Jarosław Jaworski, Country Manager Coface w Polsce, został nowym Przewodniczącym Komitetu Wykonawczego Polskiego Związku Faktorów. Wyboru dokonali jednomyślnie członkowie KW.

Walne Zgromadzenie Członków PZF 8 maja 2020 r. powołało Jarosława Jaworskiego, dotychczasowego Członka Komisji Rewizyjnej, do składu Komitetu Wykonawczego. Głosowanie odbyło się w związku z końcem kadencji Sebastiana Grabka, dotychczasowego Przewodniczącego.

Następnie Komitet Wykonawczy na posiedzeniu 15 maja 2020 r. wybrał Jarosława Jaworskiego na Przewodniczącego.

Jarosław Jaworski nadzoruje rozwój wszystkich obszarów działalności grupy Coface w Polsce: ubezpieczenia należności, faktoringu, informacji gospodarczej oraz windykacji B2B.

Do Coface dołączył w 2006 roku, biorąc na siebie odpowiedzialność za wprowadzenie na polski rynek spółki faktoringowej Coface, która obecnie jest jednym z liczących się graczy na rynku i największym faktorem niebankowym w Polsce. Przez wiele lat był Członkiem Komitetu Wykonawczego i Komisji Rewizyjnej PZF.

Obecnie Komitet Wykonawczy PZF działa w składzie: Jarosław Jaworski – Przewodniczący, Jerzy Dąbrowski – Wiceprzewodniczący, Konrad Klimek – Wiceprzewodniczący i Andrzej Żbikowski – Wiceprzewodniczący.

W związku z przejściem Jarosława Jaworskiego z Komisji Rewizyjnej do Komitetu Wykonawczego, Walne Zgromadzenie Członków PZF uzupełniło skład Komisji. Wybrało do niej Macieja Wituckiego, Prezesa Zarządu BPS Faktor S.A.

Obecnie Komisja Rewizyjna działa w składzie: Stanisław Atanasow, Paweł Kacprzak, Maciej Witucki.

Nowy kierunek Psychologia i informatyka jest odpowiedzią na zapotrzebowanie rynku pracy, w którym poszukiwani są specjaliści łączący kompetencje analityczne i informatyczne z umiejętnościami społecznymi oraz rozumiejący procesy społeczne i psychologiczne.

Uniwersytet SWPS od października 2020 roku uruchamia nowy kierunek Psychologia i informatyka, który jest odpowiedzią na zapotrzebowanie rynku pracy. Obecnie poszukiwani są specjaliści łączący kompetencje analityczne i informatyczne z umiejętnościami społecznymi oraz rozumiejący procesy społeczne i psychologiczne. To autorski program studiów, w trakcie którego zdobywa się praktyczną wiedzę z bardzo różnych dziedzin, jak psychologia i informatyka. Psychologia stała się dziedziną nauki nierozerwalnie związaną ze światem AI. Podczas zajęć student pozna szczegóły funkcjonowania mózgu, dowie się w jaki sposób przebiega proces uczenia się i zapamiętywania oraz dlaczego ludzie różnią się między sobą i jakie mają potrzeby. Natomiast wiedza o programowaniu, sieciach neuronowych, tworzeniu aplikacji, automatycznej analizie obrazu, technikach i narzędziach uczenia maszynowego oraz nowoczesnych technologiach jest niezbędna, żeby zacząć się poruszać w środowisku sztucznej inteligencji. Dzięki temu można projektować praktyczne zastosowania AI, trenować sztuczną inteligencję, zarządzać nią oraz dokonywać skomplikowanych analiz, testów i badań, co jest kluczowe w pracy w sektorze zaawansowanych technologii. Firmy muszą nadążać za oczekiwaniami konsumentów. Dzięki takiemu podejściu do projektu powstają systemy, maszyny czy aplikacje spełniające oczekiwania biznesowe i społeczne.

Artificial Intelligence – psychologia sztucznej inteligencji

Psychologia sztucznej inteligencji (AI) to studia, które wprowadzają zarówno w świat mechanizmów funkcjonowania ludzkiej psychiki, jak i AI, Data Science czy Machine Learning. Stanowią początek niezwykłej podróży, podczas której poznaje się proces tworzenia produktu z wykorzystaniem technologii AI – produktu, który powstaje z myślą o człowieku i jego potrzebach. Humanizowanie technologii pozwoli na projektowanie modeli zachowań inteligentnych, dzięki którym roboty są zdolne do podejmowania decyzji, uczenia się i rozumowania abstrakcyjnego. Student tego kierunku dowie się, jak robić research, współpracować z programistami, wdrażać i modyfikować przygotowany algorytm. Rozpocznie przygodę z tworzeniem innowacyjnych i odpowiedzialnych społecznie rozwiązań technologicznych, które podnoszą jakość ludzkiego życia.

Psychologia sztucznej inteligencji jest efektem naturalnego zainteresowania psychologów fascynującymi się rezultatami praktyków AI w domenach tradycyjnie kojarzonych z tą dziedziną wiedzy. Te obszary to: język naturalny, procesy uczenia się, spostrzeganie, rozumowanie i pamięć. Moim zdaniem obie dziedziny wiedzy i praktyki biznesowej silnie się przenikają, a nowy kierunek jest odpowiedzią na zapotrzebowanie rynku na specjalistów, którzy łączą wiedzę z tych obszarów – mówi dr Marcin Jaworski, psycholog, współtwórca kierunku Psychologia sztucznej inteligencji.

Po studiach AI można zostać trenerem sztucznej inteligencji, Junior Python Developer albo specjalistą ds. Machine Learning.

UX Research & Design – analityka i projektowanie interfejsów

Ścieżka UX research & design to projektowanie usług i produktów cyfrowych tak, aby odpowiadały na potrzeby użytkowników i wzbudzały pozytywne uczucia, a korzystanie z nich było intuicyjne i przyjemne. Na naszych studiach można poznać najnowsze trendy w projektowaniu User Experience. Przejść całą ścieżkę tworzenia produktu, począwszy od zbadania potrzeb, zrobienia researchu i przeprowadzenia wywiadów z potencjalnymi użytkownikami, poprzez projektowanie rozwiązań, makietowanie i prototypowanie, kończąc na projekcie interfejsu.

Po studiach z analityki i projektowania interfejsów można zostać UX Strategist, UX Researcher lub UX Designer.

Oba programy można realizować w trybie studiów stacjonarnych przez 3,5 roku. Wykształcony na naszym kierunku specjalista będzie potrafił zidentyfikować i zbadać potrzeby przyszłych użytkowników i zaimplementować uzyskane wyniki, tworząc nowy produkt lub usługę. Będzie również świadomy szerszego kontekstu społeczno-kulturowego i konsekwencji, jakie niesie za sobą stworzenie unikatowego produktu informatycznego (odpowiedzialność społeczna). Kierunek oparty jest o silne standardy etyczne, głębokie rozumienie współczesnych problemów cywilizacyjnych i zagrożeń globalnych oraz związków tych kwestii z nowymi technologiami i rosnącymi potrzebami użytkowników.

Auxilia S.A., Spółka notowana na rynku NewConnect od stycznia 2016 r., działająca na rynku odszkodowawczym, wypracowała ponad 2,26 mln zł zysku netto na poziomie skonsolidowanym w 1 kw. 2020 r. przy przychodach netto ze sprzedaży w wysokości 4,83 mln zł. Był to bardzo udany okres dla Grupy, co potwierdzają osiągnięte wyniki finansowe i ich bardzo duża progresja w ujęciu rdr.

Auxilia S.A. zanotowała w 1 kw. 2020 r. ponad 2.265 tys. zł zysku netto na poziomie skonsolidowanym wobec 1.204 tys. zł w analogicznym okresie 2019 r przy wzroście przychodów netto ze sprzedaży do 4.830 tys. zł z 3.618 rok wcześniej. Spółka osiągnęła zatem ponad 88% wzrost zysku netto w ujęciu rdr. oraz zwiększyła przychody o ponad 33%. Najistotniejszym czynnikiem poprawy wyników finansowych jest realizacja umowy ramowej z PHI Wierzytelności S.A., której efektem jest quasi-sekurytyzacyjny model monetyzacji portfela wierzytelności z segmentu odszkodowań dla biznesu służący skróceniu cyklu konwersji gotówki. Zarząd Auxilia S.A. jest bardzo zadowolony z osiągniętych wyników finansowych w 1 kw. 2020 r.

„Nasze wyniki finansowe w pierwszym kwartale 2020 roku wykazały ogromną dynamikę wzrostu wobec analogicznego okresu 2019 roku. Jest to między innymi efekt realizacji umowy ramowej z PHI Wierzytelności S.A. oraz prowadzenia efektywnych działań sprzedażowych, mających na celu wzrost wartości zakontraktowanych roszczeń odszkodowawczych. Naszym głównym celem jest dalszy rozwój Spółki i wzrost jej wartości.” – komentuje Kamila Barszczewska, V-ce Prezes Zarządu Spółki AUXILIA S.A.

W pierwszym kwartale 2020 r. Spółka skoncentrowała się działaniach mających na celu wzmocnienie pozytywnego wizerunku marki w Internecie oraz podniesienie poziomu zaufania do marki przez potencjalnych Klientów poprzez rozbudowanie strony internetowej. Realizowane były także działania mające za zadanie dostosowanie informatyczne oraz organizacyjne Grupy Kapitałowej do wymogów związanych z przejściem, w tych obszarach w których było to możliwe do wdrożenia, na system pracy zdalnej w związku z pandemią choroby COVID-19. Z kolei w obszarze sprzedażowym w I kwartale 2020 r. Grupa Kapitałowa Auxilia S.A. prowadziła procesy rekrutacyjne mające na cel zasilenie struktur sprzedażowych zarówno w obszarze odszkodowań komunikacyjnych, odszkodowań dla biznesu, jak i usługi abonamentowej.

„Wszystkie nasze działania biznesowe, rozwojowe i organizacyjne mają na celu rozszerzanie oferty, docieranie do nowych klientów, a także umacnianie wizerunku naszej marki. Bardzo dobrze oceniamy współpracę z PHI Wierzytelności S.A., która pozwala nam generować wysokie kwoty transakcji. W minionym kwartale musieliśmy się zmierzyć z pandemią COVID-19, która dotknęła wszystkie przedsiębiorstwa. Udało nam się wypracować procesy pozwalające na przejście na system pracy zdalnej. Prowadziliśmy również działania rekrutacyjne, aby móc wzmocnić struktury sprzedażowe.” – zakończyła Kamila Barszczewska, V-ce Prezes Zarządu Spółki AUXILIA S.A.

W dniu 19.05.2020 r. Auxilia S.A. poinformowała o otrzymaniu przez Spółkę decyzji z Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. w sprawie udzielenia jej subwencji finansowej w kwocie 684.836,00 zł. Powyższa subwencja przyznana została Spółce w ramach pomocy publicznej, przeznaczonej na realizację rządowego programu wsparcia finansowego przedsiębiorców w celu minimalizacji negatywnych skutków gospodarczych pandemii COVID-19.

Auxilia S.A. nadal prowadzi nawiązaną współpracę z PHI Wierzytelności S.A. opartą na ramowej umowie o współpracy w ramach quasi-sekurytyzacyjnego modelu monetyzacji portfela wierzytelności z segmentu odszkodowań dla biznesu, co służy skróceniu cyklu konwersji gotówki w sprawach, w których nie występuje element wypłaty odszkodowania na etapie polubownym.

Na początku 2019 r. Spółka zaktualizowała strategię rozwoju, zgodnie z którą będzie się ona koncentrowała na aktywności w segmentach rynku, w których zidentyfikowano istnienie wysokowartościowych należności wymagających: innowacyjnego rozwiązania prawnego lub ekonomicznego, specjalistycznej wiedzy lub zapotrzebowania na kapitał przy opracowaniu strategii, metodologii działań czy też przy wdrożeniu dochodzenia należności. Strategia Grupy Kapitałowej Auxilia S.A. zakłada dalszy rozwój dotychczas prowadzonej działalności w kilku najważniejszych obszarach, do których można zaliczyć: obszar sprzedaży, obszar oferty produktowej, obszar finansów, obszar obsługi prawnej oraz obszar procesów wewnętrznych.

58% badanych reprezentantów branży public relations uważa, że wkrótce nastąpi istotna redukcja zatrudnienia, a 37% twierdzi, iż spadnie popyt na usługi PR. Badania, którym patronuje Polskie Stowarzyszenie Public Relations dowodzą, że przed branżą PR pojawiły się poważne wyzwania, które są konsekwencją epidemii.

69% respondentów uznało, iż zmieni się tryb pracy specjalistów zajmujących się komunikacją. To wynik konieczności dostosowania się do nowych realiów, szczególnie w zakresie metod i technik komunikowania z uwzględnieniem ograniczonego kontaktu bezpośredniego. Tryb pracy może się zmienić również dlatego, że konieczne będzie zwiększenie intensywności zaangażowania zespołów w obsługę projektów. 37% uczestników badania prognozuje, że pojawią się zatory na poziomie popytu na usługi firm z branży PR. Najmocniej z taką tezą zgadzają się naukowcy z uczelni wyższych i ośrodków badawczych (47%).

Branża pełna obaw

Aż dwóch na pięciu badanych PR-owców (38%) widzi przyszłość swojej branży w ciemnych barwach, w porównaniu z sytuacją, jaka miała miejsce przed ogłoszeniem pandemii koronawirusa. Pandemia według badanych doprowadzi do innych zmian na rynku PR, które w związku z prognozowanym spadkiem popytu na usługi specjalistyczne, wywoła konieczność przebranżowienia się (12% ankietowanych przyznało, że będzie zmuszonych poszukiwać pracy w innej branży niż PR). Najmocniej z taką tezą zgadzają się freelencerzy (19%). –  Jednym z kluczowych wyzwań jakie stają przed naszą branżą jest konieczność zmiany podejścia do oferty proponowanych klientom usług. Coraz większe znaczenie odgrywać będzie specjalistyczne doradztwo z uwzględnieniem zarządzania kryzysowego, a także komunikacji wewnętrznej, włącznie z zabezpieczeniem organizacji przed potencjalnymi zdarzeniami negatywnymi dla wizerunku – ­­podsumowuje dr hab. prof. UW Dariusz Tworzydło, Prezes Zarządu EXACTO z zespołu badawczego, który zrealizował badanie.

Prognozy dotyczące sytuacji w branży po opanowaniu pandemii

Przewidywania badanych w zakresie przyszłości branży PR mają charakter umiarkowany z lekkim odchyleniem w kierunku negatywnym. 63% PR-owców zdaje sobie sprawę z powagi sytuacji związanej z oddziaływaniem sytuacji epidemicznej na efekty ekonomiczne w skali makro czy mikro. Nie popadają oni jednak w skrajności, przez co ich opinie są zbalansowane. Wśród ankietowanych można wyodrębnić jednak grupę tzw. pesymistów (24%), którzy kreślą przeważnie czarne scenariusze dotyczące kondycji branży PR. Podkreślają oni szczególnie mocno, że popyt na usługi firm z branży PR spadnie, a także biorą pod uwagę konieczność szukania pracy –  nawet w innym zawodzie. Są również optymiści, aczkolwiek jest ich tylko 13%. Ich zdaniem pandemia nie powinna być przeszkodą w rozwoju kariery zawodowej, a wpływ kryzysu na branżę PR nie będzie destabilizujący.

Światło w tunelu

Pomimo wielu obaw, a także świadomości trudności jakie stają przed branżą, aż 43% badanych uznaje pandemię koronawirusa bardziej za szansę biznesową dla agencji PR niż zagrożenie. Najmniej z tą tezą zgadzają się jednak sami przedstawiciele agencji public relations oraz freelancerzy i osoby prowadzące działalność gospodarczą. Co ciekawe, światło w tunelu dostrzegają nawet pesymiści (10% z nich jest skłonnych zgodzić się z tezą że pandemia stwarza szanse biznesowe).

Wyniki powyższych analiz pochodzą z projektu badawczego, który przeprowadził zespół Exacto. Celem badań było poznanie wpływu pandemii koronawirusa na branżę PR oraz zebranie opinii w zakresie przyszłości branży po opanowaniu sytuacji związanej z COVID-19. Dane były zbierane na przełomie kwietnia i maja 2020 roku. Ostatecznie w badaniu udział wzięło 242 specjalistów branży PR.

Sytuacja powstała w związku pandemią COVID-19 dokonała zasadniczej zmiany otaczającej nas rzeczywistości. Nie sposób na obecnym etapie ocenić charakteru i zakresu wszystkich jej skutków, niewątpliwie jednak będzie ona miała przełożenie na sferę stosunków prawnych, w tym także na relacje umowne.

Zapewne wielu przedsiębiorców doświadcza lub wkrótce doświadczy sytuacji, w której wykonanie zobowiązań kontraktowych stanie się bardzo trudne lub nawet niemożliwe. Należy wówczas zastanowić się nad zastosowaniem rozwiązań dostępnych na gruncie obowiązujących przepisów prawa.

Klauzula siły wyższej

W praktyce obrotu handlowego standardowym postanowieniem powszechnie włączanym do różnego rodzaju umów jest tzw. klauzula siły wyższej (vis maior, force majeure). Zazwyczaj zawiera ona definicję przypadku siły wyższej (np. jako wydarzenia nadzwyczajnego, zewnętrznego, trudnego do przewidzenia, którego skutkom nie można zapobiec nawet przy dołożeniu maksymalnej staranności) uzupełnioną o otwarty bądź zamknięty katalog konkretnych stanów i sytuacji, które w ocenie stron umowy spełniają przesłanki definicji. Istotą klauzuli siły wyższej jest zastrzeżenie, że strona nie odpowiada za niewykonanie bądź nienależyte wykonanie umowy, które zostało spowodowane działaniem siły wyższej lub w inny sposób ogranicza jej odpowiedzialność kontraktową w tym zakresie.

Epidemia jako przypadek siły wyższej

Należy zastanowić się, czy epidemia COVID-19 spełniać będzie przesłanki definicji siły wyższej zawartej w umowie. Z dużą dozą pewności można zakładać, że tak, aczkolwiek decydujące znaczenie ma brzmienie analizowanego postanowienia. Jeśli wyraźnie wskazano w nim na epidemię jako jeden z przykładów siły wyższej, wówczas sytuacja wydaje się dość prosta. Zgodnie art. 2 punktem 9 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych przez epidemię rozumieć należy wystąpienie na danym obszarze zakażeń lub zachorowań na chorobę zakaźną w liczbie wyraźnie większej niż we wcześniejszym okresie albo wystąpienie zakażeń lub chorób zakaźnych dotychczas niewystępujących. O ile w okresie od 14 marca do dnia 19 marca 2020 roku, a więc w czasie oficjalnego ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego, można byłoby się ewentualnie zastanawiać, czy już mamy do czynienia z epidemią, czy jeszcze „tylko” z ryzykiem jej wystąpienia, o tyle oficjalne ogłoszenie stanu epidemii począwszy od dnia 20 marca 2020 roku rozwiewa w tym zakresie wszelkie wątpliwości. Stan epidemii wywołuje szereg daleko idących, bezpośrednich konsekwencji prawnych, lecz równocześnie w istotny sposób wzmacnia legitymację do powołania się na zawartą w umowie klauzulę siły wyższej.

Inne przypadki siły wyższej

Obecnie sytuacja jest jednak bardziej złożona, rozprzestrzenianie się COVID-19 uruchomiło szereg reakcji i procesów, których kierunek rozwoju, a przede wszystkim skutki trudno na obecnym etapie przewidzieć. Wiele z nich może być potencjalnie postrzeganych w kategoriach siły wyższej, co można odnieść także do działań organów administracji publicznej i podjętych już czynności mających w celu zwalczanie zagrożenia epidemicznego. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 maja 2020 roku w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii wprowadza – podobnie jak wcześniejsze rozporządzenia w tym zakresie – szereg restrykcji bardzo bezpośrednio przekładających się na prowadzenie działalności gospodarczej.

Obecnie obostrzenia te obejmują m.in. ograniczenie lub całkowity zakaz prowadzenia określonych rodzajów działalności (np. działalności polegającej na organizowaniu imprez, związanej z konsumpcją i podawaniem napojów, działalności związanej ze sportem, rozrywkowej i rekreacyjnej), ograniczenia określonego sposobu przemieszczania się, czy też ograniczenia w zakresie obrotu określonymi przedmiotami. Postrzeganie działalności władczej państwa (tzw. imperium) w kategoriach siły wyższej budzi co prawda pewne kontrowersje w literaturze prawniczej, tym niemniej uznać należy, że swoboda stron w kształtowaniu relacji umownej sięga na tyle daleko, aby tego rodzaju urzędowe obostrzenia mogły zostać objęte ustaloną przez strony definicją siły wyższej. Decydujące znaczenie w tym zakresie będzie więc miała treść umowy.

Co, jeśli w umowie nie została przewidziana klauzula siły wyższej?

Podobny problem może się pojawić również wtedy, gdy co prawda strony takie postanowienie przewidziały w umowie, aczkolwiek z uwagi na jego wąski zakres nie będzie ono mogło zostać zastosowane, np. gdy jego treść została zredukowana wyłącznie do wyczerpującego wyliczenia określonych sytuacji, które akurat nie obejmują ani epidemii, ani działań władczych państwa.

Siła wyższa jest pojęciem używanym na gruncie polskiego prawa, nie ma jednakże ogólnego przepisu w Kodeksie cywilnym, który przewidywałby ograniczenie odpowiedzialności umownej z uwagi na działanie siły wyższej. W takiej sytuacji należałoby się zastanowić nad alternatywnymi instrumentami, w tym w pierwszym rzędzie nad tzw. klauzulą rebus sic stantibus z art. 357¹ Kodeksu cywilnego, która jakiś czas temu przeżyła prawdziwy renesans popularności w związku z publiczną dyskusją w kwestii możliwości jej zastosowania do kredytów denominowanych oraz indeksowanych frankiem szwajcarskim (CHF). Przepis ten pozwala na zmianę sposobu wykonania świadczenia, jego wysokości lub nawet rozwiązanie umowy, jeśli spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy. Podobne mechanizmy zostały przez ustawodawcę przewidziane dla niektórych konkretnych rodzajów umów (np. podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego lub rozwiązanie umów o dzieło zgodnie z art. 632 Kodeksu cywilnego, czy obniżenie czynszu dzierżawnego na podstawie art. 700 Kodeksu cywilnego).

Warto w tym kontekście pamiętać także o tym, że odpowiedzialność za należyte wykonanie opiera się na zasadzie winy, przy czym dłużnik jest co do zasady zobowiązany do dochowania należytej staranności. Atrakcyjność wskazanych wyżej rozwiązań istotnie obniża jednak fakt, że o zmianie stosunku umownego (lub nawet jego rozwiązaniu) orzeka sąd, co oznacza, że efektywne rozwiązanie problemu niemożności wykonania umowy odwlecze się w czasie, w szczególności mając na uwadze obecną sytuację. Już teraz, o ile problem nie zostanie uprzednio uregulowany systemowo przez ustawodawcę, należy liczyć się z nadzwyczajnymi opóźnieniami w pracy sądów.

Jakie działania podjąć w chwili obecnej?

Zazwyczaj postanowienia umowne regulujące siłę wyższą przewidują też odpowiednią procedurę działania, której początkiem jest powiadomienie drugiej strony, że jej kontrahent handlowy został dotknięty przypadkiem siły wyższej i że może to wpłynąć na wykonywanie przez niego obowiązków umownych. Należy to zrobić zgodnie z przewidzianym umową trybem komunikacji, w każdym jednakże razie w sposób, który odpowiednio udokumentuje spełnienie tego obowiązku informacyjnego. Kolejnym etapem może być podjęcie przez strony, w dobrej wierze, negocjacji w celu odpowiedniej zmiany stosunku umownego. Ostatecznie w razie przedłużającego się działania siły wyższej (np. dłużej niż 90 dni), każdej ze stron może przysługiwać prawo do jednostronnego rozwiązania umowy.

Wiele zależy od okoliczności konkretnej sprawy – w tym przede wszystkim od brzmienia umowy. Wydaje się jednak, że w obecnej chwili jest jeszcze za wcześnie na wyciąganie daleko idących wniosków i przede wszystkim należałoby poczekać na dalszy rozwój sytuacji. Bez wątpienia podjęcie komunikacji z kontrahentem handlowym i przygotowanie go na ewentualne perturbacje w zakresie wykonania umowy jest jak najbardziej wskazane. Co istotne, dotyczy to zarówno umów, w których siła wyższa została wyraźnie uregulowana, jak i tych, w których brak jest tego typu regulacji. Rozpoczęcie rozmów na wczesnym etapie działania siły wyższej może ograniczyć rozmiar ewentualnych szkód, a być może także zwiększyć szansę na utrzymanie relacji kontraktowej.

Autor: Przemysław Walasek, adwokat, partner w Taylor Wessing w Warszawie

Niniejszy artykuł został przygotowany wyłącznie jako informacja ogólna. Nie ma on na celu udzielania porad prawnych ani nie może zastąpić porady prawnej.

Kontrakty terminowe na amerykańskie indeksy świecą się dziś po południu na zielono. Futures na indeks S&P 500 rośnie o ponad 1 proc. do 2948,75 pkt. Kontrakt na Nasdaq 100 zyskuje prawie 1 proc., zwyżkując do 9390,75 pkt, a z kolei futures na Dow Jones Industrial Average drożeje o ponad 1 proc. do 24434 pkt. Inwestorów w Stanach Zjednoczonych nie wystraszyły w żaden sposób wczorajsze negatywne informacje dotyczące szczepionki na COVID-19 od Moderny.

Podczas wczorajszej sesji, zwłaszcza w jej końcówce, spadki w Stanach Zjednoczonych przyspieszyły, gdy okazało się, że STAT News zakwestionował skuteczność szczepionki na koronawirusa w pierwszym testach prowadzonych przez spółkę Moderna. Jej akcje spadły w następstwie tych wiadomości o ponad 10 proc. Jednak pesymizm na Wall Street, jak widać obecnie, trwał tylko przez chwilę i dziś nie ma po nim za bardzo śladu. Inwestorzy z kolei pokładają duże nadzieje na szybkie otwarcie gospodarki i powrót do normalności. Optymizm jest także wspierany przez kolejne wyniki spółek.

W handlu przed sesją akcje Lowe’s wzrosły o 7 proc. Amerykańska sieć hipermarketów powstała w 1946 w North Wilkesboro zajmująca się sprzedażą materiałów budowlanych, narzędzi itp. pokazała raport, w którym sprzedaż i zysk były znacznie powyżej oczekiwań rynku. LOW poinformował w środę, że zysk za pierwszy kwartał wyniósł 1,34 miliarda USD. Firma z Karoliny Północnej poinformowała, że dochód netto wyniósł 1,76 USD na akcję. Wyniki przerosły oczekiwania Wall Street. Średni szacunek 12 analityków ankietowanych przez Zacks Investment Research szacował zysk w wysokości 1,29 USD na akcję. Spółka odnotowała w tym okresie przychody w wysokości 19,68 miliarda USD, co również przewyższyło prognozy. Dziewięciu analityków ankietowanych przez Zacks oczekiwało 18,26 miliarda dolarów.

Zdaniem firmy JMP nowy produkt Facebooka, czyli możliwość tworzenia sklepów internetowych, przyspieszy handel społecznościowy i może znacznie zwiększyć największy pion reklamowy firmy, ponieważ coraz więcej użytkowników korzysta z Instagrama i Facebooka w celu zapoznania się z produktem. Co miesiąc ponad 3 mld użytkowników Facebooka ma szerszy dostęp do ponad 160 milionów małych i średnich firm w serwisie, a sklepy są dalej zintegrowane z FB, Messengerem i WhatsApp. Dodatkowo e-handel rośnie wraz z epidemią, a codzienna sprzedaż e-commerce w USA wzrosła o 49 proc. od 1-11 marca do 1-23 kwietnia, PayPal poinformował, że 1 maja był największym dniem zakupów w historii, wyprzedzając Black Friday i Cyber Monday. Handel w sieci może stanowić około 18,5 proc. całkowitej sprzedaży detalicznej w USA do 2025 r. w porównaniu z 11 proc. w 2018 r. Według JMP są to konserwatywne wyliczenia.

Departament Zarządzania Aktywami
Copernicus Capital TFI S.A.

Ceny energii spadły w Japonii prawie do zera – już w lutym po raz pierwszy kwota za kilowatogodzinę osiągnęła poziom poniżej 1 jena, a w kwietniu ta tendencja tylko się wzmocniła. Przyczyną jest zmniejszone przez pandemię zapotrzebowanie gospodarcze na prąd, ale też fakt, że Kraj Kwitnącej Wiśni coraz częściej czerpie energię ze słońca. Niemcy także doszli do wniosku, że zielona energia się opłaca i dlatego burzą kolejne elektrownie jądrowe.

Ceny energii w Japonii osiągnęły niespotykanie niski próg – już w lutym zaczęły gwałtownie spadać, osiągając po raz pierwszy poziom 0,01 jena za 1 kWh. W kwietniu, po wprowadzeniu przez rząd stanu wyjątkowego, spowodowanego pandemią koronawirusa, ta sytuacja zaczęła się powtarzać coraz częściej, bo spowolniony przemysł zużywał mniej energii. To jednak nie jedyna przyczyna. Za wyjątkowo niskie ceny odpowiadają także odnawialne źródła energii, z których Japończycy coraz intensywniej korzystają.

Japonia: energia słoneczna drastycznie obniża ceny za prąd

Japonia jest jednym z krajów, które najmocniej inwestują w fotowoltaikę. Plan ogłoszony przez rząd zakłada zwiększenie udziału energii odnawialnej do 24 proc. do 2030 r., czyli ponad dwukrotnie więcej niż w tej chwili. Korzystna polityka cenowa doprowadziła do tego, że w 2018 r. udział tylko energii słonecznej w koszyku energetycznym osiągnął poziom 6,5 proc.

Powodów wspierania rozwoju OZE przez władze Japonii można doszukiwać się zarówno w tym, że kraj chce zmniejszyć swoje uzależnienie od dostaw energii z zagranicy oraz w tym, że Japonia, stawiająca do niedawna na energię jądrową, po katastrofie z 2011 r. w Fukushimie, chce sukcesywnie zmniejszać pozyskiwanie energii w ten sposób na rzecz bezpieczniejszych źródeł.

– Przykład Japonii pokazuje, że inwestowanie w OZE jest opłacalne, bo pozyskiwana w ten sposób energia jest po prostu tania. Kto z nas nie chciałby dostawać miesięcznych rachunków za prąd w wysokości 1 zł? Jak widać to możliwe. Według danych Międzynarodowej Agencji Odnawialnych Źródeł Energii ponad 3/4 lądowego wiatru i 4/5 mocy elektrowni fotowoltaicznych, które zaczną działać w tym roku ma zagwarantować energię elektryczną tańszą, niż najtańsze źródła na węgiel lub gaz, naturalnie i stopniowo eliminując je z rynku. Energia uzyskiwana z OZE jest tańsza przede wszystkim dlatego, że uniezależnia od dostawców surowca, a co za tym idzie, pozwala odcinać wiele dodatkowych kosztów związanych z jego zakupem. Nie trzeba także ponosić kosztów związanych z wytwarzanymi zanieczyszczeniami, tak jak ma to miejsce w przypadku elektrowni węglowych. Ponadto, technologia cały czas rozwija się, co pozwala budować instalacje słoneczne coraz niższym kosztem, za to z ich dłuższą gwarancją żywotności. – Tomasz Żołyniak, prezes firmy Energia Polska

Niemcy: spektakularny upadek atomu na rzecz OZE

W OZE intensywnie inwestują także nasi zachodni sąsiedzi. Jeśli brać pod uwagę całą energię, jaką produkują Niemcy, również tę, którą eksportują zagranicę, to udział OZE liczy w tym kraju już 49 proc. ogółu produkcji energetycznej. Niemcy chwalą się także okresami, gdy 100 proc. zapotrzebowania państwa na energię pokrywane jest z odnawialnych źródeł. Ostatnie takie wydarzenie miało miejsce 19 kwietnia. Jeszcze bardziej spektakularne są ich pożegnania z energią jądrową. Na tę decyzję, podobnie jak w Japonii, także wpłynęła tragedia w Fukushimie z 2011 r. Najnowszy przykład takiego wyburzenia miał miejsce na początku maja tego roku. Zlikwidowano w tej sposób dwie wieże zakładu w Philippsburgu, którego podwoje zostały zamknięte już w 2011 r. Niemcy deklarują, że do 2022 r. całkowicie zrezygnują z energii jądrowej.

– Na świecie nie brakuje głosów, że Niemcy nie dadzą rady zrekompensować sobie braku energii jądrowej energią ze źródeł odnawialnych, a co za tym idzie, będą musieli nadrabiać elektrowniami węglowymi. Takie działanie przyniosłoby oczywiście skutek odwrotny od zamierzonego – ilość gazów cieplarnianych emitowanych do atmosfery wzrosłaby, zamiast ulec redukcji. Władze niemieckie nie podzielają jednak tych obaw i konsekwentnie rezygnują z zakładów jądrowych, stojąc na straży stanowiska, że takie zmiany opłacą się nie tylko zdrowotnie, ale także gospodarczo, bo OZE to nowe miejsca pracy i energia w lepszej cenie. Tym tropem powinna iść także Polska, nie tylko dlatego, że to zadanie, jakie stawia przed nami członkostwo w Unii, ale także dla własnych ambicji wzrostu gospodarczego i pozycji na arenie międzynarodowej. – Sebastian Biela, wiceprezes firmy Energia Polska

Czy wiecie na jakie mieszkania zapotrzebowanie jest ZAWSZE? Na kawalerki. Potrzebują ich studenci, ludzie przyjeżdżający do pracy tymczasowej, a także osoby pracujące w danym mieście przez kilka dni w miesiącu, np. wykładowcy, menedżerowie.

Mieszkania do 25 metrów to odpowiedź na potrzeby naszych czasów. Te malutkie mieszkania robią prawdziwą furorę. Wielu deweloperów specjalizuje się w budowie lub transformacji obiektów, w których powstają mikro-mieszkania. Jest tylko jeden problem. Najmniejsze lokale na rynku pierwotnym są bardzo drogie w stosunku do oferowanego metrażu.

– Znacznie bardziej opłacalny może okazać się zakup większego mieszkania na rynku wtórnym i podzielenie go na dwa mikroapartamenty. Np. niedawno z powodzeniem wykonaliśmy metamorfozę polegającą na podziale 48-metrowego mieszkania na dwa lokale – podpowiada Marta Bocheńska-Pachuta z firmy Baransu, która przygotowuje nieruchomości na wynajem na zlecenie klientów.

Mikrotrendy w wielkim mieście

W Polsce nie doczekaliśmy się jednoznacznej definicji apartamentu (zazwyczaj uznaje się, że jest to mieszkanie o wysokim standardzie, o pow. powyżej 100 m²), a „garsoniera” budzi zdecydowanie negatywne skojarzenia. Dlatego dla określenia malutkich mieszkań, o powierzchni zaledwie kilku czy kilkunastu metrów kwadratowych, ale wykończonych dobrej jakości materiałami, używa się nazwy mikroapartamenty.

Pierwszy projekt mikroapartamentów pojawił się około 2013 roku – we Wrocławiu powstała inwestycja „Starter”. Był to przerobiony na mieszkania dawny hotel akademicki. Inwestor stworzył tam 150 kawalerek o powierzchni od 12 do 27 m². Minimieszkania wykonane „pod klucz” kosztowały od 90 do 220 tys. zł netto i wyprzedały się wciągu roku. Obecnie w naszym kraju mikroapartamenty można znaleźć w największych miastach, przede wszystkim w Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Trójmieście i Wrocławiu.

Produkt jest przeznaczony głównie dla singli i studentów, którzy traktują mieszkanie jak hotel, żyjąc głównie „na mieście”. To jednak nie oznacza, że lokal nie posiada wszystkich potrzebnych sprzętów. Znajdziemy tam w pełni wyposażoną kuchnię, łazienkę i dużo miejsca do przechowywania.

Drugą istotną cechą takiego mikromieszkania jest zazwyczaj sąsiedztwo centrum miasta. Z lokalu musi być blisko do pracy, uczelni i wszelkich atrakcji. Coraz więcej osób nie chce tracić czasu na dojazdy. Zarobki wielkomiejskiego singla bardzo często pozwalają żywić się  na mieście, korzystać z kin, zaplecza sportowego i rozrywkowego. A o takie atrakcje trudniej w bardziej odległych dzielnicach. Co ciekawe, małymi mieszkaniami w dobrej lokalizacji zaczynają interesować się również aktywni seniorzy – oni także chcą mieć łatwy dostęp do rozmaitych udogodnień. Wyraźnie rysuje się już tendencja powrotu mieszkańców do centrów miast, która z pewnością będzie przybierać na sile.

Ceny z górnej półki

Typowe mikroapartamenty usytuowane są zazwyczaj w budynkach znanych jako aparthotele lub condohotele i zarządzane są przez wyspecjalizowane firmy. Coraz częściej budowane są też specjalne bloki, przeznaczone na ten cel, a nawet kilka budynków w obrębie ulicy. W Polsce kupują je przede wszystkim inwestorzy, których zachęca niski próg wejścia oraz obietnica wysokich zysków. W Krakowie za 12-metrowe mieszkanie zapłacimy około 175 tys. zł, w Warszawie za 20-metrową kawalerkę już ok. 200 tys. zł. W zależności od miasta i lokalizacji – bywa mniej lub więcej. Zasadniczo jednak – ceny mikroapartamentów są wysokie.

Z drugiej strony, kawalerki to mieszkania najbardziej poszukiwane, które wynajmą się zawsze. Można je dostosować zarówno do najmu krótkoterminowego, jak i długoterminowego. Ostatnio pojawił się też nowy trend – wynajem na średni termin, np. na kilka miesięcy, ze względu na okresową pracę w innym mieście.

Jedno mieszkanie – dwa apartamenty

Na szczęście istnieje jedno, sprytne wyjście – rynek wtórny. Nie chodzi jednak o poszukiwanie używanych mikroapartamentów, czy kawalerek, bo takie lokale również mogą okazać się niezwykle kosztowne. Inną, zazwyczaj bardziej opłacalną opcją, jest zakup większego lokalu i dokonanie podziału na dwa mniejsze.

– Nasi klienci często decydują się na takie właśnie metamorfozy.  Jest to jednak możliwe tylko pod warunkiem, że oryginalny plan mieszkania na to pozwala – zwraca uwagę przedstawicielka firmy Baransu. – Zanim dokonamy zakupu mieszkania na taki cel, musimy się upewnić, że podłącza wodne, kanalizacyjne i wentylacje, umożliwiają taką zmianę – podkreśla.

Kupując średniej wielkości mieszkanie z myślą o jego podziale, mamy większe możliwości negocjacji ceny, co wynika z podaży tego typu nieruchomości na rynku. W ofertach można naprawdę wybierać, tym bardziej, że obecnie część osób chce pozbyć się gotówki zamrożonej chociażby w pustostanach. Duże mieszkanie trudniej wynająć, jeśli więc ktoś chce się go pozbyć, może być skłonny do obniżenia cena. Z kolei sprytny nabywca może kupić jedno mieszkanie, a zarabiać na dwóch.

Trzeba jednak mieć na uwadze, że taka transformacja to dość spora inwestycja, szczególnie na początku. Pod uwagę należy wziąć nowe przyłącza, układ elektryczny, zastąpienie jednego licznika prądu – dwoma, a najlepiej także wyposażenie dwóch niezależnych mieszkań w sprzęt AGD oraz pełne umeblowanie. Oznacza to, że w takim przypadku musimy się liczyć z większymi kosztami, niż tylko cena zakupu nieruchomości. Ponieważ chodzi o coś więcej, niż tylko o „odświeżenie” mieszkania, warto skorzystać z pomocy firm, które mają już doświadczenie w podobnych przebudowach.

Metamorfoza na miarę oczekiwań

Chętni do zamieszkania w mikroapartamentach mają bardzo sprecyzowane wymagania co do mieszkania. Na pierwszy plan wysuwa się funkcjonalność i maksymalne wykorzystanie każdego skrawka przestrzeni. Już na etapie projektowania warto wiedzieć, kim będzie nasz klient docelowy. Trzeba wziąć pod uwagę jak może wyglądać jego rozkład dnia, w jaki sposób korzystać będzie z przestrzeni i sprzętów domowych, czy posiłki je w domu, czy na mieście, gdzie spędza wieczory, czy odwiedzają go znajomi. Mając taką wiedzę, łatwo ustalimy, jaki będzie najlepszy rozkład mieszkania oraz w jakie sprzęty musimy je wyposażyć.

– Mieszkanie musi być łatwe do utrzymania w czystości, a wyposażenie powinno umożliwiać szybką wymianę. Nie zapominajmy także o estetyce, szczególnie jeśli nasze mikroapartamenty chcemy uczynić lokalami klasy premium, co będzie istotne np. dla pracowników korporacji – mówi Marta Bocheńska-Pachuta.

Takie podejście wymaga sporych nakładów finansowych. Jednak w dłuższej perspektywie, przekształcając większy lokal w dwa mniejsze, otrzymamy zdecydowanie wyższy zwrot z inwestycji w przeliczeniu na metr kwadratowy. Dodatkowym atutem podziału nieruchomości może być również możliwość wynajmowania dwóch osobnych mieszkań (singlom lub parom), zamiast najmu „na pokoje” – popularnego zwłaszcza wśród studentów.

Komfortowy lokal w centrum receptą na kryzys

Na przestrzeni lat zmienia się obraz tego, czym jest komfortowe mieszkanie. Do niedawna oznaczało ono lokal o dużym metrażu, położony z dala od zgiełku miasta. Jednak rozrastające się aglomeracje i konieczność spędzania po kilka godzin dziennie w korkach, zmieniają tę wizję. W centrach miast pojawiają się strefy ekologiczne i ograniczenia w parkowaniu, więc coraz trudniej tam dojechać. Z kolei późniejszy wiek zakładania rodzin sprawia, że potrzeba większego mieszkania pojawia się w starszym wieku. Dziś więc komfort bardzo często oznacza małe mieszkanko, ale w samym centrum – tam, gdzie bije serce miasta.

Trend na powrót do centrów miast i chęć spędzania większej ilości czasu wolnego z przyjaciółmi w licznych lokalach, zdobywania nowych kompetencji, czy korzystania z obiektów sportowych sprawiają, że wiele osób decyduje się mieszkać na niewielkiej przestrzeni. Nie spędzają w niej  dużo czasu, ponieważ w dobrej lokalizacji mają łatwy dostęp do kultury, edukacji  i rozrywki. To właśnie tym wszystkim osobom dedykowane są mikroapartamenty. Oceniając szybkość sprzedaży takich inwestycji, z powodzeniem można wskazać, że takie rozwiązania będą w najbliższym czasie zyskiwały na popularności.

Inwestycja w najmniejsze mieszkania należy do tych najbezpieczniejszych. Wymagania kapitałowe dla takiej inwestycji są stosunkowo małe. Mały lokal może być wynajmowany na różne sposoby – zarówno długoterminowo (dla par, singli, studentów), średnioterminowo (dla pracowników tymczasowych), jak i krótkoterminowo (dla turystów, czy pracowników w delegacji). Dodatkowo, posiadając dwa lub trzy lokale na wynajem, możemy dywersyfikować portfel nieruchomości pod kątem różnych grup docelowych. To zaś sprawi, że nasza oferta będzie mniej podatna na kryzysy.

Polska jest jedynym krajem w Unii Europejskiej, która nie dopuszcza zakupu alkoholu przez internet. Jest to ostatni sektor spożywczy objęty takim zakazem. E-handel jest dozwolony w większości krajów Europy, natomiast w Polsce obowiązuje przestarzała ustawa o wychowaniu w trzeźwości, która została uchwalona w czasach stanu wojennego, gdy nikt nie był w stanie przewidzieć dynamicznego rozwoju sprzedaży online. Zdaniem branży władze powinny jak najszybciej uregulować te zagadnienia, co pozwoli dodatkowo na zatrzymanie spadku wpływów z tytułu akcyzy do budżetu państwa, z powodu wyhamowania sprzedaży wyrobów spirytusowych do restauracji, barów i klubów, ze względu na pandemię COVID-19.

„Moim zdaniem nie ma bardziej bezpiecznego sposobu sprzedaży alkoholu jak internet. Takie zakupy musimy wcześniej zaplanować, natomiast gdy przechodzimy obok sklepu może zadziałać impuls i wstąpimy po piwo. Na imprezę sprzedawca online też nie przywiezie alkoholu w 15 minut.

Nabywców w sieci można bardzo dokładnie prześwietlić. Skoro w całej Europie jest taka możliwość dlaczego my pozostajemy w ogonie. ? Nawet Szwecja z państwowym monopolem na alkohol zezwoliła na sprzedaż internetową. Ostatnio na taki krok zdecydowała się Łotwa – właśnie z powodu pandemii.

 „Sprzedaż artykułów spożywczych przeniosła się do sieci,  do domu zamawiamy kompletne posiłki i jeżeli ktoś chciałby do takiego obiadu lub kolacji napić się lampki wina, drinku  czy kufla piwa to i tak musi wyjść do sklepu. To sztuczna bariera, która nie powinna istnieć. To nie wszystko – przez dwa miesiące nie pracowała cała gastronomia – to 15 proc. obrotów całej branży alkoholowej. Sprzedaż internetowa może przynajmniej częściowo uzupełnić straty państwa z powodu niezpłaconej akcyzy. Warto podkreślić – nigdzie sprzedaż internetowa nie spowodowała dużegoi wzrostu konsumpcji”, zwraca uwagę Witold Włodarczyk, Prezes Związku Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy.

W większości krajów UE istnieją jasne zasady handlem internetowym alkoholem. Każdy kraj członkowski ma własne regulacje, ale zasada jest jasna – można handlować legalnym produktami przez legalny kanał dystrybucji.  Ostatnio na takie rozwiązanie zdecydowała się Łotwa w obliczu epidemii. Niezależnie od rozprzestrzeniania się COVID-19 e-handel alkoholem jest również dostępny m. in. we Francji, Hiszpanii, Niemczech, Szwecji, Wielkiej Brytanii i Włoszech, a poza Europą w Australii, Brazylii, Chinach, Japonii i w Stanach Zjednoczonych. Polska jako jedyna w UE nie ma uregulowanej tej kwestii.

Także dla pogrążonej w kryzysie branży gastronomicznej uwolnienie handlu alkoholem przez internet pozwoliłby na zwiększenie przychodów i utrzymanie zatrudnienia – poszerzenie ich oferty o możliwość dostarczania napojów alkoholowych do domów klientów, wpłynęłoby na poprawę ich sytuacji finansowej.

„Ustawa o wychowaniu w trzeźwości powstała w stanie wojennym, gdy nie było oczywiście mowy o internecie. Legislator musi przyznać, że internet istnieje i jest znaczącym kanałem dystrybucji. To co nazywamy nieodpowiedzialnym spożyciem jest marginesem. Alkohol jest, był i będzie ważnym elementem handlu, tak samo jak internet.

Obecna sytuacja temu sprzyja, widzimy to we wzroście e-handlu FMCG w pierwszej fazie pandemii. Oczywiście, sprzedając alkohol musimy kontrolować nabywców. W sklepie internetowym, by założyć konto trzeba powiązać z nim kartę kredytową, co mogą zrobić jedynie pełnoletni. Ponadto wystarczy przy odbiorze wprowadzić kontrolę dowodu tożsamości przez kuriera. Takie bezpieczne rozwiązania w branży online już istnieją”, podkreśla Maciej Ptaszyński, prezes Polskiej Izby Handlu.

„Nie mam najmniejszych wątpliwości, że alkohol powinien być dostępny przez internet. Zdaję sobie sprawę, jest to produkt „specjalnej troski”, ale blokowanie jednego kanału dostępu do niego jest niezrozumiałe. Przy sprzedaży zdalnej można dochować wszelkich warunków bezpieczeństwa społecznego i moralnego, wynikającego z zagrożeń z niekontrolowanym spożyciem.

 Trzeba powrócić do ugruntowanej tradycji polskiego stołu, którego alkohol jest nieodłącznym elementem, tak jak we Francji czy w Hiszpanii. Pokazujmy, że alkohol może być elementem dobrego obyczaju i etykiety. Nawiążmy do tego co jest w polskiej kulturze biesiadnej najlepsze. Tak jak Francuzi, Anglicy szczycą się swoimi trunkami, tak i my powinniśmy polskie alkohole łączyć z naszą tożsamością”, podkreśla Maria Andrzej Faliński, prezes stowarzyszenia Forum Dialogu Gospodarczego.

Zezwolenie na handel w internecie jest szansą na zwiększenie rozpoznawalności naszych producentów za granicą. Największym rynkiem e-commerce alkoholu w Europie jest Wielka Brytania, która z powodzeniem wykorzystuje ten kanał dystrybucji do sprzedaży whisky za granicę, co doskonale wpisuje się w promocję marki „szkocka whisky”.

„Moja niewielka firma produkująca ekskluzywne, leżakujące nalewki dramatycznie odczuła skutki epidemii. Naszym odbiorcom są restauracje i hotele, które na wiele tygodni zostały zamknięte. Nasza sprzedaż zamarła. Jak na razie utrzymuję zatrudnienie i czekam na lepszy czas. A co będzie dalej? Lokale gastronomiczne są już otwarte, ale nie spodziewam się wielkiego powrotu klientów i znaczącego wzrostu przychodów. Gdyby sprzedaż internetowa była dozwolona, mógłbym trafiłbym do nowej grupy odbiorców, także za granicą”, dodaje Karol Majewski, właściciel rodzinnej firmy Nalewki Staropolskie.

Wyroby spirytusowe z Polski są znane i doceniane na całym świecie – umożliwienie handlu przez internet może wpłynąć na wzrost ich eksportu, poprawę sytuacji finansowej producentów, zwiększenie wpływów do budżetu oraz rozsławienie na świecie polskich marek wyrobów spirytusowych. Z takiej formuły mogliby korzystać turyści odwiedzający nasz kraj, którzy po powrocie do siebie zechcieliby kupić alkohole „made in Poland”.

Czy ceny mieszkań spadną? Czy deweloperzy wprowadzają promocje? Sondę przeprowadził serwis nieruchomości Dompress.pl

Mirosław Kujawski, członek zarządu Develia S.A.

Nie należy spodziewać się obniżek cen mieszkań. Sprzedaż mocno wyhamowała, ale nie oznacza to, że klienci zrezygnują z zakupu mieszkań, bo ceny z dnia na dzień okazały się dla nich zbyt wysokie. Sprzedaż wyhamowała, ponieważ utrudnione jest prowadzenie niemal każdej działalności gospodarczej. Wszyscy obawiają się o przyszłość i wstrzymują z decyzjami, które nie dotyczą najważniejszych potrzeb. Kiedy sytuacja zacznie się stabilizować, sprzedaż mieszkań ponownie ruszy. Pomimo obecnej sytuacji, odnotowujemy dużą liczbę kontaktów i ruch na stronie internetowej. Potwierdzają to zresztą ankiety portali z ogłoszeniami mieszkań, z których wynika, że blisko 80 proc. zainteresowanych zakupem mieszkania podtrzymuje swoją decyzję o zakupie, dopuszczając myśl, iż transakcja może przesunąć się w czasie lub zakup będzie dotyczył innego mieszkania niż pierwotnie zakładano, tj. mniejszego i tańszego.

Należy też zaznaczyć, że po ostatnim kryzysie w 2008 roku, ceny przez dłuższy czas były na stałym poziomie, a w niektórych miastach, np. we Wrocławiu nie spadły, a wręcz wzrosły. Spadki cen nastąpiły w momencie dużej nadpodaży i udziału gotowych mieszkań w ofercie na poziomie blisko 30 proc. Obecnie mamy rekordowo niską ofertę mieszkań na rynku, a gotowych lokali praktycznie brak. Należy się też spodziewać, że w kolejnych miesiącach podaż spadnie, co związane będzie z wstrzymywaniem przez deweloperów nowych inwestycji, jak i problemami związanymi z uzyskiwaniem pozwoleń na budowę.

Jednocześnie chciałbym zwrócić uwagę, że obecnie mamy zupełnie inną sytuację niż przeszło dekadę temu. Zdolność nabywcza Polaków jest dwukrotnie wyższa. A inaczej rzecz ujmując, stać ich na dwa razy większe mieszkanie.

Zuzanna Należyta, dyrektor ds. handlowych w Eco Classic

Trudno powiedzieć, czy ceny mieszkań się zmienią, ponieważ nie wiemy, co wydarzy się kiedy zniesione zostaną ograniczenia w poruszaniu i przywrócone normalne tempo pracy i funkcjonowania gospodarki. Popyt został „sztucznie” uśpiony i dopiero najbliższe miesiące pokażą, jak bardzo i czy w ogóle zmniejszy się w porównaniu do podaży. Pamiętajmy, że wiele firm deweloperskich wstrzymało się z realizacją inwestycji lub kolejnych etapów projektów, co istotnie zmniejszy podaż. Alternatywa dla inwestowania w nieruchomości również nie przedstawia się zbyt ciekawie. Inwestowanie w akcje, fundusze, obligacje jest dziś pozbawione sensu, a oprocentowanie lokat jest znikome. Do tego dochodzi inflacja, która w lutym i w marcu br. przekroczyła 4 proc.

Małgorzata Ostrowska, członek zarządu i dyrektor Pionu Marketingu i Sprzedaży w J.W. Construction Holding S.A.

Pierwszą reakcją klientów na epidemię było chwilowe zmniejszenie zainteresowania zakupem mieszkań z uwagi na sytuację związaną z zagrożeniem zdrowia oraz restrykcjami nałożonymi przez rząd. W związku z tym, odczuwalny był zmniejszony obrót na rynku nieruchomości mieszkaniowych. Nie oznacza to jednak, że ceny będą spadać, ponieważ definiuje je szereg czynników.

Z uwagi na kryzys deweloperzy wstrzymali większość planowanych inwestycji, co spowoduje, że spadnie podaż mieszkań. A zatem przy znacznie mniejszej podaży popyt może ulec jedynie czasowemu zahamowaniu. Zwłaszcza, że dotychczasowa hossa na rynku mieszkaniowym wynikała bardziej ze wzrostu zamożności Polaków i realnego niedoboru mieszkań. W czasach koronawirusa mieszkania są nadal atrakcyjną formą inwestycji wobec niskooprocentowanych lokat bankowych, przy rosnącej inflacji. Istotnych spadków cen mieszkań, w szczególności w segmencie premium, raczej nie można się spodziewać z uwagi na wysokie ceny materiałów, ziemi, robocizny.

W inwestycji Hanza Tower w Szczecinie wytypowaliśmy apartamenty, które można kupić z 5 proc. rabatem. Wybrane mieszkania w Osiedlu Tysiąclecie w Katowicach można kupić bez VAT, czyli o 8 proc. taniej. Najtańszy lokal kosztuje 248 tys. zł brutto. Kupując ostatnie, gotowe apartamenty inwestycyjne w Bliskiej Woli na warszawskiej Woli klienci zapłacą nawet do 60 tys. zł mniej. W luksusowym, podmiejskim osiedlu Villa Campina w Ożarowie Mazowieckim można natomiast nabyć szeregowe domy ekologiczne w technologii drewnianej. To atrakcyjny wybór dla wielu osób, które doszły do wniosku, że w obecnej sytuacji bezpieczniej i wygodniej jest mieszkać we własnym domu.

Zbigniew Juroszek, prezes Atal

Trudno przewidzieć wszystkie możliwe skutki i czas, w jakim pandemia będzie wpływała na znajdujący się wcześniej w wysokiej fazie aktywności rynek nieruchomości. Skutki obecnej sytuacji widoczne są we wszystkich sektorach gospodarki, co dodatkowo utrudnia prognozowanie ewentualnych zmian w branży nieruchomości. Na tę chwilę jednak sytuację z koronawirusem postrzegamy jako zjawisko, które w długiej perspektywie nie powinno mieć znaczącego wpływu na rynek pierwotny, w tym także na ceny nowych mieszkań.

Eryk Nalberczyński, dyrektor ds. sprzedaży w Lokum Deweloper

Sytuacja spowodowana epidemią jest trudna dla wszystkich uczestników rynku nieruchomości, dlatego staramy się wychodzić naprzeciw potrzebom klientów i wprowadzać różnego rodzaju udogodnienia przy zakupie mieszkań. Takie, jak przesuwanie terminów płatności, czy harmonogram płatności 10/90. W kilku inwestycjach obniżyliśmy ceny wybranych mieszkań, dzięki czemu są jeszcze bardziej atrakcyjne.

Monika Perekitko, członek zarządu Matexi Polska

Sytuacja jest dynamiczna, a jej skutki trudne do przewidzenia, jednak rynek pod kątem cen zachowuje się dosyć stabilnie. Myślę, że na chwilę obecną na pewno możemy mówić o zahamowaniu wzrostu cen mieszkań, co jest korzystną sytuacją dla osób planujących zakup nowego lokum.

Edyta Kołodziej, dyrektor sprzedaży i marketingu w Nickel Development

Popyt na mieszkania nadal jest ogromny. Jeśli więc gospodarka względnie szybko zostanie „odmrożona”, nie należy sądzić, że średni poziom cen w znaczący sposób obniży się. Wiele zależy od tego, jak zachowają się banki i na ile skuteczne okażą się rozwiązania zawarte w tarczy antykryzysowej. Na obecną chwilę nie należy jednak spodziewać się spadków cen w najbliższej perspektywie.
Wzrasta natomiast popyt na domy i mieszkania z ogrodami. Mając do dyspozycji choćby tylko kawałek ogródka, izolacja jest bardziej komfortowa. Niepewność związana z wyjazdami wypoczynkowymi przyniosła refleksję dotyczącą jakości czasu spędzanego w domu. To nasze wnioski z zapytań dotyczących gotowych domów i budowanych mieszkań, które mamy w ofercie Osiedla Księżnej Dąbrówki.
Co do promocji, realizujemy je w tym samym rytmie, który obowiązywał przed epidemią. Oferty specjalne pojawiają się cyklicznie, w zależności od tego, na jakim etapie budowy jest dana inwestycja. Pod tym względem nic się nie zmieniło.

Jarosław Kozak, wiceprezes zarządu Waryński S.A. Grupa Holdingowa

Sytuacja spowodowała, że niektórzy klienci czasowo zaniechali podejmowania decyzji o zakupie mieszkania. Poza tym, należy pamiętać o ograniczeniach pracy banków, urzędów, czy sądów. Wydawane przez te instytucje dokumenty i decyzje są często niezbędne do sfinalizowania procesu zakupowego. Jednak moim zdaniem, Polacy w obliczu powszechnej niepewności i spadającego oprocentowania lokat, to właśnie nieruchomości będą postrzegali jako zabezpieczenie swoich oszczędności. W związku z tym, nie powinniśmy odczuć spadku cen, ale ewentualnie chwilowe zahamowanie wzrostu popytu. Nasi klienci zawsze mogą liczyć na promocje w postaci rabatów i innych zachęt.

Wojciech Chotkowski, prezes zarządu Aria Development

Nie wiemy, ile będzie trwała sytuacja związana z COVID-19, ani czy będzie druga faza zachorowań. A także, kiedy gospodarki wrócą na dawne tory i jak zadziałają pakiety stymulujące, więc wszelkie prognozy obarczone są wysoką niepewnością. Pierwsze wskaźniki z gospodarek azjatyckich pokazują prawdopodobieństwo dynamicznego odbicia. Zakładając, że gospodarki w Europie podąża tą samą drogą, można przypuszczać, że obecne ceny mieszkań mogą utrzymywać się na tym samym poziomie.

Mamy promocję, która została wprowadzona do oferty jeszcze przed wybuchem epidemii. W Osiedlu Łomianki antresole można nabyć w cenie od 3000 zł/mkw. Są to mieszkania o większych metrażach, dwukondygnacyjne, przestrzenne i znakomite do aranżacji. Wyróżniają się energooszczędnością i niskim kosztami użytkowania. Całość dopełnia pakiet Aria Smart Home – system inteligentnego domu oraz panele fotowoltaiczne, piękna przyroda dorzecza Wisły i Kampinoskiego Parku Narodowego oraz dogodny dojazd do Warszawy.

Janusz Miller, dyrektor ds. sprzedaży i marketingu Home Invest

Obecna sytuacja nie powinna znacząco wpłynąć na ceny mieszkań. Osoby, które liczą na drastyczny spadek cen, mogą się rozczarować. Na pewno pojawią się dodatkowe promocje na wybrane lokale, ale takie zdarzały się też wcześniej. Należy podkreślić, że podaż będzie spadać ze względu na wstrzymanie przez inwestorów niektórych inwestycji, wkrótce będzie więc mniej mieszkań na rynku. Natomiast popyt będzie stopniowo wzrastał po czasowym wstrzymaniu się przez klientów z decyzjami o zakupie.

Sebastian Barandziak, prezes zarządu Dekpol Deweloper

Po raz kolejny wprowadziliśmy wiosenną promocję. W naszych inwestycjach oferujemy atrakcyjne rabaty na wybrane mieszkania. Dla przykładu, czteropokojowe mieszkanie o powierzchni ponad 72 mkw. w osiedlu Nowe Rokitki można kupić za 357 tys. zł, o blisko 15 tys. zł taniej niż wcześniej. W inwestycji Grano Residence w Gdańsku rabat może wynieść nawet 60 tys. zł. Promocje obejmują także Osiedle Pastelowe, Osiedle Foresta, Osiedle Zielone oraz Młodą Morenę Park II. Rabaty w tych projektach sięgają kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Cezary Grabowski, dyrektor sprzedaży i marketingu Bouygues Immobilier Polska

W obecnej chwili trudno przewidywać, co stanie się z cenami mieszkań, ponieważ ich poziom zależy od wielu niepewnych czynników m.in. od długości trwania epidemii i kwarantanny społecznej. Można się jednak spodziewać, że wzrost cen sprzed epidemii wyhamuje. Z myślą o naszych klientach nie rezygnujemy z ofert specjalnych. Dlatego bez zmian są dostępne promocje na wybrane inwestycje i mieszkania. Warto też zaznaczyć, że nasze budowy prowadzone są zgodnie z harmonogramem i nie wstrzymujemy wprowadzenia nowych inwestycji. Niedawno do sprzedaży trafiła inwestycja Perspective – Wille Miejskie przy ulicy Kwidzyńskiej we Wrocławiu, a w Warszawie rozpoczęliśmy przedsprzedaż mieszkań w nowym osiedlu Lumea, zlokalizowanym przy ulcy Batalionów Chłopskich.

Autor: Dompress

Wprowadzona przez kraje Europy i Azji strategia dystansowania społecznego i przymusowego zamknięcia w domach w walce z pandemią koronawirusa, zmusiła wiele firm do pracy zdalnej i wywołała duży wzrost zainteresowania treściami oferowanymi online. To znacznie wpłynęło na praktycznie natychmiastowe natężenie ruchu w sieci. Czy infrastruktura internetowa w poszczególnych krajach sobie z tym radzi?

Praca? Najlepiej zdalnie

Aby zachować bezpieczeństwo i nie narażać się na zakażenie, w czasie pandemii koronawirusa większość osób otrzymała wytyczne przejścia na pracę zdalną. Wyraźnie zwiększa to natężenie ruchu sieciowego przy korzystaniu z domowych połączeń internetowych.

Popularność wideokonferencji w biznesie znacząco wzrosła. Wiele spotkań zastąpiono połączeniami wideo. Mnóstwo nowych serwisów do zdalnej pracy oferuje nawet 8 godzin ciągłego przesyłu danych wideo, przez co pracując w domu trudno poczuć się samotnym. Oznacza to jednak duży i nagły wzrost wykorzystania przepustowości sieci, a co gorsza oznacza, że jest on taki sam na poziomie całego kontynentu, więc nie ma zrównoważenia między poszczególnymi regionami – ocenia Dmitriy Akulov, przedsiębiorca, założyciel start-upów i firm informatycznych appfleet, Prospect One, jsDelivr.

A co z czasem wolnym?

Rozrywka w czterech ścianach

W obliczu braku alternatywy po zamknięciu służbowego laptopa większość z nas zostaje w domu i korzysta z rozrywki (filmy, gry), czy zakupów online.

Dane wskazują, że nawet o 20% wzrosła ostatnio oglądalność filmów i seriali w serwisach streamingowych, takich jak Netflix, HBO Go, Hulu, Amazon Prime czy Disney+. W ostatnich dniach platforma Steam, zajmująca się cyfrową dystrybucją gier, bije rekordy w liczbie zalogowanych w tym samym czasie użytkowników. Niemal codziennie wyniki przekraczają 20 milionów osób.

Skoki dotyczą także serwisów, na których użytkownicy mogą nadawać własne treści wideo. O 10 procent wzrósł ruch na znanym wśród miłośników gier komputerowych serwisie Twitch. O 15 procent większa jest oglądalność filmów publikowanych przez videoblogerów na YouTube.

Do sklepu online

Inną kwestią jest widoczna zmiana sposobu zachowania konsumentów, która powoduje skokowy wzrost znaczenia e-commerce.

Eksperci Cushman & Wakefield (C&W) przywołują cytaty z prasowych komunikatów firm przyznających, że w pierwszym kwartale 2020 roku udział e-commerce w sprzedaży będzie tak wysoki, jak nigdy dotąd. Dobrym przykładem może być sklep Frisco.pl, który tygodniowo notuje obecnie sprzedaż na poziomie miesięcznej sprzed pandemii. Rosnące zainteresowanie zakupami w internecie wskazują statystyki Google. W ostatnim czasie wg. Google Trends popularność frazy „zakupy online” w Polsce wzrosła 20-krotnie.

Jest niemal pewne, że konsumenci, którzy aby uniknąć ryzyka zarażenia pozostają w domach i kupują online, także po wygaszeniu pandemii będą chętniej patrzeć na e-commerce – przyznaje Dmitriy Akulov.

Czy sieć to wytrzyma?

Większość dostawców usług internetowych nie jest gotowa na tak duże natężenie ruchu w sieci. Jednocześnie pozwalają swoim działom marketingu na odważne stwierdzenia co do zalet oferty, aby zdobyć więcej klientów. Firmy często sprzedają połączenia o prędkości 1GB, natomiast oczekują, że z reguły każdy użytkownik będzie używał tylko niewielkiego procentu tej przepustowości i to nie w ciągu dnia, kiedy każdy z zasady pracuje poza miejscem zamieszkania.

Tak jak ludzie potrafią jednocześnie szturmować banki, by wypłacać duże sumy pieniędzy, tak teraz wszyscy użytkownicy oczekują nagle dużej przepustowości łącza w tym samym czasie, tymczasem dostawcy usług internetowych nie mają zasobów, żeby spełnić ich wymagania. Konieczna wydaje się więc modernizacja sieci i infrastruktury zaplecza, ale to zajmie wiele miesięcy i będzie kosztować dużo pieniędzy. Po raz pierwszy w historii tak wiele osób próbuje pracować zdalnie. Uważam, że wiele z nich pozostanie w trybie zdalnym i nie wróci szybko do biur, pozostawiając spore wyzwanie dostawcom usług sieciowych. Będą oni zmuszeni, by coś zrobić lub zaryzykują utratę wielu klientów – dodaje Dmitriy Akulov.

Wszystkie zdalne aktywności sprawiają, że pojawiają się generalne obawy o gigantyczne przeciążanie internetu. Należy przewidywać, że czeka nas prawdopodobny spadek prędkości przesyłu danych. Jak odbije się to na codziennym życiu, dowiemy się już wkrótce.

Indeks instytutu ZEW okazał się wyjątkowo optymistyczny. Wyniósł niemal 20 punktów powyżej oczekiwań, a dodatkowo był to najlepszy odczyt od ponad 5 lat.

Dobre dane z Niemiec

Wczoraj poznaliśmy odczyt instytutu ZEW. Indeks wyniósł 51 pkt wobec oczekiwanych 32 pkt. Oznacza to, że niemieccy przedsiębiorcy podchodzą znacznie bardziej optymistycznie do sytuacji, niż sądzono. Jest to najlepszy wynik od ponad 5 lat świadczący o tym, że nasi zachodni sąsiedzi spodziewają się poprawy koniunktury w nadchodzących dwóch kwartałach. To (plus zapowiadany duży program pomocowy) jest również bardzo dobrą wiadomością dla Polski, która zwyczajowo korzysta na dobrej koniunkturze u głównego partnera handlowego. Euro reagowało umacnianiem się względem dolara.

Lepsze dane z budowlanki w USA

Wczoraj poznaliśmy dane na temat budowy domów za oceanem. Jak nietrudno się domyślić oczekiwania analityków były raczej pesymistyczne, zarówno pod kątem pozwoleń na budowę jak i rozpoczętych budów. Dane nie były aż takie słabe, ale są wyraźnie słabsze od standardowych poziomów. Wynika to ze wspomnień jak silny cios sektor nieruchomości otrzymał w trakcie poprzedniego kryzysu.

Chińczycy nie zmieniają stóp procentowych

Dzisiaj rano poznaliśmy decyzję Ludowego Banku Chin w sprawie stóp procentowych. Pozostały one na niezmienionym poziomie 3,85%. Warto zwrócić uwagę, że w przypadku Chin realnym problemem jest zadłużenie zarówno gospodarki jak i społeczeństwa, stąd stopy procentowe utrzymywane są tam na relatywnie bardzo wysokim poziomie, biorąc pod uwagę inne państwa o zbliżonym poziomie PKB na mieszkańca.

Dzisiaj w kalendarzu danych makroekonomicznych brak ważnych odczytów.

Maciej Przygórzewski – główny analityk w InternetowyKantor.pl

Wielu ekspertów spodziewało się, że Chiny w odpowiedzi na amerykańskie oskarżenia o przyczynienie się do rozwoju pandemii koronawirusa, zaczną wobec USA reagować symetrycznie, oskarżając je również o „stworzenie koronawirusa” i załamanie światowej gospodarki. Jednak eksperci ci zapomnieli, że osobliwością chińskiej myśli politycznej jest to, że Chiny rzadko „grają na polu, które do nich nie należy” i gdzie są zmuszane do gry zgodnie z regułami ustanowionymi przez innych. I tym razem Chiny, wykorzystały swoją starą strategię, w myśl której „głos słychać ze Wschodu, a cios dochodzi z Zachodu”. Okazuje się, że w czasach nadchodzącego, poważnego kryzysu gospodarczego, w czasach informacyjnych i ekonomicznych wojen ze Stanami Zjednoczonymi, działając niespodziewanie i nieprzewidywalnie, Pekin rozpoczął ofensywę na rynkach finansowych przez testowanie nowej waluty elektronicznej, która może wreszcie ostatecznie „uwolnić” go od dolara.

Sam problem – pozostawanie w strefie dolarowej, w ramach płatności międzynarodowych – od dawna stanowił dla Chin poważne obciążenie, a pomysł uczynienia z juana waluty swobodnie wymienialnej, dyskutowany był od początku XXI w. Ale takie rozwiązanie jeszcze bardziej wiązałoby Chiny ze starym, światowym systemem wymiany walut i co najważniejsze, zmuszało Chiny do korzystania z przestarzałego, chociaż jak dotąd ciągle bardzo wiarygodnego, systemu rozliczeniowego.

Chiński system rozliczeniowy

Chiny starają się doprowadzić do tego, aby ich system rozliczeniowy, był przede wszystkim korzystny dla samych Chin, a po drugie, aby był ukierunkowany na przyszłość, a nie na stosowanie starych metod rozliczeniowych. Początkowo lansowano opcję przejścia na rozliczenia wyłącznie w walutach krajowych, „z pominięciem” dolara. W ramach takiego rozwiązania, aktywnie wdrażane są rozliczenia z Rosją. Jednak takie rozliczenia i tak w dalszym ciągu częściowo zależą od „gospodarki dolarowej”.

Poza tym przez długi czas chińskie władze dążyły do realizacji długoterminowego celu, jakim jest maksymalne wprowadzenie juana[1] do płatności międzynarodowych. Zdaniem Pekinu, udział chińskiej waluty w tych transakcjach, powinien odzwierciedlać znaczenie chińskiej gospodarki w światowych procesach gospodarczych. Głównym celem tych działań było zwiększenie wpływu juana, jako międzynarodowej waluty handlowej i inwestycyjnej. Udział juana (RMB) w płatnościach globalnych w latach 2017–2019 wzrósł o 28 punktów bazowych, o czym świadczy raport SWIFT (ang. Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication). Według stanu na sierpień 2019 r. udział juana (renminbi), jako globalnej waluty transakcyjnej wynosił 2,2%. Dla porównania, w lipcu 2011 r., wartość ta nie przekraczała 0,5%. Jeśli chodzi o liczbę instytucji finansowych używających juana do rozliczeń, to do lipca 2019 r. wzrosła ona o 11,31% w porównaniu do lipca 2017 r., co oznacza całkowity wzrost od 1989 r. do wartości 2 214⁠. I chociaż można to uznać za bardzo znaczący wzrost, nadal nie możemy mówić o poważnej obecności juana w płatnościach światowych.

I to w tym obszarze najbardziej zauważalny jest brak równowagi. Jeśli udział Chin w światowym PKB w 2019 r. wyniósł nieco ponad 19,24%, to udział juana w międzynarodowych przepływach płatniczych w sierpniu 2019 r. wyniósł zaledwie 2,2%. Tak więc przepaść między rolą renminbi, a rolą samych Chin w światowej gospodarce jest ogromna.

Dominacja walut USA i UE

Tymczasem sytuacja dolara amerykańskiego i euro jest diametralnie różna. Udział USA w światowym PKB w 2019 r. wyniósł 15,1%, UE nieco ponad 16,05%. Jednocześnie dolar amerykański pozostaje najczęściej używaną walutą w światowych płatnościach na świecie, a jego udział w światowej wymianie finansowej wynosi ponad 39%, a udział następnego w kolejności euro – około 34%. Jako waluta, w płatnościach transgranicznych juan zajmuje obecnie piąte miejsce (za dolarem amerykańskim, euro, funtem szterlingiem i jenem japońskim).

Sytuacja ta wynika nie tylko z obaw o stabilność finansową w Chinach, ale również z powodu ograniczeń przepływów kapitałowych. Formalnie rola juana rzeczywiście rosła z roku na rok, ale nie był to żaden przełom na międzynarodowych rynkach finansowych. W rzeczywistości juan nie był „wpuszczany” na te rynki, a poza tym chińska waluta nie mogła fizycznie przebić „ściany”, stworzonej przez inny system finansowy. Dla wejścia na zachodnie rynki, juanowi zaproponowano wiele wymagań, w tym liberalizację gospodarki, swobodny handel juanem, brak ingerencji państwa w kurs waluty krajowej, i tak dalej.

Pójść własną drogą

Dlatego ChRL postanowiła pójść inną drogą. Nie próbować wchodzić w istniejący już system walutowy, ale stworzyć swój własny i podjąć jeszcze bardziej radykalny krok w celu oderwania go od dolara: rozpocząć aktywne wprowadzanie swojej cyfrowej suwerennej waluty. Waluty, która faktycznie była testowana od kilku lat.

I chociaż nie ma oficjalnego harmonogramu wdrażania nowej waluty, to w okresie, od kwietnia do maja 2020 r., Centralny Bank Chin przyspieszył rozwój elektronicznego juana, który powinien stać się pierwszą cyfrową walutą stworzoną i zarządzaną przez państwo, i to państwo będące jedną z największych gospodarek na świecie, a nie – jak dotąd było z kryptowalutami – przez prywatną korporacją.

Implementacja pierwszej zarządzanej przez państwo kryptowaluty

Czas aktywnej implementacji nie został wybrany przypadkowo. Uznano, że w związku z rosnącą popularnością cyfrowych platform płatniczych, w czasach, kiedy przy rozliczeniach, ludzie zaczynają unikać fizycznych kontaktów z powodu pandemii koronawirusa, cyberwaluta dostarczana przez państwo może stać się bardzo popularna. Jest przy tym ważny niuans: jeśli zdecydowana większość kryptowalut ma zapewnić anonimowość ich posiadaczy, co często wykorzystywane jest do nielegalnych operacji, chińska cyberwaluta powinna być przejrzysta dla krajowego systemu finansowego.

Dla Chin suwerenna waluta cyfrowa jest funkcjonalną alternatywą dla systemu rozliczeń w dolarach, zabezpieczającą płatności przed konsekwencjami wszelkich sankcji lub zagrożeń, zarówno na poziomie krajowym, jak i na poziomie poszczególnych przedsiębiorstw.

Bank centralny rozpoczął testowanie swojej e-waluty w kilku miastach, w tym w Shenzhen, Suzhou, Chengdu, a także w nowej specjalnej strefie ekonomicznej na południe od Pekinu, Xiong’an. Cyberyuan prawdopodobnie zostanie przetestowany również w regionach, w których odbędą się niektóre imprezy Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Pekinie w 2022 r. I tak, Cyberyuan w Suzhou zostanie wykorzystany do subsydiowania transportu, a w Xiong’an skupi się na płaceniu za żywność i sprzedaż detaliczną.

Podsumowanie

Na pierwszy rzut oka nie ma tu żadnej szczególnej innowacji, rozliczenia elektroniczne są już od dawna wprowadzane w Chinach i stały się dość powszechne dla prawie każdego Chińczyka. Jednak wcześniej nie zamierzano zastępować obecnej waluty – juana, a tego typu płatności były i są po prostu wygodnymi w powszechnym stosowaniu. Ponadto, ponieważ dane dotyczące operacji w ramach istniejących platform płatniczych były rozproszone w kilku, niepołączonych ze sobą systemach, Bank Centralny nie mógł kontrolować przepływu gotówki w czasie rzeczywistym. Tym razem najwyraźniej mowa jest o pełnej, scentralizowanej „digitalizacji” narzędzi rozliczeniowych.

Oficjalne chińskie media wyjaśniają, dlaczego przyspieszenie suwerennej waluty cyfrowej jest teraz tak ważne.

Pierwszym powodem jest przekształcenie przez Stany Zjednoczone dolara w „broń” amerykańskiej polityki zagranicznej. USA osiągają to poprzez wprowadzanie jednostronnych sankcji karnych, z groźbą wykluczenia firm z systemu rozliczeniowego SWIFT. Amerykańskie groźby zostały już zrealizowane i wprowadzone w życie, np. w odniesieniu do Iranu i Wenezueli. Innym przykładem wykorzystania dolara, jako broni, jest wg chińskich mediów przykład z Australii. Rząd tego kraju został zmuszony do odstąpienia od umowy z Huawei, w sprawie obsługi nowej sieci kolejowej, między innymi z powodu trudności z przeprowadzeniem transferów finansowych.

Po drugie, istnieje potrzeba działań Chin, mających na celu przeciwdziałanie szantażowi ze strony dolara, a tym samym zapewnienie inwestorom i przedsiębiorstwom, możliwości wyboru waluty rozliczeniowej. Jest to propozycja dalszego rozwoju systemu transakcji finansowych opartych na juanie, jako alternatywy dla rozliczeń w dolarach.

Po trzecie, chodzi również o perspektywy ekspansji juana. Na pytanie, gdzie w najbliższej przyszłości „cyfrowy juan” będzie wykorzystywany w rozliczeniach międzynarodowych, odpowiedź nasuwa się sama. Będą to oczywiście głównie kraje, które przystąpiły do chińskiej Inicjatywy Pasa i Drogi (Nowego Jedwabnego Szlaku).

Co więcej, w kontekście stagnacji handlu światowego, wprowadzenie nowego systemu płatności może znacznie ożywić handel, dając chińskiej „miękkiej sile” jeszcze większe szanse na powodzenie. A ponieważ posiadaczem i emitentem nowej waluty, będą Chiny, to użytkownicy „cyfrowego juana” będą jeszcze bardziej włączani w chiński system finansowy.

Autorzy: radca prawny Robert Nogacki, płk rez. dr inż. Krzysztof Surdyk

Kancelaria Prawna Skarbiec specjalizuje się w ochronie majątku, doradztwie strategicznym dla przedsiębiorców oraz zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi.

[1] Formalna nazwa chińskiej waluty to renminbi, co oznacza „waluta ludowa”, jednak powszechnie używa się nazwy „juan”, będącej nazwą jednostki waluty ChRL. Chińska waluta posiada dwa odrębne rynki: wewnętrzny dla rezydentów oraz zewnętrzny. Na rynku wewnętrznym obowiązującą walutą jest tzw. onshore renminbi (CNY), a na rynku zewnętrznym (zagranicznym) tzw. offshore renminbi. Na rynku zagranicznym waluty oznaczone są różnymi skrótami: w Hongkongu – CNH, Tajwanie – CNT, Singapurze – CNS. W Hongkongu w myśl zasady jeden kraj, dwa systemy używana jest odrębna waluta, dolar hongkoński (HKD). RMB pozostaje tam drugą pod względem popularności walutą, a jego rola stale rośnie w związku z ożywioną wymianą handlową z kontynentem. Banki w Hongkongu prowadzą dla klientów konta w RMB. Podobna sytuacja panuje w Makau, gdzie chociaż lokalną walutą pozostaje pataca, to miejscowe banki wydają karty płatnicze umożliwiające płatności w RMB. Nie są one jednak dopuszczane w miejscowych kasynach.

Branża hotelarska robi wszystko, aby przystosować się do nowej rzeczywistości i wrócić do kondycji sprzed pandemii. Kolejne obiekty noclegowe informują o wdrożeniu wymaganych procedur bezpieczeństwa i otwarciu swoich drzwi dla gości. Coraz więcej hoteli wprowadza też własne rygorystyczne standardy czystości, w opracowaniu których często pomagają eksperci z firm dostarczających profesjonalne środki czystości. Wszystko po to, aby zagwarantować maksymalne bezpieczeństwo gościom i pracownikom. Nikt nie ma bowiem wątpliwości, że czynnikiem decydującym o wyborze obiektu noclegowego stała się gwarancja zachowania reżimu sanitarnego.

Choć hotele i pensjonaty mogą być otwarte od 4 maja, część z nich potrzebuje więcej czasu na przystosowanie się do nowej rzeczywistości oraz wdrożenie wszystkich wytycznych Ministerstwa Rozwoju i Głównego Inspektora Sanitarnego. Inne pozostawały zamknięte, czekając na decyzję rządu o możliwości wznowienia działalności hotelowych restauracji. Jedno jest pewne – obecna sytuacja wymaga podjęcia wzmożonych środków bezpieczeństwa, a żaden hotel nie może sobie pozwolić, aby jego gość lub członek załogi został zarażony na terenie obiektu. To byłaby ogromna strata wizerunkowa dla hotelu, a nawet dla całej sieci. Z drugiej strony miejsca, które dotychczas cieszyły się pozytywnymi opiniami klientów odnośnie wysokich standardów czystości, po wdrożeniu dodatkowych procedur sanitarnych mogą zyskać na tle konkurencji. Wsparcie w tym zakresie często oferują firmy dostarczające do obiektów noclegowych profesjonalne środki czystości. Niektórzy producenci, jak np. Ecolab, w ramach współpracy oferują kompleksowe programy pomagające hotelom przystosować się do nowej rzeczywistości. Z takiej możliwości skorzystał m.in. Hotel Sheraton w Sopocie.

– Przy współpracy z firmą Ecolab wprowadziliśmy Specjalny Protokół Czystości. Zgodnie z tym protokołem, wspieranym przez najwyższe standardy sieci Marriott, dbałość o czystość i skuteczna dezynfekcja hotelowych pokoi, obszarów publicznych oraz zaplecza w pełni pokrywa się ze wszystkimi wytycznymi Ministerstwa Rozwoju wydanymi dla branży hotelarskiej. Zdrowie oraz bezpieczeństwo gości i pracowników zawsze było i jest dla nas najważniejsze. Jesteśmy gotowi na nową rzeczywistość, ale podkreślamy – nasze podejście do gości i misja, by przyjąć ich tak, by pobyt zapamiętali na długo, pozostają niezmienne – mówi Artur Zawadzki, dyrektor Hotelu Sheraton w Sopocie.

Pomoc w przygotowaniu wewnętrznych protokołów bezpieczeństwa, opracowaniu planów higieny i dezynfekcji czy list kontrolnych dla poszczególnych stref to tylko część obszarów, w których warto skorzystać z doświadczenia ekspertów z branży czystości. Co jeszcze oferują dostawcy i producenci chemii hotelowej?

– Nasza rola nigdy nie ograniczała się do dostarczenia skutecznych i wydajnych środków czystości. Producent chemii profesjonalnej ma za zadanie obsłużyć hotel w sposób kompleksowy, dostarczyć technologicznego know how i pełną obsługę serwisową, mającą na celu kontrolę zużycia produktów i poprawę efektywności. Od zawsze stawialiśmy też na szkolenia, ponieważ odpowiednio wykwalifikowanemu personelowi łatwiej jest wdrożyć właściwe procesy i procedury postępowania – mówi Aneta Krupa, Marketing Manager w Ecolab Polska. – Korzystając z ponad 25-letniego doświadczenia, postanowiliśmy pomóc naszym partnerom przystosować obiekty do funkcjonowania w nowej rzeczywistości. Opracowaliśmy specjalny program dla hoteli, obejmujący nie tylko szereg szkoleń, webinarów oraz wsparcie w opracowaniu procedur i planów higieny, ale też np. pakiet instrukcji graficznych, plansz ściennych i broszur edukacyjnych związanych z pandemią Covid-19. Pomagamy oczywiście również w doborze środków czystości o potwierdzonym działaniu przeciw koronawirusowi SARS-CoV-2 czy we właściwym rozmieszczeniu bezdotykowych dozowników z mydłem i środkiem dezynfekującym – dodaje Aneta Krupa.

Wdrożenie odpowiednich procedur i środków bezpieczeństwa jest równie ważne, jak poinformowanie o tym klientów. O wszystkich – zarówno obowiązkowych, jak i nadprogramowych – działaniach podjętych przez hotel warto napisać na stronie internetowej czy w newsletterze. Z kolei w widocznym miejscu przed wejściem do hotelu i w recepcji, oprócz obowiązkowej informacji o maksymalnej liczbie klientów mogących jednocześnie przebywać w danej części obiektu, warto zamieścić ocenę, jaką klienci wydali hotelowi na popularnych portalach czy w serwisach rezerwacyjnych.

Sceptyczne raporty dotyczące ostatnich rewelacji w badaniach nad szczepionką na COVID-19 utemperowały rynkowy entuzjazm, przywracając niepewność o tempo odbicia gospodarczego jako motyw przewodni dla rynków. Indeksy są pod presją, na FX widać odwrót od ryzykownych walut. Łatwo przyszło, łatwo poszło.

W takich sytuacjach nie jest przyjemnym stwierdzać „A nie mówiłem!” i szczerze sam jestem zaskoczony, że powód do zgaszenia entuzjazmu przyszedł tak szybko. Według doniesień STAT News prace firmy badawczej Moderna nad szczepionką na COVID-19 nie przyniosły krytycznych dowodów na skuteczność leku. W raporcie stwierdzono, że „naprawdę nie ma sposobu, aby wiedzieć, jak imponująca może być szczepionka”, a jeden lekarz z Instytutu Johna Hopkinsa dodał, że „nie wiemy, czy te przeciwciała są trwałe”. Schemat jest taki sam, jak poprzednimi razami: firma medyczna ogłasza zdumiewające wyniki badań, rynek szaleje, pojawia się raport sugerujący, że jeszcze za wcześnie, by mówić o faktycznym przełomie, na rynki przychodzi rozczarowanie. To smutne, że potrzeba inwestorów do uczepienia się najmniejszej pozytywnej informacji jest tak brzydko wykorzystywana do zyskania rozgłosu (a może i czegoś więcej, gdyż Moderna jest spółką publiczną). Pozostaje tylko szukać pozytywnych aspektów w tym, że prace nad lekarstwem trwają i w końcu otrzymamy dowody skutecznej szczepionki. Ale, jak pisałem wczoraj, nie można zapominać, że od pierwszych pomyślnych wyników badań do powszechnego użycia lekarstwa minie wiele miesięcy. Cokolwiek rynki uznają za warte dyskontowania teraz, nie będzie się mogło utrzymać przez cały ten czas. Nie rezygnujmy z optymizmu i nadziei, ale tak samo bądźmy wierni zleceniom stop loss.

Rynek akcji może przystopować swój rajd na pewien czas, czekając na kolejny impuls. Najbliższy widzę w odczytach PMI, przede wszystkim z Eurolandu w piątek. Na rynku walutowym presja wraca na waluty ryzykowne AUD, CAD, NOK. Dwie ostatnie mogą przyspieszyć korektę, jeśli dostaną dodatkowe paliwo z rynku ropy naftowej. Nadzieje na szczepionkę są skorelowane z oczekiwaniami co do tempa odbicia gospodarczego, więc ostudzenie pierwszego implikuje ukrócenie rajdu cen ropy naftowej. NZD stara się pośrednio wybronić zmianą w postrzeganiu perspektyw polityki monetarnej RBNZ po tym, jak w nocy prezes banku Orr wykluczył rychłe cięcia stóp procentowych poniżej zera. EUR/USD stara utrzymać się ponad 1,09, czekając na PMI, ale też znajdując wsparcie w oczekiwaniach na obiecujący pakiet fiskalny UE. Osobiście nie mam przekonania, aby te oczekiwania zostały spełnione, co w przyszłym tygodniu (prezentacja projektu pakietu przez KE) podniosłoby ryzyka wokół EUR po negatywnej stronie. Złoty dalej pozostaje słabo skorelowany z nastrojami na rynkach zewnętrznych, nawet jeśli wczorajsze umocnienie i dzisiejszy odwrót wpisywałyby się w wahania sentymentu. Jednak w poprzednich dniach tego związku nie było kompletnie widać, co nakazuje mi trzymać się dotychczasowej opinii, że złoty jest poza uwagą globalnych inwestorów i został porzucony w dryfie 4,51-4,57 za euro.

Konrad Białas
Dom Maklerski TMS Brokers S.A.

Kłopoty płynnościowe polskich firm wywołane pandemią koronawirusa przyciągają coraz większą uwagę zagranicznych funduszy typu specialty finance, które oferują niestandardowe formy finansowania w sytuacjach, gdy zagrożone jest istnienie spółki, uważają eksperci firmy doradczej Saski Partners.

Na rynku europejskim i amerykańskim od wielu lat działają wyspecjalizowane fundusze oferujące prywatne źródła finansowania, takie jak strukturyzowane finansowanie dłużne, finansowanie mezzanine, pożyczki konwertowane na udziały, czy też finansowanie kapitału obrotowego. Choć polska gospodarka, uznawana za rynek dojrzały, była na radarze tych instytucji już od kilku lat, to transakcji tego typu było dotychczas niewiele.

– Z naszych rozmów z inwestorami wynika, że krajowemu rynkowi coraz bardziej przyglądają się wyspecjalizowane fundusze oferujące przedsiębiorstwom dostęp do kapitału w formie różnego rodzaju długu i finansowania hybrydowego łączącego cechy finansowania dłużnego i kapitałowego – powiedział Dominik Olszewski, partner zarządzający Saski Partners w Warszawie.

Na rynkach zagranicznych doszło w ostatnich tygodniach do kilku niestandardowych transakcji finansowania. W połowie marca amerykański fundusz HPS Investment Partners, specjalizujący się w finansowaniu dłużnym, udzielił specjalnej pożyczki ratunkowej borykającej się z kłopotami płynnościowymi sieci restauracji Pizza Express. Pożyczka będzie miała pierwszeństwo spłaty przed innym długiem w przypadku niewypłacalności spółki. Natomiast fundusze Cinven, CPPIB oraz EQT, które do tej pory inwestowały głównie w kapitał udziałowy, zdecydowały się wesprzeć swoją spółką portfelową Hotelbeds pożyczką w wysokości 400 mln euro, aby pomóc jej przetrwać.

­– Tego rodzaju źródła kapitału są bardzo elastyczne i umożliwiają dostosowywanie struktury do konkretnej sytuacji, tak aby z jednej strony zabezpieczyć ryzyko podmiotu finansującego, jednocześnie zapewniając mu adekwatną stopę zwrotu, a z drugiej strony dostosować profil przepływów finansowych danej struktury finansowania do potrzeb i możliwości finansowych firmy – powiedział Dominik Olszewski. – Będzie to kapitał droższy niż finansowanie bankowe, bo najczęściej ma charakter podporządkowany. Dzięki niemu możliwe jest zapewnienie ciągłości działania przedsiębiorstwa lub zrealizowania przedsięwzięcia, które sfinansowanie z innych źródeł nie byłoby możliwe.

Według ekspertów Saski uwaga tych inwestorów skupi się na firmach najbardziej dotkniętych zamknięciem gospodarki z takich branż jak turystyka, handel detaliczny, usługi, czy transport. Firmy te najczęściej nie były przygotowane na gwałtowne zaburzenia płynności, ponieważ znajdowały się w fazie dynamicznego wzrostu i ekspansji zagranicznej. Tymczasem, gwałtowny spadek przychodów wywołany zamrożeniem gospodarki ma negatywny wpływ na warunki zawartych wcześniej umów kredytowych w bankach. W pierwszej kolejności wzrasta ryzyko niespełniania przez przedsiębiorców kowenantów finansowych, co w skrajnym scenariuszu może oznaczać nawet wypowiedzenie przez bank umowy i konieczność natychmiastowej spłaty długu.

– Dla firm, które znalazły się w takiej sytuacji pierwszym krokiem jest poszukiwanie porozumienia z dotychczasowymi wierzycielami. Jednak skłonność banków do zwiększenia zaangażowania jest skromna. Pozabankowy rynek finansowania dłużnego w Polsce jest ograniczony do pojedynczych instytucji, podczas gdy na rynkach dojrzałych istnieje cały rynek instytucji i instrumentów finansowych, które w czasach kryzysu gotowe są do inwestowania i finansowania przedsiębiorstw – powiedział Błażej Lepczyński, ekspert Saski Partners.

Jeszcze pod koniec marca 71 proc. przedsiębiorstw zgłaszało spadek nowych zamówień, w tej chwili ten problem dotyczy 41 proc. Sytuacja na rynku pracy wciąż jest relatywnie stabilna, a nastroje przedsiębiorców się uspokajają. 8 proc. przedsiębiorców planuje dalszą redukcję zatrudnienia, podczas gdy pod koniec marca zwolnienia planowało 28 proc. firm. Z kolei 7 proc. chce zwiększyć liczbę pracowników – takie wnioski płyną z IV fali badania kondycji przedsiębiorstw, przeprowadzonego przez Polski Instytut Ekonomiczny i Polski Fundusz Rozwoju.

Masowych zwolnień nie będzie, ale co piąta firma wciąż chce obniżyć wynagrodzenia

W porównaniu do deklaracji z końca kwietnia, odsetek przedsiębiorstw planujących redukcję zatrudnienia spadł o 4 pkt. proc., zaś w porównaniu do deklaracji z końca marca – o 20 pkt. proc.

Odsetek firm deklarujących utrzymanie obecnego poziomu zatrudnienia wzrósł o 12 pkt. proc. Jednocześnie z 2 proc. na koniec marca do 7 proc. na początku maja wzrósł odsetek firm, które deklarują zwiększenie liczby pracowników.

O ile pod koniec marca obniżenie wynagrodzeń pracowników planowało 50 proc. firm, to na początku maja takich przedsiębiorstw jest 21 proc., przy czym 19 proc. zamierza obciąć pensje całej załogi, a 2 proc. ograniczy się do kadry zarządzającej.

– Wejście w etap odmrażania gospodarki zmienia sytuację na rynku pracy. Po dotychczasowym wyraźnym zahamowaniu zaczynamy obserwować systematyczny spadek odsetka firm planujących redukcję poziomu zatrudnienia. W końcu marca takich przedsiębiorstw było 28 proc., teraz jest ich 8 proc. Równie istotną kwestią jest ograniczona skłonność pracodawców do obniżania wynagrodzeń. 66 proc. planuje bowiem utrzymanie ich obecnego poziomu. To wynik o 30 pkt. proc. wyższy niż pod koniec marca. Niestety wśród małych firm ten odsetek wzrósł o 10 pkt proc, co może świadczyć o rosnących różnicach w odporności na kryzys – twierdzi Andrzej Kubisiak, zastępca dyrektora PIE ds. badań i analiz.

Spadek sprzedaży wyhamował

Na początku maja odsetek firm doświadczających spadku sprzedaży zmalał z 67 proc. do 49 proc., czyli o 18 pkt. proc. w porównaniu z końcem kwietnia, co oznacza zahamowanie dotychczasowego trendu wzrostowego. Na taki obraz wpłynęła przede wszystkim poprawa sytuacji mikro oraz małych firm, wśród których odsetek firm ze spadkiem sprzedaży w stosunku do danych z końca marca zmniejszył się odpowiednio o 28 pkt. proc. oraz o 9 pkt. proc.

Zróżnicowana sytuacja występuje w obszarze zamówień, gdzie 41 proc. przedsiębiorstw doświadczyło spadku w porównaniu do ilości z połowy kwietnia, tyle samo nie odnotowało zmian, a 13 proc. zanotowało wzrost. Najbardziej wyraźne ożywienie wystąpiło w handlu i usługach, gdzie odpowiednio 17 proc. oraz 15 proc. firm odnotowało wzrost liczby nowych zamówień.

Firmy w gorszej kondycji chętniej sięgają po pomoc państwa

Subiektywna ocena płynności finansowej przedsiębiorstw nie zmieniła się w porównaniu z końcem kwietnia. 42 proc. firm ocenia swoją płynność jako dostateczną, by przetrwać powyżej 3 miesięcy, tyle samo deklaruje zdolność przetrwania przez maksymalnie 3 miesiące, zaś 9 proc. firm nie ma żadnych rezerw finansowych. O skorzystanie z co najmniej jednego instrumentu Tarczy Antykryzysowej lub Tarczy Finansowej ubiegało się 61 proc. przedsiębiorstw, najczęściej mikro i małe, odpowiednio 80 proc. oraz 76 proc. Najchętniej z pomocy korzystają ci, dla których jest ona niezbędna aby przetrwać.

– Wytrzymałość w warunkach kryzysowych mniejszych podmiotów jest ograniczona i to się potwierdza. Istotną rolę w ratowaniu będących w najtrudniejszym położeniu odgrywa wsparcie w ramach Tarcz Antykryzysowej i Finansowej. W badaniach ujawnił się fakt, że aż 89 proc. firm oceniających swoje zasoby finansowe jako niedostateczne by funkcjonować choćby miesiąc, skorzystało z rządowego wsparcia. Wśród firm zdolnych przetrwać przez miesiąc wskaźnik korzystających wynosi niemal 76 proc., zaś wśród zdolnych do funkcjonowania dłużej niż kwartał nieco ponad 45 proc. Nasze badania pokazują, że wsparcie finansowe w czasach kryzysu najchętniej jest podejmowane w grupach firm o najmniejszych zapasach finansowych. To dobry sygnał, bo pokazuje, że pieniądze na ratowanie polskiej gospodarki są wycelowane tam, gdzie znajdują się największe potrzeby  – mówi Piotr Arak, dyrektor Polskiego Instytutu Ekonomicznego.

Zatory płatnicze wciąż dużym problemem

Trudności w regulowaniu własnych zobowiązań dotyka 25 proc. firm, zaś 74 proc. nie zgłasza takich trudności. W porównaniu z deklaracjami sprzed miesiąca, odsetek firm doświadczających zatorów płatniczych wzrósł o 2 pkt. proc. W najmniejszym stopniu tymi trudnościami dotknięci są właściciele dużych firm (22 proc.). Istotnym problemem jest to, że w przypadku 33 proc. firm nieopłacone faktury stanowią od 25 proc. do 50 proc. wszystkich ich należności wobec kontrahentów i w porównaniu z sytuacją z połowy kwietnia nastąpił wzrost o 7 pkt. proc. Duża część przedsiębiorstw (43 proc.) przyznaje, że ma trudności z egzekwowaniem należności od kontrahentów.

Nota metodologiczna:

Badanie Polskiego Instytutu Ekonomicznego oraz Polskiego Funduszu Rozwoju przeprowadzone przez IBRiS w dniach 12-14 maja 2020 r. wśród właścicieli firm lub osób decyzyjnych w przedsiębiorstwach na temat ich sytuacji i planów po nastaniu w Polsce epidemii koronawirusa. Badanie przeprowadzono za pomocą wspomaganych komputerowo wywiadów telefonicznych (CATI) na próbie losowo-kwotowej obejmującej 405 firm, w 4 kategoriach wielkości i 3 sektorach branżowych. Na podstawie tej próby możemy przeprowadzić wnioskowanie o populacji polskich przedsiębiorstw przy poziomie ufności 0,95, a błąd szacunku wskaźników struktury wyniesie 5 proc.

Sekcja Agencji Opieki SAZ: zapotrzebowanie na usługi opiekuńcze w Niemczech nie zmniejsza się, a nawet zwiększa – na opiekę legalną. Zagrożenie koronawirusem i jego skutki bardzo ograniczyły szarą strefę. Z powodu pandemii polskie agencje muszą jednak mierzyć się z nowymi wyzwaniami: wyższymi kosztami organizowania pracy za granicą i faktem, że Polki (szczególnie 50+) dużo ostrożniej podchodzą do tego typu pracy.

– Zapotrzebowanie w branży opiekuńczej w Niemczech jest nadal duże. To szansa dla polskich pracowników w tym sektorze na dobre zarobki w euro, którego kurs jest w tej chwili bardzo korzystny – mówi Krzysztof Jakubowski, wiceprezes działającej w ramach Stowarzyszenia Agencji Zatrudnienia (SAZ), Sekcji Agencji Opieki (SAO) i agencji InterKadra.

Jego zdaniem Polacy mogą dodatkowo zapełnić lukę, jaka powstała na tym rynku po pracownikach ze wschodu, którzy funkcjonowali w Niemczech legalnie, ale też w dużej skali na zasadach pseudo-delegowania i na czarno. Uszczelnienie granic UE i poszczególnych krajów członkowskich z powodu epidemii koronawirusa spowodowało, że ludzie ci w dużej części wrócili za wschodnią granicę Polski, a nowi potencjalni opiekunowie mają bardzo utrudniony wjazd do UE i najprawdopodobniej nie pojawią się na tym rynku jeszcze przez kilka miesięcy, bo na Ukrainie dopiero rozpoczyna się walka z wirusem.

Kelnerki i fryzjerzy chcą się opiekować

Sekcja Agencji Opieki SAZ, która zrzesza firmy specjalizujące się w usługach opiekuńczych zbadała też niedawno nastroje wśród swoich członków. Wnioski? Choć pandemia wywołała na tym rynku wiele zmian, to z pewnością nie wszystkie są negatywne. Aż 67% agencji, które wzięły udział w ankiecie dotyczącej wpływu koronawirusa na rynek usług opiekuńczych deklaruje, że liczba zatrudnianych przez nie osób pozostała bez zmian, 33% uważa, że rynek zmieni się „na lepsze”, 33% – że „na lepsze i na gorsze”, a tylko po 17% że rynek będzie gorszy lub nie zmieni się.

– Zauważalne jest rosnące zainteresowanie pracą w charakterze opiekunki młodszych Polek, które w ostatnim czasie straciły pracę, np. w gastronomii – mówi Marta Bitner koordynatorka SAO. – Nasze firmy mają też dużo telefonów od pań, które do tej pory pracowały za granicą na czarno. Chcą podjąć legalną pracę z kilku powodów: w dobie COVID-19 boją się pracować bez ubezpieczenia zdrowotnego, trudności związanych z przekraczaniem granicy bez potwierdzonego zatrudnienia, bez zaświadczenia o wykonywaniu czynności zawodowych za granicą powrót do Polski wiązałby się każdorazowo z obowiązkową kwarantanną. Natomiast rośnie też zainteresowanie po stronie niemieckiej. Osoby pracujące zawodowo nie chcąc narażać starszych bliskich na zarażenie, rezygnują z ich odwiedzania, ale chcą zapewnić im stałą opiekę. Część Niemców nie chce także oddać bliskich do domów opieki, ponieważ w Niemczech zarażonych jest znacznie więcej. Najlepszym rozwiązaniem, minimalizującym ryzyko, wydaje się więc zapewnienie stałej opieki z zamieszkaniem.

Anna Pustelnik, prezes wrocławskiej firmy Medipe zrzeszonej w SAO komentuje: – Mamy sporo telefonów od pań, które pracowały w Niemczech „prywatnie”. W poprzednim miesiącu pojawiały się też kandydatury z raczej nietypowych w naszej branży zawodów, jak fryzjerzy czy kelnerki. Na większą skalę pracę w opiece podejmowali fizjoterapeuci, którzy mają swoje gabinety, ale nie mogli w nich przyjmować pacjentów.

Dodaje, że duże znaczenie zaczęło mieć ubezpieczenie zdrowotne, które w przypadku zachorowania pozwala na korzystanie ze świetnej niemieckiej opieki zdrowotnej, a także legalne pozwolenie na pracę, bez którego w czasie pandemii po prostu nie da się przekroczyć granicy.

– Wiele osób zdało sobie dobitnie sprawę z tego, że praca na czarno to niebyt w systemie opieki zdrowotnej w Niemczech. I nie mówię tylko o pracownikach, ale też o tych, którzy taką pracę oferują. To często pomijany aspekt. Wiemy na pewno, że część rodzin niemieckich unormowała teraz status prawny swoich opiekunek – dodaje Grzegorz Kalla, właściciel agencji Care Work.

Maciej Kopaczyński, prezes SAO i szef agencji Laxo Care, dodaje, że jego zdaniem początkowa reakcja na pandemię, kiedy część Niemców zaopiekowała się swoimi rodzicami samodzielnie i zrezygnowała z profesjonalnej opieki już mija. – Teraz pojawia się raczej zainteresowanie opieką osób, które wcześniej o tym nie myślały. Pytanie czy ten trend się utrzyma – mówi Kopaczyński.

Szefowie agencji dodają, że praca w charakterze opiekuna / opiekunki może być remedium dla osób, które straciły lub stracą w najbliższym czasie pracę w Polsce. Początkujący opiekunowie są delegowani do mniej wymagających osób, więc często, żeby wyjechać wystarczy przejść podstawowy kurs językowy i szkolenie z opieki.

Graniczny chaos za nami?

Dużym wyzwaniem od początku kryzysu koronawirusowego była kwestia przekraczania granicy przez opiekunki, które zgodnie z przepisami mieściły się w grupie do tego uprawnionej (jako personel opiekuńczy, a więc okołomedyczny). W praktyce jednak było różnie.

– Teoretycznie opiekunki mogły przekraczać granicę, ale w praktyce polskie służby celne zachowywały się nieprzewidywalnie. Na jednych przejściach przepuszczali opiekunki, na innych zatrzymywali mimo posiadania wszystkich niezbędnych dokumentów – mówi Jakubowski.

Anna Pustelnik dodaje, że zdarzało się, że na tym samym przejściu granicznym odbywała się swoista „loteria”. – Tego samego dnia transport funkcjonował normalnie, po czym, po zmianie obsady celników nagle zatrzymano nam busa z ośmioma osobami – opowiada Anna Pustelnik.

Dodaje, że w tej chwili choć niepewność pozostała, to sytuacja wydaje się być już unormowana, a agencje mogą skupiać się na dbaniu o bezpieczeństwo opiekunek i ich podopiecznych – zabezpieczeniu dodatkowych środków higieny, maseczek, rękawiczek oraz szkoleń.

Po całych tygodniach niepewności, organizowania pracy w trybie home office, częstych zmianach prawnych zarówno po stronie polskiej, jak niemieckiej, wyzwaniem są dziś m.in. ceny przejazdu, podniesione przez przewoźników zobligowanych nowymi zasadami wymagającymi wprowadzenia wielu ograniczeń. Wyjazd do Niemiec jest dziś droższy o około 300 euro. Koszt ten przekłada się z kolei na stawki usług opiekuńczych.

Zdaniem Grzegorza Kalli zmieniła się jeszcze jedna ważna rzecz, którą teraz udaje się dostrzec: – Nie jest tajemnicą, że firmy zajmujące się organizacją pracy w opiece w Niemczech bywają mocno krytykowane przez opiekunki i opiekunów osób starszych. Jestem pozytywnie zaskoczony niesamowicie dobrą współpracą jaka teraz, w warunkach pandemii nawiązała się na linii opiekun – firma – klient. Nawet jeżeli trzeba było podjąć ciężkie decyzje to zarówno opiekunowie, jak i klienci i pracownicy firmy zachowali się w najtrudniejszych momentach po prostu wspaniale. I taka atmosfera nadal trwa. To duża i pozytywna zmiana – mówi szef Care Work.

Rynek mieszkaniowy znajduje się w fazie wyczekiwania na wyklarowanie sytuacji. Dalszy rozwój wydarzeń będzie zależeć od postępów walki z pandemią i szybkości odmrażania gospodarki. Na dziś najbardziej prawdopodobny scenariusz to stabilizacja cen nieruchomości, spadek popytu konsumpcyjnego i jeszcze większa skala zakupów za gotówkę.

Pandemia koronawirusa i wywołane przez nią następstwa sprawiły, że na rynku mieszkaniowym nastał czas niepewności, wyczekiwania. Dziś nie sposób odpowiedzieć na pytanie o dalszy rozwój sytuacji, ponieważ nie brakuje argumentów za każdym z trzech możliwych scenariuszy: wzrostu, spadku i stabilizacji cen mieszkań.

Pierwsze dane wskazują, że – obecnie – najbardziej prawdopodobny jest ten ostatni. Ale ta teza może zostać zrewidowana w perspektywie kilku-kilkunastu tygodni. Wszystko zależy od tego, jak długo utrzymają się wywołane przez COVID-19 reperkusje, jak głębokie będzie spowolnienie gospodarcze, jak mocne odbicie po tym nastąpi i jak długo świat będzie wracać do normalności.

Koronawirus zatrzymał kupujących i sprzedających

Aktualny krajobraz wygląda tak, że deweloperzy pracują na 70-80 proc. swoich możliwości, ale nie powoduje to obsunięć terminów w już realizowanych przedsięwzięciach. Zdarzają się opóźnienia w dostawie elementów wykończeniowych z zagranicy, np. klimatyzacji.

Większy problem stanowią nowe projekty. Te nie są rozpoczynane lub przedsiębiorstwa budowlane znacząco je ograniczają, co potwierdzają dane GUS-u. W marcu liczba rozpoczętych realizacji mieszkaniowych zmniejszyła się o 15 proc. rok do roku (przy czym w styczniu i lutym wynik był jeszcze dodatni). Jeszcze głębszy, bo sięgający 25 proc., spadek nastąpił w segmencie budownictwa indywidualnego. Po części wynika to z trudności administracyjnych (niedostępność urzędów), po części – z obaw o przyszłość (wzrost bezrobocia, niższe zarobki).

Oprócz tego znacząco spadła podaż nowych mieszkań. Jak wynika z danych JLL, w I kwartale firmy wprowadziły do sprzedaży 3 540 mieszkań. To o 40 proc. mniej od średniej kilkuletniej dla tego okresu.

Jak tłumaczy Kazimierz Kirejczyk, wiceprezes JLL, układ kalendarza to tylko jeden z powodów. Drugim okazał się lockdown. W marcu, gdy branża zwyczajowo budzi się do życia (targi, akcje promocyjne w siedzibach deweloperów), wybuchła epidemia, a rząd ogłosił obostrzenia w życiu społecznym i gospodarczym.

Z powodu koronawirusa spadła liczba transakcji. Szacunki mówią o 50 proc. Dotknęło to zwłaszcza rynek wtórny, ponieważ deweloperzy przenieśli część procesu sprzedaży do internetu. Proponowali wirtualne spacery i zawieranie umów rezerwacyjnych online. Z tym że ich finalizacja i tak wymagała stawienia się u notariusza, którego usługi stały się mniej dostępne. Część urzędników zamknęła bowiem swoje kancelarie, a pozostali skrócili godziny pracy.

Szybkie znoszenie restrykcji w życiu społecznym i gospodarczym będzie sprzyjać powrotowi obu stron na rynek. Zresztą sugerują to dane z serwisów ogłoszeniowych oraz wyszukiwarki Google. Zdaniem analityka Bartosza Turka z HRE Investments zainteresowani nie zrezygnowali z zakupów, tylko je odroczyli.

Informacje JLL wskazują, że sprzedaż w metropoliach idzie bardzo dobrze. Średni stan zakontraktowania projektów, które zakończą się w perspektywie 12-24 miesięcy, wynosi nieco ok. 50 proc. (tutaj odstaje Łódź z wynikiem 41 proc.). To najlepszy rezultat w historii.

Dmuchanie na zimne czy początek kłopotów?

Z drugiej strony ostatni list Polskiego Związku Firm Deweloperskich do rządu o interwencyjny skup obligacji korporacyjnych zapadających w tym i przyszłym roku może sugerować, że kondycja branży jest w rzeczywistości gorsza, niż ona sama ją przedstawia. Wg danych Domu Maklerskiego Navigator może chodzić o warte 2 mld zł papiery notowane na Catalyst, które wyemitowało pięć firm.

– Nasz apel ma charakter raczej prewencyjny niż interwencyjny – uspokaja w rozmowie z „Parkietem” Konrad Płochocki, dyrektor generalny PZFD. – Obecnie nie notujemy istotnych przypadków braku wykupu obligacji. Lecz zachowanie spokoju jest konieczne, żeby zapobiec nerwowym ruchom, które mogłyby wywołać efekt domina – tłumaczy.

PZFD proponuje też inne rozwiązania poprawiające płynność sektora. Chodzi o przesunięcie terminu wykupu obligacji przy zachowaniu obsługi odsetek albo preferencyjne pożyczki z państwowych agend (np. BGK, PFR) na zrolowanie zapadających papierów.

Ceny mieszkań nie spadną

W najbliższym czasie nie ma co liczyć na znaczące obniżki cen mieszkań. Firmy budowlane niechętnie redukują swoje oczekiwania. Co najwyżej proponują bonusy, ale te – póki co – mają bardziej charakter marketingowych chwytów niż rzeczywistych korzyści.

Na zredukowanie cen decydują się jedynie pojedynczy deweloperzy, potrzebujący płynności. Na ewentualne ustępstwa mogą liczyć też klienci płacący gotówką.

– Długoterminowo nie dojdzie do spadków cen mieszkań, ponieważ rosną koszty robocizny i ceny materiałów. Stanieć mogą jedynie grunty – uważa w rozmowie z Parkiet TV Dariusz Blocher, prezes Budimeksu.

Przeciw znaczącym spadkom cen nieruchomości mieszkaniowych będzie działać również mała skala zakupów spekulacyjnych w naszym kraju. HRE Think Tank szacuje ją na kilka procent.

– To właśnie spekulanci mogą być teraz ważną grupą, która będzie dostarczać okazji inwestycyjnych – uważa Bartosz Turek z HRE Investments.

Zwraca on również uwagę, że inwestorzy, którzy wskutek pandemicznego kryzysu znaleźli się w trudnej sytuacji finansowej, mogą wystąpić o wakacje kredytowe (3-6 miesięcy) oraz pomoc w ramach Funduszu Wsparcia Kredytobiorców. Ten oferuje nawet 72 tys. zł przez trzy lata z opcją umorzenia części rat w późniejszym terminie w razie ich wzorowej spłaty.

Popyt na mieszkania mogą podtrzymać fundusze inwestycyjne. Dotyczy to zwłaszcza zagranicznych podmiotów operujących w formule REIT-ów, dla których Polska to wciąż tani rynek z atrakcyjnymi stopami zwrotu.

Co prawda po kryzysie finansowym 2008 r. ceny mieszkań stopniały średnio o 15-20 proc., ale wtedy rynek nieruchomości miał kruche fundamenty. Wówczas z uwagi na wyższe niż dziś stopy procentowe przy inflacji na poziomie zbliżonym do obecnego dominowały raczej zakupy z myślą o odsprzedaży po wzroście wartości lokalu. Banki udzielały kredytów na kwoty przekraczające wartość zabezpieczenia (LTV>100%) i do tego robiły to w obcej walucie. Dostępność mieszkań mierzona relacją zarobków do średniej ceny metra kwadratowego była zdecydowanie mniejsza.

Wśród ekspertów i przedstawicieli środowiska deweloperskiego dominuje przekonanie, że tym razem to się nie powtórzy. Ich zdaniem w krótkim i średnim horyzoncie czasowym dojdzie jedynie do wyhamowania wzrostu cen i ich stabilizacji.

– Po zniesieniu restrykcji związanych z pandemią i ustąpieniu efektów psychologicznych wywołanych koronawirusem rynek wróci do wzrostów, bo jest fundamentalnie zdrowy – uważa Artur Kaźmierczak, partner w grupie Mzuri.

Gotówkowcy przejęli rynek mieszkaniowy

Dziś pewne jest to, że w obliczu zaostrzenia polityki kredytowej przez banki oraz niepewności na rynku pracy wzrosną zakupy gotówkowe, czyli spadnie popyt konsumpcyjny (na własne potrzeby), a wzrośnie inwestycyjny. Za takim scenariuszem przemawiają:

• duża zmienność na giełdzie,
• drogie złoto fizyczne,
• spadek atrakcyjności detalicznych obligacji skarbowych,
• fatalne oprocentowanie lokat i
• wysoka inflacja.

Wskutek suszy i działań ratunkowych rządu (co wyraża się skupem obligacji przez bank centralny) wskaźnik wzrostu cen wcale nie musi spaść w okolice celu inflacyjnego NBP, czyli 2,5 proc. +/- 1 pkt proc.

To wszystko spowoduje, że zamożniejsi i bardziej przedsiębiorczy Polacy jeszcze bardziej zwrócą się ku nieruchomościom jako klasie aktywów, która chroni kapitał przed utratą siły nabywczej. W naszym kraju ten sentyment ma jeszcze podłoże historyczne, sięgające PRL-u. Wtedy własne lokum, na które czekało się latami, stanowiło jedyną namacalną wartość w krajobrazie marazmu społecznego, słabej złotówki i chronicznych niedoborów podstawowych artykułów.

Takie osoby mają spore oszczędności i nie chcą, by leżały one bezczynnie w bankach. To powoduje, że klienci mogą sobie pozwolić zarówno na wstrzymanie się z zakupami w oczekiwaniu na ustabilizowanie sytuacji czy korektę cen, jak i kilkumiesięczne przestoje w wynajmie jednego czy dwóch mieszkań ze swojego portfela.

Zresztą trend zakupów bez wsparcia pieniędzmi z banku nasilił się już pod koniec zeszłego roku. Z szacunków NBP za ostatni kwartał 2019 r. wynika, że 2/3 nowych lokali w sześciu największych aglomeracjach klienci nabyli za gotówkę. Przeznaczyli na to rekordowe 5,5 mld zł. Doliczając wkład własny z transakcji kredytowanych, udział gotówki w finansowaniu zakupów mieszkań na rynku pierwotnym wzrósł do 75 proc.

W kwietniu udział nabywców, którzy kupili mieszkania bez finansowania bankowego przekroczył u nas poziom 50 proc., w poprzednich latach było to znacznie mniej, w 2017 roku tego typu transakcje stanowiły poniżej 40 proc. sprzedaży. –dr Iwona Sroka, członek zarządu Murapol.

Jednocześnie BIK zaraportował ostatnio zmniejszony popyt na kredyty hipoteczne. O ile w marcu spadek liczby wniosków był relatywnie nieduży (7,6 proc.), to i tak przerwał on półroczny trend wzrostowy. Natomiast w kwietniu o kredyt mieszkaniowy wystąpiło już o 35 proc. mniej klientów niż przed rokiem. Redukcja indeksu mierzącego zapotrzebowanie na finansowanie hipoteczne (-27,6 proc.) okazała się jedną z największych w historii badania BIK-u.

Co ciekawe nadal rośnie średnia wnioskowana kwota. W kwietniu po raz pierwszy przekroczyła ona próg 300 tys. zł. Może to sugerować, że o kredyt na mieszkanie występowały głównie osoby w lepszej sytuacji finansowej, które kupowały duże nieruchomości lub o ponadprzeciętnym standardzie.

Trudniej o kredyt na mieszkanie

Oczywiście za omawiany spadek popytu na kredyty hipoteczne w pewnym stopniu odpowiada lockdown. Ograniczenia w kontaktach i przemieszczaniu się wywołały trudności ze zdobyciem oraz złożeniem dokumentów potrzebnych do uzyskania finansowania. Jednak stopniowe odmrażanie gospodarki nie musi oznaczać szybkiego odbudowania zainteresowania kredytami mieszkaniowymi. Dlaczego?

Rządowe obostrzenia zatrzymały funkcjonowanie wielu przedsiębiorstw. Część z nich upadło, a ludzie stracili pracę. Inni dostali ultimatum w postaci braku podwyżki czy nawet obniżki pensji. Nastroje konsumentów się pogorszyły i ich poprawa zależeć będzie od tego, jak szybko gospodarka stanie na nogi oraz ich indywidualna sytuacja się ustabilizuje.

W ostatnich tygodniach kilka banków (PKO BP, Bank Pekao, ING Bank Śląski, BOŚ) podniosło minimalny wkład własny. Dziś standardem jest już 20 proc. Przy niskich stopach procentowych instytucje finansowe podniosły marże. Poza tym bardziej rygorystycznie liczą zdolność kredytową. Nieprzychylnie patrzą na mniej stabilne źródła wynagrodzenia (umowy cywilnoprawne, działalność gospodarcza) oraz miejsce zatrudnienia (branże, które najbardziej ucierpiały wskutek pandemii).

W cokwartalnej ankiecie NBP zdecydowana większość kredytodawców planuje dalsze zaostrzenie warunków i kryteriów przyznawania finansowania, a 3/4 z nich przewiduje spadek popytu na kredyty mieszkaniowe. Pewnym pocieszeniem jest fakt, że z reguły oczekiwania banków w tym zakresie nie pokrywają się z faktycznym wykonaniem.

Problemów z uzyskaniem kredytu nie będą mieć osoby ze stabilną sytuację finansową. One zachęcone ultraniskimi stopami procentowymi, które nie wzrosną przynajmniej do końca bieżącej kadencji RPP (2022 r.), a być może jeszcze spadną, będą szukać okazji. Obecna sytuacja sprzyja bowiem spokojnej analizie. Nie ma ryzyka, że ktoś sprzątnie nam sprzed nosa upatrzone lokum.

Rynek najmu znów urośnie

Mniejsza dostępność kredytów hipotecznych powinna przełożyć się na większe zainteresowanie najmem. Tutaj też jest widoczny spadek popytu wywołany wyjazdem studentów, imigrantów ze Wschodu oraz powrotem części pracowników w rodzinne strony.

W niektórych lokalizacjach nastąpiło obniżenie czynszów. Na spadek komornego wpłynął nie tylko mniejszy popyt i trudności zarobkowe najemców. Załamanie sektora turystycznego oraz eventowego sprawiło, że właściciele lokali wynajmowanych dotąd na krótki termin zdecydowali się zasilić nimi pulę nieruchomości dostępnych na długi okres.

W skali całego rynku czynsze nie powinny znacząco spaść i raczej szybko wrócą do trendu wzrostowego. Wskazują na to analogie historyczne z USA i Polski.

W latach 2007-2011 ceny domów w największych amerykańskich miastach spadły o prawie 1/4, a czynsze urosły o ponad 8 proc. Z 36 do 43 mln zwiększyła się też liczba najemców.

– Gdy banki zakręcają kurki z kredytami, a na rynku pracy sytuacja się pogarsza, to dla coraz większego grona osób właśnie najem staje się rozwiązaniem pierwszego wyboru – argumentuje Bartosz Turek z HRE Investments.

Nad Wisłą sytuacja w ostatnim kryzysie potoczyła się nieco inaczej. W krótkim okresie stawki spadły o 10-15 proc., ale wkrótce zaczęły rosnąć. Pod koniec 2012 r. trend był już wyraźny. Natomiast odsetek najemców w latach 2009-2012 podwoił się z 2 do 4 proc.

Czas próby charakterów

Jakie jeszcze następstwa dla branży nieruchomości wywoła SARS-CoV-2? Wycofają się z niego mniej doświadczeni inwestorzy indywidualni, którzy przecenili swoje możliwości albo pojawili się na nim niedawno, gdy już panowała drożyzna. W ich przypadku emocje spowodowane zbyt długim brakiem najemcy, zbyt dużym odsetkiem pustostanów i koniecznością regulowania niemałych rat wezmą górę. Takie osoby zrewidują swoje plany i będą chciały pozbyć się przynajmniej części nieruchomości, by nie dopłacać do interesu.

Mniejszy popyt zmusi do zawieszenia działalności część tzw. flipperów i osób zajmujących się podnajmem. Zainteresowanie kwaterami powinno wzrosnąć wraz z otwarciem granic i powrotem studentów na uczelnie. Jednak nie wszyscy pracownicy, którzy teraz wykonują swoje obowiązki w systemie home office, mogą chcieć wrócić do wcześniejszego modelu życia.

Autor: Kinga Hanna Stachowiak, 4 Business Services

Jakie powinno być dobre przywództwo podczas Covid-19? Szczere porady od właścicieli takich firm jak Dobra Kaloria, Victorinox, Auchan czy COBI S.A. – Trwa Family Business Week.

Kryzys, którego nikt z nas się nie spodziewał wymaga redefinicji już nie tylko modelu biznesowego. W parze ze zmianami w firmie, ramie w ramie idą zmiany w modelu przywództwa.

– Decyzje, które podejmujemy obecnie, stanowią o tym, jaką kulturę organizacyjną będziemy mieli po wyjściu z tej sytuacji. Jak weryfikuje się nasze przywództwo, jakim zespołem jesteśmy, jak kształtujemy podwaliny pod zarządzanie przez wartości. Firmy, które potrafią pozostać wierne swoim wartościom tworzą podwaliny pod pokoleniowe dziedzictwa. – komentuje dr Adrianna Lewandowska, Prezes Instytutu Biznesu Rodzinnego, otwierając drugi dzień Family Business Week.

O przywództwie w dużym stopniu opowiadał dzisiaj Roman Wieczorek, były v-ce Prezes Zarządu światowego Grupy Skanska. W moderowanych przez niego rozmowach o przywództwie w czasach Covid-19 poruszonych zostało wiele konkretnych zagadnień w obszarze.

Robert Podleś, Założyciel i CEO COBI S.A., największego producenta klocków konstrukcyjnych w Europie Środkowo-Wschodniej na Family Business Week:

– Gdy wybuchła epidemia Covid-19 poczułem straszną samotność w decyzjach. Napisałem list do załogi, długi list. Został przyjęty bardzo dobrze. Wtedy podjęliśmy decyzję, że idziemy tą drogą. Mamy znowu wzrosty. – komentuje Robert Podleś. Choć kwiecień był bardzo trudnym miesiącem, to maj będzie już lepszy. W liście do załogi, przedstawiłem bardzo personalny komunikat, w którą stronę będzie zmierzała firma. Wyliczyłem, że jesteśmy w stanie funkcjonować przez ok. 3,5 miesiąca, bez żadnego przychodu i zwalniania nikogo. Podjąłem ryzyko, że funkcjonujemy, licząc na to, że będą napływać do nas przychody zza granicy. W Polsce jak tylko rozpoczęła się epidemia – kontrahenci natychmiast przestali płacić. Płacili za to Czesi, Wielka Brytania, USA, co pozwoliło nam odetchnąć. W kwietniu wzrósł nam eksport. – dodaje Robert Podleś.

W swoich decyzjach właściciel polskiego potentata zabawek czuł się bardzo osamotniony, niepewność kryzysu była jedną z najtrudniejszych chwil w zawodowej karierze.  – Poczułem konieczność otwarcia się przed wszystkimi moimi pracownikami, przedstawiłem swój punkt widzenia na przyszłość firmy. Była niepewność. Jednak zespół poszedł za mną. To się sprawdziło. Gdy pracownicy są lojalni wobec firmy – firma musi być lojalna wobec nich. Wychodzimy na prostą, a kryzys nas wzmocnił. – kończy opowieść Robert Podleś.

Jak przewodzić w kryzysie, gdy trzeba myśleć o przyszłości? Dwa pokolenia rodziny Kubara, właścicieli marki Dobra Kaloria w przywództwie w czasie kryzysy podczas Family Business Week.

Panika, która zapanowała w mediach, które przez 24 na dobę nie mówiły o niczym innym, niż koronawirus przez połowę marca i sporą część kwietnia nie była optymistyczna dla Marka Kubara, którego rodzinna firma zatrudnia kilkadziesiąt osób. – Zagrożenie było duże, wystarczyłoby, że jeden z naszych pracowników by zachorował i firma nagle stanęłaby na okres dwóch tygodni. Podobnie w przypadku, gdyby jeden z naszych dostawców miał taką sytuację. Wstrzymane byłyby dostawy, a my musielibyśmy stanąć z produkcją. Straszne chwile – mówi Marek Kubara, nestor firmy Kubara sp. z o.o. właściciela marki Dobra Kaloria.

– Miewałem już w swojej karierze kryzysy. Z dnia na dzień straciłem 70% rynku. Przeżyłem. Miałem wokół siebie grupę ludzi, którzy mnie wtedy wpierali. Dziś mam poczucie, że mam mocny zarząd, więc tym bardziej wierzę w to, że sobie poradzimy. Życie przynosi nam momenty, które nas weryfikują. Zweryfikowaliśmy siebie w zarządzie i nasze relacje z pracownikami. Po tym kryzysie wiem, że z takim zespołem, nasza firma jest w stanie przetrwać wiele. – kończy Marek Kubara.

Swoimi przemyśleniami i mechanizmami antykryzysowymi, które zastosowane zostały w firmach, podzielili się dzisiaj z gośćmi Family Business Week m.in. Ewald Raben, CEO Raben Group, Antoine Mayaud i Vianney Mulliez z AFM (rodzina właścicielska takich firm jak Auchan, Decathlon czy Leroy Merlin) oraz Carl Elsener jr, CEO i właściciel szwajcarskiej firmy VICTORINOX.

Każdy dzień z Tygodnia Przedsiębiorczości Rodzinnej poświęcony jest innemu obszarowi funkcjonowania i dylematów jakie stoją teraz przed rodzinami biznesowymi. Pierwszy dzień to kontekst Firmy, drugi Przywództwa, trzeci Majątku, czwarty Rodziny i Własności, a piąty to Globalne Otoczenie Firmy Rodzinnej. – W każdej z tych perspektyw zawarte są inne dylematy, o zweryfikowanie których powinien zatroszczyć się właściciel biznesu by maksymalnie zniwelować skutki kryzysu w swojej firmie, a nawet poszukać nowych dróg rozwoju. Family Business Week to tydzień, który w pełni poświęcamy przyszłości firm rodzinnych. – kończy wypowiedź Adrianna Lewandowska.

Family Business Week organizowany jest przez Instytut Biznesu Rodzinnego, Centrum Wiedzy o Firmach Rodzinnych. Partnerem Strategicznym wydarzenia jest BNP Paribas – Bank zmieniającego się świata. W wydarzeniu, które całkowicie odbywa się on-line, bierze udział ok. 2000 gości.

Dzisiaj, we wtorek 19 maja, rozmawiamy o Przywództwie, jutro w ramach Family Business Week będziemy rozmawiać w gronie właścicieli największych firm z Polski i Europy oraz ekspertami z całego świata o Majątku.

Szczegółowy program wydarzenia, rejestracja, zakresy dyskusji oraz potwierdzeni goście dostępne na stronie: www.familybusinessweek.pl

Tematy poruszone w obszarze PRZYWÓDZTWA:

• Czy w dobie kryzysu potrzebny mi generał, czy raczej zgrany zespół?
• Jak poradzić sobie z uczuciem samotności i opuszczenia? Sam podejmuję decyzję, sam jestem odpowiedzialny za pracowników, za ich rodziny, za rozwój i przetrwanie firmy?
• Czy wdrożyłem wszystkie opcje cyfrowe, abyśmy mogli nadal prowadzić firmę (zarządzanie z domu, praca zdalna, ochrona danych, spotkania online, rzeczywistość wirtualna itp.)?
• W jaki sposób promuję zachowania prozespołowe, „solidarnościowe” i godne pośród naszych pracowników? Jak budować poczucie odpowiedzialności za firmę? Czy wiem, ze to właśnie TERAZ kształtuje się kultura organizacyjna mojej firmy?
• Jak dbam o komunikację z pracownikami i troszczę się o ich emocje? Jak uzyskać zrozumienie trudnych decyzji biznesowych wśród pracowników?
• Jak mam utrzymać reputację naszej rodziny biznesowej, która musiała zwalniać pracowników w małej miejscowości?
• Jak mam zwalniać dziś pracowników, którzy jeszcze wczoraj byli niezbędni/niezastąpieni, by nie zamykać sobie drogi do re-rekrutacji w przyszłości?
• Co robić, by podejmowane przeze mnie niezbędne działania wobec sytuacji bieżącej i minimalizujące kryzys, były zgodne z naszymi wartościami?
• Rola managera zewnętrznego w firmie rodzinnej w czasach COVID-19: jakie decyzje podejmować, jak komunikować się z właścicielami, gdy zarządzasz „nie swoim”?
• Jak w ogóle włączyć do zarządzania managerów zewnętrznych, jeśli dotąd nie mieli strategicznej decyzyjności? Jaka może lub powinna być rola osób z zewnątrz?

Od 4 maja ponownie można przyjmować gości w hotelach i pensjonatach. Jak ich właściciele radzą sobie z nowymi restrykcyjnymi sanitarnymi wytycznymi? Coraz więcej z hoteli i pensjonatów, by sprostać wymaganiom decyduje się na automatyzację sprzątania – informują eksperci branży czystości.

Zapewnienie bezpieczeństwa pracownikom oraz gościom – to główny cel wytycznych, opublikowanych przez Ministerstwo Rozwoju i Główny Inspektorat Sanitarny. Na liście zaleceń znalazły się informacje dotyczące sprzątania hoteli oraz procedury zapobiegawcze, wdrażane w przypadku podejrzenia zakażenia koronawirusem wśród obsługi lub klientów.

Hotelarze powinni między innymi zadbać o zwiększenie odległości między pracownikami, przygotować w hotelu pomieszczenie do czasowej izolacji osoby z objawami COVID-19, a także zapewnić środki ochrony osobistej. Nie mniej ważne są zasady wietrzenia, czyszczenia i dezynfekcji pomieszczeń. Według resortu co najmniej raz na godzinę powinno się dezynfekować pomieszczenia ogólnodostępne, takie jak toalety, windy czy recepcję. Należy zwracać szczególną uwagę na elementy dotykane przez gości oraz obsługę: klamki, blat recepcji, poręcze, urządzenia elektroniczne, przyciski w windzie.

Technologia suchej pary pomoże w odkażaniu powierzchni

Jak zauważają dostawcy sprzętu czyszczącego w Polsce, szczególnie w tym okresie nowoczesne technologie są w stanie wyręczyć hotelarzy z części żmudnej pracy.  I coraz więcej z nich się na to decyduje. – Przy ogólnym sprzątaniu, zwłaszcza hotelowych ciągów komunikacyjnych, możemy sobie pomóc wykorzystaniem nowoczesnych maszyn. Urządzenia takie jak automaty szorująco-zbierające czy ekstraktory do wykładzin nie tylko skracają czas sprzątania, ale i znacząco zwiększają jego skuteczność – mówi Damian Roman, Regionalny Kierownik Sprzedaży Nilfisk Polska, producenta urządzeń czyszczących. – Trzeba jednak wyraźnie odróżnić sprzątanie od dezynfekcji – podkreśla.

Zaleconą przez specjalistów dezynfekcję na wielu powierzchniach najlepiej przeprowadzać przy użyciu preparatu odkażającego. Jednak i w tym zakresie technologia może pomóc. Damian Roman zaleca wykorzystanie profesjonalnej parownicy – dzięki zastosowaniu technologii suchej pary wraz z systemem zasysania brudu, takie urządzenia usuwają nawet 99,999 proc. wszystkich mikroorganizmów.

Niemal wszystkie powierzchnie w hotelu nadają się do czyszczenia przy pomocy parownicy przemysłowej. W pokojach mogą to być meble, zasłony, dywany, materace, ściany i sufity. W łazienkach: zarówno płytki i fugi, jak i armatura łazienkowa – krany, uchwyty, brodziki, wanny, drzwi prysznicowe. Parownice zdają egzamin także w kuchniach oraz w przypadku użycia na oknach i lustrach. Nie można natomiast korzystać z parownicy do „odświeżenia” pościeli lub ręczników – tego typu materiały muszą być prane co najmniej w 60 stopniach Celsjusza z dodatkiem odpowiedniego detergentu.

– Warto podkreślić, że korzystanie z parownicy zwiększa bezpieczeństwo gości i pracowników także w okresie bez zagrożenia epidemicznego. Testy mikrobiologiczne dowiodły, że wykorzystanie suchej pary skutecznie pozbywa się bakterii gronkowca złocistego, salmonelli, wirusów grypy i innych szkodliwych drobnoustrojów. Dlatego parownice rekomendujemy nie tylko branży turystycznej, ale także biurom, dworcom i lotniskom, a nawet szpitalom do wsparcia procesów dezynfekcji na salach operacyjnych – dodaje ekspert Nilfisk Polska.

Do zewnętrznych powierzchni warto natomiast wykorzystać gorącowodną myjkę ciśnieniową. Efekt gorącej wody – jak pokazują badania – wykazuje znaczące działanie nie tylko biobójcze, ale również skraca czas czyszczenia i znacząco poprawia jego efekt w stosunku do rozwiązań zimnowodnych. Takie urządzenie doskonale sprawdzi się na przykład na tarasach, w garażach czy na parkingach i placach.

Podstawa dla hotelu? Automat szorująco-zbierający

Zwłaszcza w czasie epidemii trudno wyobrazić sobie ciągłe operowanie tradycyjnym mopem na dużych powierzchniach hotelowych korytarzy. Dlatego, prócz urządzeń wspomagających dezynfekcję, niezbędne w każdym pensjonacie powinny być automaty szorująco-zbierające. Producenci oferują wiele różnych rodzajów takich urządzeń: od niewielkich maszyn wykorzystywanych w trudno dostępnych miejscach, po duże agregaty samojezdne.

Zasada działania automatu szorująco-zbierającego opiera się na trzech etapach czyszczenia. Przednie szczotki urządzenia zbierają zalegające na podłodze luźne elementy (na przykład okruchy czy kurz). Następnie podłoga podlega dokładnemu myciu – zawsze przy użyciu czystej wody lub wody z detergentem. Następnie maszyna zbiera wodę brudną do oddzielnego zbiornika, eliminując ryzyko poślizgnięcia się na mokrej powierzchni. Wszystko to w jednym przejeździe.

Gdzie wykorzystać taką maszynę w hotelu? Odpowiedź jest prosta – na wszystkich podłogach nie przykrytych dywanami lub wykładzinami. Zastosowanie automatów szorująco-zbierających jest naprawdę szerokie, dlatego urządzenia tego typu znalazły swe zastosowanie także w innych branżach. Szeroko wykorzystuje się je w galeriach handlowych, kinach, szkołach i przedszkolach, szpitalach oraz w gastronomii.

– W maszynach zainstalowanych jest szereg specjalnych systemów, dzięki którym wykorzystanie automatu szorująco-zbierającego staje się prostsze i tańsze – zauważa Damian Roman. – Mam na myśli przede wszystkim technologię, która znacznie obniża poziom hałasu generowanego przez maszynę. Dzięki temu rozwiązaniu sprzątanie staje się możliwe także w obecności klientów. Warto także zwrócić uwagę na technologię dostosowującą zużycie detergentu do stopnia zabrudzenia podłoża, dzięki czemu użycie tego typu maszyny jest przyjazne środowisku. A w szczególnie kłopotliwych miejscach maszyna inteligentnie wzmacnia nacisk szczotki na podłoże, jednocześnie zwiększając przepływ środka czyszczącego. Tam, gdzie zabrudzenia są mniejsze, wykorzystuje się mniej chemii i wody. To rozwiązanie bardzo skuteczne, a przy okazji oszczędne i ekologiczne – mówi specjalista Nilfisk Polska.

Ekstraktory – mechaniczni eksperci od wykładzin

Informacja o sprawnym sprzątaniu hotelu byłaby niepełna bez rozwiązania do skutecznego czyszczenia wykładzin i dywanów. Zdaniem eksperta, w tym zakresie najlepiej sprawdzą się ekstraktory.

Damian Roman podkreśla, że nowoczesne ekstraktory nie tylko usuwają brud i zalegającą wilgoć, ale też pielęgnują wykładziny, zapewniając im o wiele dłuższą żywotność. – Nowa generacja tego typu urządzeń kładzie nacisk także na wygodę użytkownika. Zwiększona pojemność zbiorników pomaga wyczyścić większą niż dawniej powierzchnię bez zbędnych przerw na wylanie wody czy dodanie większej ilości detergentu. Użytkownicy chwalą także dobrą skrętność ekstraktorów, szybkie przełączanie między trybami czyszczenia oraz technologię pływającej szczotki, która sama dostosowuje się do czyszczonej powierzchni – wylicza ekspert.

Warto znać procedury!

Specjaliści przekonują, że, niezależnie od koronawirusowych obostrzeń, automatyzacja sprzątania w hotelu to podstawa. Należy jednak pamiętać o tym, że sprzątanie i dezynfekcja stanowią jedynie część epidemicznych obostrzeń. Równie istotne powinna być znajomość procedur wdrażanych w przypadku podejrzenia zakażenia koronawirusem u obsługi lub klientów hotelu.

Dlatego warto zapoznać się ze szczegółowymi zaleceniami, zamieszczonymi na stronie https://www.gov.pl/web/rozwoj/hotele-i-inne-miejsca-noclegowe.

Raport COVID-19 Risks Outlook: A Preliminary Mapping and Its Implications, opracowany przez Światowe Forum Gospodarcze we współpracy z Marsh & McLennan Companies podsumowuje opinie blisko 350 specjalistów ds. ryzyka, którzy wskazali największe ich zdaniem zagrożenia (pod względem prawdopodobieństwa wystąpienia i skali oddziaływania) dla świata i biznesu w perspektywie następnych 18. miesięcy.

Natychmiastowe skutki gospodarcze spowodowane COVID-19 zdominowały krajobraz ryzyk większości firm – wśród kluczowych eksperci wymieniają m.in.: przedłużającą się recesję w obliczu słabnącej koniunktury światowych gospodarek, zaostrzenie ograniczeń w transgranicznym przepływie towarów i osób oraz upadek głównych rynków wschodzących.

Analizując wzajemne powiązania, raport podkreśla, że światowi liderzy muszą podjąć natychmiastowe działania, które przeciwdziałają lawinie przyszłych kryzysów – takich, jak kryzys klimatyczny, turbulencje geopolityczne, rosnące nierówności ekonomiczne, pogorszenie stanu zdrowia psychicznego obywateli, luki w zarządzaniu technologią, czy systemów opieki zdrowotnej, będących pod nieustanną presją.

Poniżej przedstawiamy kluczowe wnioski z raportu:

• „Długotrwała globalna recesja”, „wysokie bezrobocie”, „widmo wybuchu kolejnej epidemii choroby zakaźnej” oraz protekcjonizm to najważniejsze wyzwania dla firm w najbliższym czasie.
• Świat nie jest gotowy na efekt domina dla ryzyk środowiskowych, społecznych i technologicznych.
• „Zielone ożywienie” i wyróżniające się większą odpornością na ryzyko „spójne, integracyjne i równe społeczeństwa” mają szansę zaistnieć, jeżeli światowi liderzy zaczną działać.

John Doyle, President and CEO, Marsh komentuje wyniki raportu: „Jeszcze przed wybuchem kryzysu związanego z pandemią COVID-19, organizacje zmagały się z wysoce złożonym, globalnym krajobrazem ryzyk. Od zagrożeń cybernetycznych po łańcuchy dostaw, jak również dbanie o dobrostan pracowników – firmy teraz muszą ponownie przemyśleć swoje strategie, na których dotychczas się opierały. W celu stworzenia odpowiednich warunków do przyspieszenia ożywienia gospodarczego i zwiększenia odporności na ryzyko w przyszłości, rządy i sektor prywatny powinni prowadzić jeszcze bardziej efektywną współpracę. Poza wzrostem inwestycji w poprawę systemów opieki zdrowotnej, infrastruktury i technologii, jednym z rezultatów tego kryzysu będzie większa odporność społeczeństw na przyszłe pandemie oraz inne, poważne kryzysy”.

Wlodzimierz Pyszczek – Dyrektor ds. Kluczowych Klientów w Marsh Polska podkreśla: „Wydarzenia ostatnich miesięcy pokazują, że raporty takie jak COVID-19 Risks Outlook: A Preliminary Mapping and Its Implications, opracowany przez Światowe Forum Gospodarcze we współpracy z Marsh & McLennan Companies nie są jedynie zbiorem futurologiczno-teoretycznych rozważań. Okazuje się, że dostrzegane trendy w skali makro znajdują bezpośrednie przełożenie na prowadzenie biznesu przez poszczególne firmy oraz na życie nas wszystkich.

Dzisiaj już wiemy, że pojawiające się przez wiele lat w podobnych raportach ryzyko „pandemii” oznacza bardzo konkretne wyzwania: problemy finansowe sektorów gospodarki opartych na przepływie towarów i usług (np.: transport lotniczy, turystyka, aby wymienić te oczywiste), zaburzenia łańcucha dostaw do przemysłu, utrata pracy. Od strony branży ubezpieczeniowej należy wskazać na fakt dość sprawnego dostosowania się do nowej sytuacji, wydaje się, że nie zanotowano poważniejszych problemów ubezpieczycieli z przestawieniem się na nowe „zdalne” metody prowadzenia działalności. Oczywiście teraz zarówno ubezpieczyciele, jak i każda inna firma, przygotowują się na „trudne czasy” poprzez m.in. poszukiwanie oszczędności, ale też rewizję dochodowych lub bardziej ryzykownych projektów. W przypadku działalności ubezpieczeniowej oznaczać to może podnoszenie cen – przykładowo, ceny ubezpieczeń korporacyjnych na świecie wzrosły w pierwszym kwartale o 14%, ale już np.: ceny D&O na rynku londyńskim (z którego korzysta wiele polskich firm) – o 46%; czy też ograniczanie tzw. pojemności ubezpieczeniowej (tj. obniżanie maksymalnego zaangażowania w określone ryzyko/klienta), co może stanowić problem dla dużych klientów korporacyjnych, szczególnie w ubezpieczeniach odpowiedzialności cywilnej i D&O.

Spowolnienie gospodarcze, problemy finansowe i zwiększona liczba bankructw firm oznacza zawsze zwiększone zainteresowanie ubezpieczeniami Odpowiedzialności Członków Władz spółek. Jest to bowiem znany mechanizm poszukiwania „winnych” zaistniałej, złej sytuacji w firmie i znajdowania ich w osobach członków władz spółki. Tym bardziej, że sytuacja kryzysu związanego z COVID-19, przygotowania do niego, konieczność podejmowania szybkich decyzji w stanie dużej niepewności, przejście firmy na nowy sposób prowadzenia działalności faktycznie wiążą się z ryzykiem zarzutów braku podjęcia określonych decyzji lub tego, że podjęte decyzje po czasie okażą się błędne.

Należy także wspomnieć o tym, że kryzys związany z COVID-19 wymusił wzrost zainteresowania wszelkiego rodzaju rozwiązaniami informatycznymi, zdalnymi, online itp., a w ślad za tym, uświadomił powszechnie istnienie cyber ryzyk. Myślę, że tak jak narzędzia informatyczne pozostaną z nami już na zawsze, tak też w nowej rzeczywistości ryzyka cybernetyczne znajdują się coraz wyżej na liście zagrożeń każdej firmy. A ponieważ są one w sumie ryzykami dość podobnymi do innych – można nimi zarządzać, choćby poprzez ubezpieczenia”.

Raport jest dostępny tutaj: http://www3.weforum.org/docs/WEF_COVID_19_Risks_Outlook_Special_Edition_Pages.pdf

Tak jak pozytywny wizerunek marki pomaga promować sprzedaż, tak pozytywny employer branding pomaga przyciągać i zatrzymywać bardziej wykwalifikowanych pracowników. Firmy z pozytywnym wizerunkiem zatrudnienia otrzymują więcej aplikacji od wykwalifikowanych kandydatów, zatrzymują najlepszych pracowników i wydają mniej pieniędzy na ich zatrudnienie, a pracownicy są bardziej produktywni i częściej stają się ambasadorami marki oraz pomagają promować organizację.

Firmy mogą poprawić swoją reputację jako pracodawców, angażując specjalistów PR i komunikacji korporacyjnej w budowanie swojego wizerunku wśród kandydatów do pracy. Podczas gdy HR ogólnie zarządza funkcją, branding pracodawcy jest bardziej skuteczny przy zaangażowaniu PR. W miarę jak rekrutacja najlepszych talentów staje się bardziej konkurencyjna, ścisła współpraca między PR i HR będzie coraz ważniejsza.

PR (public relations) jest przydatny do rozważenia z perspektywy marki pracodawcy ze względu na to, co profesjonaliści PR chcą osiągnąć. W PR sukces często mierzy się na podstawie świadomości brandu lub liczby trafnych miejsc docelowych w mediach i wyświetleń, które można uzyskać dzięki danej kampanii. W rezultacie, jeśli chcemy zwiększyć świadomość marki pracodawcy, PR może być świetnym sposobem na osiągnięcie tego celu.

PR to dziedzina, która często jest źle rozumiana, ponieważ wiele kanałów pokrywa się obecnie ze zwykłymi kanałami marketingu cyfrowego. Ponadto ludzie często mylą PR z tradycyjną komunikacją kryzysową lub relacjami medialnymi. Inni mylnie uważają, że PR jest zbyt drogi.

Jednak PR jest dziedziną odrębną od marketingu cyfrowego i większą niż sama komunikacja kryzysowa lub relacje z mediami.

Według Public Relations Society of America (PRSA) PR jest „strategicznym procesem komunikacji, który buduje wzajemnie korzystne relacje między organizacjami i ich społeczeństwem”.

Jest to dość ogólna definicja, ale jeśli sprowadzimy ją do podstaw, dobry PR to tak naprawdę efektywne opowiadanie historii, które podnosi świadomość docelowych odbiorców i / lub kształtuje ich postrzeganie. Aby to osiągnąć, specjaliści od PR koncentrują się na opracowywaniu i rozpowszechnianiu newsów w formie urzekających historii, które przyciągają uwagę i lokalizują miejsca w odpowiednich spotach medialnych.  Historie te można przekazywać za pomocą różnych strategii i kanałów, w tym poprzez miejsca docelowe dla mediów i influencerów, media społecznościowe i content marketing, markowe wydarzenia i wiele innych. Na całym świecie pracodawcom trudniej jest przyciągnąć dobrych pracowników. Jednym ze sposobów, aby nasza organizacja była „na bieżąco” z potencjalnymi kandydatami do pracy, jest stworzenie dobrej marki pracodawcy.

Top brandy, które dobrze wykorzystują PR w budowaniu marki pracodawcy to:

• Google
• Starbucks
• Cisco
• Apple
• Hubspot
• Shopify
• Microsoft
• Netflix

Budowanie brandu pracodawcy polega na budowaniu wizerunku organizacji w oczach pracowników i perspektywach zatrudnienia. Jest to postrzeganie oparte na założeniach, których pracownicy mogą oczekiwać od pracodawcy, a korzystny efekt ciężko osiągnąć bez PR.

Reputacja  firmy i postrzeganie jej liderów może wpłynąć na zdolność marki do zdobycia i zatrzymania najlepszych talentów.

Ustanawianie pozytywnej i atrakcyjnej reputacji zaczyna się od wewnątrz gdzie, mamy większą kontrolę nad wynikiem, niż nam się wydaje. W erze mediów cyfrowych i sieci kluczowe jest, aby marki posiadały i sterowały swoją opinią publiczną. Internetowe serwisy i witryny z opiniami o pracy ułatwiają potencjalnym talentom obserwowanie informacji zwrotnych na temat kultury firmy, dumy pracowników, korzyści, a nawet aprobaty dyrektora generalnego, zanim rozważą ubieganie się o stanowisko.  Jasny obraz organizacji pomoże tylko zachęcić najlepszych kandydatów do kontaktu.  Firmy ze słabą marką pracodawcy wydają co najmniej 10 procent więcej na zatrudnienie – wskazuje Harvard Business Review. Pozytywny brand pracodawcy powinien być przedmiotem codziennej uwagi, ponieważ jest również korzystny, gdy duże organizacje muszą bardzo szybko dokonać wielokrotnego zatrudnienia jak np. Amazon czy Foxconn.

Korzystanie z PR, aby zbudować markę pracodawcy

Na rynku pracy kandydatów o specjalistycznych umiejętnościach, marka pracodawców bardziej zyskała na znaczeniu, szczególnie w okresie transformacji do pracy zdalnej.

Tradycyjnie działy zasobów ludzkich (HR), które nadzorują rekrutację, zarządzające „employer brandingiem”, to już za mało. Obecnie wielu ekspertów ds. komunikacji twierdzi, że dział HR powinien współpracować z komunikacją korporacyjną lub PR przy opracowywaniu marki pracodawcy i zarządzaniu nią.

Stosowanie tradycyjnych metod rekrutacji w celu promowania zatrudnienia nie są już wystarczająco skuteczne, aby stworzyć silną markę pracodawcy. Pracownicy mają ogromny wpływ na wizerunek swojej firmy za pośrednictwem mediów społecznościowych i stron z recenzjami pracodawców. Kandydaci do pracy badają firmy online i zwykle wierzą w opinie pracowników i byłych pracowników, a nie w reklamy firmowe lub inne komunikaty promocyjne.

Agencja Core PR nie raz mierzyła się z sytuacją bardzo pozytywnego wizerunku produktu a jednocześnie negatywnego obrazu pracodawcy. Dzieje się tak ponieważ zespoły HR mogą nie chcieć dodawać tego aspektu marketingu społecznościowego do swoich obowiązków. Chociaż 70 procent menedżerów HR planuje wykorzystać media społecznościowe do budowania marek pracodawców, tylko jedna trzecia ma osobę dedykowaną social media. Marki pracodawców powinny być analizowane i mierzone tak samo, jak wizerunki marek korporacyjnych skierowane do konsumentów. A to jest jest zadaniem odpowiednim dla profesjonalistów ds. komunikacji.

Współpraca między PR a HR (audyt i rekomendacje)

Gdy firma cierpi z powodu niskiej jakości kandydatów do pracy, ma ciągłą rotację i doświadcza niskiego zaangażowania pracowników. Połączenie najlepszej komunikacji korporacyjnej (opowiadanie historii, kreatywność, dyscyplina wiadomości i targetowanie odbiorców) z najlepszą kadrą (rekrutacja, zarządzanie talentami, zaangażowanie pracowników i szkolenia) prowadzi do wypracowania pozytywnej reputacji, która pomaga przyciągać, angażować i zatrzymywać najbardziej oddane i utalentowane osoby. 

Pierwszym krokiem powinna być dogłębna analiza tego, jak obecni i byli pracownicy i/ lub kandydaci postrzegają firmę. Komunikacja korporacyjna i HR powinny współpracować, aby dowiedzieć się, czego poszukują najlepsze talenty i zidentyfikować luki między percepcją kandydatów do pracy a tym, co firma naprawdę oferuje jako pracodawca.

Autor: Adam Białas – dziennikarz / manager w Core PR. Od ponad dwóch dekad skutecznie działa w obszarze PR i e-marketingu. Ekspert i autor wielu autorskich projektów PR, e-marketing, i w ostatnich latach dedykowanych programów partnerskich w modelach efektywnościowych. Posiada wieloletnie doświadczenie w kampaniach i budowaniu wizerunku brandu B2B i B2C. CORE PR obsłużyła ponad 600 kampanii. Specjalizuje się w sektorze finansowym, HR, deweloperskim, HoReCa, MICE i gamingowym.

W tym roku z okazji Dnia Dziecka niemal połowa Polaków wyda na prezent średnio od 50 do 100 zł. Ponad 20 proc. deklaruje kwotę 100-150 zł. Mniej więcej tyle samo osób przeznaczy na to do 50 zł. Z kolei kilkanaście proc. badanych wyłoży na ten cel więcej niż 150 zł. 46 proc. zrobi zakupy stacjonarnie, a 32 procent – online. Upominki będą kupowane głównie w dyskontach. I najczęściej będą to klocki. Popularne będą również gry planszowe i książki. Według ankietowanych, tegoroczny prezent musi być praktyczny i edukacyjny. Liczyć się też będzie promocyjna cena.

Z badania, przeprowadzonego przez analityków z aplikacji BLIX, wynika, że 43 proc. Polaków przeznaczy w tym roku na prezent z okazji Dnia Dziecka od 50 do 100 zł. 23 proc. wyda na upominek 100-150 zł. Z kolei 20 proc. podaje kwotę do 50 zł. Sumę między 150 a 200 zł przygotuje 8 proc. ankietowanych, a od 200 do 300 zł – 6 proc. Dr Maria Andrzej Faliński ze Stowarzyszenia „Forum Dialogu Gospodarczego” uważa, że wskazane przedziały wyraźnie odzwierciedlają proporcje osób odczuwających zagrożenie spowodowane kryzysem. Zdecydowana większość wykazuje oszczędność. I jak dodaje ekspert, można się spodziewać, że tegoroczne upominki będą raczej skromne i symboliczne.

– Planowane wydatki dotyczą zakupu prezentu dla jednego dziecka i wydają się racjonalne. Zabawki prezentowane w promocjach sieci handlowych bardzo często mieszczą się we wskazanych przedziałach cenowych. Dlatego konsumenci są przekonani, że wymieniane przez nich kwoty w tym roku wystarczą, aby je nabyć – wyjaśnia Marcin Lenkiewicz z aplikacji BLIX.

Aż 46 proc. ankietowanych kupi prezent stacjonarnie. 32 proc. nabędzie go online. 14 proc. jeszcze tego nie wie. Dla 8 proc. nie ma to znaczenia. – Sklepy stacjonarne nadal są preferowanym miejscem zakupów Polaków. To kwestia przyzwyczajenia, zwłaszcza starszych osób. Jednak Internet daje możliwość przejrzenia szerszego asortymentu i lepszego porównania cen, o czym już przekonuje się ok. 30 proc. badanych. Przewiduję, że ten odsetek będzie się powiększał w kolejnych latach – mówi Lenkiewicz.

Prezenty najczęściej będą kupowane w dyskontach – 39 proc. Na drugim miejscu badani wskazują e-sklepy – 19 proc. Z kolei 18 proc. jeszcze tego nie wie, gdzie nabędzie upominek. 15 proc. stawia na sklepy z zabawkami, a 8 procent – na hipermarkety. Dr Faliński stwierdza, że dyskonty są głównym wyborem ze względu na oszczędność czasu i pieniędzy. Niedrogie podarunki będą kupowane przy okazji. Sklepy z zabawkami wymagają osobnej wyprawy i więcej środków, a przy obecnym stanie może to być trudnym zadaniem. Natomiast produkty w hipermarketach czasem bywają tańsze niż w dyskontach, ale zakupy zajmują więcej czasu.

– Spory odsetek niezdecydowanych konsumentów może wynikać z ogólnie panującej niepewności w czasie pandemii. Dotyczy ona m.in. wpuszczania określonej liczby klientów do sklepów. Polacy na bieżąco obserwują zmiany zachodzące w procesie odmrażania gospodarki i jeszcze nie wiedzą, gdzie ostatecznie kupią prezenty – zwraca uwagę ekspert z aplikacji BLIX.

Najczęściej kupowane będą klocki – 39 proc. Prawie tak samo popularne będą gry planszowe – 34 proc. Dalej badani wymieniają książki – 27 procent, słodycze – 26, a także ubrania – 23 proc. – Kalkulacja zakupu obejmuje chęć odniesienia wszechstronnych korzyści. Dlatego dominują zabawki skłaniające dziecko do myślenia. To tzw. wartość dodana, istotna zwłaszcza w poczuciu zagrożenia kryzysem. Konsumenci powstrzymują się przed wydawaniem pieniędzy na czystą zabawę – tłumaczy dr Faliński.
Dla 34 proc. ankietowanych upominek musi być praktyczny lub edukacyjny. 27 proc. wskazuje na promocyjną cenę jako główne kryterium zakupu. Natomiast 16 proc. koncentruje się na tym, co chce dostać dziecko. – Polacy starają się, aby kupowane przez nich zabawki pomagały najmłodszym w rozwoju. I z tego wynika najczęstsze wskazanie. Jednak ostatecznie udziały rynkowe poszczególnych producentów pokażą, na jakie zakupy finalnie zdecydowali się konsumenci – podsumowuje Marcin Lenkiewicz.

Badanie metodą CAWI zostało przeprowadzone w dniach 30.04-02.05.2020 r. na próbie 1367 dorosłych Polaków.

Gorączka spowodowana informacjami o postępach w pracach nad szczepionką na koronawirusa podsycała przesiadkę na ryzykowne aktywa, ciągnąc w górę indeksy giełdowe i ropę naftową, podczas gdy na FX domykano długie pozycje w USD i JPY. EUR znalazło dodatkowy impuls we wspólnych staraniach Francji i Niemiec o utworzenie funduszu odbudowy finansowanego emisją euroobligacji.

Jednostronne pozycjonowanie na rynku walutowym się zemściło. Wcześniej pisałem, że niezdecydowanie stało się kulą u nogi dla sentymentu i podtrzymuje ruch boczny a wątpliwości będą podnosić ryzyko wzrostu awersji do ryzyka. To przeświadczenie stało się motywem przewodnim dla części inwestorów przy otwieraniu defensywnych pozycji. Wczoraj jednak zostali oni zaskoczeni lawiną pozytywnych informacji, na których zaczęto budować rajd ryzykownych aktywów. Doniesienia o postępach w wypracowaniu szczepionki, zapewnienia Fed, że jego arsenał się nie wyczerpie oraz sygnały z UE o możliwym pakiecie fiskalnym finansowanym emisją wspólnego długu. To sporo pozytywnych impulsów, jak na jeden dzień i reakcja rynków mogła być tylko jedna. Tutaj muszę jednak wrócić z moją postawą Smerfa Marudy i zadać pytanie: na ile tym razem starczy nadziei na poprawę w oparciu o lek, którego ostateczne wypuszczenie do powszechnego obiegu może zająć rok lub dłużej? Pieniądze drukowane przez Fed może i są korzystne dla pompowania wycen akcji, ale nie pomogą w ponownym otwieraniu działalności gospodarczej czy zachęcą Amerykanów do swobodnego wychodzenia z domu. Obawiam się, że wczorajszy skok oparty jest na złudnych nadziejach, ale teraz nie jest moment, by stawać na przeciw rozpędzonego pociągu. Należy jednak być czujnym i wypatrywać sygnału odwrotu sentymentu, bo ten nadejdzie.

Z zadowoleniem przyjmuje wspólną inicjatywę Francji i Niemiec dla utworzenia funduszu odbudowy w wysokości 500 mld EUR wraz z jego ambitnymi założeniami. Najważniejsze we wczorajszym przekazie było podkreślenie obrony europejskiej wspólnoty i prace nad rozwiązaniem ponad różnicami zdań państw członkowskich. Przywrócenie idei euroobligacji, które w przyszłości będą spłacane w ramach realizacji budżetu unijnego, jest krokiem w dobrą stronę. Fakt, że propozycja wyszła od Francji i Niemiec zmniejsza ryzyko, że zostanie odrzucona podczas okołounijnych prac, choć protesty rządów państw z północy Eurolandu mimo wszystko wystąpią. Austria już wyraziła swoją krytyczną ocenę, a opór może być szerszy i w konsekwencji doprowadzić do tego, że finalny kształt funduszu może być rozczarowujący względem tego, na co od wczoraj urosły nadzieje. EUR/USD wciąż jest poniżej szczytów z 1 maja, co sugeruje, że co najwyżej został wywindowany głównie na domykaniu krótkich pozycji narosłych od tamtego czasu. Dopóki Komisja Europejska nie przedstawi właściwego projektu funduszu (ma czas do 27 maja), rynek może zachować dozę sceptycyzmu.

Konrad Białas
Dom Maklerski TMS Brokers S.A.