Zakup mieszkania może ograniczać zainteresowanie ryzykownymi inwestycjami, a utrata pracy – je zwiększać. W Korei Południowej aktywność w aplikacjach kryptowalutowych spadła o 21% w ciągu dziesięciu miesięcy od wygrania losowania umożliwiającego zakup mieszkania po regulowanej cenie. Z kolei w okresie bezrobocia rosła o około 6%. Ekonomiści zbadali, dlaczego trudności z osiągnięciem ważnych celów finansowych mogą skłaniać do podejmowania większego ryzyka.
Zależność między sytuacją materialną a decyzjami inwestycyjnymi przeanalizowali Costas Arkolakis, Spencer Y. Kwon, Dominic Russel, Claire Shi i Hyunjoo Yang. Wyniki przedstawili w opracowaniu „Gambling for Goals”, opublikowanym w listopadzie 2026 r. przez amerykańskie National Bureau of Economic Research (NBER).
Badacze wskazują, że na skłonność do ryzyka wpływają nie tylko dochody i posiadany majątek. Znaczenie ma również to, czy człowiek uważa swoje cele finansowe za osiągalne. Jeżeli zakup mieszkania wymaga kwoty, której nie jest w stanie zgromadzić dzięki regularnemu oszczędzaniu, może szukać inwestycji dających szansę na znacznie wyższy zysk, nawet przy dużym ryzyku straty.
Ponad 1,4 mln osób w badaniu
Ekonomiści wykorzystali dane trzech koreańskich firm: biura kredytowego KCB, operatora telekomunikacyjnego SK Telecom i wystawcy kart płatniczych Shinhan Card. Główna próba obejmowała 1 427 629 osób, których sytuację finansową i aktywność internetową analizowano na podstawie danych z lat 2021–2023.
Połączone informacje pozwalały badać dochody, majątek, zadłużenie, wydatki oraz korzystanie z aplikacji mobilnych i serwisów internetowych. W poszczególnych analizach uwzględniano mniejsze grupy, zależnie od dostępności danych.
Uzupełnieniem była ankieta przeprowadzona 19–20 marca 2026 r. wśród 2301 mieszkańców Korei Południowej. Respondenci oceniali znaczenie swoich celów życiowych, perspektywy ich realizacji, oczekiwane stopy zwrotu oraz własną gotowość do podejmowania ryzyka.
W ankiecie celowo zwiększono udział osób aktywnie korzystających z aplikacji kryptowalutowych, aby dokładniej zbadać ich zachowania. Wyniki skorygowano następnie wagami statystycznymi.
Trudne cele finansowe zwiększają skłonność do ryzyka
Ankieta wykazała, że osoby uznające ryzykowne inwestycje za jedną z najbardziej realnych dróg do osiągnięcia ważnego celu finansowego częściej wybierały niepewny zysk zamiast gwarantowanego.
W hipotetycznym zadaniu inwestycyjnym respondenci decydowali między pewnym wzrostem majątku o 5% a wariantem, w którym mogli zarobić znacznie więcej, ale z odpowiednio mniejszym prawdopodobieństwem. Oczekiwana wartość obu możliwości była taka sama.
Osoby przekonane, że bez ryzykownych inwestycji nie osiągną najważniejszego celu, o 21 punktów procentowych częściej wybierały wariant obarczony ryzykiem. Zależność utrzymywała się po uwzględnieniu wieku, płci, dochodów, wykształcenia, majątku i sytuacji zawodowej.
Badacze ustalili również, że wzrost średniego znaczenia przypisywanego celom życiowym o jedno odchylenie standardowe wiązał się z prawdopodobieństwem posiadania kryptowalut wyższym o 23%. Wynik uwzględniał między innymi oczekiwania dotyczące przyszłych stóp zwrotu i deklarowany stosunek do ryzyka.
Wśród analizowanych celów znalazły się zakup mieszkania, spłata zadłużenia, zabezpieczenie finansowe na przyszłość i poprawa sytuacji materialnej. Badanie nie ograniczało się więc do rynku nieruchomości, choć właśnie zakup własnego lokalu pozwolił autorom dokładniej zbadać zależność między aspiracjami a inwestowaniem.
Korzystanie z aplikacji a rzeczywiste inwestycje
W danych administracyjnych nie było informacji o wartości kryptowalut posiadanych przez uczestników badania. Ekonomiści wykorzystali więc aktywność w aplikacjach i serwisach umożliwiających handel tymi aktywami jako wskaźnik zainteresowania rynkiem.
W lipcu 2021 r. korzystało z nich około 17% osób objętych odpowiednią częścią badania. Około 7% zaliczono do intensywnych użytkowników, u których odnotowano co najmniej 30 przypadków korzystania z aplikacji lub serwisów kryptowalutowych w miesiącu.
Ankieta potwierdziła związek między aktywnością internetową a posiadaniem kryptowalut. Wśród osób, które nie korzystały z takich aplikacji w okresie objętym pomiarem, kryptowaluty posiadało 25% respondentów. W grupie użytkowników o umiarkowanej aktywności odsetek wynosił 45%, a wśród najbardziej aktywnych – 75%.
Różnice dotyczyły także wartości inwestycji. Najbardziej aktywni użytkownicy deklarowali średnio 22,2 mln wonów ulokowanych w kryptowalutach, wobec 5,5 mln wonów w grupie korzystającej z aplikacji z umiarkowaną częstotliwością.
Sama aktywność w aplikacji nie oznacza jednak zawarcia transakcji. Dane telekomunikacyjne nie pozwalały ustalić, czy użytkownik kupował lub sprzedawał kryptowaluty, ile pieniędzy zainwestował ani czy osiągnął zysk.
Bezrobocie zwiększało zainteresowanie kryptowalutami
Jednym z najważniejszych wyników badania była zmiana aktywności inwestycyjnej po utracie zatrudnienia. Ekonomiści przeanalizowali zachowania osób, które pracowały w pierwszej połowie 2021 r., a następnie doświadczyły bezrobocia między lipcem 2021 r. a czerwcem 2022 r.
Ich aktywność porównano z zachowaniem osób o podobnych cechach i sytuacji finansowej, które pozostały zatrudnione. W analizie uwzględniającej dodatkowe zmienne kontrolne wykorzystano dane 450 990 osób.
W grupie, która doświadczyła bezrobocia, prawdopodobieństwo korzystania z aplikacji kryptowalutowych wzrosło o 1,7 punktu procentowego względem zmiany w grupie porównawczej. Oznaczało to wzrost o około 6% w stosunku do wcześniejszego poziomu.
Prawdopodobieństwo intensywnego korzystania z takich aplikacji zwiększyło się o 0,86 punktu procentowego, czyli o około 8%. Przeciętna miesięczna liczba zarejestrowanych aktywności wzrosła o około 0,2, również odpowiadając wzrostowi o 6%.
Najwyraźniejsze zmiany występowały wśród osób, które wcześniej nie korzystały z aplikacji kryptowalutowych. Badacze sprawdzili również aktywność w innych kategoriach usług mobilnych. W większości z nich nie stwierdzili porównywalnego wzrostu, co wskazuje, że wynik nie był wyłącznie następstwem częstszego korzystania z telefonu przez osoby bez pracy.
Autorzy wiążą to z pogorszeniem perspektyw finansowych. Utrata zatrudnienia może oddalić możliwość zakupu mieszkania lub zgromadzenia potrzebnych oszczędności. Część osób zaczyna wtedy interesować się inwestycjami, które dają szansę na szybkie zwiększenie majątku.
Badanie nie pozwala jednak stwierdzić, czy osoby bezrobotne rzeczywiście inwestowały większe kwoty. Zaobserwowano wzrost aktywności w aplikacjach, a nie wzrost wartości zakupionych kryptowalut.
Zakup mieszkania zmniejszał zainteresowanie ryzykownymi inwestycjami
Odwrotną zależność ekonomiści zaobserwowali u osób kupujących mieszkanie. W pierwszej części analizy sprawdzili aktywność internetową gospodarstw domowych przed zakupem nieruchomości i po nim.
W ciągu roku od zakupu mieszkania korzystanie z aplikacji kryptowalutowych spadało o około 20%. W pozostałych kategoriach aplikacji, poza serwisami nieruchomościowymi, nie odnotowano równie dużego spadku.
Autorzy zwrócili jednak uwagę, że decyzja o zakupie mieszkania może wiązać się z innymi zmianami życiowymi. Założenie rodziny, wzrost dochodów czy większa stabilność finansowa mogą jednocześnie sprzyjać zakupowi nieruchomości i ograniczaniu ryzykownych inwestycji.
Aby dokładniej zbadać tę zależność, wykorzystali koreański system losowań mieszkań sprzedawanych po regulowanych cenach.
W Korei Południowej osoby spełniające określone warunki mogą ubiegać się o zakup nowego mieszkania w specjalnym systemie przydziałów. Przy dużym zainteresowaniu inwestycją o wyborze nabywców spośród odpowiednio zakwalifikowanych kandydatów decyduje losowanie.
Wygrana umożliwia zakup mieszkania po ustalonej cenie, często niższej od rynkowej. Przywołane przez autorów wcześniejsze badania wskazują, że mediana takiego rabatu wynosiła około 20%.
Dla osoby, której oszczędności nie wystarczały na zakup nieruchomości na rynku, wygrana mogła więc oznaczać istotną poprawę perspektyw mieszkaniowych.
Po wygranej w losowaniu aktywność spadła o 21%
Badacze zidentyfikowali 1892 prawdopodobnych zwycięzców losowań mieszkaniowych z lat 2021–2023. Ponieważ nie dysponowali pełną listą uczestników, ustalali ich tożsamość na podstawie danych o gospodarstwach domowych, lokalizacji inwestycji i późniejszych zmianach miejsca zamieszkania.
Następnie porównali zachowania osób, które wcześniej wygrały losowanie, z aktywnością przyszłych zwycięzców, którzy w analizowanym momencie nie mieli jeszcze takiej możliwości zakupu mieszkania.
Dziesięć miesięcy po terminie zawarcia umowy zakupu mieszkania miesięczna aktywność w aplikacjach kryptowalutowych była niższa średnio o około dwa zarejestrowane dni korzystania, czyli o 21% względem okresu poprzedzającego umowę.
Prawdopodobieństwo przynależności do grupy intensywnych użytkowników zmniejszyło się o około 5 punktów procentowych, co odpowiadało spadkowi o 35%.
Największy spadek zainteresowania kryptowalutami wystąpił w aglomeracji Seulu, gdzie ceny mieszkań są szczególnie wysokie w stosunku do możliwości finansowych wielu gospodarstw domowych. Poza tym obszarem zmiany były znacznie mniejsze.
Nie zaobserwowano podobnego spadku aktywności w aplikacjach giełdowych. Autorzy sprawdzili również, czy ograniczenie zainteresowania kryptowalutami mogło wynikać z konieczności przeznaczenia oszczędności na zakup mieszkania. Dane nie wskazywały na powszechne ograniczanie aktywności finansowej ani znaczący spadek wydatków po wygranej.
Nie da się jednak całkowicie oddzielić wpływu realizacji celu mieszkaniowego od zmian w majątku i zadłużeniu związanych z zakupem nieruchomości. Samo losowanie dotyczyło prawa do zakupu, a wprowadzenie się do nowego mieszkania następowało zwykle dopiero po dwóch lub trzech latach.
Największą skłonność do ryzyka wykazują osoby z pewnymi oszczędnościami
Ekonomiści wskazują na znaczenie progu finansowego, który trzeba przekroczyć, aby zrealizować określony cel. Jeżeli gospodarstwo domowe ma wystarczające oszczędności i stabilne dochody, może stopniowo odkładać pieniądze na mieszkanie. Inwestycje obarczone dużym ryzykiem nie są mu do tego potrzebne.
Inaczej wygląda sytuacja osoby, która ma już pewien kapitał, ale przy obecnych zarobkach nie może zgromadzić kwoty potrzebnej na zakup nieruchomości. Bezpieczna inwestycja może przynieść niewielki zysk, lecz nie rozwiąże jej problemu. Znacznie bardziej ryzykowna daje przynajmniej szansę na osiągnięcie celu.
Nie oznacza to, że osoby najmniej zamożne zawsze podejmują największe ryzyko. Jeżeli oszczędności są bardzo małe, nawet wyjątkowo wysoki zysk może nie wystarczyć na zakup mieszkania. W takim przypadku ryzykowna inwestycja również może wydawać się nieatrakcyjna.
Badanie ankietowe potwierdziło tę zależność. Wśród osób nieposiadających mieszkania i uznających jego zakup za bardzo ważny kryptowaluty posiadało około 30% respondentów z majątkiem poniżej 50 mln wonów.
W grupie dysponującej majątkiem od 50 do 100 mln wonów odsetek wzrastał do około 57%. W kolejnych przedziałach majątkowych ponownie malał.
Inaczej wyglądało inwestowanie w akcje. Ich posiadanie było częstsze wśród zamożniejszych respondentów. Najwyższy odsetek właścicieli kryptowalut występował więc w grupie, która miała już oszczędności, ale nadal pozostawała stosunkowo daleko od zakupu mieszkania.
Nadmierny optymizm może zwiększać koszty ryzykownych inwestycji
Na podstawie danych ankietowych i administracyjnych autorzy opracowali model ekonomiczny pozwalający sprawdzić, jak ważne cele finansowe wpływają na podział majątku między inwestycje bezpieczne i ryzykowne.
W jednej z symulacji usunięto wpływ aspiracji mieszkaniowych na decyzje inwestorów, pozostawiając pozostałe parametry modelu bez zmian.
W grupie osób dysponujących majątkiem od 50 do 100 mln wonów przewidywany odsetek posiadaczy kryptowalut zmniejszył się z 57% do 23%. Oznacza to spadek o 34 punkty procentowe.
Wynik pochodzi z symulacji, a nie z obserwacji rzeczywistych transakcji. Pokazuje, jak duże znaczenie w modelu miała potrzeba zgromadzenia pieniędzy na mieszkanie.
Ekonomiści przeanalizowali następnie wpływ nadmiernego optymizmu dotyczącego przyszłych stóp zwrotu.
W symulacji osoby mające od 50 do 100 mln wonów, które spodziewały się wysokich zysków i silnie dążyły do zakupu mieszkania, przeznaczały na kryptowaluty około 60% majątku. Po wyeliminowaniu wpływu celu mieszkaniowego udział ten wynosił około 25%.
Tak duża koncentracja majątku w ryzykownych aktywach zwiększała potencjalne koszty błędnych przewidywań. W modelu strata dobrobytu wynikająca z nadmiernego optymizmu była u osób dążących do trudnego celu finansowego około dwukrotnie większa niż w sytuacji, w której cel nie wpływał na ich decyzje inwestycyjne.
W przeliczeniu na wartość majątku ekonomiczny koszt nadmiernego optymizmu odpowiadał około 15% oszczędności. Był to wynik symulacji uwzględniającej decyzje inwestorów i ich oczekiwania dotyczące przyszłych zysków, a nie rzeczywista strata poniesiona przez uczestników badania.
Źródła
- Costas Arkolakis, Spencer Y. Kwon, Dominic Russel, Claire Shi, Hyunjoo Yang, „Gambling for Goals”, NBER Working Paper No. 36010, listopad 2026 r., DOI: 10.3386/w36010.
- Yale Cowles Foundation, „Gambling for Goals”, Discussion Paper No. 2578, listopad 2026 r.
- Arkolakis i in., „Gambling for Goals”, pełny dokument autorski z 27 października 2026 r., wraz z tabelami i aneksami metodologicznymi.



