania danymi wskazało technologię i określony know-how jej dostawcy. Iron Mountain, jako firma oferująca usługi związane z zarządzaniem m.in. informacjami cyfrowymi, już od wielu lat współpracuje z Google, czy Amazonem w aspekcie wykorzystania rozwiązań IT – algorytmów, czy sztucznej inteligencji, które implementuje w specjalistyczne oprogramowania dedykowane dla Klienta. Firmy generują coraz większą ilość danych, a od ich optymalnego przetwarzania zależy skuteczność działań biznesowych. Przewiduje się, że do 2025 roku w sieci przechowywanych będzie 463EB danych. W związku z tym konieczne jest wprowadzenie rozwiązań technologicznych, które pomogą w zarządzaniu tak ogromnymi zasobami informacji. Inwestycje Microsoft i Google mogą stanowić dla polskiego biznesu silny bodziec do zmiany środowiska swojego funkcjonowania na model cyfrowy. Tymczasem dzisiaj rynek działa jeszcze w modelu hybrydowym. Siłą naszej firmy jest fakt, że dla naszych klientów optymalizujemy oraz realizujemy procesy oparte o dane na nośnikach papierowych, taśmach, czy dyskach, ale także  danych cyfrowych. Przechowujemy informacje w postaci papierowej, a także elektronicznej. Korzystanie z obu zasobów w optymalny sposób wydaje się jeszcze większym wyzwaniem niż czyste rozwiązania cyfrowe.

Czy Polska tworzy odpowiednie środowisko biznesowe dla innowacji informatycznych? Jak w praktyce wygląda współpraca firm z gigantami informatycznymi? Bonair, jako pierwsza firma z Europy Środkowo-Wschodniej dołączyła do grona oficjalnych partnerów Microsoft.

• Andrzej Wach, prezes Bonair:

Polska jest jedną z najdynamiczniej rozwijających się gospodarek w Europie. Jesteśmy otwarci na zagranicznych inwestorów, a głównym atutem naszego kraju jest bogate zaplecze osób z odpowiednim wykształceniem. Cyfrowy rozwój kraju to wielka szansa dla wszystkich przedsiębiorstw, a dla wielu to po prostu konieczność, żeby funkcjonować w globalnych łańcuchach dostaw.  Inwestycje w Polsce pokazują, że jesteśmy nie tylko istotnym rynkiem do lokowania kapitału, ale również kluczową lokalizacją dla zagranicznych partnerów w Europie Środkowo-Wschodniej. Pamiętajmy jednak, że jesteśmy ciągle w roli goniącego bardzo szybki rozwój technologii. Na przykład, firmy w Polsce coraz częściej decydują się na wdrożenia związane z big data, jednak nadal najmniejszą popularnością cieszą się one w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw – jak pokazują dostępne na rynku badania, jest to zaledwie 7% wobec 12% dla całej Unii Europejskiej. O wiele lepiej sytuacja wygląda wśród dużych firm, gdzie ten współczynnik wynosi 26% w Polsce na tle 33% w Europie. Z naszego doświadczenia wiemy, że w ostatnich latach rośnie nie tylko zaufanie do technologii, ale także realna potrzeba wsparcia działania biznesu najnowszymi rozwiązaniami.

Wiele firm w Polsce nadal preferuje pracę na tradycyjnych zasobach informacji. Inwestycje Microsoft i Google z pewnością skłonią wiele przedsiębiorstw do implementowania nowych narzędzi IT. Jest to kluczowe z punktu widzenia konkurencyjności rynkowej. Czy zredefiniowanie modelu zarządzania informacją będzie stanowiło dla nich duże wyzwanie?

• Piotr Siarkiewicz, South Branch Director w Avenga:

Pandemia COVID-19 pokazała, że firmy operujące w środowisku chmurowym są w stanie szybciej adaptować się do nowych realiów. Są także dużo bardziej skuteczne w realizowaniu bieżących zadań. Wiele przedsiębiorstw w Polsce wstrzymuje się jednak od implementacji tego typu rozwiązań w obawie przed zbyt dużymi zmianami organizacyjnymi. To duży błąd, który może prowadzić do zmniejszenia się ich rynkowej konkurencyjności. W pierwszej kolejności firmy muszą określić swoje potrzeby i być świadome efektów, jakie dadzą poszczególne narzędzia. Jeśli chodzi o samą reorganizację, kluczowym elementem jest wybór partnera, który wspomoże firmę w tym procesie. Samo wprowadzenie rozwiązań chmurowych można zorganizować tak, aby nie zakłócało bieżącej pracy. Migracja danych również może zostać przeprowadzona automatycznie dzięki różnego typu platformom lub aplikacjom, dostępnym m.in. w tzw. modelu PaaS, który tworzy wirtualne środowisko pracy w postaci platformy udostępnianej Klientowi. Kluczowe w redefinicji modelu zarządzania są know-how i doświadczenie. Dlatego, aby zwiększyć skuteczność i efektywność wdrażania narzędzi funkcjonujących w środowiskach chmurowych, warto takie procesy outsourcować. Dla przykładu w Avenga dysponujemy szerokimi kompetencjami związanymi z implementacją m.in. rozwiązań dostępnych w ramach chmury Microsoft Azure.

Praca w środowisku chmurowym optymalizuje procesy związane z zarządzaniem informacją. Jakich wymiernych korzyści mogą spodziewać się firmy wykorzystujące różnego rodzaju platformy do zarządzania danymi online?

• Przemysław Kędzior, Menadżer Generalny TCG Process Polska:

Aż 40% outsourcowanych procesów IT w Polsce dotyczy przetwarzania danych. Dowodzi to, iż digitalizacja procesów zarządzania informacją jest dla polskich firm coraz bardziej popularnym elementem rozwoju ich biznesu. Ma to związek także z coraz większymi wolumenami danych, jakie są w poszczególnych przedsiębiorstwach przetwarzane. Wykorzystywanie platform input management czy workflow pozwala także na pełną kontrolę nad procesami przeprowadzanymi w ramach funkcjonowania biznesu. Bardzo dużą popularnością cieszą się obecnie elektroniczne kancelarie czy działy księgowe. Funkcjonując w środowisku online, pracownicy mają dostęp do określonych zasobów z dowolnego miejsca na świecie. Wykorzystywane w tego typu narzędziach algorytmy, sztuczna inteligencja czy uczenie maszynowe, odciążają ich także od konieczności ręcznej selekcji informacji, a co za tym idzie, znacząco zmniejszają ryzyko pojawienia się błędów i nawet kilkudziesięciokrotnie przyspieszają procesy przetwarzania informacji.

[1] https://emtemp.gcom.cloud/ngw/globalassets/en/risk-audit/documents/risk-audit-actions-in-response-to-covid-april-6.pdf

Z badania „Confidence Index” przygotowanego przez Michael Page w II kwartale 2020 r. wynika, że 58 proc. polskich pracowników dobrze ocenia swoją obecną sytuację zawodową i warunki zatrudnienia. Mimo to, co drugi badany (50 proc.) martwi się o stabilność stanowiska, a ponad połowa (53 proc.) respondentów narzeka także na wysokość swojej pensji. Jak polscy pracownicy oceniają I półrocze 2020 r. i jakie są ich oczekiwania względem rynku pracy?

Obawy i perspektywy

Niecałe 60 proc. badanych pozytywnie ocenia swoją obecną sytuację zawodową. Stanowi to nieznaczny spadek względem analogicznego okresu w 2019 r., gdzie ogólne warunki zatrudnienia pozytywnie oceniło niemal 63 proc. respondentów. Co ciekawe, wśród polskich pracowników rośnie zadowolenie z poziomu wynagrodzenia. Obecnie, 47,2 proc. badanych jest usatysfakcjonowanych wysokością pensji, w porównaniu do 46,3 proc. zadowolonych ankietowanych w II kwartale 2019 r. Stabilność swojego zatrudnienia pozytywnie ocenia co drugi polski pracownik, co stanowi poprawę względem badania przeprowadzonego rok temu o 3,7 p.p., ale spadek względem badania z IV kwartału 2019 r. Wówczas 54,6 proc. z nas nie martwiło się utratą pracy. Na ten moment, największe obawy pracowników związane są z perspektywą awansu w obecnym miejscu zatrudnienia. Na otrzymanie wyższego stanowiska w najbliższym czasie liczy jedynie 18,2 proc. Polaków.

– Ostatnie kilka miesięcy zmieniły nie tylko sposób i tryb pracy, ale wpłynęły także na nastroje i obawy pracowników. W momencie, gdy część pracodawców decyduje się na ponowne otwarcie swoich biur, zadbanie o komfort psychiczny i bezpieczeństwo w miejscu pracy staje się ważniejsze niż kiedykolwiek. Z badania przeprowadzonego przez Gensler Research Institute wynika, że 70 proc. badanych chce wrócić do pracy w biurze, a dla co drugiego ankietowanego (55 proc.) zdalna współpraca jest bardziej wymagająca i trudniejsza niż bezpośredni kontakt ze współpracownikami – mówi Piotr Dziedzic, senior dyrektor w firmie Michael Page.

Praca zdalna standardem

57,5 proc. ankietowanych twierdzi, że szukając nowego miejsca zatrudnienia zwraca uwagę na możliwość pracy z domu, co stanowi spadek o 5 p.p. względem analogicznego okresu zeszłego roku. Taka zmiana podejścia do „home office” może wynikać z tego, że dla wielu firm praca poza biurem stała się standardem, przez co również wielu pracowników przestało traktować to jako benefit.

– Ostatnie tygodnie spędzone na tzw. home office, zmusiły wielu z nas do przeorganizowania trybu życia i pracy oraz były sprawdzianem z umiejętności godzenia życia prywatnego i zawodowego, które łączyły się ze sobą w domu. Wielu pracowników miało okazję wreszcie również sprawdzić, czy tryb pracy na odległość jest dla nich. Część zapewne przekonała się, że woli przyjść do biura, stąd możliwość kontynuowania obowiązków „na odległość” nie jest dla nich już tak istotna. Dla innych natomiast równie trudnym zadaniem może okazać się ponowna mobilizacja do pracy stacjonarnej i powrót do biura po dłuższej przerwie, dlatego złotym środkiem wydaje się zaoferowanie pracownikom możliwości wyboru, tak aby każdy z nich mógł dostosować tryb pracy do swoich preferencji – dodaje Piotr Dziedzic.

Warszawa jest w czołówce miast pod względem nowych umów najmu. W lipcu w bazie REDD zarejestrowano rekordową liczbę nowych umów najmu, aż 262 na łączną powierzchnię 104,531 m kw. Zielonym punktem na biurowej mapie jest także Łódź. W lipcu w tym mieście wynajęło się więcej biur, niż opustoszało. 

Dane REDD wskazują, że na polskim rynku dostępnych jest 4490 modułów biurowych o łącznej powierzchni 2,48 mln m kw. W lipcu 2020 rynek zasiliło 78 modułów biurowych, które nie zostały zaabsorbowane przez nowe umowy najmu. Tym samym, zasoby wolnej powierzchni zwiększyły się o 72,000 m kw.

Spośród ponad 25 rynków regionalnych monitorowanych przez REDD, największy negatywny bilans wynajętych i zwolnionych biur zanotowały Warszawa (-19,066 m kw.), Kraków (-9,409 m kw.) i Poznań (-4,443 m kw.). Na tym tle wyróżnia się Łódź (2,646 m kw.), która jako jedyne miasto wojewódzkie zakończyła miesiąc bilansem na korzyść popytu.

Najwięcej nowych umów najmu w Warszawie

–  Mimo negatywnego bilansu w Warszawie, stolica jest w czołówce miast pod względem nowych umów najmu. W lipcu w bazie REDD zarejestrowano rekordową liczbę nowych umów najmu (262) na łączną powierzchnię 104,531 m kw. Stołeczne transakcje stanowiły 68 proc. wszystkich umów najmu zawartych na 27 rynkach regionalnych w Polsce – mówi Judyta Bartnicka, analityczka REDD.

Na uwagę zasługuje również spadek współczynnika Months of supply (MoS), który opisuje aktualną dynamikę relacji popytu do podaży. Współczynnik MoS dla Warszawy zanotował dwukrotny spadek i na koniec lipca wyniósł 7.5 miesiąca (w porównaniu do 14.3 miesiąca).

Months of supply to znany na świecie wskaźnik. Jest to jeden ze współczynników absorpcji i relacji popytu do podaży. – Months of supply prognozuje, ile miesięcy trwałoby wynajęcie wszystkich obecnie dostępnych modułów biurowych, biorąc pod uwagę aktualne tempo wynajmu. Niski współczynnik może oznaczać, że podaż nie nadąża za popytem, za chwile może zabraknąć wolnych biur. Wysoki wynik to natomiast sygnał możliwej nadpodaży i dowód, że biur jest więcej niż chętnych najemców – mówi Piotr Smagała, dyrektor zarządzający REDD.

Tygodniowe dane REDD

• W zeszłym tygodniu wynajęto 121 modułów biurowych
• Na rynek wprowadzono 137 nowe biura do wynajęcia
• Właściciele dodali aktualne informacje o dostępności 1874 modułów

Prawo wglądu do akt sprawy podatkowej jest dla strony kontroli/postępowania prawem fundamentalnym, urzeczywistniającym prawo do czynnego udziału w tej sprawie. Prawo to nie jest jednak absolutne i podlega pewnym ograniczeniom. Ograniczeniom, których organy nadużywają.

Kto ma prawo do wglądu w akta sprawy podatkowej?

Postępowanie podatkowe, kontrola podatkowa, a także kontrola celno-skarbowa są jawne tylko częściowo. Przepisy Ordynacji podatkowej wprost wskazują, iż to Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, a także sporządzania z nich notatek, odpisów oraz kopii. Oznacza to, że osoba niezwiązana z danym postępowaniem, a więc osoba niebędąca jego stroną, nie ma takiego prawa. Prawo wglądu w akta sprawy podatkowej jest fundamentalnym prawem Strony i wyrazem naczelnej zasady postępowania – zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Taki właśnie czynny udział organ ma obowiązek stronie zapewnić.

Istnieją jednak pewne ograniczenia wglądu w akta sprawy podatkowej. Ordynacja podatkowa przewiduje bowiem, że organ może odmówić stronie wglądu do dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Jakkolwiek w gestii organu prowadzącego sprawę nie leży decydowanie o tym, czy dana informacja jest informacją niejawną, czy też nie, to już w przypadku wyłączenia dokumentów z akt sprawy z uwagi na przesłankę interesu publicznego organ ma pełne pole manewru i właściwie rzec można, iż w dzisiejszych czasach jest to jego kwestia uznaniowa. Organy bowiem często wykorzystują prawo do wyłączenia dokumentu z akt sprawy, gdyż uniemożliwia to później stronie postępowania wgląd do tych dokumentów.

Pojęcie „interesu publicznego”

Przepisy Ordynacji podatkowej stanowią, że organ może wyłączyć dokument z akt sprawy z uwagi na interes publiczny. Pojęcie „interesu publicznego” nie zostało w ustawie zdefiniowane. Jest to więc pojęcie szerokie, tzw. niedookreślone. Żeby je zrozumieć, należy odwołać się do poglądów doktryny oraz orzecznictwa. Zgodnie z utrwalonym już poglądem przez „interes publiczny” należy rozumieć „korzyść służącą ogółowi, dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Pod pojęciem „interesu publicznego” mieści się także dobro osób trzecich, niebędących stroną w toczącym się postępowaniu, których dotyczą informacje zawarte we włączonych do akt sprawy dokumentach, bowiem zawierają istotne dane o tych podmiotach”.

I tak, organy w zdecydowanej większości stosują przesłankę „dobra osób trzecich”, a że lenistwo bierze górę nad prawami strony postępowania, zamiast animizować dokument wolą go wyłączyć z akt w całości. Tymczasem jak wynika z niedawno wydanego wyroku TSUE: „w administracyjnym postępowaniu podatkowym takim jak toczące się w postępowaniu głównym podatnik powinien mieć możliwość dostępu do wszystkich dowodów znajdujących się w aktach sprawy, na których organ podatkowy zamierza oprzeć swoją decyzję. W związku z tym, jeżeli organ podatkowy zamierza oprzeć swoją decyzję na dowodach uzyskanych, tak jak w postępowaniu głównym, w ramach powiązanych postępowań karnych i powiązanych postępowań administracyjnych, podatnik ten powinien mieć możliwość uzyskania dostępu do tych dowodów. (…) Wymogu tego nie spełnia praktyka organu podatkowego polegająca na nieudzieleniu danemu podatnikowi żadnego dostępu do tych dowodów, a w szczególności do dowodów, na których opierają się ustalenia dokonane w protokołach sporządzonych i decyzjach wydanych w wyniku powiązanych postępowań administracyjnych, oraz na jedynie pośrednim zapoznaniu go w formie streszczenia tylko z częścią tych dowodów, które organ ten wybrał według przyjętych przez siebie kryteriów, nad którymi podatnik nie może sprawować żadnej kontroli” (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 października 2019 r. w sprawie o sygn. akt C‑189/18).

Na postanowienie o wyłączeniu danego dokumentu z akt sprawy zażalenie nie przysługuje. Jednakże na postanowienie o odmowie udostępnienia stronie takiego wyłączonego dokumentu już tak. Warto więc korzystać z możliwości, jakie daje instytucja zażalenia i następnie złożenia skargi do WSA. Organy bowiem zdecydowanie nadużywają swych uprawnień, wyłączając z akt sprawy dokumenty, do których strona powinna mieć dostęp, gdyż to właśnie na nich oparta jest później decyzja wymiarowa. W jaki bowiem sposób strona ma odwołać się od niekorzystnej dla siebie decyzji albo skorzystać z prawa wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, skoro nie ma wglądu w istotne dokumenty z akt sprawy?

Autor: radca prawny Robert Nogacki, Kancelaria Prawna Skarbiec

• Na świecie obowiązują ok. 72 mln praw własności intelektualnej – łatwo zatem o naruszenie.
• Szczególnie narażony jest sektor MŚP, który za cel obrały sobie organizacje wyspecjalizowane w sporach patentowych, tzw. trolle patentowe.
• Ubezpieczenie własności intelektualnej pozwala pokryć zarówno koszty postępowań sądowych, jak i odszkodowań.

Z początkiem lipca weszła w życie nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego, która zakłada m.in. utworzenie sądów wyspecjalizowanych w ochronie własności intelektualnej. To dobry krok, zwłaszcza że liczba sporów na tym tle rośnie. Skalę zagadnienia dobrze obrazują dane gromadzone przez Światową Organizację Własności Intelektualnej (WIPO, agencja ONZ). Przykładowo, od początku roku agencja zaangażowała się już w 2014 spraw o polubowne ustalenie praw do nazwy domeny internetowej. W zeszłym roku pośredniczyła w rozwiązaniu 3693 tego typu sporów[1]. To jednak tylko czubek góry lodowej.

– Definicja własności intelektualnej jest niezwykle pojemna. Z jednej strony prawa autorskie i pokrewne, z drugiej prawa własności przemysłowej. Mówiąc prościej, mieści się w niej zarówno działalność artystyczna, twórcza i wynikające z niej prawa, jak i wszelkie wynalazki, znaki towarowe lub wzory przemysłowe. Przy obecnym poziomie globalizacji oraz liczbie funkcjonujących na rynku marek i dzieł, naruszenie, nawet nieświadome, czyichś praw jest wysoce prawdopodobne. Nawet najdokładniejsze sprawdzenie wszelkich baz i rejestrów patentowych oraz skorzystanie z fachowego doradztwa, może nie uchronić od błędu skutkującego naruszeniem czyichś praw – stwierdza Mateusz Bartoszcze Radca Prawny w EIB SA. 

Warto pamiętać, że liczba zastrzeżonych znaków czy wzorów zmienia się dynamicznie. Rośnie o kilka milionów rocznie, a od 2010 r. wzrosła prawie dwukrotnie. Według ostatnich danych WIPO (na koniec 2018 r.) w mocy pozostają prawie 72 mln tytułów praw własności intelektualnej[2]:

• wzornictwo przemysłowe – 3,99 mln
• patenty – 13,95 mln
• znaki towarowe – 49,25 mln
• wzory użytkowe – 4,70 mln

Jak uniknąć skutków błędu?

Przed konsekwencjami finansowymi nieumyślnego złamania prawa własności intelektualnej można się jednak uchronić. Rynek ubezpieczeń oferuje stosowne rozwiązania.

– Zainteresowani ochroną przedsiębiorcy, powinni pamiętać, że granica między naruszeniem, a jego brakiem bywa niejednoznaczna. Dodatkowo mało osób zdaje sobie sprawę z działalności tzw. trolli patentowych. Są to organizacje masowo rejestrujące różne prawa własności, wyłącznie po to, aby występować z roszczeniami wobec firm. Szczególnie upodobały sobie sektor MŚP, który ma mniejsze możliwości finansowe obrony niż duże korporacje. Dlatego warto zastanowić się nad dodatkową ochroną. Zwłaszcza jeżeli firma działa w niszowej branży lub oferuje unikatowy produkt czy usługę – dodaje Aleksander Chmiel z EIB SA. 

Kompleksowe zabezpieczenie przed roszczeniami

Umowa ubezpieczenia przewiduje pomoc w razie nieświadomego plagiatu, zapewniając wszechstronne wsparcie finansowe w razie konfliktu o prawa własności intelektualnej. Zakłada przede wszystkim wypłatę środków na obsługę sporów sądowych, a także pokrycie wszelkich odszkodowań i rekompensat wynikających z rozstrzygnięcia sprawy. Jednak w niektórych przypadkach spory nie trafiają na salę sądową. Również wtedy polisa zadziała i zapewni sfinansowanie wszelkich kosztów związanych z polubownym rozwiązaniem problemu. Podstawową ochronę można też często rozszerzyć. Dodatkowe umowy mogą zapewnić pokrycie utraconych w wyniku sporu zysków czy zwrot kosztów niesłusznie zarejestrowanych praw, jeżeli zostaną one unieważnione w efekcie procesu sądowego.

Kiedy nie można liczyć na ubezpieczenie?

Jak każde ubezpieczenie, także ochrona praw własności intelektualnej ma jednak swoje ograniczenia. Podstawowym jest celowe złamanie prawa. Wtedy ubezpieczyciel nie udzieli firmie żadnej pomocy. Warto też pamiętać, że towarzystwo ubezpieczeń może odmówić ochrony z racji na zbyt duże ryzyko sporu. Dotyczy to zwłaszcza branż, w których istnieje wiele powszechnych standardów i duża konkurencja, a także pojawia się wiele nowinek. Z taką postawą mogą się spotkać zatem przedsiębiorcy produkujący części komputerowe, urządzenia mobilne czy inne sprzęty elektroniczne codziennego użytku. Także firmy z bogatą historią konfliktów na tle praw własności nie mogą raczej liczyć na ochronę.

– Jak widać, ubezpieczenie własności intelektualnej jest zagadnieniem wielowątkowym. Trzeba też zaznaczyć, że tematyka ta stanowi wyzwanie, zarówno pod względem konstrukcji umowy ubezpieczenia, jak i konkurencyjności wśród ubezpieczycieli. Dlatego dostępność tego typu rozwiązań ubezpieczeniowych nie jest powszechna. Mimo to, w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych świadomość przedsiębiorców oraz potrzeba ochrony wzrasta. Zapewne trend dotrze także niedługo i do nas  – mówi Aleksander Chmiel z EIB SA.

Źródło: EIB SA.

[1]     https://www.wipo.int/amc/en/domains/statistics/cases.jsp

[2]     Statystyki WIPO: https://www.wipo.int/ipstats/en/

Nastroje na polskim rynku nieruchomości biurowych po I połowie 2020 roku pomimo pandemii COVID-19 wydają się być bardzo optymistycznie. Całkowite zasoby sektora wynoszą obecnie nieco ponad 11,3 mln mkw., w którym zdecydowanym liderem pozostaje Warszawa, natomiast wśród miast regionalnych Kraków. W analizowanym okresie aktywność najemców wyniosła ok. 667 800 mkw. z czego najwięcej podpisywano nowych umów. Pomimo ograniczonej przez COVID-19 nowej podaży (275 700 mkw.) na koniec czerwca br. zaobserwowano tendencję wzrostową w stopach pustostanów, które obecnie wynoszą 7,9% (+0,4 pp. kw./kw.) dla Warszawy i 10,2% (+0,7 pp. kw./kw.) dla rynków regionalnych. Firma doradcza AXI IMMO podsumowuje I poł. 2020 r. na polskim rynku biurowym.

„W ciągu pierwszej połowy 2020 roku na polskim rynku nieruchomości biurowych mogliśmy zaobserwować rozwój czterech trendów, które będą nam towarzyszyć najprawdopodobniej przez kilka najbliższych miesięcy. Pierwszym z nich jest przyspieszony rozwój pracy zdalnej, który w wielu firmach w modelu hybrydowym powinien pozostać na stałe. Nowa sytuacja na rynku powoduje, że część najemców nie wypełniając w 100% zarezerwowanej powierzchni rozważa jej podnajem dla innych podmiotów. To rozwiązanie mogłoby pomóc najemcom w ograniczeniu części kosztów. Według naszych szacunków, oferta podnajmu tylko dla samej Warszawy może obecnie być wielkości około jednego procenta jej całkowitych zasobów. Dla wielu firm będzie to sygnał, aby na nowo przemyśleć swoją strategię rozwoju i zadecydować czy chcą wynająć jedno duże biuro czy skorzystać z kilku mniejszych. W drugiej części roku spodziewamy się ograniczenia nowej podaży, a obecna na rynku duża oferta powierzchni w ramach podnajmu zwiastuje wzrost stopy pustostanów. Możliwą konsekwencją tej sytuacji będzie presja ze strony najemców na redukcję wyjściowych stawek czynszu,” mówi Martin Lipinski, Dyrektor Działu Powierzchni Biurowych i Reprezentacji Najemcy, Axi Immo.

Całkowite zasoby nowoczesnej powierzchni biurowej w Warszawie na zakończenie czerwca 2020 r. powiększyły się o ok. 100 100 mkw. i wynoszą obecnie ok. 5 687 800 m kw. Największym z czterech oddanych obiektów w okresie od kwietnia do czerwca br. był Varso II (HB Reavis) oferujący 40 000 mkw. Wśród pozostałych zrealizowanych inwestycji znalazły się Chmielna 89 (Cavatina Holding, 25 200 m kw.) Biura przy Willi (Echo Investment, 15 000 m kw.) i DSV HQ (Capital Park, 20 000 m kw.). Natomiast na analizowanych ośmiu regionalnych rynkach biurowych całkowite zasoby biurowe wynoszą ok. 5 679 600 mkw. Tradycyjnie największym lokalnym rynkiem pozostaje Kraków (1 483 300 m kw.) przed Wrocławiem (1 186 100 m kw.) i Trójmiastem (868 400 m kw.). W strukturze nowej podaży (176 600 mkw.) najwięcej powierzchni dostarczono w Krakowie 39% (ok. 69 100 m kw.), Katowicach 18% (31 100 mkw.) oraz Trójmieście 17% (29 900 mkw.). Największymi z oddanych lokalnie 15 projektów były gdańska Olivia Prime B (Olivia Business Center, 25 000 m kw.), krakowski High 5ive (Skanska, 23 500 m kw.) i katowicki Face 2 Face A (Echo Investment, 19 600 m kw.).

Pomimo trwającej pandemii COVID-19 na rynku obserwowana jest duża aktywność najemców. Łącznie w Warszawie (334 800 m kw.) i na rynkach regionalnych (333 000 m kw.) wynajęto ok. 667 800 m kw. powierzchni biurowej. Na uwagę zasługuje również Kraków, w którym podpisano umowy na 114 700 m kw. Za popyt w analizowanym okresie w największym stopniu odpowiadały nowe umowy (62% Warszawa, 54% regiony), następnie renegocjacje (30% Warszawa, 32% regiony), a na trzecim miejscu ekspansje (8% Warszawa, 14% regiony). Największą zrealizowaną do końca czerwca br. transakcją była rekordowa umowa przed najmu PZU w Generation Park Y w Warszawie na 46 500 m kw. Natomiast na pozostałych miejscach znalazły się: nowa umowa najmu DSV na 20 000 mkw. w budynku DSV HQ (Warszawa), odnowienie umowy ABB w biurowcu Axis w Krakowie (20 000 m kw.), renegocjacja i ekspansja Poczty Polskiej (19 800 mkw.) w Domaniewska Office Hub w Warszawie i umowa przed najmu Fujitsu Technology Solutions w budynku Fuzja w Łodzi (16 300 m kw.). Co ciekawe 7 z 12 transakcji przekraczających 10 000 m kw. zrealizowano na rynkach regionalnych, a najaktywniejszym sektorem były „Usługi i produkty IT”.

„Tonując nieco optymistyczne wyniki popytu za I poł. 2020 r. musimy pamiętać, że są to negocjacje, które rozpoczęły się przed pandemią COVID-19. Fakt tak dużej aktywności najemców to efekt zaplanowanych działań. Firmy najczęściej robią badanie rynku pod względem dostępnej powierzchni i opcji na około półtora do dwóch lat przed wygaśnięciem ich umowy. Obecnie ze względu na jeszcze trwającą pandemię najemcy ostrożniej decydują o ewentualnej zmianie biura. Coraz większe znaczenie ma również kwestia związana z cyrkulacją powietrza, a także bezpieczeństwem i higieną pracy. Przed nami czas dużej ostrożności, jednak nowa sytuacja, a przede wszystkim otwarcie rynku na niespotykaną dotychczas ofertę podnajmu może wpłynąć na decyzję części najemców o tym, aby w dotychczas niedostępnej lokalizacji poszukać dla siebie miejsca do rozwoju. Dodatkowo spodziewamy się, że część firm, zamiast tradycyjnego biura będzie wybierać wariant typu flex ze względu na większą elastyczność i możliwość szybszej rezygnacji z umowy,” dodaje Martin Lipinski.

Na zakończenie I poł. 2020 roku na polskim rynku nieruchomości dostępnych od ręki jest ponad milion m kw. powierzchni biurowej. W przypadku Warszawy jest to ok. 448 000 m kw. (7,9% + 0,4 pp. kw./kw.) natomiast dla regionów 571 600 m kw. (10,2% + 0,7 pp. kw./kw.), wśród, których najwięcej wolnej powierzchni znajduje się w Krakowie 164 400 mkw. i Wrocławiu 132 700 m kw. Natomiast przyjmując procentowe wartości pustostanów najwyższy współczynnik odnotowano w Poznaniu – 14,5 %, a najniższy w Trójmieście i Katowicach – 6,1%. Ponadto, w analizowanym okresie na większości rynków nie zaobserwowano zmian w średniej stawce czynszów bazowych.

* Dane na podstawie Axi Immo Group i PINK.

Choć epidemia koronawirusa nie zwalnia tempa, a na polskim rynku pracy następuje stopniowe ożywienie, głównie w przypadku ofert dla pracowników fizycznych[1], ze statystyk wyraźnie wynika, że zainteresowanie Polaków wyjazdami zarobkowymi za granicę rośnie. W porównaniu z 2019 rokiem, liczba chętnych do pracy sezonowej i tymczasowej poza krajem wzrosła o 1/3[2]. Wśród niekwestionowanych liderów pozostają Niemcy – mimo że również walczą ze skutkami pandemii, to jej wpływ na tamtejszy rynek pracy jest znacznie mniejszy niż w Polsce. 

Praca w Polsce niepewna

Decyzja o wyjeździe i pracy za granicą to dla wielu osób konieczność. Jak pokazują szacunki resortu pracy, bezrobocie w Polsce notuje nieznaczny, ale jednak, wzrost – miesiąc do miesiąca to 0,1 proc.[3] Niepewna sytuacja finansowa, zwolnienia z dotychczasowych miejsc pracy lub redukcja etatów często zmuszają do poszukiwania zatrudnienia w branżach, w których dotychczas nie posiadaliśmy doświadczenia, a także do nabycia nowych kompetencji i szybkiego przekwalifikowania. Są w kraju sektory, w których pracodawcy w dalszym ciągu zatrudniają – zdecydowaną większość ofert stanowią te dedykowane dla pracowników sezonowych: sprzedawców spożywczych, budowlańców, magazynierów czy dostawców[4]. Jak się jednak okazuje, w przypadku wielu ofert zmniejsza się zakres oferowanych benefitów, a nawet wysokość wynagrodzenia. Taka sytuacja powoduje, że Polacy coraz częściej myślą o pracy za granicą, poszukując nie tylko stabilnego zatrudnienia, ale również atrakcyjniejszych niż w Polsce zarobków. 

Coraz częściej za granicę i do pracy sezonowej

Statystyki wyraźnie pokazują, że Polacy chętniej niż w ubiegłym roku chcą wyjeżdżać do pracy za granicę. Zainteresowanych wyjazdami zarobkowymi jest niemal o 30 proc. więcej niż w roku 2019[5]. Ponadto, jak wynika z ostatnio przeprowadzonych badań, spośród respondentów, którzy w ostatnim czasie wstępnie odpowiedzieli na ogłoszenia rekrutacyjne, aż 92% jest zdecydowanych na wyjazd do pracy poza Polskę[6]. Z racji tego, iż zatrudnienie w innym kraju, zazwyczaj najszybciej można znaleźć przy pracach sezonowych lub tymczasowych, nie dziwi fakt, że to właśnie taki rodzaj pracy często rozpatrują Polacy. Do Niemiec chętnie wyjeżdżamy w charakterze opiekuna osób starszych – według danych udostępnionych przez firmę Promedica24, lidera na rynku usług opiekuńczych, w porównaniu z ubiegłym rokiem, zainteresowanie pracą w tym zawodzie jest większe. Co przemawia za tym, że wakaty w branży opiekuńczej na terenie Niemiec są tak chętnie rozchwytywane przez pracowników?

– Niemcy to ponad 80-milionowy kraj, który dysponuje nie tylko ogromnym, chłonnym rynkiem pracy, lecz także przy stawce minimalnej, wynoszącej 9,35 euro brutto za godzinę, czyli około 42,50 zł, oferuje godne zarobki. Praca w opiece senioralnej pozwala nabrać cennego doświadczenia. Ponadto wiąże się z nauką języka, co daje pracownikowi przewagę konkurencyjną na przyszłość – podkreśla Dariusz Siedlecki, Dyrektor ds. Rekrutacji w Promedica24. 

Polki chętnie ruszają za Odrę

Pracę w charakterze opiekuna osób starszych w dalszym ciągu chętniej podejmują kobiety, choć coraz częściej po zlecenie zgłaszają się również mężczyźni. Wyniki badania przeprowadzonego przez agencję badawczą IQS na zlecenie Promedica24 nie pozostawiają złudzeń: w wyniku pandemii koronawirusa pracę mogło stracić nawet 870 tys. Polek. Z tego powodu kobiety coraz chętniej biorą pod uwagę wyjazd do pracy za granicą. Jak wynika z badania, co trzecia, gdyby otrzymała atrakcyjną ofertę zatrudnienia, zgodziłaby się na podjęcie pracy sezonowej poza Polską. Podobny odsetek pań deklaruje chęć wyjazdu do pracy tymczasowej lub na okresowy kontrakt. Za pracą najchętniej wyjechałyby do Niemiec (43 proc.), Holandii (42 proc.) i Wielkiej Brytanii (41 proc.).

W Niemczech żyje około 17 mln seniorów, większość z nich wymaga stałej opieki, dlatego też szacuje się, że w branży opieki senioralnej potrzeba w tej chwili nawet 200 tys. pracowników. W związku z dużym zapotrzebowaniem na tego typu usługi w Niemczech, dzięki wsparciu firm funkcjonujących na rynku usług opiekuńczych, tysiące Polaków, którzy utracili dotychczasowe źródło zatrudnienia lub poszukują możliwości przekwalifikowania się, mogą liczyć na szybkie znalezienie dogodnego kontraktu.

[1] Grant Thornton „Rynek pracy w czasie COVID-19” – edycja maj 2020

[2] Raport OTTO Force Work lipiec 2020

[3] Dane GUS – maj i czerwiec 2020

[4] Grant Thornton „Rynek pracy w czasie COVID-19” – edycja maj 2020

[5] Raport OTTO Force Work lipiec 2020

[6] Tamże

55% badanych pracowników[1] wskazało, że w trakcie home office najbardziej rozprasza ich przeglądanie Internetu lub oglądanie telewizji. Wiele firm planuje przedłużyć pracę zdalną do jesieni, dlatego przed managerami stoi trudne zadanie. Zadbać o pracowników, aby byli oni tak samo efektywni
i zaangażowani w pracę, jak przed pandemią. Warto postawić na różne techniki, które nie tylko odstresują zespół, ale też zmobilizują do pracy.

Jednym z efektów pracy zdalnej jest wielozadaniowość, która od kilku miesięcy stała się nową rzeczywistością. Dotychczas skupieni na realizacji obowiązków zawodowych pracownicy musieli w tym samym czasie pilnować dzieci, sprzątać w domu, gotować, a przede wszystkim – efektywnie pracować. 61% osób, które pracują z domu w wyniku pandemii, przyznaje, że ich uwagę rozprasza surfowanie po Internecie, oglądanie tv, ale także wizyty u lekarza w godzinach pracy, czy zajmowanie się dziećmi. Łącząc obowiązki zawodowe z prywatnymi nie lada wyzwaniem może stać się zachowanie work-life balance, czyli równowagi między tymi obszarami. Pracownikom zdalnym, w przeciwieństwie do osób przychodzących do biura, jest o wiele trudniej postawić wyraźną granicę
i jej nie przekraczać.

– Często nie mamy w domu własnego gabinetu, dlatego w ostatnich miesiącach całe nasze życie 24/7 zaczęło toczyć się w jednej i tej samej przestrzeni. W drodze do domu wiele osób miało dla siebie chwilę, by się wyciszyć, odstresować. Teraz na nowo musimy kształtować swoje drobne rytuały, które pozwolą nam chociaż trochę oddzielić te dwa obszary i się zrelaksować. Jednym z nich może być schowanie laptopa do szuflady
po skończonej pracy – mówi Katarzyna Richter, międzynarodowy specjalista z obszaru HR i  komunikacji międzykulturowej.

Po pierwsze: zadbaj o swoje dobre samopoczucie (wellbeing)

Pracownicy, którzy cieszą się dobrym samopoczuciem i ogólnym zadowoleniem z życia są bardziej zmotywowani i zaangażowani w wykonywane obowiązki. Jest to szczególnie ważne teraz, w czasach dużej niepewności i stresu. Warto pokazać pracownikowi, że jest on dla firmy ważny i wspólnie tworzy zgrany team. Pomocne w tym może być organizowanie wspólnych inicjatyw wspierających dbanie o dobrostan takich, jak wyzwania zawierające codzienne medytacje i zadania kształtujące uważność (mindfulness). Stworzenie przestrzeni na regularne grupowe spotkania, nawet online, podczas których uczestnicy wymieniają się wrażeniami i wzajemnie wspierają w wyzwaniach zaprocentuje silniejszymi więziami w zespole oraz ich zwiększoną odpornością psychiczną.

Po drugie: wyloguj się do życia – postaw na cyfrowy detox

Dla zachowania higieny pracy nie powinniśmy odbierać maili i telefonów służbowych po zakończeniu pracy. Jednak z tym nawykiem Polacy mieli problem jeszcze przed pandemią. Jak wynika z raportu TOP CDR – Digitally Responsible Company[2], 16% respondentów potwierdziło, że codziennie po godzinach pracy odbiera służbowe telefony, emaile oraz korzysta z firmowego komunikatora, a co czwarty badany zaznaczył, że zdarza mu się
to nawet kilka razy w tygodniu. Zaledwie 25% wskazało, że kończąc pracę nie zajmuje się kwestiami służbowymi. Na coraz większym znaczeniu zyskują wyjazdy, podczas których jesteśmy zupełnie offline.

– Cyfrowy detox to zazwyczaj kilkudniowy wyjazd na łono natury, podczas którego uczestnicy nie korzystają
z żadnych urządzeń elektronicznych. Wyciszają się, regenerują, biorą udział w warsztatach usprawniających ich komunikację interpersonalną oraz kontakt z samym sobą. Na nowo uczą się siebie i obcowania z drugim człowiekiem. Niektórzy z uczestników moich wyjazdów mają nawyk zasypiania wpatrując się w ekran telefonu, lub spędzania nawet godziny na sprawdzaniu maili, powiadomień i wiadomości zaraz po przebudzeniu się. Sami dochodzą do wniosku, że przeszkadza im to w funkcjonowaniu, ale nie potrafią się od tego uwolnić– wyjaśnia Katarzyna Richter, międzynarodowy specjalista z obszaru HR i komunikacji międzykulturowej. 

Po trzecie: zadbaj o spokój psychiczny

W ostatnich miesiącach szczególnie ważne stało się dbanie o nasze zdrowie psychiczne. Najnowsza technologia umożliwiła kontaktowanie się z profesjonalnymi doradcami za pośrednictwem wiadomości tekstowych lub wideokonferencji.  W trosce o swoich pracowników wiele firm zaczęło oferować konsultacje ze specjalistami,
w tym psychologami w formie spotkań online. Dzięki temu pracownicy mogą poczuć się bardziej docenieni, zrozumiani, a co najważniejsze – zmotywowani do działania.

– Wiele osób zaczęło inwestować w rozwój osobisty, starając się lepiej zrozumieć siebie i poprawić relacje międzyludzkie. Oprócz terapii coraz częściej decydują się na trening inteligencji emocjonalnej, dzięki któremu
są w stanie lepiej wyrażać, rozpoznawać, ale przede wszystkim rozumieć emocje, a także regulować
je w sytuacjach stresowych i konfliktowych – zauważa Marzena Martyniak, psycholog, specjalista w dziedzinie rozwoju inteligencji emocjonalnej, założycielka Instytutu Rozwoju Emocji.

Po czwarte: zrelaksuj się przy dźwiękach gongów

Nie potrafimy prawdziwie odpoczywać – nawet podczas urlopu jesteśmy cały czas pod telefonem czy emailem. Dlatego szukamy coraz to lepszych rozwiązań, które pomogą nam się odstresować i zregenerować nasz organizm. Z pomocą przychodzi terapia dźwiękiem, która może mieć formę kontaktu z muzyką lub udział
w kąpielach w dźwiękach gongów, które zyskują na coraz większym znaczeniu w obszarze wellness i cieszą się zainteresowaniem międzynarodowych korporacji dbających o swoich najcenniejszych pracowników.

– Jest to metoda polegająca na pełnym wyciszeniu się w pozycji leżącej, z zamkniętymi oczami. W tle słychać tylko dźwięk gongów, który uspokaja i relaksuje. Niektórzy podczas sesji zasypiają, płaczą – dają upust wszystkim nagromadzonym w ciele emocjom – podkreśla Katarzyna Richter, międzynarodowy specjalista
z obszaru HR i komunikacji międzykulturowej.

Nie wiadomo, czy część firm nie pozostanie przy zmianowym systemie, dzieląc pracę w biurze na część zdalną
i stacjonarną, dlatego warto nauczyć się nie tyle rozdzielać życie prywatne od zawodowego, ale przede wszystkim zadbać o swoje dobre samopoczucie i mniej stresu.

[1] Badanie ARC Rynek i Opinia na zlecenie Gumtree.pl, przy współpracy z Randstad Polska, 2020.

[2] Raport Programu Cyfrowej Odpowiedzialności Biznesu , Czy sztuczna inteligencja wygra z człowiekiem?, 2019.

Ponad 328 tys. pojazdów zostało zarejestrowanych w Polsce w drugim kwartale 2020 roku. Jak wynika z danych przekazanych przez Ministerstwo Cyfryzacji, to o blisko 200 tys. mniej niż w analogicznym okresie ub.r. Analizując tegoroczne statystyki za kwiecień-czerwiec, co miesiąc następował wzrost liczby takich działań. Natomiast w 2019 roku sytuacja była odwrotna. Ostatnio zarejestrowano ponad 197 tysięcy pojazdów używanych i blisko 131 tysięcy nowych. W pierwszej grupie najwyższy wynik osiągnęło województwo wielkopolskie – przeszło 27 tysięcy, a w drugiej – mazowieckie – ponad 34 tysiące.

Jak informuje Ministerstwo Cyfryzacji, w drugim kwartale br. zarejestrowano 328 287 pojazdów. Zdecydowanie najmniej takich przypadków było w kwietniu – 67 159. Później już było coraz więcej, w maju – 111 529, a w czerwcu – 149 599. W porównaniu z analogicznym okresem 2019 roku, nastąpiły spore spadki. Wtedy łącznie zarejestrowano 524 057 pojazdów, a wyniki w kolejnych miesiącach wyniosły odpowiednio 185 272, 177 250 oraz 161 535.

– Oczywiście podstawową przyczyną spadków jest pandemia. Samochód nie należy do artykułów pierwszej potrzeby. Jeżeli na horyzoncie dostrzegamy ryzyko choroby lub utraty pracy, to zdecydowana większość z nas nie myśli o zakupie czy zmianie auta. Skupiamy się na tym, co się będzie działo dalej – komentuje Jakub Faryś, prezes Polskiego Związku Przemysłu Motoryzacyjnego.

197 424 pojazdy używane zostały zarejestrowane od kwietnia do końca czerwca br. Natomiast w drugim kwartale ub.r. liczba ta wyniosła 306 402. Porównując dane z analizowanych okresów, widzimy, że najwyższy wynik tegoroczny (88 279 – czerwiec) jest niższy od najgorszego ubiegłorocznego (91 396 – czerwiec).

– W Polsce samochody używane, delikatnie mówiąc, na ogół nie są najnowsze. W związku z tym kosztują stosunkowo niedużo w porównaniu z nowymi, średnio 20 tysięcy złotych lub nieco więcej. I tu można powiedzieć, że klienci reagują na ten wydatek. Część osób zapewne kupiło auto tańsze niż pierwotnie zakładało – mówi prezes PZPM.

Biorąc pod uwagę tylko nowe pojazdy, w drugim kwartale br. zarejestrowano ich 130 863. To mniej niż od kwietnia do końca czerwca 2019 roku, kiedy do statystyk wpisano 217 655 nieużywanych aut. Analizując dane z tych okresów, dostrzegamy, że najwyższy tegoroczny wynik (61 320 – czerwiec) jest niższy od najgorszego ubiegłorocznego (70 139 – czerwiec).

– Pojawiają się informacje o możliwości wzrostu cen nowych pojazdów. Wciąż jednak dostępna jest oferta wyprzedażową i w tym przypadku wartości nie są zmieniane. Spadki sprzedaży wynikają głównie z powodu zamknięcia salonów, zastopowania produkcji czy ograniczenia ruchu ludzi. Kiedy wszyscy zostaliśmy zamknięci w domach, nikt nie szedł kupować aut. Dzisiaj sytuacja się powoli odwraca. Trend, który obserwujemy, można oceniać jako pozytywny – podkreśla Wojciech Drzewiecki, prezes Instytutu Badań Rynku Motoryzacyjnego SAMAR.

Jak zaznacza Jakub Faryś, w przypadku nowych samochodów po prostu większość klientów indywidualnych odkłada decyzję o zakupie. Ekspert obawia się, że w ten sam sposób będą postępować firmy, a one stanowią zdecydowaną większość rynku w Polsce. A jeśli znacznie spadnie sprzedaż pojazdów do przedsiębiorstw, to sytuacja zrobi się naprawdę bardzo kiepska.

– Spadki są zdecydowanie mniejsze od tych pierwotnie prognozowanych. Rzeczywiście, niektórzy przedsiębiorcy zrezygnowali z nowych zamówień. Część firm w okresie lockdownu wydłużyła okresy finansowania, aby ograniczyć przyszłe koszty– zaznacza prezes Drzewiecki.

W drugim kwartale tego roku najwięcej pojazdów używanych zostało zarejestrowanych w województwie wielkopolskim – 27 376 (w analogicznym okresie 2019 roku – 38 742). Dalej było woj. mazowieckie – 25 272 (37 748), a za nim – śląskie – 17 427 (30 178). Natomiast najmniej ww. przypadków odnotowano w opolskim – 4 672 (7 433), warmińsko-mazurskim – 6 158 (10 156) i podlaskim – 6 439 (9 654).

– Wielkopolska, Mazowsze i Śląsk to największe i najbogatsze województwa w kraju. Siłą rzeczy to tu rejestruje się najwięcej samochodów zarówno sprowadzonych z zagranicy, jak i nowych. Liczba mieszkańców i ich kondycja finansowa to istotne czynniki wpływające na poziom rejestracji – wyjaśnia prezes SAMAR-u.

Natomiast w drugim kwartale br. najwięcej nowych pojazdów zarejestrowano w województwie mazowieckim – 34 180 (w analogicznym okresie 2019 roku – 63 193). Następne w zestawieniu jest śląskie – 13 819 (24 174), a za nim – wielkopolskie – 13 719 (23 514). Z kolei na drugim końcu znajduje się świętokrzyskie – 2 296 (3 475), opolskie – 2 451 (3 556) oraz lubuskie – 2 686 (4 163).

– Większość samochodów firmowych to auta wynajmowane albo leasingowane. Rejestrowane są tam, gdzie znajduje się centrala banku czy firmy leasingowej. Większość tych podmiotów ma siedziby w dużych miastach, w szczególności w Warszawie, we Wrocławiu, w Poznaniu, Krakowie. I tam też notuje się najwięcej rejestracji pojazdów. Województwo świętokrzyskie ma stosunkowo niewielu mieszkańców, jest tam niedużo przedsiębiorstw, a to przekłada się na analizowane statystyki – wyjaśnia Wojciech Drzewiecki.

Jak stwierdza prezes Faryś, generalnie sytuacja w Polsce nie wygląda tak źle w porównaniu z innymi państwami Europy. Przykładowo, w Wielkiej Brytanii czasowo były zamknięte salony samochodowe. Tam też skala zachorowań jest znacznie większa, a to przekłada się również na decyzje konsumenckie. Ekspert podkreśla, że pewne sektory naszej gospodarki zaczynają się odbijać. A po lockdownie Polacy za wszelką cenę, jak widać chcą jak najszybciej wrócić do normalności. I tym przejawem jest też chęć zakupu samochodu.

Rafał Albin dołączył do Zarządu Microsoft w Polsce w roli Dyrektora odpowiedzialnego za Marketing i Operacje (Marketing & Operations Lead) w sierpniu 2020.

Przed objęciem tej funkcji, jako CEE Enterprise Channel Management Lead, wspierał proces transformacji cyfrowej klientów Microsoft w ramach kanału partnerskiego w tym regionie.

Od 2016 roku był odpowiedzialny za sprzedaż rozwiązań konsumenckich oraz produktów dla sektora SOHO/SMB na terenie Polski oraz Rumunii. Będąc Członkiem Zarządu polskiego oddziału Microsoft należał również do kierownictwa działu Consumer and Devices Sale w regionie CEE. Wcześniej od kwietnia 2013 roku kierował zespołem Nowych Technologii (Developer Experience) odpowiedzialnym za wprowadzanie na rynek najnowszych technologii Microsoft oraz transformację i rozwój współpracy ze środowiskami developerskimi i firmami ISV. Jest związany z polskim oddziałem Microsoft od 2009 roku, kiedy objął stanowisko kierownika grupy produktowej Windows.

Wcześniej przez wiele lat związany był z rynkiem dystrybucyjnym zajmując szereg stanowisk głównie w AB S.A., a po połączeniu z ATC – wiodącym dystrybutorem sprzętu komputerowego w Czechach i Słowacji – był członkiem rady nadzorczej holdingu odpowiedzialnym za proces łączenia obu firm. Prowadził także własną firmę dostarczającą i wdrażającą oprogramowanie oraz usługi IT przedsiębiorstwom z sektora MŚP. Jest absolwentem Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu oraz Politechniki Wrocławskiej.

• Wzrost wartości obrotu akcjami w ramach arkusza zleceń[1] na Głównym Rynku o 40,6% rdr do 23,4 mld zł
• Wzrost wartości obrotu akcjami w ramach arkusza zleceń na rynku NewConnect o 2471,6% do 2277,9 mln zł
• Wzrost wolumenu obrotu instrumentami pochodnymi o 20,4% rdr do poziomu 618,6 tys. szt.
• Wzrost łącznego obrotu produktami strukturyzowanymi o 98,7% rdr do 234,5 mln zł
• Wzrost łącznego obrotu ETF-ami o 249,2% rdr do 40,4 mln zł
• Wzrost wartości obrotu obligacjami nieskarbowych na rynku Catalyst w ramach arkusza zleceń o 14,8% do poziomu 272,3 mln zł
• Wzrost łącznego wolumenu obrotu energią elektryczną o 9,9% do poziomu 19,0 TWh
• Spadek łącznego wolumenu obrotu gazem ziemnym o 1,0% rdr do 12,7 TWh

W lipcu 2020 r. łączna wartość obrotu akcjami na Głównym Rynku GPW wyniosła 23,7 mld zł, czyli o 41,4% więcej niż w analogicznym okresie rok wcześniej. Wartość obrotu akcjami w ramach arkusza zleceń wzrosła o 40,6% rdr do poziomu 23,4 mld zł. Średnia dzienna wartość obrotu akcjami w ramach arkusza zleceń wyniosła 1,017 mld zł, o 40,6% więcej niż rok wcześniej. Wartość indeksu WIG na koniec lipca wyniosła 50 468,16 pkt i była o 15,4% niższa niż przed rokiem.

Na rynku NewConnect w lipcu odnotowano wzrost łącznej wartości obrotu akcjami o 2277,1% rdr do poziomu 2336,7 mln zł. Wartość obrotów akcjami w ramach arkusza zleceń na rynku NewConnect wzrosła o 2471,6% rdr i wyniosła 2277,9 mln zł.

Łączny wolumen obrotu instrumentami pochodnymi w lipcu wyniósł 618,6 tys. szt., czyli o 20,4% więcej niż rok wcześniej. Wolumen obrotu kontraktami na indeksy wzrósł o 21,3% rdr do poziomu 323,7 tys. szt., wolumen obrotu kontraktami na akcje wzrósł o 24,4% rdr do 155,2 tys. szt., wolumen obrotu kontraktami na waluty wzrósł o 12,5% rdr do 122,8 tys. szt., a wolumen obrotu opcjami wzrósł o 31,5% rdr do 16,9 tys. szt.

W lipcu zanotowano wzrost wartości obrotu produktami strukturyzowanymi o 98,7% rdr do poziomu 234,5 mln zł oraz wzrost obrotów ETF-ami o 249,2% rdr do 40,4 mln zł.

Wartość notowanych na rynku Catalyst emisji obligacji nieskarbowych wyniosła na koniec lipca 94,3 mld zł wobec 88,9 mld zł w analogicznym okresie ubiegłego roku. Wartość obrotu obligacjami nieskarbowymi na rynku Catalyst w ramach arkusza zleceń wzrosła o 14,8% rdr do poziomu 272,3 mln zł.

Łączna wartość obrotu obligacjami na TBSP wyniosła w lipcu 6,9 mld zł wobec 19,5 mld zł rok wcześniej, co oznacza spadek o 64,6% rdr.

Łączny wolumen obrotu energią elektryczną na rynkach spot i terminowym wyniósł w lipcu 19,0 TWh, co oznacza wzrost o 9,9% rdr. Wolumen obrotu energią elektryczną na rynku spot wzrósł o 3,6% rdr do poziomu 2,9 TWh. Na rynku forward wolumen wzrósł o 11,1% rdr do poziomu 16,1 TWh.

Łączny wolumen obrotu gazem ziemnym spadł w lipcu o 1,0% rdr do 12,7 TWh. Na rynku spot wolumen obrotu wzrósł o 105,3% do poziomu 1,4 TWh. Na rynku terminowym odnotowano spadek o 6,9% rdr do poziomu 11,3 TWh.

Wolumen obrotu prawami majątkowymi wynikającymi ze świadectw pochodzenia, z wyłączeniem praw ze świadectw związanych z efektywnością energetyczną („białe certyfikaty”)^[2], na rynku spot wyniósł w lipcu 1,9 TWh, co oznacza spadek o 20,5% rdr.

Wolumen obrotu prawami majątkowymi wynikającymi ze świadectw pochodzenia związanych z efektywnością energetyczną („białe certyfikaty”) spadł w lipcu do poziomu 6,6 ktoe^[3] wobec 67,8 ktoe rok wcześniej.

Obrót Gwarancjami Pochodzenia dla energii elektrycznej wytworzonej w OZE spadł o 1,3% rdr, do wolumenu 2,0 TWh.

Kapitalizacja 389 spółek krajowych notowanych na Głównym Rynku na koniec lipca wyniosła 481 mld zł (109,1 mld EUR).

Łączna kapitalizacja 437 spółek krajowych i zagranicznych notowanych na Głównym Rynku sięgnęła 836,9 mld zł (189,9 mld EUR).

Na Głównym Rynku GPW w lipcu zadebiutowała spółka Gaming Factory, której wartość oferty wyniosła 21,3 mln zł.

Na rynku NewConnect w lipcu zadebiutowały akcje spółki Ovid Works.

W ubiegłym miesiącu na GPW odbyło się 23 sesji giełdowych, tyle samo, co rok wcześniej.

[1] transakcje sesyjne, bez transakcji pakietowych

[2] świadectwa pochodzenia związane z efektywnością energetyczną (tzw. białe certyfikaty) są wystawiane, notowane i rozliczane w innych jednostkach metrycznych niż pozostałe świadectwa na TGE (toe – tona oleju ekwiwalentnego; energetyczny równoważnik jednej metrycznej tony ropy naftowej o wartości opałowej równej 10.000 kcal/kg)

[3] ktoe = 1000 toe, Mtoe = 1000 000 toea

Według danych BIK, wartość portfela kredytów mikroprzedsiębiorców na 30 czerwca 2020 r. wyniosła 69,7 mld zł i była wyższa o 1,2 mld zł (1,8%) w porównaniu do analogicznego półrocza 2019 r. Jednak pierwsze sześć miesięcy 2020 r. pod wpływem infekcji wirusa COVID-19, zakończyło się ujemnym odczytem dynamiki sprzedaży wszystkich produktów kredytowych. Kredytów obrotowych banki udzieliły na kwotę niższą o 27,5% a inwestycyjnych o 42,6% w porównaniu do pierwszego półrocza 2019 r.

Ogólna charakterystyka rynku kredytów dla mikroprzedsiębiorców

Z powodu pandemii COVID-19 oraz jej bezpośrednich i pośrednich skutków oraz podjętych działań, załamało się wiele dziedzin gospodarki. Szczególnie lockdown wpłynął na branże usługowe, tradycyjny handel, turystykę, hotelarstwo i gastronomię oraz transport. Lepiej radził sobie sektor budowlany. Oczywistym jest więc, że wirus musiał odcisnąć swoje piętno także na rynku kredytów dla mikroprzedsiębiorców, zainfekował go gwałtownie po 15 marca 2020 r., dyktując nową rzeczywistość.

BIK jest instytucją gromadzącą informacje kredytowe, raportowane dwa razy w tygodniu przez banki komercyjne, banki spółdzielcze, które dotyczą finansowania klientów indywidualnych i firm. Baza BIK zawiera informacje o 147 mln rachunków należących do 25 mln klientów indywidualnych oraz o 1,4 mln firm, w tym o 841 tys. mikroprzedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą. Dzięki danym i analizom, dotyczącym wartości, jak i liczby klientów, na podstawie zapytań w procesie ubiegania się o kredyt we wszystkich obszarach finansowania, BIK na bieżąco mierzy zarówno poziom popytu na finansowanie zgłaszane przez mikroprzedsiębiorców (zapytania o kredyty), jak i wynikającą z niego akcję kredytową (wartość udzielanych kredytów).

Podejmując się oceny pierwszego półrocza 2020 r. w zakresie rynku kredytów dla mikroprzedsiębiorców, należy wziąć pod uwagę wyjątkowość i nieprzewidywalność sytuacji, z jaką mieliśmy w tym okresie do czynienia. Pandemia gwałtownie i symetrycznie wpłynęła na zamrożenie (lockdown) całej gospodarki, zarówno jej części popytowej, jak i podażowej. Okres odmrażania gospodarki (defrosting) jednak przyjął charakter fazowy, niesymetryczny zarówno geograficznie, jak i branżowo. Ta różnica w różnym tempie przekładała się na odbudowę popytu i podaży kredytów dla mikroprzedsiębiorców.

Analizując rynek kredytów dla mikroprzedsiębiorców w pierwszym półroczu br., wyróżnić należy cztery okresy: miesiące przedpandemiczne (styczeń – luty), częściowo pandemiczne (pierwsza połowa marca), pełne miesiące pandemiczne z symetrycznym lockdownem (druga połowa marca oraz kwiecień), miesiące częściowo postpandemiczne z symetrycznym odmrażaniem gospodarki (maj, czerwiec). BIK dokonał więc oddzielnej analizy trendów popytowych, opartych na zapytaniach o poszczególne rodzaje kredytów oraz trendów podażowych, kształtujących wartość udzielanych kredytów, oraz jakość kredytów dla mikroprzedsiębiorców w tych okresach. 

W handlu najmniejszy spadek popytu na kredyty

Liczba zapytań kredytowych z banków do BIK o mikroprzedsiębiorców wyniosła w I półroczu 2020 r. niecałe 156 tys. wobec 201 tys. w analogicznym okresie 2019 roku, co oznacza spadek o 23% r/r.

W podziale na branże, najmniejszy spadek zapytań wystąpił w przypadku mikroprzedsiębiorców działających w handlu (-22%). W budownictwie w I półroczu br. było 24% mniej niż rok temu, w sektorze produkcyjnym nastąpił spadek o 25%, a w usługach o 28%.

Spadki zapytań o mikroprzedsiębiorców miały miejsce od początku 2020 roku – w styczniu było ich mniej o 10% niż w styczniu 2019 roku, a w lutym i pierwszej połowie marca nastąpił spadek o 6% r/r. Po wybuchu pandemii dynamika zapytań uległa wyraźnemu pogorszeniu – w II połowie marca nastąpił spadek o 30% r/r, a w kwietniu i maju pogłębił się on do -40% r/r (w usługach nawet -48%). W czerwcu sytuacja się poprawiła i spadek zapytań zmniejszył się do -21% r/r, w tym handel -17%, budownictwo -18%, produkcja -26%, usługi -30%. 

Negatywne trendy sprzedaży kredytów dla mikroprzedsiębiorców

Sprzedaż wszystkich rodzajów produktów kredytowych w I półroczu 2020 r. odnotowała ujemne odczyty. Na negatywne wyniki wpływ miały zarówno część popytowa, jak i podażowa.

– W aspekcie popytowym, z uwagi na dużą niepewność, bardzo osłabiła się chęć do inwestowania z uwzględnieniem lewarowania (długu) wśród mikroprzedsiębiorców. Praktyczny brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej ograniczył z jednej strony zapotrzebowanie na kredyt obrotowy, a z drugiej strony brak możliwości generowania środków pieniężnych spowodował problemy z płynnością finansową. Płynność finansowa została w dużej części utrzymana dzięki dziesiątkom miliardów złotych wypłaconych bezpośrednio z tarczy antykryzysowej zarówno w postaci pożyczek, jak i systemu gwarancji zarządzanego przez BGK. Z kolei wpływ na podaż – dostępność do kredytów, miały niepewność, zwiększona ostrożność instytucji finansowych w procesie przyznawania finansowania, szczególnie najbardziej dotkniętym branżom, oraz podniesienie wymogów wobec potencjalnych kredytobiorców – mówi prof. Waldemar Rogowski, główny analityk BIK.

W pierwszym półroczu 2020 r. banki udzieliły 65,3 tys. kredytów mikroprzedsiębiorcom na łączną kwotę 7,89 mld zł. Przy czym w samym tylko pierwszym kwartale banki udzieliły 43,9 tys. kredytów na łączną kwotę 4,91 mld zł, czyli 67% w ujęciu liczbowym i 62% wartościowym. Co pokazuje ogromny spadek akcji kredytowej w drugim kwartale. Najgorszy był pod tym względem maj, w którym banki udzieliły jedynie 6 562 kredytów na kwotę 885 mln zł. Dla porównania, w najlepszym miesiącu pierwszego półrocza br., czyli w lutym, udzielono 16 045 kredytów na łączną kwotę 1,74 mld zł. Prawie 40% wartości udzielonych kredytów mikroprzedsiębiorcom (3,12 mld zł) to kredyty przyznane mikroprzedsiębiorcom z sektora usług. Firmy handlowe zaciągnęły kredyty na kwotę 2,15 mld zł (27% łącznej sprzedaży). Należy jednak zaznaczyć, że to właśnie firmom z tych sektorów w drugim kwartale ograniczono dostępność kredytów. W przypadku firm usługowych wartość udzielonych kredytów w drugim kwartale stanowiła jedynie 35,8% łącznej wartości udzielonych kredytów w całym półroczu. W przypadku firm handlowych to 37,8%, w firmach produkcyjnych relacja ta wyniosła 41,2%, a budowlanych 38,2%.

W ujęciu produktowym banki udzieliły w pierwszym półroczu 2020 r. 3,35 mld zł kredytów obrotowych, spadek o 27,5% w relacji do pierwszego półrocza 2019 r., z tego 1,35 mld zł w drugim kwartale – mniej r/r o 57,5%. Kredytów inwestycyjnych przyznano na kwotę 1,19 mld zł , tj. o 42,6% mniej niż w analogicznym okresie zeszłego roku. Przy czym w drugim kwartale spadek sięgnął aż 57,4%.

Pierwsze sygnały pogorszenia jakości spłat kredytów

Widzimy już pierwsze symptomy pogorszenia jakości portfela kredytów dla mikroprzedsiębiorców. Szczególnie jest to widoczne w ujęciu 12-miesięcznym. Jakość portfela mierzona BIK Indeksem Jakości pogorszyła się o 0,6 p.p. w ujęciu liczbowym w relacji do wartości z grudnia 2019 r. i na koniec czerwca wynosiła 5,1%. Jeszcze wyższą wartość uzyskał Indeks w ujęciu wartościowym – 6,7%, co oznacza wzrost w stosunku do grudnia 2019 r. o 1,6 p.p. Indeksy jakości sygnalizują już więc pogorszenie jakości portfela. Warto jednak przyjrzeć się, jaka jest jakość portfela kredytów dla mikroprzedsiębiorców w ujęciu branżowym.

W przypadku handlu BIK Indeks Jakości wynosi 6,9% wartościowo oraz 5,3% liczbowo, dla usług 7,6% wartościowo oraz 5,5% liczbowo, a dla produkcji 4,9% liczbowo oraz 6% wartościowo. Na tym tle dobrze wypada budownictwo, w przypadku którego Indeks w ujęciu liczbowym wynosi 4,1%, a wartościowym 4,2%.

Analizując szkodowość kredytów dla mikroprzedsiębiorców według klasycznej miary NPL w ujęciu produktowym, wartościowo wynosi dla: kredytów obrotowych 22,9%, inwestycyjnych 15,5%, a w rachunku bieżącym 13,4%. I odpowiednio w ujęciu ilościowym: 20,8% dla kredytów obrotowych, 19,7% dla inwestycyjnych oraz 9,1% w rachunku bieżącym.

– Pełny negatywny wpływ lockdownu na jakość kredytów dla mikroprzedsiębiorców będzie widoczny na koniec roku i w pierwszych miesiącach 2021 r. Należy bowiem pamiętać, że część kredytobiorców skorzystała z bankowej pomocy i zawiesiła spłatę rat kredytowych, a Indeks obejmuje opóźnienia powyżej 90 dni, które będą widoczne dopiero w przyszłości, gdy skończy się okres zawieszenia – tłumaczy główny analityk BIK.

Łagodna polityka monetarna USA oraz możliwy scenariusz opóźnienia wyborów prezydenckich w USA wspierają „bezpiecznie przystanie”. Na spotkaniu w ostatnim tygodniu amerykańska Rezerwa Federalna utrzymała główną stopę procentową na dotychczasowym poziomie 0,00-0,25% i prawdopodobnie pozostanie na tym poziomie dopóki gospodarka nie otrząśnie się po pandemii koronawirusa. Według zapowiedzi Fed, program skupu aktywów na rynkach finansowych będzie kontynuowany przynajmniej w obecnym tempie. W komunikacie oraz podczas konferencji, Jeremy Powell stwierdził między innym, że odnotowano spowolnienie odbudowy gospodarki w ostatnim okresie, które wynika z nasilenia się pandemii w USA. Dodał ponadto, że pomimo radykalnego złagodzenia polityki pieniężnej, Fed posiada jeszcze inne narzędzia dla wsparcia gospodarki.

Dodatkowym zastrzykiem nerwowości okazały się komentarze Donalda Trumpa dotyczące możliwości opóźnienia wyborów prezydenckich w USA. To dodatkowo wzmocniło zainteresowanie „bezpiecznymi przystaniami” – jednak z wyłączeniem dolara. Powyższe okazało się wydajnym paliwem dla złota, które jest już bardzo blisko poprzeczki – 2000 USD za uncję.

Ze wzrostu cen żółtego metalu skorzystały fundusze Superfund SFIO GoldFund oraz Superfund SFIO GoldFuture, zyskując w ciągu tygodnia odpowiednio 2,75% oraz 1,97%.

Na koniec ubiegłego tygodnia GPW w Warszawie zanotowała osłabienie. Indeks szerokiego rynku WIG stracił na wartości w ciągu tygodnia 2,33%. Notowania największych spółek (tworzących indeks WIG20) zaliczyły spadek o 2,36%. Indeksy małych i średnich spółek zakończyły tydzień następująco: sWIG80 osłabił się o 1,99%, z kolei mWIG40 zniżkował o 2,26%.

W nadchodzącym tygodniu uwaga inwestorów będzie skupiona na danych i wiadomościach z USA. We wtorek (04.08.2020) zostaną opublikowane dane o zamówieniach na dobra trwałego użytku. W środę (05.05.2020) poznamy raport ADP, bilans handlu zagranicznego, odczyty indeksów PMI oraz ISM dla usług, indeks zatrudnienia oraz indeks cen płaconych. W czwartek (06.08.2020) poznamy dane o liczbę nowych wniosków o zasiłek dla bezrobotnych. W piątek (17.07.2020) nadejdzie kolej na dane z rynku pracy w USA, w tym tak ważne odczyty jak zmiana zatrudnienia w sektorze pozarolniczym oraz stopę bezrobocia.

Departament Zarządzania i Analiz
SUPERFUND TFI S.A.

Analitycy obserwujący spółkę Nvidia są głównie pozytywnie nastawienie do transakcji, którą podał Bloomberg. Mianowicie producent chipów prowadzi zaawansowane rozmowy na temat przejęcia spółki Arm Ltd. Firmy analityczne pokrywające NVDA stwierdziły, że umowa ma wyraźną wartość strategiczną, chociaż Morgan Stanley wypowiedział się w sposób ostrożny, pisząc, że pozytywne efekty synergii nie są aż tak oczywiste.

Firma Rosenblat Securities posiada rekomendację kupna Nvidii z ceną docelową na poziomie 500 USD i uważa, że przejęcie Arm byłoby strategicznie istotne ze względu na to, że spółka potrzebuje skalowalnego procesora CPU, który byłby zintegrowany z GPU. RBC Capital Markets ma poziom ceny docelowej równy 461 USD i uważa, że największą kwestią w przypadku potencjalnej transakcji jest jej charakter regulacyjny, a udział częściowy miałby sens strategiczny bez konieczności przeprowadzania kontroli. Z kolei Raymond James z ceną docelową na 370 USD mówi o tym, że biorąc pod uwagę obecny poziom rentowności Arm inwestycja strategiczna z umową partnerską, a nie pełny zakup, może być atrakcyjną opcją. Z kolei Morgan Stanley widzi poziom docelowy dla ceny spółki na 380 USD i uważa, że dla Nvidii własność konkurencyjnego licencjobiorcy nie pomaga i są przypadki, w których może ona zaszkodzić. Posiadanie wiodącego mikroprocesora ARM miałoby oczywiście wartość, ale NVDA może to osiągnąć bez kontrolowania firmy.

Firma Bernstein podniosła poziom ceny docelowej dla spółki Mastercard z 330 do 350 USD, pozostawiając rekomendację lepiej od rynku. Nowy poziom ceny docelowej daje możliwość wzrostu o 13 proc. od kursu zamknięcia z piątku. Średnia na Wall Street to 341,79 USD, a Street-High to 388 USD. Spółka Mastercard podała wyniki 30 lipca, które przebiły oczekiwania analityków.

Gigant Google ma zainwestować 450 mln USD w firmę ADT. ADT i Google nawiązują długoterminową współpracę, aby stworzyć nową generację ofert zabezpieczeń dla inteligentnych domów. Partnerstwo to połączy wielokrotnie nagradzany sprzęt i usługi Nest, napędzane technologią uczenia maszynowego Google, z instalacją, serwisem i profesjonalną siecią monitoringu ADT. Firmy dążą do stworzenia bardziej pomocnego inteligentnego domu i zintegrowanego systemu dla klientów w całych Stanach Zjednoczonych. Każda firma przeznaczy 150 milionów dolarów na wspólny marketing, rozwój produktów, technologię i szkolenia pracowników.

Departament Zarządzania Aktywami
Copernicus Capital TFI S.A.

Szacuje się, że całkowita sprzedaż detaliczna na świecie osiągnie w 2020 r. wartość nieco ponad 23 bln dolarów. Oznacza to spadek o niemal 6% w porównaniu do 2019 r. To też prawie 12% poniżej szacunków sprzed pandemii koronawirusa. Takie wnioski płyną z najnowszego raportu eMarketera. Lockdown i restrykcje sanitarne zebrały swoje żniwo – detalistów czekają kłopoty większe niż te z czasów kryzysu finansowego w latach 2007-2009.  

Według World Trade Monitor już rok 2019 był niełatwym sprawdzianem dla globalnego rynku detalicznego. Słabszy globalny wzrost gospodarczy i recesja w przemyśle sprawiły, że ubiegłym roku wolumen sprzedaży w handlu spadł o 0,4%. To niewiele, ale to i tak pierwszy taki spadek od momentu wybuchu wielkiego kryzysu finansowego w latach 2007-2009. Według analityków eMarketera, wpływ pandemii COVID-19 na detalistów będzie jeszcze większy.

Trudne lata dla detalistów

Rynek to bowiem naczynia połączone. Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) szacuje, że światowy wzrost PKB skurczy się w tym roku o 3%. To bardzo dużo w porównaniu na przykład ze spadkiem o 0,1% w 2009 roku. W przypadku samego handlu detalicznego spadki również będą rekordowo wysokie, a powrót do normalności dłuższy i trudniejszy.

– Po kryzysie finansowym 2007-2009 większość dotkniętych nim rynków potrzebowała około roku, aby sprzedaż detaliczna powróciła do poziomu sprzed recesji. Zdaniem eMarketera, obecnie detaliści będą potrzebowali co najmniej 2 lat, by powrócić do sytuacji sprzed pandemii – komentuje Marcin Pleszko, Chief Product Officer z Sagra Technology, firmy dostarczającej rozwiązania wspierające sprzedaż w branży handlowej. – Ten powrót do rynkowej formy będzie wolniejszy, ponieważ bezpośrednie skutki pandemii to nie tylko zmiana stylu bycia konsumentów i zamykanie części sklepów, ale także zakłócenie łańcucha dostaw czy wolniejszy eksport. Handel i tak jest w dość szczęśliwej sytuacji, bo jest jedną z tych branż, które w ostatnich latach najwięcej inwestowały w technologie. To one pomogły przetrwać wielu firmom w czasie lockdownu, dostarczając precyzyjnych analiz sprzedażowych – dodaje.

Ten sam raport eMarketera, choć pozostawia detalistów z niemałym problemem do przeanalizowania, nie jest całkowicie pozbawiony informacji optymistycznych. Zdaniem analityków niektóre kraje Europy Północnej mogą powrócić do normalnego wzrostu pod koniec 2021 r.

Pomoc przychodzi z Sieci

Raport eMarketera wskazuje również kierunek, w jakim podążać musi szeroko rozumiana branża handlowa, jeśli chce przetrwać rynkową zawieruchę. Pokazuje on bowiem, że handel elektroniczny odnotuje bezprecedensowy wzrost o 18% i ma osiągnąć wartość ponad 709 mld dolarów w 2020 roku. Według Adobe Analytics w samym tylko czerwcu rynek e-commerce wzrósł o 76%.

– Pandemia i kwarantanna przyspieszyły rozwój handlu elektronicznego, ponieważ nie kupujemy online już tylko elektroniki czy odzieży. Według eMarketer udział artykułów spożywczych i zdrowotnych w branży e-commerce wzrośnie o prawie 41% w 2020 r. – mówi Jarosław Łuczkiewicz z Atmana, lidera polskiego rynku data center. – To wyraźnie pokazuje firmom handlowym, że muszą szybko migrować do świata online, pamiętając jednocześnie o tym, że stawia on znacznie większe wyzwania jeśli chodzi o bezpieczeństwo i zapewnienie ciągłości działania biznesu. Z naszych danych wynika, że ponad połowa firm nie ma planów antykryzysowych na wypadek awarii Internetu, sieci energetycznej czy np. ataku hackerów – dodaje.

10 lat w 2 miesiące

E-commerce to jednak szansa na coś więcej niż tylko przeczekanie złej koniunktury. Wiele firm wręcz korzysta z tej zmienionej sytuacji rynkowej.

– Detaliści od dawna stąpali po cienkim lodzie, a pandemia tylko przyspieszyła proces nieuniknionego załamania. Wielu naszych klientów odnotowuje jednak rekordowe wskaźniki sprzedaży dzięki nowym inwestycjom w świat online – przekonuje Ryan Breslow, założyciel i prezes firmy Bolt. – Inwestorzy rozumieją, że handel zmienia się w bezprecedensowym tempie. Potrzeba było dziesięciu lat, aby rynek e-commerce urósł o 11%, i osiem tygodni podczas pandemii, aby uzyskać kolejne 11% wzrostu – dodaje.

Detalisto, zaprzyjaźnij się z technologiami

Obecna sytuacja pokazuje jednak, że nie wystarczy po prostu przenieść handlu do sieci, aby znaleźć klienta. Według raportu firmy technologicznej Red Points klienci wybierając sklep e-commerce, cenią sobie jakość oferowanych produktów (62,1%), a także szybkość dostawy (56,6%) i wiarygodność (51,8%).

– Zaufanie klientów buduje się w dużej mierze poprzez dbanie o niezakłócony proces sprzedaży, a ten wynika wprost z jakości infrastruktury technologicznej, z której korzysta firma detaliczna czy e-commerce. Nikt z nas przecież nie lubi, gdy w trakcie zakupów online nie wczytują się zakładki z produktami, a płatność nie przechodzi tak, jak powinna. Systemy sprzedawcy muszą być w stanie obsłużyć również nieoczekiwanie zwiększony ruch już nie tylko w Black Friday, ale przez kilka miesięcy, a to pole do popisu dla rozwiązań chmurowych czy generalnie outsourcingu IT  – mówi Jarosław Łuczkiewicz, CMO Atman.

Przykład płynie od Polaków

Dobrym przykładem perspektywicznego myślenia w branży handlowej może być projekt zrealizowany przez firmę Komputronik, jedną z największych i najdłużej działających w Polsce sieci sklepów ze sprzętem elektronicznym oraz produktami RTV i AGD.

– Aby sprostać dynamicznym wymaganiom rynku i na bieżąco reagować na zmienne potrzeby klientów omnichannel, wdrożyliśmy wiele nowych rozwiązań. Są to m.in. profesjonalne doradztwo techniczne i wsparcie serwisowe. Wprowadziliśmy również obsługę cyfrowych form płatności – Google Pay, Apple Pay oraz Visa Checkout. Cały czas silnie inwestujemy w najbardziej perspektywiczny kanał, czyli sprzedaż e-commerce – mówi Wojciech Buczkowski, prezes zarządu Komputronik S.A. Okazało się, że infrastruktura IT obsługująca do tej pory firmowe systemy nie była w stanie rosnąć wraz z tymi zmianami. Szukając nowego rozwiązania IT dla naszej firmy, potrzebowaliśmy więc infrastruktury, która pozwoli nam zapomnieć o możliwych przestojach systemu, a przy tym zapewni bardziej płynną obsługę pracowników i klientów – dodaje.

Komputronik po serii analiz postawił na infrastrukturę hiperkonwergentną od VMware i Dell. Stworzony ekosystem zwiększył elastyczność i skalowalność systemu, a przez to wydajność całej infrastruktury IT. Po wybuchu pandemii COVID-19 sklep internetowy Komputronik.pl poradził sobie z 47-procentowym wzrostem ruchu w kanale e-commerce.