Niedobór gotówki w polskiej branży modowej może wynieść co najmniej 11 mld zł, w związku z sytuacją wywołaną pandemią – wynika z raportu „Polski sektor modowy na krawędzi. Wpływ COVID-19” przygotowanego przez firmę doradczą PwC. Problemy sektora modowego, z którym jest związanych ponad 300 tys. osób w Polsce, mogą wpłynąć także w istotny sposób na wiele powiązanych sektorów gospodarki oraz rynek pracy.

Polska i świat zmagają się z wyzwaniem, jakiego jeszcze we współczesnych czasach nie widzieliśmy. Pandemia COVID-19 zagraża nie tylko zdrowiu i życiu ludzi, ale może wywrzeć bardzo duży efekt gospodarczy, doprowadzając do bezrobocia i dewastacji wielu branż gospodarki. Jedną z branż szczególnie zagrożonych jest dziś sektor odzieży i mody, dający w Polsce zatrudnienie setkom tysięcy osób. Inne powiązane branże też mogą ucierpieć. – zaczynając od galerii handlowych. Nie ma czasu do stracenia, trzeba zrobić wszystko, by zminimalizować straty i uniknąć bardzo możliwych negatywnych gospodarczych konsekwencji dla całego ekosystemu. – prof. Witold Orłowski, główny doradca ekonomiczny PwC w Polsce.

Wpływ branży modowej (odzież, obuwie, akcesoria) na polską gospodarkę

• 308 tys. osób pracuje dla sektora modowego w samym sektorze oraz branżach współpracujących
• branża odpowiada w Polsce za wpływy do budżetu państwa w przedziale od 13,3 do 16,0 mld złotych
• 70 mld zł wynoszą przychody całego sektora modowego w Polsce – firmy krajowych przedsiębiorców generują około 73% tej kwoty
• 7% dochodów Polacy przeznaczają na zakupy produktów w tym sektorze, to więcej niż wydatki przeciętnego konsumenta na zdrowie
• 81% Polaków odwiedza centra handlowe głównie w celu zakupów modowych (odzież, obuwie, dodatki)
• 6,1 mld zł polski sektor modowy rocznie wydaje na najem powierzchni handlowych w Polsce
• 1,5 mld zł sektor wydaje co roku na usługi w branży logistycznej w Polsce

Scenariusze dla branży

Analiza przeprowadzona przez PwC zakłada 3 scenariusze rozwoju sytuacji dotyczącej zasobów gotówkowych branży modowej związanej z pandemia COVID-19. Pierwsza wersja (scenariusz umiarkowanego spadku) zakłada zakończenie izolacji do Świąt Wielkanocnych – wówczas luka gotówkowa kształtowałaby się na poziomie 10,9 mld zł. W scenariuszu “średniego spadku”, gdzie izolacja potrwa do połowy maja, mowa jest o deficycie rzędu 16,1 mld zł. Scenariusz – nazwany „głęboki spadek” z izolacją do połowy maja oraz powtórzeniem jej na jesieni tego roku i na wiosnę 2021 r. oznaczałby lukę gotówkową na poziomie przekraczającym 32 mld zł. Co ważne, każdy z nich uwzględnia już pakiet pomocowy deklarowany przez administrację w tzw. „tarczy antykryzysowej”, zgodnie z brzmieniem projektów ustaw aktualnych na 29 marca 2020 roku. Analitycy PwC szacują łączną wartość tego wsparcia dla tej branży na 0,4-2,3 mld złotych.

Wyniki naszej analizy pokazują, jak dotkliwe są dla polskich firm skutki obecnej izolacji. Nawet w najbardziej optymistycznym scenariuszu, który zakłada relatywnie szybkie wyjście z etapu izolacji, mamy do czynienia z bardzo dużym niedoborem gotówki. Luka płynnościowa może okazać się niemożliwa do pokrycia przy zastosowaniu standardowych metod biznesowych. – Krzysztof Badowski, partner w PwC, lider zespołu handlu i produktów konsumenckich

Znaczenie sektora modowego i jego wpływ na inne branże

Z danych zebranych w raporcie wynika, że przychody firm odzieżowo-obuwniczych w Polsce w 2019 r. wyniosły ok. 70 mld zł. 73% tej kwoty, czyli 52 mld zł, generują polskie firmy. Skalę znaczenia polskiej branży modowej obrazuje fakt, że statystyczne Polacy przeznaczają 7% swoich wydatków na zakupy odzieży i obuwia – są to kwoty przekraczające te przeznaczone przez przeciętnego Polaka na ochronę zdrowia.

Na rzecz sektora modowego pracuje ponad 300 tys. osób, w tym około 150 tys. w samym sektorze, zaś pozostali w ramach ekosystemu firm współpracujących z tą branżą. Nie podejmując się próby gospodarczej analizy scenariuszowej konsekwencji przedłużającej się epidemii, historycznie można oszacować, że branża modowa odpowiada w Polsce za wpływy do budżetu państwa w przedziale od 13,3 do 16,0 mld złotych, na które składają się:

• wpływy budżetowe z tytułu VAT na poziomie 7,8 do 10,4 mld złotych
• wpływy budżetowe z tytułu CIT w okolicach 1,0 mld złotych
• wpływy budżetowe z tytułu ceł w przedziale od 0,4 do 0,5 mld złotych
• kontrybucję składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości ok. 3,2 mld złotych
• wpływy z tytułu PIT w wysokości sięgającej blisko 0,9 mld złotych

Polskie firmy modowe są kluczowymi najemcami powierzchni w centrach handlowych, których działalność jest mocno uzależniona od oferty modowej, obuwniczej i akcesoryjnej. Co więcej, są również silnie powiązane z innymi sektorami gospodarki, tworząc ekosystem producentów, projektantów, osób fizycznych wielu profesji oraz małych, średnich i dużych przedsiębiorców, aż po banki. – Grzegorz Łaptaś, partner PwC

Branża modowa wynajmuje ponad połowę powierzchni handlowej w centrach i galeriach. W 2019 roku wydatki tylko polskich przedsiębiorców z analizowanego sektora na wynajem powierzchni handlowej wyniosły prawie 6,1 mld zł. Innym sektorem mocno uzależnionym od firm odzieżowych jest branża logistyczna. Tylko za 2018 r. jej przychody z sektora modowego stanowiły około 1,5 mld zł. Branżą silnie zaangażowaną w obsługę przedsiębiorstw operujących w przemysł modowy jest również sektor zajmujący się reklamą i badaniami rynku. Spółki z branży modowej kupiły od niej usługi za ponad 1,0 mld złotych. Oprócz tego branża odzieżowa kupuje szereg innych usług od banków i firm finansowych, kancelarii prawnych i innych usługodawców.

Brak płynności sektora modowego bezpośrednio odbije się negatywnie na kondycji systemu bankowego. Możliwa utrata płynności finansowej branży modowej dotknie również szeregu innych sektorów, jak choćby usług ochroniarskich czy sprzątania powierzchni handlowych, co pogłębi negatywne skutki dla całej gospodarki.

O raporcie

Raport został przygotowany przez firmę doradczą PwC powstał na podstawie danych przekazanych od firm członkowskich Związku Polskich Pracodawców Handlu i Usług bezpośrednio do PwC. Prace nad raportem trwały do 30 marca 2020 r. Raport nie uwzględnia informacji, efektów zdarzeń i okoliczności, które miały miejsce po tej dacie. Metodologia symulacji zawarta jest w raporcie.

W ubiegłym roku liczba stwierdzonych przestępstw skimmingowych była o przeszło 11% większa niż w 2018 roku. Natomiast w porównaniu z danymi sprzed pięciu lat, widzimy już wzrost o niemal 300%. W latach 2015-2019 blisko 1900 takich przypadków odnotowali funkcjonariusze KWP w Krakowie, z czego ponad 1600 – w 2016 roku. Z kolei w minionym roku najczęściej z tym problemem miała do czynienia KSP w Warszawie, stwierdzając niemal 400 przestępstw. Jednak Policja przekonuje, że ma duże sukcesy w walce na tym polu, m.in. dzięki współpracy z bankami.

Jak wynika ze statystyk Komendy Głównej Policji, w ubiegłym roku zostało stwierdzonych 1415 przestępstw skimmingowych. Mówimy tu o przejęciu danych z kart w sposób nieuprawniony. Liczba takich przypadków systematycznie rośnie od 2017 roku. Wówczas było ich 995, a w następnym roku – 1274. Analizując zestawienie z pięciu ostatnich lat, najwięcej takich zdarzeń odnotowano w 2016 roku. Wtedy do policyjnych rubryk wpisano 2453 przestępstwa. Dla porównania, rok wcześniej było ich 5 razy mniej – 484.

– Osoby, które zakładają na bankomatach nakładki służące do kopiowania kart, są przeważnie członkami międzynarodowych grup przestępczych. To młodzi ludzie, można powiedzieć, że pełnią rolę tzw. wyrobników. Mają za zadanie pozyskanie danych z karty oraz numerów PIN, a następnie przesłanie ich za pośrednictwem Internetu innym osobom. One z kolei zajmują się wytworzeniem duplikatów kart – komentuje Robert Jabłoński, specjalista z Wydziału Do Walki z Przestępczością Gospodarczą Komendy Stołecznej Policji.

W latach 2015-2019 najwięcej przestępstw skimmingowych zostało stwierdzonych przez Komendę Wojewódzką Policji w Krakowie – 1870, z czego aż 1634 – w 2016 roku. Dalej należy wymienić Komendę Stołeczną Policji w Warszawie – 1524, KWP we Wrocławiu – 619, KWP w Katowicach – 537 oraz KWP w Łodzi – 475. Najmniej zaś takich przypadków odnotowała Komenda Wojewódzka Policji w Kielcach – 39.

– W latach 2012-2015 zatrzymywaliśmy szereg sprawców tego typu przestępstw. Finał, tzn. akt oskarżenia, większości tych dochodzeń przypadł na 2016 rok. Głównymi sprawcami byli obywatele Bułgarii i Rumunii, którzy przyjeżdżali do Polski z Europy Południowej. Wybierali duże aglomeracje miejskie, takie jak Kraków, Warszawa czy Wrocław. Te miasta znajdowały się dla nich bliżej. Łatwiej również było uciec za granicę po dokonaniu przestępstwa – informuje Sebastian Gleń, rzecznik prasowy KWP w Krakowie.

W ubiegłym roku najwięcej przestępstw skimmingowych stwierdzili funkcjonariusze KSP w Warszawie. W statystykach widnieją 393 takie przypadki (354 w 2018 roku). Następnie znajduje się KWP w Łodzi – 256, co oznacza spory wzrost w porównaniu z rokiem wcześniejszym. Wówczas odnotowano tam 70 przestępstw skimmingowych. Trzecie miejsce w zestawieniu zajmuje KWP w Katowicach – 164 (poprzednio 138).

– Przestępstwo związane z kopiowaniem kart płatniczych było najbardziej widoczne w latach 2008-2016. Później powoli stawało się mniej popularne, ale nadal występowało w Warszawie. Ponadto pojawiły się przypadki instalowania na bankomatach tzw. pułapek klejowych służących do kradzieży banknotów – wyjaśnia Robert Jabłoński.

Jak zaznacza Joanna Kącka, rzecznik Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi, wzrost liczby przestępstw skimmingowych w garnizonie łódzkim może wynikać z jego centralnego położenia w kraju. Obszar ten jest dobrze skomunikowany z innymi regionami. W przypadku podłożenia skimmera, a następnie ujawnienia go przez odpowiednie służby, sprawcy mają możliwość szybkiego przemieszczenia się na dowolny kraniec Polski.

– Policja ma spore sukcesy w walce z przestępcami skimmingowymi. Wynika to m.in. z doskonałej znajomości problematyki i pracy operacyjnej, a także bardzo dobrej współpracy z pionami bezpieczeństwa wszystkich banków prowadzących działalność w Polsce. Praktycznie każda grupa przestępcza zajmująca się tym procederem była po krótkim czasie rozbijana, a członkowie tych grup byli zatrzymywani – mówi specjalista z Wydziału Do Walki z Przestępczością Gospodarczą KSP.

Na działania przestępców narażeni są wszyscy użytkownicy, co podkreśla rzecznik KWP w Łodzi. I dodaje, że produkty oferowane przez banki stworzone są w taki sposób, aby były jak najbardziej korzystne. Dzięki temu klient może dokonywać wypłat środków przy wykorzystaniu dowolnego bankomatu, nie ponosząc przy tym dodatkowych kosztów. Ponadto, swoboda przemieszczania się przez granice wpływa na możliwość przewiezienia sprzętu do skimmingu bez obawy zatrzymania. Ekspert zaznacza, że bankomaty nie są wymieniane na nowsze modele, jedynie oprogramowanie jest uaktualniane. W efekcie sprawcy doskonale znają fizyczne ich zabezpieczenia.

– Przy zachowaniu ostrożności można radykalnie zminimalizować ryzyko. Zawsze należy zgłaszać nietypowy wyglądu bankomatu, nakładek lub innych urządzeń, które znajdują się przy nim, np. dodatkowe kamery. Z powodu postępu techniki i miniaturyzacji, takie przeróbki coraz trudniej dostrzec. Jednak dzięki zgłoszeniom klientów, udało nam się zapobiec wielu przestępstwom. Zachęcamy też do zasłaniania dłonią klawiatury przy wpisywaniu PIN-u. Radzimy również pilnować swojej karty podczas płatności np. w sklepie czy restauracji. Nie należy się zgadzać, aby np. kelner wychodził z naszą kartą na zaplecze – stwierdza Roman Grzyb z Departamentu Komunikacji PKO Banku Polskiego.

Natomiast Robert Jabłoński podkreśla, że w ostatnich latach bankomaty są coraz lepiej zabezpieczone, m.in. poprzez instalowanie antyskimmerów. Ponadto wzrasta świadomość klientów. Większość banków na świecie postawiła na standard EMV. Oznacza to, że praktycznie wszystkie karty płatnicze posiadają mikroprocesor, a systemy w bankomatach wyłącznie weryfikują karty po tzw. chipie. Dzięki temu dane do weryfikacji stanowią pewnego rodzaju zabezpieczenie przed kopiowaniem.

– Jesteśmy szczególnie wyczuleni na próby skimmingu. W przypadku operacji odbiegających od dotychczasowych transakcji klienta, bank może uruchomić specjalną procedurę. Blokuje wówczas kartę i dzwoni do klienta, w celu potwierdzenia operacji. Zachęcamy też do aktywnego zarzadzania limitami transakcyjnymi kart, aby ograniczyć ewentualne straty związane ze skimmingiem. W przypadku potwierdzonych przypadków, bank ponosi pełną odpowiedzialność za zrealizowane transakcje – podsumowuje ekspert z PKO Banku Polskiego.

Federacja Przedsiębiorców Polskich (FPP) zwraca uwagę, że jednym ze sposobów poradzenia sobie z trudną sytuacją spowodowaną pandemią koronawirusa jest wykorzystanie przez pracowników płatnych urlopów wypoczynkowych. Pracodawca nie ma swobody w decydowaniu o urlopach i nie może indywidualnie zmieniać planów urlopowych – jednak pracownicy rozumiejąc nadzwyczajną sytuację mogą korzystać z urlopów, gdy pracodawca wystąpi z taką propozycją. FPP postuluje, że w obecnej sytuacji przedsiębiorcy powinni móc zmieniać termin urlopów i kierować pracowników na wypoczynek już teraz, kiedy następuje spowolnienie działalności gospodarczej. W ten sposób możliwe będzie przeczekanie trudnego okresu i zmniejszy się ryzyko masowego ograniczania zatrudnienia.

Możliwość wykorzystania przez pracowników płatnych urlopów pozwoli pracodawcy racjonalnie zorganizować proces pracy w obliczu wyraźnego spowolnienia. Urlopy są ustalane z dużym wyprzedzeniem, często przed rozpoczęciem danego roku kalendarzowego, a ze względu na okres wakacyjny większość urlopów przypada na miesiące letnie. W obecnie nadzwyczajnej sytuacji najbliższe, letnie miesiące nie będą czasem odpoczynku – tylko pracy.

„Wykorzystanie urlopu w tym momencie jest dla pracownika dobrym rozwiązaniem, bo przede wszystkim nie traci miejsca pracy, ma zapewnione wynagrodzenie i może się zaopiekować własnym dzieckiem w domu. Warto dodać, że urlop nie musi być w całości wykorzystywany – dopuszczalny jest jego podział na części. Pracownikowi należy się nieprzerwanie 2 tygodnie odpoczynku, czyli przynajmniej raz w roku pracodawca powinien udzielić dwutygodniowego urlopu. Należy podkreślić, że pracownicy powinni wykorzystywać swoje zaległe urlopy i nie zwlekać do końcowego terminu – 30 września, jak wskazuje art. 168 Kodeksu pracy – bo wtedy będziemy mogli już zaobserwować zwiększoną potrzebę na pracę” – mówi Grażyna Spytek-Bandurska, ekspert Federacji Przedsiębiorców Polskich (FPP) oraz Centrum Analiz Legislacyjnych i Polityki Ekonomicznej (CALPE).

Aktualnie, zgodnie z art. 163 Kodeksu pracy urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów. Plan urlopów ustala pracodawca, biorąc pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Planem urlopów nie obejmuje się części urlopu udzielanego pracownikowi na żądanie. Pracodawca nie ustala planu urlopów, jeżeli zakładowa organizacja związkowa wyraziła na to zgodę – dotyczy to także pracodawcy, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa. W takich przypadkach pracodawca ustala termin urlopu w porozumieniu z pracownikiem. Zatem obie strony muszą wyrazić zgodę na wykorzystanie urlopu w określonym terminie.

W orzecznictwie sądowym zarządzanie zaległymi urlopami jest rozstrzygane na korzyść pracodawcy. Sąd Najwyższy stwierdził, że pracodawca może wysłać pracownika na zaległy urlop, nawet gdy ten nie wyraża na to zgody (wyrok z 25.01.2006 r., I PK 14/05). Jednak – jak zwraca uwagę FPP – rodzi się problem, gdy urlop zaległy został wpisany do planu urlopowego. Powstaje pytanie, czy pracodawca może pominąć postanowienia przyjęte w planie urlopowym i z własnej inicjatywy wyznaczyć w przyspieszonym terminie urlop. Jak wówczas odnosić się do wyroku NSA w Warszawie z 1.04.2003 r. (II SA 2162/02), z którego wynika, że pracodawca nie jest zobowiązany do udzielenia pracownikowi, z własnej inicjatywy, w pierwszej kolejności zaległego urlopu wypoczynkowego?

FPP zwraca uwagę, że mogą powstawać kolejne problemy, gdy pracownicy mają opłacony wypoczynek – ale dlatego w obecnej sytuacji ważne jest, aby obie strony wykazały się dużym zrozumieniem i potrafiły, w duchu dialogu, rozwiązywać problemy dla wspólnego dobra – to jest utrzymania miejsca pracy, co jest ważne dla ustabilizowania sytuacji ekonomicznej firmy.

Firmy członkowskie stowarzyszone w Związku Polskiego Leasingu zauważają wpływ COVID-19 na gospodarkę. Dlatego branża leasingowa podjęła szereg działań osłonowych na rzecz polskich przedsiębiorców, takich jak umożliwienie odroczenia bieżących zobowiązań na okres od 3 do 6 miesięcy oraz wskazała na konieczne do podjęcia dalsze działania osłonowe. W tych kryzysowych czasach wiemy, jak ważna jest bieżąca informacja statystyczna o rynku, dlatego prezentujemy wyniki rynku leasingu za pierwsze dwa miesiące 2020 roku. Branża leasingowa 2020r. rozpoczęła od niewielkiego wzrostu dynamiki w zakresie udzielonego finansowania na poziomie 0,4% r/r za pierwsze dwa miesiące br. Nasze analizy pokazują, że tegoroczny wynik sektora leasingowego jest poniżej korzystnych i wciąż mocnych trendów, jakie utrzymywały się w polskiej gospodarce w dwóch pierwszych miesiącach 2020 roku. Wyniki rynku leasingu wskazują też na ostrożną postawę polskich przedsiębiorców wobec spowolnienia w Eurolandzie. W części może ona wynikać z pierwszych sygnałów o epidemii COVID-19.

Państwa uwadze polecamy komentarz Marcina Nieplowicza, Dyrektora ds. Statystyki i Monitorowania Rynku Związku Polskiego Leasingu. Każdorazowo przywołując dane lub analizy Związku Polskiego Leasingu, prosimy o podanie źródła cytowanych danych.

TRENDY RYNKOWE

1. Rok 2020 rozpoczynamy od niewielkiego wzrostu udzielonego finansowania: o 0,4% r/r za pierwsze dwa miesiące br. Dynamika finansowania ruchomości wyniosła odpowiednio -5,3% r/r w styczniu oraz 6,0% r/r w lutym.
2. Uzyskana dynamika za 01-02 2020 jest nieznacznie lepsza od ubiegłorocznego rezultatu, kiedy to rynek leasingu skurczył się o 5,8% (z -5,7% dla finansowania ruchomości).
3. Niemniej, tegoroczny wynik jest poniżej korzystnych i wciąż mocnych trendów, jakie utrzymywały się w polskiej gospodarce w dwóch pierwszych miesiącach 2020 roku.
4. Wyrażały się one przede wszystkim relatywnie wysokimi dynamikami dla wzrostu sprzedaży detalicznej oraz produkcji przemysłowej i budowlanej. Bardzo dobra była też kondycja rynku pracy, na co wskazywały bardzo niski poziom bezrobocia (3% wg metodologii Eurostatu), wzrost płac przekraczający 7% r/r czy wciąż pozytywne nastroje konsumenckie.
5. Takie wyniki rynku leasingu wskazują na ostrożną postawę polskich przedsiębiorców wobec spowolnienia w Eurolandzie. W części może ona też wynikać z pierwszych sygnałów o epidemii COVID-19, które od końca stycznia coraz szerzej zaczęły się pojawiać w prasie i w Internecie.

POJAZDY LEKKIE

1. Tegoroczny wzrost finansowania pojazdów lekkich o 11,5% r/r opierał się zarówno o samochody osobowe (12,9% r/r), jak i pojazdy dostawcze i ciężarowe do 3,5 tony (wzrost o 5,0% r/r).
2. Dynamika segmentu w styczniu wyniosła 1,6% r/r, a w lutym przyspieszyła do 22,8% r/r.
3. Wyraźny wzrost finansowania pojazdów lekkich w znacznym stopniu odzwierciedlał utrzymujący się wysoki popyt konsumpcyjny w gospodarce oraz dobrą sytuację na rynku pracy, na co wskazywały odczyty sprzedaży detalicznej: wzrost w cenach stałych o 5,4% r/r za 01-02 2020. Ma to szczególnie duże znaczenie dla wyników segmentu commercials.Duży wpływ na tegoroczne wyniki finansowania pojazdów osobowych miały też niekorzystne dla firm zmiany prawne w rozliczaniu umów leasingu, jakie weszły od 1-ego stycznia 2019 roku. Przyczyniły się one do boomu na finansowanie samochodów premium w IV kwartale 2018 roku i przez to znacznie przyspieszyły decyzje inwestycyjne polskich przedsiębiorców.
   5. Znaczna część popytu inwestycyjnego z 2019 roku została więc przesunięta na końcówkę 2018 roku, przez co mamy niższą bazę dla analizy tegorocznych wyników.
   6. Odnotowaliśmy wzrost finansowania pojazdów osobowych w leasingu (+14,5% r/r za 01-02 2020) oraz spadek w pożyczce (-10,7% r/r). Finansowanie pojazdów dostawczych i ciężarowych do 3,5 tony było dodatnie zarówno w leasingu, jak i w pożyczce.

   POJAZDY CIĘŻAROWE

   1. Sektor finansowania pojazdów ciężkich kontynuuje wyraźne spadki, które rozpoczęły się jeszcze w III kwartale 2019 roku.
   2. Po -20,5% r/r oraz -18,5% r/r uzyskanych odpowiednio w III i IV kwartale 2019, pierwsze dwa miesiące 2020 roku przyniosły pogłębienie spadków do -25,7% r/r.
   3. Spadki w segmencie TRK obserwujemy przede wszystkim w obszarze związanym z międzynarodowym transportem drogowym. W ciągu pierwszych dwóch miesięcy 2020 roku finansowanie ciągników siodłowych spadło o 33,9% r/r, a w przypadku naczep / przyczep o 28,0% r/r.
   4. Wyniki te skorelowane są z danymi CEPIK o rejestracji nowych pojazdów, pokazujące spadki w tym okresie o 33,6% r/r dla ciągników siodłowych oraz o 30,1% r/r dla naczep / przyczep.
   5. W pierwszym rzędzie dane te odzwierciedlały trudną sytuację gospodarczą naszych głównych partnerów handlowych, w tym głównie strefę euro:
   • wyhamowanie wzrostu gospodarczego do 1,2% w 2019 z 1,9% w 2018,
   • recesję w przemyśle, głównie w Niemczech z dynamiką -4,6% za 2019 rok,
   • wciąż niskie nastroje indeksów koniunktury dla przemysłu (tu jeszcze nie wspominamy o marcowym załamaniu indeksów PMI, ZEW czy Ifo)
   6. Ważniejsze jednak znaczenie mają zmiany prawne procedowane przez Komisję Europejską. Dyrektywa o pracownikach delegowanych istotnie podwyższa koszty płac firm transportowych. Przyjęty przez Parlament Europejski Pakiet Mobilności bardzo skomplikuje i podwyższy koszty usług kabotażowych realizowanych przez polskie firmy transportowe.
   7. Znaczne pogorszenie otoczenia prawnego, przełożyło się na niskie oceny koniunktury wśród firm transportu drogowego, co dobrze odzwierciedla poniższy wskaźnik koniunktury GUS.
   8. Wyraźne pogorszenie ocen koniunktury ma miejsce w sytuacji, kiedy wciąż rosła wymiana handlowa:A w ślad za tym utrzymywał się wzrost ilości przewożonych ładunków w transporcie drogowym (średnio o 0,3% r/r za 01-02 2020 po 4,5% r/r za 2019).
      9. Na niewielkim plusie pozostawało też finansowanie pojazdów ciężarowych powyżej 3,5 tony (+0,6% r/r). Sektor ten korzystał na wciąż mocnym popycie krajowym, głównie na rosnącej o 7,6% r/r produkcji budowlano-montażowej (dane za 01-02/2020). Finansowanie autobusów utrzymało się na tym samym poziomie, co w ubiegłym roku.

      MASZYNY

      2. Sektor finansowania maszyn wzrósł po dwóch miesiącach 2020 roku o 2,9% r/r, nieznacznie poniżej 3,5-procentowego wzrostu odnotowanego w ub. roku. Dynamikę -1,9% r/r odnotowano dla segmentu finansowania leasingiem, a 14,3% r/r dla finansowania maszyn pożyczką.
      3. Zarówno ubiegłoroczne wyniki finansowania maszyn, jak i uzyskane za 01-02 2020 roku, wydają się być poniżej ekonomicznych fundamentów naszej gospodarki. Do lutego odnotowywany był wysoki wzrost gospodarczy, czego odzwierciedleniem były wyniki produkcji przemysłowej w tym okresie:Do lutego utrzymywały się też relatywnie dobre wyniki koniunktury wśród firm przemysłowych (ujemny odczyt -1,1 pkt. dotyczy już marca);A badania NBP wskazywały na wykorzystanie mocy produkcyjnych w polskich firmach mocno przekraczające barierę 80 procent: dokładnie 83,6% na koniec IV kw. 2019.

         POZOSTAŁE GRUPY SPRZĘTU

         1. Finansowanie sektora IT wzrosło w 2020 roku o 24,3% r/r, do czego w dużej mierze przyczynił się wynik w segmencie pożyczki.
         2. Z drugiej strony o 30,5% r/r zmniejszyło się finansowanie sektora ‘Samoloty, statki, kolej’.

         SEKTOR POŻYCZKI

         1. Sektor finansowania ruchomości pożyczką rozwijał się w tym roku nieznacznie szybciej niż finansowanie samym leasingiem: 1,3% r/r vs 0,2% r/r.
         2. Tym samym udział pożyczki w łącznym finansowaniu ruchomości zwiększył się do 13,9% z 13,7% za 01-02 2019.

         Marcin Nieplowicz, Dyrektor ds. Statystyki i Monitorowania Rynku ZPL

Niektórzy twierdzą, że granie na komputerze generuje ślad węglowy porównywalny z tym powstającym podczas podróży samolotem. Inni zaś kwestionują wpływ platform streamingowych czy mediów społecznościowych na klimat. W momencie gdy świat co dekadę musi o połowę zmniejszyć ogólną emisję dwutlenku węgla, właściwe zrozumienie śladu węglowego wynikającego z określonych działań ma kluczowe znaczenie dla rozwoju.

„Koncepcja śladu węglowego wykracza poza samo zużycie energii elektrycznej przez produkty. Obejmuje ona emisję gazów cieplarnianych przez cały cykl życia produktu – od pozyskania surowców, przez produkcję, montaż i transport, po eksploatację i sposób utylizacji urządzenia. Mówiąc dokładniej, ślad węglowy sektora teleinformatycznego obejmuje zarówno sieci mobilne i stacjonarne, centra danych i sieci korporacyjne, jak i wszystkie urządzenia, takie jak telefony, komputery, małe routery, nowe urządzenia Internetu rzeczy (IoT) i inne. W ten sposób już od 20 lat staramy się badać i opisywać oddziaływanie nowych technologii na środowisko” – mówi Marcin Zych, ekspert firmy Ericsson.

Jaki ślad węglowy zostawiasz oglądając filmy na platformach streamingowych?

Według danych analizowanych przez firmę Ericsson przesyłanie strumieniowe 400 dwugodzinnych filmów na laptopie podłączonym do zewnętrznego ekranu zużyłoby w przybliżeniu tyle prądu, co nowoczesna lodówka w ciągu roku. Dla porównania, przy użyciu tej samej ilości energii elektrycznej można strumieniowo obejrzeć na smartfonie aż 2900 filmów. Z kolei energia elektryczna zużywana przez auto elektryczne na dystansie zaledwie 600 metrów jest równa zużyciu energii elektrycznej podczas przesyłania strumieniowego 2-godzinnego pliku wideo na laptopie (wliczając w to sieć i centra danych).

„Przesyłanie strumieniowe dwugodzinnego pliku wideo na laptopie wymaga znacznie mniej energii elektrycznej niż starsze rozwiązanie, takie jak lokalne odtwarzanie wideo na dyskach DVD lub Blu-ray. Na początku konsumenci musieli jeździć do wypożyczalni po ulubiony film. Musieli również wynająć lub kupić odpowiedni odtwarzacz, by móc obejrzeć film na ekranie telewizora. Obecnie w wielu domach podłączonych do sieci można bez problemu przesyłać strumieniowo film do niemal dowolnego urządzenia” – tłumaczy Marcin Zych.

Centra danych zużywają tyle energii co Holandia

Obecnie dane często przechowujemy w chmurze zamiast na prywatnym sprzęcie. Z punktu widzenia emisji dwutlenku węgla, patrząc na cały cykl życia produktu, jest to lepsze rozwiązanie. Chmura i wszystkie dane dostępne w Internecie stanowią część centrów danych, które uwzględniono w ogólnym śladzie węglowym ICT. Przechowywanie danych to tylko niewielka część tego śladu. Centra danych wykorzystywane przez użytkowników Internetu zużyły w 2015 roku około 110 TWh, co stanowiło około 0,5 procent światowego zużycia energii. Gdyby te centra danych potraktować jako kraj, ich zużycie energii elektrycznej byłoby takie samo jak w Holandii. Kraj ten zajmuje 32. miejsce pod względem zużycia energii elektrycznej.

Sektor teleinformatyczny odpowiada za 1,4% emisji gazów cieplarnianych

Całkowity ślad węglowy w cyklu życia sektora ICT wynosi około 730 milionów ton ekwiwalentu CO2 (Mt CO2-eq) czyli 1,4 % całkowitej globalnej emisji gazów cieplarnianych.

Szybka cyfryzacja i ciągły wzrost ruchu danych mogą rodzić pytania o to, jak w najbliższej przyszłości ślad węglowy technologii ICT może się zmienić, szczególnie w kontekście budowy większych centrów danych i uruchamiania nowych sieci komunikacyjnych. Analiza Ericssona pokazuje, że wzrost transmisji danych nie pociąga za sobą zwiększenia zużycia energii. Od roku 2010 całkowity ruch danych wzrósł około dziesięciokrotnie, a zużycie energii elektrycznej w sektorze ICT pozostało na niezmienionym poziomie. Poprawa efektywności energetycznej w całym sektorze, wraz z procesem zastępowania większych urządzeń smartfonami, nadal ogranicza ślad węglowy technologii cyfrowych, pomimo ciągłego ich rozwoju oraz rosnącej liczby użytkowników.

„Rozwiązania ICT, w tym 5G, internet rzeczy, uczenie maszynowe i automatyzacja, mają ogromny potencjał do ograniczenia emisji dwutlenku węgla na całym świecie, w wielu sektorach i branżach. Szacujemy, że istniejące rozwiązania cyfrowe mogą zmniejszyć globalną emisję węgla nawet o 15%. Sektor ICT jest dziką kartą gospodarki – we właściwym ujęciu technologie cyfrowe mogą być głównym narzędziem do wdrażania niskoemisyjnych i cyrkulacyjnych rozwiązań we wszystkich sektorach gospodarki. Jednak jeśli będzie niewłaściwie wykorzystana, może zwiększyć emisję dwutlenku węgla. Odpowiednie wykorzystanie dostępnych możliwości będzie miało istotny wpływ na to, czy światu uda się ograniczyć globalne ocieplenie” – podsumowuje Marcin Zych, ekspert firmy Ericsson.

***

Dane wykorzystane w materiale pochodzą z raportu Ericsson „A quick guide to your digital carbon footprint”. Pełną wersję raportu można znaleźć tu: https://www.ericsson.com/en/reports-and-papers/industrylab/reports/a-quick-guide-to-your-digital-carbon-footprint

Ministerstwo Cyfryzacji informuje:

Mamy kolejne ułatwienie dla nauczycieli prowadzących zdalne lekcje. Dwa tysiące z nich będzie mogło skorzystać z darmowego dostępu do szerokopasmowego internetu. To efekt naszej współpracy z UPC Polska.

Do zdalnej edukacji potrzebne są narzędzia i materiały. Myśli i o tym, i o tym. Dzięki naszej współpracy z UPC Polska nauczyciele z różnych stron kraju będą mogli korzystać z bezpłatnego dostępu do szybkiej sieci.

Wszystkie ręce na pokład

– Staramy się działać wielowątkowo i pomóc możliwie największej grupie nauczycieli i uczniów. Stawiamy też na współpracę. I to przynosi efekty – mówi minister cyfryzacji Marek Zagórski. – Suma tych działań to realne cyfrowe wsparcie dla osób z różnych części kraju. A nie powiedzieliśmy jeszcze ostatniego słowa – dodaje szef MC.

Do współpracy z nami przystąpiła m.in. firma UPC Polska – dostawca m.in. szerokopasmowego dostępu do internetu. Wspólnie uruchamiamy akcję „Internet dla edukacji”. To specjalna oferta dla nauczycieli.

– Odwołanie zajęć w szkołach i konieczność zorganizowania uczniom zdalnej nauki to dla wielu nauczycieli spore wyzwanie. Wiemy, że większość z nich świetnie sobie z tym radzi i szybko przystosowała się do nowej sytuacji. Nie wszyscy jednak mają w domach odpowiedni dostęp do cyfrowych narzędzi i stabilnego internetu, a to bardzo potrzebne w zdalnej pracy. Dlatego wychodzimy naprzeciw tym potrzebom – mówi minister Marek Zagórski.

Przyjmujemy zamówienia

Ze specjalnej oferty UPC Polska już od dziś mogą skorzystać nauczyciele szkół podstawowych i średnich, którzy nie mają obecnie dostępu do szerokopasmowego internetu i jednocześnie mieszkają w zasięgu sieci UPC Polska.

Propozycja obejmuje bezpłatny internet światłowodowy o prędkości do 150Mb/s na 6 miesięcy, bez zobowiązania. Wystarczy wejść na stronę www.internetdlaedukacji.pl i na niej zamówić usługę.

– Nagła konieczność przestawienia edukacji na tryb zdalny wymaga dostępności w domu stabilnego, nielimitowanego internetu o wysokiej przepustowości. Jest on wyjątkowo ważny dla nauczycieli, ale nie wszyscy z nich mają dziś usługi szerokopasmowe. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom, UPC zdecydowało się zaoferować nauczycielom bezpłatną usługę dostępu do internetu, wspierając tym samym cyfryzację polskiego systemu edukacji – mówi Robert Redeleanu, Prezes UPC Polska.

Do współpracy zachęcamy także inne firmy.

Zdalne lekcje

Propozycje materiałów do wykorzystania w trakcie zdalnych lekcji można znaleźć na www.gov.pl/zdalnelekcje

Portal zmienia się niemal każdego dnia. Stale uzupełniamy go nowymi materiałami, zbierając w jednym miejscu treści, które mogą się przydać podczas zdalnego nauczania. Nic nie narzucamy. Dajemy nauczycielom pełną dowolność w ich doborze. Aby ułatwić wyszukiwanie grupujemy treści na dwa sposoby – w podziale na etap nauczania i na przedmioty oraz układamy materiały w swoisty „plan lekcji” na dany tydzień.

Nasza stronę, tylko przez pierwsze dwa tygodnie jej działania, odwiedziło ponad 2 miliony osób, które wygenerowały 38 milionów odsłon portalu.

kom/ mst/

Źródło informacji: MC

Polski rynek mieszkaniowy był specyficzny, bo liczby transakcji na rynku pierwotnym i wtórnym są bardzo podobne. Teraz może się to zmienić. Niekoniecznie jednak ze względu na aktywność flipperów, jak przekonują niektórzy eksperci.

W 2019 r. bardzo nasiliła się aktywność flipperów. Ich kartą przetargową była szybka realizacja transakcji.

– Jak się chwalą niektórzy flipperzy, wystarczyło pomalować mieszkanie, aby uzyskać cenę na rynku wtórnym o kilka a nawet kilkanaście procent wyższą – mówi w rozmowie z MarketNews24 dr Jacek Furga, prezes AMRON.

Efekt był taki, że ceny na rynku wtórnym już przed zmianami koniunktury na rynku mieszkaniowym, jakie może wywołać koronawirus, doganiały ceny mieszkań od deweloperów.

Polski rynek mieszkaniowy jest jednak bardzo specyficzny nie tylko ze względu na niewielką liczbę mieszkań na wynajem w porównaniu do dążenia do posiadania mieszkania na własność. Ma też inną swoją specyfikę.

– W innych krajach rozwiniętych na jedną transakcję na rynku pierwotnym przypadają statystycznie 3-4 transakcje na rynku wtórnym, co jest związane z zamianami mieszkań. U nas ta relacja wynosi 1:1, a czasem jest nawet niższa, bo nie każdy kto kupuje nowe mieszkanie pozbywa się starego – wyjaśnia dr J.Furga.

Nadchodząca recesja może spowodować, że z powodu wzrostu bezrobocia, inflacji i obniżenia dochodów gospodarstw domowych to właśnie osoby, które kupiły nowe mieszkanie częściej będą pozbywać się starego, a przed transakcja będą odnawiać mieszkania, czyli spełnią rolę flipperów.

Badania internetowe należą do najtańszych i najszybszych znanych metod na rynku. Dają możliwość prostej realizacji nawet międzynarodowych projektów. W 2018 r. przychody branży wyniosły aż 124 mln zł. To niespełna dwa razy więcej niż cztery lata wcześniej. W kryzysie właśnie ten segment najmocniej zyska na znaczeniu. Szukając oszczędności i mogąc zmieniać techniki badawcze, firmy będą częściej wybierały tego typu metody. Dodatkową kwestią może być również bezpieczeństwo, np. brak bezpośrednich kontaktów ankieterów z respondentami. Branża powinna też mocniej zabiegać o sektor farmacji i publiczny, gdzie są największe wzrosty.

W 2018 roku cała branża badawcza w Polsce osiągnęła 715 mln zł przychodu. Przez ostatnią dekadę ta wartość utrzymywała się na poziomie ok. 700 mln zł. Największą dynamikę wzrostu można było zauważyć w badaniach online (CAWI), które należą do najtańszych i najszybszych w realizacji metod ilościowych. O ile czas potrzebny na przygotowanie kwestionariuszy i programowanie jest taki sam, jak w przypadku CATI czy CAPI/TAPI, to już same wywiady są prowadzone zdecydowanie szybciej.

Tego typu badania mają również tę przewagę nad telefonicznymi (CATI), że pozwalają na prezentację materiałów graficznych, audio i wideo. Dzięki narzędziom do programowania kwestionariuszy, badacze mogą także uatrakcyjniać wygląd ankiety, np. poprzez zastosowanie pytań drag & drop lub grafiki zamiast tekstowych odpowiedzi określających płeć czy miejsce zamieszkania.

Ponadto w takich badaniach można dostosowywać narzędzia do różnego typu urządzeń mobilnych, co nabrało dużego znaczenia w ostatnich latach. Obecnie około 30% ankiet CAWI w Polsce i 40% na świecie jest wypełnianych na smartfonach, z uwagi na ich ogromną popularność. Te odsetki będą rosły z roku na rok.

Wpływ na popularność CAWI ma także możliwość prostej realizacji badań międzynarodowych, o które coraz częściej pytają polscy przedsiębiorcy. Bywa to związane z planami internacjonalizacji firm. Obecnie dostępne są narzędzia obsługujące ponad 70 języków oraz dialektów. Oferują one stworzenie jednego łącza do kwestionariusza z wyborem języka wywiadu. Skraca to czas realizacji oraz kontroli i analizy wyników.

Znaczenie ma też szybko rosnąca liczba panelistów. Szacuje się, że obecnie jest ich na świecie ponad 100 mln, w tym ponad 1,1 mln w naszym kraju. W Polsce te osoby są zrzeszone w ponad 80 różnych panelach internautów. Ci, którzy nimi zarządzają, mają wiedzę o profilach respondentów. Dzięki temu łatwiej docierają do trudno dostępnych grup konsumentów. Dyspozycyjność panelistów skraca czas realizacji przy zachowaniu wysokiej jakości odpowiedzi.

Według danych Polskiego Towarzystwa Badaczy Rynku i Opinii, w 2014 roku przychody z badań CAWI wyniosły 67 mln zł. Natomiast cztery lata później zysk branży wyniósł niespełna dwa razy więcej, bo aż 124 mln zł. Choć wyniki z 2019 roku jeszcze nie są znane, już teraz można przewidywać przynajmniej jednocyfrowe tempo wzrostu.

Przychody podnoszą nowe produkty oparte o technikę CAWI, które zyskują na popularności. Chodzi m.in. o Omnibusy. Większość firm badawczych posiada je w swoich ofertach. Od ok. 2 lat dostępny jest też w Polsce cookie tracking, polegający na zaszyciu odpowiedniego kodu w kreacji digitalowej. Niemniej dopiero od niedawna łączna liczba panelistów w kraju pozwala na precyzyjne analizowanie otrzymanych w ten sposób danych. Ten produkt jest skierowany głównie do domów mediowych i agencji reklamowych.

Największą rolę w powiększaniu rynku odgrywa branża FMCG, która w 2018 roku wygenerowała 276 mln zł (+2,3%) przychodów dla agencji badawczych we wszystkich typach badań. Dalej należy wymienić farmację – z wynikiem 81 mln zł (+41,7%), media elektroniczne – 54 mln zł (+3,7%), a także sektor publiczny – 43 mln zł (+11,6%).

W kwestii dalszych przychodów wiele zależy od budżetów marketingowych firm reprezentujących poszczególne branże. Jednak już teraz wiadomo, że rynek powinien zdecydowanie mocniej zabiegać o farmację i sektor publiczny, z uwagi na największe wzrosty notowane rok do roku.

Można też powiedzieć, że badania CAWI najmocniej zyskają podczas kryzysu gospodarczego. Firmy zredukują budżety marketingowe, które mają największy wpływ na przychody branży badawczej. Wiele z nich sięgnie po alternatywę dla kosztowych technik. Oczywiście nie we wszystkich przypadkach będzie to możliwe. CAWI nie znajduje zastosowania w projektach, w których miejsce lub czas wywiadu jest istotny dla pełnego zaadresowania biznesowych celów badania.

Należy też zaznaczyć, że obecna pandemia wpłynęła na zwiększenie odsetka osób odmawiających udziału w badaniach face to face, czyli prowadzonych na żywo twarzą w twarz. Wstrzymywane są projekty wymagające bezpośredniego kontaktu, np. tajemniczy klient, wywiady bezpośrednie i obserwacje uczestniczące. Dodatkowo wydłużyły się terminy realizacji badań. W tej sytuacji w projektach, w których możliwa jest zmiana techniki badawczej, badania online zyskają na popularności.

Autorem publikacji jest Łukasz Zieliński,
Prezes Zarządu SYNO Poland

Wartość transakcji zawieranych w sektorze hotelarskim w regionie Europy Środkowo -Wschodniej osiągnęła w 2019 roku rekordowy poziom 1,4 mld euro, a właściciela zmieniło aż 55 hoteli. Głównym impulsem była możliwość uzyskania wyższej stopy zwrotu z inwestycji dokonanej w naszym regionie, w porównaniu z wieloma znaczącymi rynkami w Europie Zachodniej, a także obiecujący potencjał w zakresie wzrostu długoterminowego – wynika z najnowszego raportu „Hotel Investment Scene in CEE” firmy Cushman & Wakefield oraz międzynarodowej firmy prawniczej CMS. Publikacja ta przedstawia podstawowe trendy na rynku inwestycji hotelowych w krajach CEE-6 czyli w Polsce, Bułgarii, Czechach, na Węgrzech, w Rumunii i na Słowacji.

Polska z wolumenem transakcji na poziomie 391 mln euro odpowiada za 27% wartości przejęć zawieranych w 2019 r. w krajach CEE-6. Nasz rynek odnotował ponad trzykrotny wzrost wartości rok do roku, lokując się w 2019 r. za rynkiem czeskim z transakcjami o wartości 620,4 mln euro.

W ostatnich pięciu latach najwięcej inwestycji przeciągały stolice CEE-6, na które przypadło aż 72% wszystkich transakcji hotelowych zrealizowanych na sześciu rynkach Europy Środkowo-Wschodniej. Co więcej, wartość transakcji osiągnięta w ostatnich pięciu latach w regionie CEE-6 stanowi prawie połowę całkowitego wolumenu przejęć na tych rynkach z ostatnich 20 lat (4,2 mld euro w porównaniu do 9,4 mld euro).

„W ciągu ostatnich pięciu lat obserwowaliśmy bezprecedensowy wzrost zainteresowania inwestorów sektorem hotelarskim w Europie Środkowo-Wschodniej, a ubiegły rok przyniósł najwyższy wolumen transakcji w historii. Obecnie optymizm dotyczący dalszych wzrostów znacząco osłabł w związku z pandemią COVID-19, która ma coraz większy wpływ na sektor turystyczny oraz światową gospodarkę. Znajdujemy się obecnie w momencie, kiedy coraz trudniej jest przewidzieć, jaki będzie ostateczny wpływ pandemii na sytuację w sektorze hotelowym” – komentuje Lukas Hejduk, Partner CMS kierujący praktyką kancelarii w sektorze hotelarskim i rekreacyjnym na terenie Europy Środkowo-Wschodniej.

W pierwszych miesiącach tego roku zrealizowano szereg transakcji na rynku hotelowym, a ich łączna wartość wyniosła ok. 297 mln euro. Przejęcia te dotyczyły 6 aktywów, głównie zlokalizowanych w Budapeszcie. Niektórzy inwestorzy w dalszym ciągu wyrażają chęć nabycia obiektów hotelowych oraz prowadzenia badań due diligence, choć jednocześnie kilka transakcji zostało wstrzymanych ze względu na pandemię CONVID-19.

Wstępne szacunki na rok 2020 dokonywane w początku roku wskazywały na możliwy wzrost aktywności na rynku transakcyjnym ze względu na szereg istotnych przejęć będących w przygotowaniu. Jednakże, przy dynamicznie rozwijającej się bezprecedensowej pandemii COVID-19 coraz trudniej jest prognozować, jak będzie wyglądała sytuacja w sektorze w kolejnych miesiącach roku.

„Bez wątpienia branża hotelarska będzie musiała stawić czoła konsekwencjom wynikającym z pandemii COVID-19. Jednak solidny poziom inwestycji obserwowany w roku 2019 jest najlepszym dowodem atrakcyjności naszego regionu oraz polskiego rynku, na którym byliśmy świadkami zmiany właścicieli dwóch warszawskich hoteli Sheraton Warsaw oraz Radisson Collection Warsaw, a także transakcji sprzedaży dwóch hoteli z portfolio UII European w Krakowie i Katowicach. Pozostaje mieć nadzieję, że dotychczasowa aktywność transakcyjna powróci po ustaniu kryzysu i będziemy mieć do czynienia z ponownym ożywieniem w branży hotelarskiej zarówno w Polsce, jak i w całym regionie CEE-6” – komentuje Lidia Dziurzyńska-Leipert, partner w zespole nieruchomości i budownictwa kancelarii CMS.

Pozostałe kluczowe wnioski z raportu

W 2019 roku średnia wartość transakcji wyniosła 31 mln euro, a średnia cena za pokój około 142 tys. euro. Najbardziej aktywnym rynkiem w regionie w 2019 r. pozostawały Czechy, gdzie wartość przejęć osiągnęła 620,4 mln euro, co oznacza 43% udział w rynku krajów CEE-6*. Dużą aktywność obserwowaliśmy także w Bułgarii i Rumunii, gdzie odnotowano wzrost r/r na poziomie odpowiednio 490% i 212%. W 2019 roku najpopularniejszymi obiektami wśród inwestorów były hotele wyższej średniej i wyższej klasy, stanowiące 42% wolumenu transakcji. W 2019 roku największą transakcją w regionie CEE było nabycie hotelu InterContinental Prague za 225 mln euro.

Najwyższe stopy zwrotu na poziomie około 7% do 7,5% uzyskano w 2019 r. w Sofii i Bukareszcie, podczas gdy dla obiektów w Pradze, Budapeszcie i Warszawie odnotowano odpowiednio 5% do 6%. Choć stopy zwrotu w naszym regionie stają się coraz bardziej zbliżone do Europy Zachodniej, nadal istnieje różnica rzędu 50-100 punktów bazowych pomiędzy największymi miastami w krajach Europy Środkowo-Wschodniej, a ich bliskimi zachodnimi sąsiadami, takimi jak Wiedeń i Berlin.
Na poziomie lokalnym, inwestorów przyciągały również unikalne cechy poszczególnych krajów CEE-6, takie jak dynamiczny rozwój gospodarczy Warszawy oraz obniżona stawka VAT za zakwaterowanie w hotelach na Węgrzech i Słowacji.

Coraz większe zróżnicowanie nabywców

Z raportu wynika, że w 2019 roku inwestorzy europejscy zdominowali rynek Europy Środkowo-Wschodniej, przejmując hotele o wartości 84% całkowitego wolumenu transakcji. Jednocześnie jednak w naszym regionie można było zaobserwować zainteresowanie nabywców z Izraela i Korei Południowej.

Inwestorzy prywatni w 2019 roku stanowili największy segment nabywców, podczas gdy nabywcy instytucjonalni i notowani na giełdzie odpowiadali za 43% całego wolumenu transakcji (620 mln euro).

W Polsce w 2019 roku obserwowaliśmy jednocześnie silny popyt transakcyjny wśród inwestorów oraz ograniczoną podaż atrakcyjnych aktywów hotelowych przeznaczonych na sprzedaż, co po części zostało odzwierciedlone w stopach kapitalizacji, które uległy kompresji. Wzrost podaży pokoi hotelowych i obniżające się wyniki hoteli na niektórych rynkach nie powstrzymywały inwestorów od dokonywania przejęć w tych regionach, ponieważ nabywcy dostrzegali długoterminowy potencjał wzrostu. Pandemia COVID-19 ma negatywny wpływ na rynek hotelowy w kraju, jednakże, Polska charakteryzuje się silnym popytem wewnętrznym i jest mniej zależna od turystyki międzynarodowej, co powinno przyspieszyć poprawę sytuacji rynkowej po opanowaniu pandemii – komentuje Łukasz Bondyra, Hospitality Advisor w Cushman & Wakefield.

Zmiany struktur operacyjnych

W porównaniu z Europą Zachodnią dostępność różnych modeli funkcjonowania hoteli w regionie EŚW była do niedawna ograniczona z powodu niechęci największych operatorów do podpisywania umów najmu w tym regionie oraz braku zewnętrznych firm zarządzających. Sytuacja zaczęła się zmieniać w ostatnich latach dzięki rosnącej popularności rynków EŚW.

Według autorów raportu zmieniły się nie tylko modele funkcjonowania hoteli, lecz także transakcje, które stają się coraz bardziej innowacyjne w obliczu kompresji stóp kapitalizacji i rosnącej niepewności. Struktury hybrydowe nie są niczym nowym, ale są coraz bardziej złożone i częstsze w całym regionie EŚW z powodu silnej presji konkurencji oraz rosnących obaw ekonomicznych i geopolitycznych.

„W ostatnich latach coraz bardziej zacierają się granice pomiędzy różnymi strukturami operacyjnymi, niezależnie od tego, czy oparte są na umowach najmu ze zmiennymi komponentami, czy też kontraktach na zarządzanie z gwarancjami przychodów” – mówi Frederic Le Fichoux, dyrektor sekcji rynku hotelowego w regionie Europy kontynentalnej, Cushman & Wakefield. – „Sukces transakcji zależy od kreatywności różnych interesariuszy, co sprawia, że stają się one coraz bardziej złożone i skomplikowane – wymagają przy tym dogłębnego zrozumienia specyfiki rynku i rozległego doświadczenia w branży, która nieustannie ewoluuje. Znaczenie tych czynników jeszcze bardziej wzrośnie w przyszłości, zważywszy na wstrząs spowodowany przez wybuch pandemii COVID-19. Z pewnością zwiększy się presja na tworzenie bardziej elastycznych struktur transakcji, aby uwzględniały one nieprzewidziany rozwój sytuacji” – dodaje Frederic Le Fichoux.

Do połowy ub.r. sądy pierwszej instancji skazały ponad 23 tysiące osób za uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego. Wiele wskazuje na to, że liczba takich przypadków za cały 2019 rok będzie wyższa niż w 2018 roku, kiedy było ich przeszło 42 tys. W latach wcześniejszych prawomocnie skazanych było zdecydowanie mniej. Według Ministerstwa Sprawiedliwości, do większej skuteczności przyczyniła się zmiana prawa. Natomiast analizując poszczególne rejestry długów, zaległości w tej kwestii wynoszą od niemal 11,4 mld do 12,4 mld zł. Osoba zalegająca z płaceniem ma do uregulowania średnio ok. 40 tysięcy złotych. W unikaniu płacenia przodują rodzice w wieku 36-45 lat.   

23 260 osób zostało skazanych w pierwszej instancji sądów powszechnych za uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego. Tak wynika z danych Ministerstwa Sprawiedliwości za okres od stycznia do czerwca ubiegłego roku. Dla porównania, w całym 2015 roku liczba osób prawomocnie skazanych wyniosła 10 746, w 2016 roku – 9 744, a w 2017 roku – 7 771. Natomiast 2 lata temu było ich 42 220.

– Dane wyraźnie pokazują, że dzięki nowemu prawu alimenciarze są skutecznie karani. Po jego wprowadzeniu doszło do gwałtownego wzrostu liczby prawomocnych wyroków za uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego. O skuteczności przepisów świadczy też zmniejszenie się liczby wniosków wpływających do komorników. Dla przykładu, w 2015 roku było ich 59 036, w 2017 roku – 48 583, a w 2018 roku – 53 692. Widać z tych danych, że w obawie przed prokuratorem o wiele częściej te osoby decydują się płacić na swoje dziecko – informuje Agnieszka Borowska, rzecznik prasowy Ministra Sprawiedliwości.

Na koniec 2018 roku w bazie danych Krajowego Rejestru Długów było ponad 361 tys. zobowiązań alimentacyjnych na łączną kwotę przeszło 11,6 mld zł. W ciągu roku przybyło 2 551 takich długów, a kwota do oddania wzrosła o blisko 608 mln zł, czyli do 12,2 mld zł. Ponadto nieznacznie zwiększyła się liczba dłużników.

– Na przestrzeni roku sam wzrost liczby dłużników jest niewielki. Można powiedzieć, że jest wręcz niezauważalny. Powiększa się natomiast zadłużenie tych osób, które są już w rejestrze. Wpis do KRD działa motywująco głównie na tych, którzy korzystają z usług masowych jak pożyczki, kredyty, abonamenty, zakupy na raty itd. Jest jednak część dłużników, którzy z takich usług nie korzystają, stąd nie spłacają swojego zobowiązania – opisuje Katarzyna Maciaszczyk-Sobolewska, menedżer ds. Analiz Rynkowych i Komunikacji.

Biorąc pod uwagę zadłużenie w województwach na koniec 2019 roku, najwięcej do oddania mieli mieszkańcy mazowieckiego (1,66 mld zł). Dalej są dłużnicy ze śląskiego (1,45 mld zł), dolnośląskiego (1,19 mld zł), wielkopolskiego (953 mln zł) oraz kujawsko-pomorskiego (901 mln zł). Najmniej zaś z opolskiego (302 mln zł), lubuskiego (331 mln zł) i podlaskiego (338 mln zł). Z kolei 232 mln złotych to długi osób, które nie zostały przypisane do żadnego z województw.

– 94% dłużników alimentacyjnych to mężczyźni. Na koniec ub.r. mieli oni 11,7 mld zł długów alimentacyjnych, podczas gdy kobiety były zadłużone na blisko pół miliarda zł. W unikaniu płacenia przodują rodzice w wieku 36-45 lat. To aż 104 tys. osób, które zalegają na 4,5 mld zł. Tuż za nimi lokują się dłużnicy pomiędzy 46. a 55. rokiem życia z długiem 4,6 mld zł. Jest ich 98 tys. Oni mają z kolei najwyższe średnie zadłużenie, tj. 47 tys. złotych – mówi Katarzyna Maciaszczyk-Sobolewska.

Natomiast w ciągu 12 miesięcy w Rejestrze Dłużników BIG InfoMonitor spadła liczba osób zalegających z alimentami, z ponad 306 tys. (koniec grudnia 2018 roku) do blisko 287 tys. (koniec grudnia 2019 roku). W tym okresie zmniejszyła się też kwota zaległości, z 11,8 mld do niemal 11,4 mld złotych.

– Z danych z końca lutego wynika, że średni dług dla całej Polski wyniósł ponad 40 tys. złotych. Najwyższy był w województwie lubelskim – przeszło 44 tys. zł, a najniższy w lubuskim ¬– ponad 33 tys. zł. Z kolei największe kwoty zaległości dotyczyły śląskiego – prawie 1,413 mld zł, mazowieckiego – niemal 1,294 mld zł oraz dolnośląskiego – ponad 1,025 mld zł. Na drugim krańcu znalazły się opolskie – 251 mln zł, podlaskie – 238  mln zł oraz świętokrzyskie – blisko 414 mln złotych – wylicza Diana Borowiecka, starszy specjalista ds. PR z BIG InfoMonitor.

Analizując dane z Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor z końca lutego 2020 roku, można zauważyć, że najwięcej osób zalegających z alimentami było z województwa śląskiego (37 258). Dalej znaleźli się alimenciarze z mazowieckiego (30 831), dolnośląskiego (28 262), wielkopolskiego (21 885) oraz kujawsko-pomorskiego (20 844). Z kolei najmniej takich dłużników było z opolskiego (6 514), podlaskiego (6 712), świętokrzyskiego (9 316), lubuskiego (9 695) i podkarpackiego (10 123).

– Skala problemu nie maleje. Od lutego ubiegłego roku, gminy przekazały do Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor informacje o 27 192 osobach niepłacących alimentów. Najwięcej przybyło ich w maju – 3 266. Jednocześnie część osób została z rejestru wykreślona z dwóch powodów. Pierwszy to zmiana prawa nakazująca usunięcie z rejestru dłużników, których dług ma więcej niż 6 lat. Drugi to spłata zaległości – komentuje Diana Borowiecka.

Z kolei w bazie ERIF BIG SA zmniejszyła się grupa dłużników alimentacyjnych. W ubiegłym roku było ich ponad 307 tysięcy, a rok wcześniej – przeszło 310 tysięcy. W tym okresie spadła też  liczba spraw, z 420 tys. do 407 tys. Wzrosła natomiast łączna wartość długów alimentacyjnych, z 12,2 mld do 12,4 mld złotych. Ponadto, zwiększył się średni dług alimentacyjny przypadający na jednego dłużnika. 2 lata temu wynosił on blisko 39 tysięcy, a w ubiegłym roku – przeszło 40 tys. złotych.

– W 2019 roku najwyższa średnia wartość zobowiązania przypadająca na jedną osobę niepłacącą alimentów była w województwie lubelskim i wyniosła ponad 45 tysięcy złotych. Natomiast rok wcześniej kwota ta była aż o 2 tysiące złotych niższa – podkreśla Aleksandra Wilczak-Grzesik, kierownik Działu Klienta Instytucjonalnego ERIF Biura Informacji Gospodarczej SA .

Z tego rejestru wynika, że największa kwota zadłużenia alimentacyjnego na koniec 2018 roku i 2019 roku była w województwie śląskim. Ona najpierw wyniosła ponad 1,362 mld zł, a następnie – 1,416 mld złotych. Kolejne w tych zestawieniach są woj. mazowieckie (wzrost z prawie 1,275 mld zł do niemal 1,321 mld zł) oraz dolnośląskie (z prawie 989 mln zł do ponad 1,015 mld zł). Natomiast najmniej do oddania mieli mieszkańcy opolskiego, choć i tu wartość długu wzrosła ze 192 mln do 204 mln złotych.

31 marca br. rząd wprowadził nowe zalecenia związane z panującą pandemią koronawirusa. Niektórych przedsiębiorców zastanawiają dodatkowe środki bezpieczeństwa, wchodzące w życie już 2 kwietnia, mówiące o tym, że stanowiska pracy poszczególnych osób muszą być oddalone o co najmniej 1,5 metra. Zdaniem ekspertów, dosłowne wprowadzenie tych zasad w życie, może oznaczać paraliż prac w wielu zakładach produkcyjnych, które technicznie nie mogą się przystosować do takiej formy pracy. Potrzeba zatem szybkiego doprecyzowania wprowadzonych ograniczeń.

Zgodnie z zapowiedzianym przez rząd zaostrzeniem zakazów w związku z trwającą epidemią koronawirusa, pojawiły się nowe wytyczne dla pracodawców. Zakładów pracy nadal nie obejmuje przyjęty zakaz imprez i zgromadzeń (czyli w pracy mogą znajdować się więcej niż 2 osoby jednocześnie), pracodawcy muszą od 2 kwietnia zapewnić „dodatkowe środki bezpieczeństwa swoim pracownikom”. Wśród nich jest m.in. punkt mówiący o tym, że „stanowiska pracy poszczególnych osób muszą być oddalone od siebie o co najmniej 1,5 metra”. Pracodawcy przyjmują kolejne zalecenia mając na uwadze ich słuszną i dobrą motywację, jednak w ich opinii, dla wielu zakładów produkcyjnych jest to zalecenie w znacznym stopniu utrudniające funkcjonowanie, a w niektórych przypadkach – uniemożliwiające produkcję.

– Dostajemy sygnały od przedsiębiorców, że dla części z nich zapisy rozporządzenia są po prostu niewykonalne. Przykładem jest przemysł zbrojeniowy, w którym związkowcy i pracownicy BHP zwracają uwagę, że niektóre czynności po prostu nie mogą być wykonywane w założonej w ustawie odległości między pracownikami. Podobnie, firmy m.in. z przemysłu produkcji okien wskazują, że pomimo dużej automatyzacji i robotyzacji linii produkcyjnej, niektóre elementy muszą być wykonane przez pracowników w odległości, którą narzuca linia montażowa – wymienia Arkadiusz Pączka, zastępca dyrektora generalnego Pracodawców RP. – Jeżeli firmy będą chciały rygorystycznie podejść do zapisów skończy się to albo zamknięciem produkcji, albo dużymi kosztami związanymi z przestawianiem parku maszynowego. Ta druga opcja jest jednak często niemożliwa, a koszty zbyt duże, by wdrożyć ją tymczasowo. W praktyce może się zatem okazać, że firmy produkcyjne będą starały się zachować wytyczne zawarte w rozporządzeniu, ale jednak z pewnymi odstępstwami, licząc na to, że kontrolerzy będą w tym względzie wyrozumiali dla ich sytuacji.

Podobne spostrzeżenia mają eksperci Personnel Service. Ich zdaniem, choć nowe zasady wynikają z jasnych i dobrych motywacji, brak doprecyzowania ograniczeń rodzi zrozumiałe wątpliwości wśród pracodawców.

– Wiele firm produkcyjnych, dla których dostarczamy pracowników, jest teraz w trudnej sytuacji. Ich właściciele zastanawiają się nad tym, jak wdrożyć założenia rozporządzenia. Część mówi wprost, że zmiany linii montażowych są po prostu niemożliwe. Praca maszyn ustawionych jedna obok drugiej jest ze sobą powiązana, stąd nie ma możliwości ich rozdzielenia. Wątpliwości budzi również to, czy odległość 1,5 metra dotyczy stanowiska pracy czy odległości między ramieniem jednego pracownika a kolejnego – mówi Krzysztof Inglot, Prezes Personnel Service i ekspert ds. rynku pracy.

By uniknąć wątpliwości i problemów we wdrażaniu w życie wszystkich zalecanych ograniczeń, eksperci apelują o doprecyzowanie wspomnianych zapisów, by jak najlepiej zastosować się do tych zaleceń. Ich zdaniem, rozwiązaniem mogłoby być wprowadzenie zapisu, który mówi o tym, że ograniczenie dotyczy wszystkich zakładów pracy, w których wprowadzenie 1,5 metrowej przestrzeni między stanowiskami nie wpłynie niekorzystnie na bezpieczeństwo pracowników oraz jakość i szybkość produkcji.

Jak najpilniejsze uchwalenie „tarczy antykryzysowej” było oczywiście w głębokim interesie wszystkich uczestników polskiej gospodarki. Nadzwyczajna skala kryzysu pandemicznego powoduje, że potrzebne są działania idące o wiele dalej, niż te rozważane w spokojnych czasach regularnego wzrostu gospodarczego. Doceniając wytężone prace nad „tarczą”, podtrzymujemy swoje stanowisko – przewidziane w niej instrumenty są nadmiernie zbiurokratyzowane i niewystarczające. Tym samym, z zadowoleniem odnotowujemy doniesienia o przygotowywaniu już drugiej fali „tarczy antykryzysowej”. Uznajemy, że może to być okazja do uwzględnienia w przyjętych przez rząd rozwiązaniach również tych elementów, których w pierwotnej wersji „tarczy” zabrakło. Za priorytetowe uzupełnienia oraz poprawki, o dokonanie których w ramach trwających właśnie prac wnosimy, uznajemy:

1. Wprowadzenie prostego narzędzia płynnościowego

Od samego początku prac nad „tarczą” podkreślaliśmy, że najistotniejsze jest błyskawiczne zabezpieczenie kapitału obrotowego dla przedsiębiorstw i zadbanie o ich płynność finansową. Niestety, prostego i szybkiego narzędzia realizującego to zadanie zabrakło w pierwotnej „tarczy”. Wobec tego ponawiamy apel o uruchomienie łatwo dostępnej linii pożyczkowej. Pożyczki mogłyby być zabezpieczone wekslami. Wydaje się, że z punktu widzenia operacyjnego najprościej byłoby wykorzystać administrowane przez Narodowy Bank Polski mikrorachunki, które posiada każdy przedsiębiorca, i to w nich uruchamiać środki na pokrycie kosztów stałych prowadzenia działalności. Czas spłaty takich kredytów powinien wynosić kilka lat. Realizacja takiego przedsięwzięcia byłaby kosztowna, lecz gospodarcze skutki zaniechania w tym zakresie mogłyby być dużo bardziej dotkliwe.

2. Zwolnienie z ZUS na trzy miesiące dla całego sektora MSP

Cieszymy się, że w tarczy przewidziano ostatecznie zwolnienie ze składek na ubezpieczenia społeczne, a nie jedynie odroczenie ich płatności. Jednocześnie, rozwiązanie to obejmuje nie tyle mikroprzedsiębiorców, co podmioty które zgłosiły do ubezpieczenia mniej niż 10 osób. Istnieją zatem mikroprzedsiębiorcy nie objęci tym zwolnieniem. Jednocześnie, automatycznie wykluczone zostały z niego nieco większe firmy, które w wielu przypadkach pozostały wobec tego bez żadnej możliwości wsparcia. Wobec tego, zasadne wydaje się być rozszerzenie zwolnienia ze składek ZUS na wszystkie firmy z sektora MSP. Co więcej, zwolnienie takie powinno być udzielane automatycznie, dla wszystkich podmiotów gospodarczych znajdujących się w tak ujętym katalogu podmiotów, bez konieczności składania osobnych wniosków.

3. Wydłużenie ważności certyfikatów, uprawnień i badań do czasu odwołania zagrożenia epidemiologicznego bądź stanu epidemii

Doceniamy, że w ramach uchwalonej „tarczy” wiele terminów przewidzianych przepisami prawa zostało wydłużonych, tak samo jak np. karty pobytu. Jednocześnie, pozostaje w tym zakresie istotna luka złożona z różnego rodzaju uprawnień, których ważności nie przedłużono. W ich skład wchodzą m.in. uprawnienia do wykonywania czynności specjalistycznych na stanowiskach (kwalifikacje szkoleniowe, badania psychiatryczne i psychologiczne), czy uprawnienia w ramach świadectw kwalifikacyjnych dla osób zajmujących się eksploatacją urządzeń lub instalacji. Dodatkowo, dopuszczona powinna zostać możliwość czasowego odstąpienia od wykonywania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy.

4. Odrzucenie ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z promocją prozdrowotnych wyborów konsumentów

Uważamy, że w trakcie trwania epidemii oraz w okresie następującym bezpośrednio po niej, nie powinno się nakładać na biznes dodatkowych ograniczeń i obciążeń. Zabezpieczenie potencjału gospodarki jest jednym z priorytetów i nie można go poświęcać na rzecz uzyskania wątpliwych wpływów do budżetu. Tym samym, apelujemy o wycofanie ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z promocją prozdrowotnych wyborów konsumentów, przynajmniej do czasu ustania gospodarczych zawirowań wywołanych epidemią. Wprowadzanie w takim momencie dodatkowej daniny w postaci „podatku cukrowego” będzie niekorzystne zarówno dla przedsiębiorców, jak i dla rzeszy konsumentów – szczególnie w tym trudnym czasie, w którym wiele osób będzie musiało mierzyć się z utratą pracy, bądź co najmniej części uzyskiwanych dochodów.

5. Zaniechanie rozwiązań mających na celu regulację cen rynkowych

Od początku procesu negatywnie ocenialiśmy wdrażanie mechanizmów ustalania maksymalnych cen i marż. Nikomu w historii nie udało się skutecznie zniwelować działania prawa popytu i podaży. Nie ma powodu, by twierdzić że akurat tym razem takie regulacje nie będą wiązać się ze szkodą dla konsumentów. Wobec powyższego, apelujemy o wycofanie się z nich.

6. Wycofanie się ze zmian w zakresie pozaodsetkowych kosztów kredytów konsumenckich

W ramach konsultacji „tarczy” podkreślaliśmy, że obniżenie limitu pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego do poziomu proponowanego (a następnie uchwalonego) skończy się drastycznym ograniczeniem dostępności zewnętrznego finansowania dla konsumentów. Niemal natychmiast po uchwaleniu „tarczy” zaczęły pojawiać się ogłoszenia z ofertam „pożyczek prywatnych” dla osób, które z uwagi na wprowadzone rozwiązania nie będą w stanie uzyskać pożyczki na legalnie funkcjonującym rynku. Obniżenie maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego spowoduje wyłącznie rozwój szarej strefy – zdecydowanie postulujemy wycofanie się z tej szkodliwej regulacji.

7. Zawieszenie obowiązków związanych z Bazą Danych Odpadowych do końca 2021 roku

Z uwagi na trudności gospodarcze wywołane pandemią, za zasadne uznajemy zawieszenie dodatkowych obowiązków administracyjnych i formalnych wynikających z konieczności rejestracji w Bazie Danych Odpadowych i elektronizacji dokumentacji w ramach procesu gospodarowania odpadami. Docelowo obowiązki te powinny zostać zawieszone do końca 2021 roku.

8. Wycofanie się z wydłużonego czasu na wydanie interpretacji podatkowej

Podtrzymujemy swój absolutnie negatywny stosunek do przewidzianego w „tarczy” wydłużenia terminu wydania interpretacji podatkowej o aż trzy miesiące. Uważamy, że szczególnie w tej trudnej sytuacji zasadne jest zabezpieczenie stabilności stosunków prawnopodatkowych poprzez umożliwienie szybkiego dostępu do interpretacji. Tym samym, termin ten w zasadzie powinien zostać skrócony, a nie wydłużony.

9. Zawieszenie naliczania i poboru podatków: od wydobycia niektórych kopalin, oraz bankowego

Uważamy, że z uwagi na wyzwania, z którymi podmioty gospodarcze muszą mierzyć się w związku z pandemią, zasadne jest redukowanie poziomu obciążeń fiskalnych. W tym konkretnym przypadku mowa jest o daninach specyficznych. W przypadku tzw. „podatku miedziowego” zwracam uwagę na fakt, że jego wysokość jest powiązana z notowaniami metali, jednak zastosowana konstrukcja powoduje że ciężar podatku maleje wolniej, niż przychody ze sprzedaży. Co więcej, podatnicy płaca go również wówczas, gdy nie osiągają zysku. Podatek nie stanowi również kosztu uzyskania przychodu, zatem nie pomniejsza podatku dochodowego. Tym samym, wydaje się że stanowi on zdecydowanie zbyt wysokie obciążenie w tak kryzysowych warunkach. Dodatkowo, za zasadne uznajemy zawieszenie podatku bankowego. Pożądane jest, by banki komercyjne były gotowe do intensyfikowania akcji kredytowej. Jako że koszty podatku bankowego zostały efektywnie (bezpośrednio lub pośrednio) przerzucone na klientów, czyli również przedsiębiorców, uważamy że czasowe zawieszenie tej daniny sektorowej byłoby wskazane.

10. Zmiany w zakresie podatku akcyzowego

Jednym z nielicznych napojów alkoholowych, którego datę przydatności do spożycia podaje się, jest piwo. Z uwagi na szczególne warunki spowodowane pandemią, producenci zgłaszają chęć odbioru piw przeterminowanych od punktów gastronomicznych oraz sklepów, za zwrotem wpłaconych przez nich środków. Aby tego rodzaju praktyka mogła mieć charakter relatywnie powszechny, potrzebne są regulacje umożliwiające pomniejszenie należnego podatku akcyzowego o kwotę podatku zapłaconego od zwracanych, przeterminowanych piw.

11. Umożliwienie sprzedaży na odległość leków na receptę

Uważamy, że dopuszczalna powinna być również sprzedaż na odległość leków na receptę. Nie ma powodu, by osoby przewlekle chore, zażywające leki regularnie, dodatkowo narażały się na ryzyko zakażenia przez podróże do aptek.

12. Ograniczenie czasu obowiązywania przepisów zawieszających bieg terminów czynności KNF

Uznajemy, że w odniesieniu do ww. przepisów zasadne byłoby wprowadzenie ściślejszej klauzuli ich tymczasowości, poprzez ograniczenie czasu ich obowiązywania do czasu trwania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Dodatkowo, przepis nie powinien być stosowany do tych czynności KNF, które dotyczą funkcjonowania spółek prowadzących rynek regulowany.

W marcu 2020 roku epidemia COVID-19 dotarła do Polski. Stopniowo prowadzi do izolacji obywateli i unieruchomienia gospodarki. By ograniczyć zachorowania, rząd wprowadza coraz większe ograniczenia. Nie wiemy jak długo to potrwa. Ta sytuacja rodzi niepokój i pytania, na które trudno dziś odpowiedzieć z pewnością.

Jednak o przyszłości i konsekwencjach aktualnych zdarzeń musimy myśleć już dziś, by móc stawić czoło wyzwaniom, które na nas czekają. Dlatego grono ponad dwudziestu specjalistów i liderów opinii, będących absolwentami Leadership Academy for Poland* prognozuje, jak ten kryzys zdrowotny i jego następstwa, zmienią nasz kraj. Ich opinie i analizy nie są scenariuszami gwarantowanymi, tylko formą zachęty do myślenia krytycznego o tym, co dziś widać na horyzoncie społecznym, instytucjonalnym, a także w poszczególnych branżach.

Kolejność kategorii:
Prawa człowieka
Społeczeństwo
Klimat
Kultura
Edukacja
Służba Zdrowia
Leki
Miasta
Góry
Media
Rozwój
Technologie

Prawa człowieka

Wirus zredaguje prawa człowieka na zawsze

Koronawirus zmieni nas jako społeczeństwo, niekoniecznie na sposób, w jaki byśmy sobie tego życzyli. Jednym z bardziej istotnych skutków pandemii będzie wspólnota ludzi połączonych tym samym doświadczeniem. Wspólnota, której w takiej skali świat nie pamięta od czasów II wojny światowej: wspólnota izolacji, codziennego śledzenia pogarszających się informacji o liczbie chorych, wspólnota strachu, nadziei, niepewności, gniewu. To nie doświadczenie transformacji roku ’89, które połączyło pokolenia Polek i Polaków, ale z którym ciężko było się utożsamić Zachodowi; to nie kryzys finansowy 2008, podczas którego Polska pozostała zieloną wyspą.

Koronawirus tworzy wspólnotę globalną — a ta, po uniwersalnym doświadczeniu zagrożenia, zmieni moralny punkt widzenia na wiele kwestii. 75 lat temu wspólnota zachodniego świata, połączonego traumą II wojny światowej, oparła nowy ład na koncepcji, że wszystkich łączą uniwersalne prawa człowieka. Stworzono Organizację Narodów Zjednoczonych, by nikt nie był już nigdy pozbawiony w sposób bezprawny życia, wolności, jedzenia, obywatelstwa. W późniejszych latach — w miarę rozwoju społeczeństw zachodnich — katalog praw człowieka poszerzano. O jakie dobra będzie dbała post koronawirusowa wspólnota?

Myślę, że odejdzie od panującego od dekad kultu praw jednostki na rzecz praw społeczeństwa.

Na pewno zadba o prawo do zdrowia. Presja wyborców nałoży na rządzących zobowiązanie szczególnych nakładów na szpitale. Prawdopodobnie również o prawa socjalne i ekonomiczne w obliczu nadchodzącej recesji. Realistycznie należy spodziewać się, że wobec koniecznych oszczędności budżetowych i zmiany priorytetów, cofniemy się w standardzie ochrony jednostki przed dyskryminacją i w poziomie zapewnienia godnego życia osobom z niepełnosprawnościami czy osobom w kryzysie bezdomności.

Odpłynięcie zainteresowania społecznego tymi tematami będzie na rękę władzy wykonawczej, budującej swą siłę na strachu przed powrotem koronawirusa. Odmiana polska tej zmiany będzie miała wydźwięk konserwatywny. Niczym w doktrynie szoku Naomi Klein, rządzący Polską wykorzystają okazję, by zrobić zwrot w stronę tradycyjnego ładu społecznego. Dlatego teraz, gdy korona w pełni, warto powtarzać mądrość Camusa, że wszystko, co człowiek może wygrać w grze dżumy i życia, to wiedza i pamięć. Pamiętajmy, jak daleko zaszliśmy w walce o prawa człowieka. Każdego człowieka.

Autor: Zuzanna Rudzińska-Bluszcz — absolwentka Leadership Academy for Poland —  apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Radczyni prawna, główna koordynatorka ds. strategicznych postępowań sądowych w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, organizatorka okrągłego stołu przy RPO do walki z patotreściami w internecie.

Społeczeństwo

IDEOLOGIE

Kryzys osłabi liberalizm

Przez ostatnie dwieście lat zachodnia myśl polityczna rozwijała się w trójkącie liberalizm-socjalizm-konserwatyzm. Liberalizm przypominał, że człowiek zasługuje na wolność w zamian za wzięcie odpowiedzialności za własne życie, że prawa są przyrodzone, że wartość człowieka nie wynika jedynie z jego pożytku dla innych. Socjalizm — że jesteśmy naczyniem połączonym, że skrajne nierówności degenerują, że nie wszystko powinno być na sprzedaż. Konserwatyzm — że nie możemy zapominać skąd pochodzimy, że ewolucja jest skuteczniejsza od rewolucji, a w słynnym cytacie Herberta, tak ważnym dla środowisk prawicowych („rzekach nazbyt leniwych, nieskorych do potopów”), drzemie pewien geniusz.

Zmiany historyczne wzmacniały jeden bok trójkąta kosztem dwóch pozostałych. Taką zmianą był paxamericana: pokój związany z totalną dominacją jednego państwa. Nietypowy, historycznie długo trwający okres pokoju, dobrobytu i postępu technologicznego, wyostrzył myślenie, że człowiek jest jedynym kowalem swojego losu. Przecież zawsze może zmienić pracę i wziąć kredyt.

Obecny kryzys osłabi liberalizm i wiarę w rynek jako najlepszy mechanizm regulujący.

Jednak to, który z pozostałych boków trójkąta zostanie wzmocniony, będzie zależało od rozwiązań systemowych. Konserwatyzm — w formie dominującej dzisiaj w Polsce — może wzmocnić granice wspólnoty narodowej, a socjalizm — wspólnotę losu ekonomicznego.

Liberalizm osłabnie z trzech powodów. Po pierwsze, wirus umyka logice zbrodni i kary, a przez to nie grzęźnie w dyskusjach na temat tego, kto zasługuje na pomoc. Nie traktujemy poważnie problemów społecznych, takich jak bezdomność czy ubóstwo, gdy uważamy, że ludzie znaleźli się tam z powodu błędów indywidualnych i są odpowiedzialni za własne zmartwychwstanie. W sytuacji pandemii nie chcemy jednak, aby rynek decydował, kto zasługuje na pomoc. Ma on bowiem niezmienną odpowiedź na to pytanie: ten, kto może za nią zapłacić.

Po drugie, wirus jest bardziej demokratyczny od innych kryzysów: budowę odporności grupowej zaczął od kilku premierów. Ustanawia wspólny front przy braku geograficznego wroga. Prowadzi do tego, że USA i ISIS wydają spójne rekomendacje (myj ręce i unikaj Europy). W ten sposób zmusza decydentów do potraktowania problemu poważnie, co przekłada się na uruchomienie aparatu państwa: logiki alternatywnej do rynku. Ta również ma gotową odpowiedź na pytanie, kto zasługuje na pomoc: ten kogo zauważy biurokracja.

Po trzecie, pandemia pokazuje jak bardzo jesteśmy jednocześnie połączeni i bezbronni indywidualnie. Ludzie są bardziej empatyczni na potrzeby innych, gdy wyobrażają sobie, że sami mogliby znaleźć się w ich sytuacji. W tym sensie może wykuwać się nowa odpowiedź na pytanie, czym wypełnić lukę w sytuacji, gdy rynek jest okrutny a państwo niewydajne: zwykłą ludzką solidarnością.

Anna Gromada —  absolwentka Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Badaczka PAN, współzałożycielka Fundacji Kaleckiego, doradza rządom i organizacjom międzynarodowym w kwestiach polityki publicznej.

GLOBALIZACJA

Globalizacja słabnie, władza hierarchiczna rośnie

Twardy reset systemu, jaki zafundował nam COVID-19, pozwala na gorzką diagnozę rzeczywistości, w jakiej od dawna funkcjonujemy. Widać teraz, ile skomplikowanych sieci oplotło naszą planetę, ale również to, jak w gruncie rzeczy są one kruche. Skomplikowany podział pracy, długie łańcuchy dostaw — cały świat działa(ł) w oparciu o długie przepływy strategicznych zasobów, tzw. connectivity. Gdy jednak przylatuje Czarny Łabędź — zdarzenie nagłe i nieprzewidywalne — każdy ratuje samego siebie. Rządy działają na własną rękę i odpowiadają w sposób, jakby globalizacja nigdy nie miała miejsca. Misternie tkane sieci międzykontynentalne natychmiast pękają. Okazuje się, że najważniejsze jest poczucie bezpieczeństwa, które muszą zapewnić obywatelom. Symbolicznie widać to za sprawą zamknięcia przestrzeni lotniczej i granic.

Pandemia, z którą się zmagamy, z natury rzeczy jest zjawiskiem niehierarchicznym i rozproszonym. Wirusa rozprzestrzeniają nasze wzajemne interakcje. On sam nie zważa na zastałe struktury, czy rangę w strukturze społecznej. Z kolei zwalczanie COVID-19 opiera się niemal wyłącznie na działaniach władzy centralnej i służb. My sami, w niestabilnej sytuacji pełnej niewiadomych i lęków o przyszłość, orientujemy się na to, co pewne i trwałe. O ile w życiu prywatnym pielęgnujemy bardziej relacje poziome, tak przy zewnętrznym zagrożeniu oczekujemy reakcji władzy.

Państwo wkracza więc z całą swoją siłą i narzędziami, w które sami je wyposażyliśmy.

W chwili, kiedy globalne sieci pękają, jedynym panaceum dysponuje władza hierarchiczna, która w związku z tym będzie właśnie przechodzić swój renesans.

Krzysztof Kępa —  absolwent Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie, prawnik i ekonomista.

KAPITAŁ SPOŁECZNY

Zmienimy oczekiwania od władzy

W reakcji na kryzys obserwujemy wysyp społecznych akcji pomocowych. Warto przyjrzeć się bliżej temu zjawisku, by zrozumieć jego znaczenie. Z mojej perspektywy widać w nim przede wszystkim szanse na pojawienie się nowej jakości w polskim życiu publicznym. Poza chęcią wspierania bliskich, swoich społeczności i lokalnych biznesów (takie relacje są zawsze pogłębiane w czasie kryzysu), za akcjami wsparcia stoi przekonanie, że musimy o wiele ważnych podstaw zadbać sami, bo rząd i instytucje tego nie zapewnią.

Działania obywatelskie w sektorze zdrowia, opieki społecznej i w edukacji są pokłosiem braku zaufania do instytucji. Pojawiają się one bowiem dlatego, że ludzie wiedzą, iż instytucje pozostawione bez pomocy, nie poradzą sobie. Nie są elastyczne, nie są kreatywne, nie są decyzyjne. I nie jest to zaskakujące, bo administracja nie jest do tego, aby być twórcza i agile’owa. Mogłaby być efektywna, ale nie jest, bo nie było wyzwań, które by to na niej wymusiły.

W kontekście centralnego ośrodka władzy obecny kryzys dokładnie pokazuje, kto pływa bez majtek. Ujawnia, za kim stoją czyny, a za kim plastikowy wizerunek i puste hasła. W związku z tym rośnie świadomość rozbieżności między osobistymi doświadczeniami, a zapewnieniami rządzących prezentowanymi w mediach, a także tego jak powszechne są akty zaklinania rzeczywistości.

Z tego braku zaufania do skuteczności państwa i jego struktur, braku wiarygodności aparatu władzy oraz propagandowych przekazów medialnych, powstanie wyższe oczekiwanie obywateli wobec władzy publicznej.

Wzrośnie potrzeba opierania się na faktach, na nauce i na sprawdzonych źródłach. Priorytetem stanie się to, co ważne dla dobrego działania państwa. A to może zmniejszy tolerancję i popyt na populizm.

Andrzej Kuśmierz —  absolwent Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Współtwórca Warszawskiego Akceleratora Technologicznego WAW.ac, wykładowca w Katedrze Strategii Akademii L. Koźmińskiego, absolwent programu TOP500 Innovators. Wspiera innowacje i doradza w budowie firm.

ŻYCIE ONLINE

Społeczeństwo coraz bardziej open source’owe

Gdy internet zjawił się w Polsce, rozróżnialiśmy “real” i “wirtual”. Niektórzy wieszczyli, że prawdziwe życie ucieknie do wirtualnego świata. Szybko jednak zrozumieliśmy, że ten realny ma się dobrze, tylko coraz bardziej przenikają go technologie cyfrowe.

Dwa tygodnie temu nasz cały świat społeczny nagle przeniósł się do internetu. “Real” został chwilowo zamknięty. Od tego momentu żyjemy w tworzonym naprędce zdalnym społeczeństwie cyfrowym. Oczywiście są ludzie, którzy nadal pracują normalnie, wykonując czynności niezbędne dla trwania życia społecznego. Jednak dla wielu z nas jest teraz tylko dom, a poza nim –internet.

W społeczeństwie zdalnym przyjdzie nam żyć raczej miesiące niż tygodnie, a sposoby korzystania z technologii, które wypracujemy, zostaną z nami na dłużej. Na dobre i na złe.

W czasie kryzysu uwypuklają się wybory, których musimy dokonywać, stosując technologie cyfrowe. Możemy pójść drogą chińską i widzieć w internecie i komórkach przede wszystkim system kontroli. Wówczas zawiesimy w czasach pandemii część z naszych praw, a ludzie zgodzą się na nadzór — skoro ten ratuje życie.

Ale alternatywą jest też inna ścieżka — wykorzystanie internetu jako technologii współpracy i otwartej wymiany. Dziś naszą największą szansą na przetrwanie są działania genetyków, otwarcie dzielących się wiedzą w sposób, który do niedawna byłby nie do pomyślenia. Dzięki drukowi 3D i ograniczeniu praw własności przemysłowej możemy redukować braki niezbędnego sprzętu medycznego. Wikipedia — jak zwykle — dostarcza nam wiarygodnej wiedzy i walczy z dezinformacją wspólnymi siłami tysięcy wolontariuszy.

To wszystko przykłady oddolnej, partnerskiej współpracy, której metody były wypracowywane w internecie przez ostatnie dwadzieścia lat. Kryzys jest szansą, by te pozytywne doświadczenia spopularyzować. Poziome, demokratyczne sieci współpracy i wzajemnego wsparcia będą niezbędne, by przetrwać ten kryzys. Oraz by zaprojektować technologie tak, by służyły ludziom i społeczeństwom, gdy już kryzys będzie dawno za nami.

Alek Tarkowski —  absolwent Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Prezes Fundacji Centrum Cyfrowe, socjolog internetu i technologii.

FILANTROPIA

Pandemia nauczy nas myślenia systemowego

Obecność tego samego zagrożenia dla wszystkich osób na świecie zdarza się po raz pierwszy w historii homo sapiens. Dzięki tej sytuacji zrozumiemy jako społeczeństwa i jako pojedyncze osoby, że dla rozwiązywania problemów, które dotyczą nas wszystkich, niezbędna jest współpraca wielu aktorów społecznych.

Dotychczasowa koncepcja “outsourcowania” zadań — niezwiązanych z biznesem — do innych podmiotów, takich jak organizacje pozarządowe, samorządy, czy nawet administracja publiczna, po prostu nie zdaje egzaminu. Ktoś robi testy, ktoś za nie płaci, ktoś je dystrybuuje, ktoś zarządza danymi, ktoś informuje, ktoś leczy, ktoś karmi — „wszyscy muszą pracować, mój maleńki kolego” — pisał Tuwim. Każdy problem, z którym się borykamy: osoby w kryzysie bezdomności, przemoc domowa, głód, zanieczyszczenie środowiska naturalnego — wymaga podejścia systemowego i współdziałania wielu instytucji, firm, organizacji, ekspertów.

Ta oczywistość odkryta właśnie dzięki COVID-19, przełoży się na to, w jaki sposób zajmiemy się w przyszłości innymi problemami społecznymi.

Osoby zaangażowane w filantropię, darczyńcy gotowi przekazywać swoje pieniądze na walkę z wyzwaniami, zrozumieją, że te zadania nie mogą być jedynie rozwiązane przez pozostawione same sobie organizacje pozarządowe.

Jeśli uruchomi to środki finansowe na systemowe rozwiązania, pojawia się potencjał na niezwykły postęp.

Agata Stafiej-Bartosik – absolwentka Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Prowadzi w Polsce oddział międzynarodowej sieci innowatorów społecznych Ashoka.Innovators for the public. Jako wykładowczyni w Wyższej Szkole Psychologii Społecznej i w Akademii im. L. Koźmińskiego uczy podejścia systemowego do rozwiązywania problemów społecznych.

NGO

Organizacje społeczne będą uciskane przez władzę

W skutek pandemii COVID-19 będziemy mieli do czynienia z akceptacją silnej władzy polityków przy jednoczesnym braku zaufania do instytucji państwa. Politycy będący u władzy będą się starać utrzymać rozszerzone uprawnienia, forsując wybór między prawami człowieka a bezpieczeństwem.

Organizacje społeczne, które wezmą na siebie rolę strażniczą, będą pilnowały, czy po ustaniu epidemii władza oddała dodatkowe uprawnienia i czy przestrzega praw człowieka. Ale będą mieć na to jeszcze mniejsze zasoby niż wcześniej więc prowadzony przez nich monitoring będzie miał charakter niepełny, cząstkowy.

Prorządowe media i politycy będą nerwowo reagować na ujawnienia przypadków łamania praw człowieka i zasad praworządności oraz przejawów dyskryminacji. W związku z tym będą próbować oczerniać lub ośmieszać organizacje i media ujawniające naruszenia.

Skuteczne okażą się te organizacje społeczne, które nagłośnienia przypadków łamania praw człowieka będą łączyć z działaniami solidarnościowymi i budowaniem wspólnoty. Wiele z nich myśli w kierunku przekształcania solidarnościowego zrywu podczas kryzysu w bardziej trwałe działania. Pojawią się inicjatywy budujące na doświadczeniu pandemii, która jasno pokazała współzależności globalne, także w obszarze praw człowieka.

Draginja Nadaždin – absolwentka Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Antropolożka kultury, dyrektorka Amnesty International w Polsce, członkini Rady Społecznej przy Rzeczniku Praw Obywatelskich.

FIKCJA FUTURYSTYCZNA

Przepowiednia Obywatelska

Piątego maja liczba zachorowań na COVID-19 zacznie spadać. Kilka dni później odbędą się w Polsce wybory, a obywatele przystąpią do negocjacji swobód.

W skutek kryzysu COVID-19 obywatele stracą zaufanie do władzy. Rząd, który ukrywał część informacji i nieumiejętnie przygotował plan antykryzysowy, aby utrzymać władzę, skręci w kierunku inwigilacji i zaciskania kontroli. Obywatele zmagający się z brakiem dochodów, sypiącą się infrastrukturą publiczną i ograniczeniem swobód przystąpią do cyberaktywizmu. Wybory po wypłaszczeniu krzywej zachorowań odbędą się przy frekwencji około 30 procenti ze wsparciem żołnierzy obrony terytorialnej. Osoby powyżej 60. roku życia zagłosują korespondencyjnie, ale akcja rozdawania i zbierania kart do głosowania nie przebiegnie sprawnie. Będzie zamieszanie, z którego nie wyniknie jasno, że Andrzej Duda zwyciężył.

Wyborcy zapłacą za zrujnowany system opieki zdrowotnej. Szpitale przetrwają dzięki zbiórkom pieniędzy, szwalniom i drukarniom 3D. Szkoły pozostaną częściowo przy nauczaniu on-line, chociaż nie wszyscy będą mogli w nim uczestniczyć, ale doświadczenie e-edukacji zbuduje na nowo autorytet nauczycieli. Kryzys ekonomiczny dotknie zarówno sektor prywatny, jak i publiczny. Część właścicieli firm zmieni model zarządzania, dzieląc się odpowiedzialnością, ale i bardziej dbając o pracowników, jako zespół.

Lokale użytkowe będą świeciły pustkami, a zubożałe samorządy będą miały kłopot z utrzymaniem podstawowych usług — z wywozem śmieci i sprawnym transportem publicznym włącznie.

Zainspirowany przykładem Chin rząd, wykorzysta zagrożenie wirusem i pod pozorem bezpieczeństwa, zwiększy monitoring obywateli z użyciem termowizyjnych kamer. Kwarantanna zamieni się w formę aresztu politycznego dla osób działających przeciwko interesom władzy.

W reakcji na to, uśpiony do tej pory świat mody i rozrywki internetowej obudzi się do aktywności społeczno-politycznej. Influencerzy, aktorzy i youtuberzy poprowadzą bojkoty, kampanie i demonstracje dla nowego pokolenia aktywistów.

Róża Rzeplińska —  absolwentka Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Etnografka, prezeska Stowarzyszenia 61, prowadzi zespół MamPrawoWiedziec.pl.

SOLIDARNOŚĆ

Kryzysowa integracja społeczna to tylko zryw

Podczas pandemii korona wirusa w głębokim interesie społecznym leży promowanie dwóch pozornie przeciwstawnych wzorców zachowań. Z jednej strony #zostańwdomu, czyli izolacja, która stała się przejawem odpowiedzialności społecznej. Z drugiej, solidarność wyrażająca się w inkluzji społecznej grup takich jak seniorzy, osoby chore, samotne. Co z tego dualizmu pozostanie w nas po epidemii?

Kiedy uznamy, że zagrożenie ustało, jako społeczeństwo przesuniemy się początkowo w kierunku integracji, ale tylko w ramach lokalnych społeczności, w których doświadczyliśmy solidarności w czasie epidemii. Nieznacznie wzrośnie poziom zaufania społecznego (choć nie instytucjonalnego), docenimy wolność i ludzi wokół. Dobry nastrój koreluje pozytywnie z chęcią niesienia pomocy, więc będziemy przejawiać więcej drobnych zachowań prospołecznych na co dzień — zapytamy starszą sąsiadkę o zdrowie, czy zrobimy przelew na rzecz chorego dziecka. Część inicjatyw wypracowana jako interwencja kryzysowa w dobie pandemii — na przykład zakupy dla seniora czy telefony zaufania — zostaną utrzymane i przez jakiś czas będziemy się w nie wolontaryjnie angażować.

Obok ulgi z odzyskanej wolności doświadczać będziemy lęku związanego z widmem powrotu epidemii. Konieczność zmierzenia się z nową rzeczywistością — m.in. kryzysem gospodarczym — zmusi nas do egocentrycznego zadbania o własne potrzeby. Jako społeczeństwo przesuniemy się wówczas na kontinuum z integracji w stronę izolacji i walki o byt — tym razem ekonomiczny.

Spadnie liczba zachowań prospołecznych, rzadziej też otworzymy portfele na dobroczynność, a pomagać będziemy raczej tym, z którymi łączą nas silne więzi zgodnie z teorią doboru krewniaczego.

Za jakiś czas, kiedy gospodarczo znów staniemy na nogi, wrócimy do stanu sprzed pacjenta zero. Po COVID-19 pozostanie pamięć zwykłej ludzkiej solidarności, jak po powodzi w 1997 roku.

Anna Wilczyńska —  absolwentka Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Psycholog, coach, trener, była Prezes Stowarzyszenia WIOSNA, organizatora takich projektów społecznych jak Szlachetna Paczka czy Akademia Przyszłości.

ROZWARSTWIENIE

Dramat europejskich Romów

W połowie marca słowacki burmistrz Koszyc Jarosław Polacek ostrzegał w mediach społecznościowych, że koronawirus może się rozprzestrzeniać z powodu zachowań „osób niezdolnych społecznie” na osiedlach romskich, w których nie przestrzega się nowych zasad wprowadzonych w czasie epidemii. W innych słowackich miastach mieszkańcy wezwali władze do przyjęcia „specjalnych środków” karnych przeciwko segregowanym osadom romskim.

Gęsto zaludnionych slumsów, w których trudno przestrzegać zaleceń związanych z higieną i izolacją, jest w Europie wiele. Takie miejsca są również w Polsce. Konsekwencje COVID-19 będą dla ich mieszkańców drastyczne.

Tym bardziej, że nawet w najlepszych czasach, nierówności społeczne zbierały tam żniwo widoczne w większej od przeciętnej śmiertelności, chorobach przewlekłych i krótszym okresie życia.

W świecie po COVID-19 będzie jeszcze gorzej. Następstwa nadchodzącej recesji dotkliwie odczują ci, którzy od dawna borykają się z problemami społecznymi i uznawani są za innych, czy obcych. Jeszcze głośniej wybrzmią głosy podważające wsparcie dla mniejszości, uchodźców czy imigrantów. Ponadto walka o zasoby, stabilność i płynność finansową nie tylko wzmocni złowrogą różnicę między klasami społecznymi, ale zaostrzy również negatywne postawy wobec inności, dyskryminację, mowę nienawiści oraz rasizm.

Już teraz, w czasie walki z epidemią, widać dualistyczne postawy związane z akceptacją i solidarnością społeczną. Z jednej strony chętniej pomagamy starszym i chorym, obserwujemy wysyp inicjatyw, które mogą wspomóc biznes czy inną działalność zawodową w tych trudnych czasach, a z drugiej strony pojawia się niechęć wobec Azjatów, uchodźców i ubogich oskarżanych o roznoszenie wirusa. Obawiam się, że w nowej rzeczywistości nie znajdzie się miejsce na dyskusję o otwartości, szacunku dla odmienności oraz solidarności z wykluczonymi „innymi”. Kryzys po pandemii przełoży się na sposób myślenia o tym kogo i dlaczego powinniśmy wspierać.

Na samym dole hierarchii potrzeb znajdą się te grupy, które jeszcze przed COVID-19 postrzegane były jako problematyczne, obciążające budżet państwa oraz burzące porządek i stabilność społeczną. Nie ma wątpliwości, że Romowie są wśród nich i że w tej rozgrywce na pewno przegrają. Skutki epidemii dla 80% żyjących w skrajnym ubóstwie Romów mogą okazać się tragiczne.

Joanna Talewicz-Kwiatkowska —  absolwentka Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Adiunkt w Instytucie Studiów Międzykulturowych UJ, członkini Rady Społecznej przy RPO, założycielka i prezeska fundacji W Stronę Dialogu.

Klimat

Po pandemii susze i początek prawdziwych działań na rzecz klimatu

Pierwszy raz odkąd ujrzeliśmy swoją planetę jako Błękitną Kulkę, zostaliśmy prawdziwe zjednoczeni. Pierwszy raz widzimy ludzkość tak wyraźnie połączoną wspólną sprawą. Koronawirus dał nam namacalność kryzysu niezbędną, by wywołać emocje połączenia, ale też pilnej potrzeby działania.

Przez lata, w odpowiedzi na bezprecedensową mobilizację świata nauki, biznes i rządy odpowiadały, że nie da się radykalnie interweniować w gospodarkę ani podjąć kroków broniących ludzkości przed najgorszymi efektami szóstego wymierania i globalnego ocieplenia. Koronowarus pokazuje jasno, że głęboka interwencja i współpraca na poziomie globalnym są jednak możliwe.

Dobrze, że dzieje się to w przedletnich miesiącach.

Po pierwszej zimie bez śniegu susza w tym roku dotknie Polskę wyjątkowo dotkliwie. Pojawią się braki w dostępie do wody w coraz większej liczbie miejscowości, szczególnie na wyższych piętrach. Ceny żywności skoczą do góry, zwłaszcza warzyw i owoców. Pojawią się być może braki w dostępie do prądu.

To będzie nerwowe lato — w upale trudno zachować higienę, której się właśnie nauczyliśmy, ale także spokój.

Przyroda zacznie teraz dyktować coraz szybsze tempo. Będziemy z napięciem śledzić prognozy rolnicze i wiązać je bezpośrednio ze stanem portfela i możliwością wartościowego odżywiania. Przed ruchami klimatyczno-ekologicznymi wyzwanie, aby wykorzystać mentalny ślad pandemii do budowania większej świadomości katastrofy klimatycznej.

Koronawirus mocno upowszechnił zagrożenie, stawiając na ostrzu noża pytania o to, kto ma płacić prawdziwą cenę za zatrzymania pędu. Koszty kryzysu ekologicznego są jeszcze wyższe, na szali stawiając egzystencję ludzkości.

Teraz, pierwszy raz musimy się uporać z wyzwaniem, niezależnie od krajowego PKB czy położenia. Międzynarodowe instytucje dostaną więc nowy mandat. To jest wreszcie czas na nową opowieść. Na nową etykę czasu zagłady, nową ekonomię, nowe stosunki międzyludzkie. A może powrót do najstarszych wartości — Frans de Waal dowodzi, że naczelne są z gruntu altruistyczne. Chcę to zobaczyć.

Katarzyna Jagiełło —  absolwentka Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Aktywistka klimatyczna, ekspertka ds. różnorodności biologicznej. Współtwórczyni akcji „Adoptuj Pszczołę”, obrończyni Puszczy Białowieskiej.

Kultura

Czeka nas powolne wychodzenie z zapaści

Wybuch pandemii i konsekwentne wstrzymanie działalności kulturalnej postawiło sektor kreatywny przed koniecznością radykalnej reorientacji. Stawianie pytań o kulturę teraz, gdy priorytetem jest ochrona zdrowia i życia ludzi, może wydawać się trywialne. Przestaje jednak być błahe, gdy pomyślimy o znaczeniu kultury w rozwoju społeczno-gospodarczym, o twórcach, animatorach i menedżerach kultury, których kryzys doświadcza najdotkliwiej, i wreszcie, gdy spróbujemy sobie wyobrazić przymusową izolację bez dostępu do książek, filmów, muzyki.

Wymuszona zagrożeniem kwarantanna oznacza wielowymiarową stratę: dla twórców i widzów — wzajemnego kontaktu, dla publiczności — integracji we wspólnym przeżyciu, dla artystów — możliwości tworzenia i zarobkowania, dla organizatorów życia kulturalnego — sposobności do realizowania swojej misji i zadań.

Powstałą pustkę w przyspieszonym tempie zapełniła feeria estetycznych doznań online: streamingi koncertów, wirtualne wizyty w galeriach, warsztaty artystyczne i spotkania autorskie. To, co kiedyś było ciekawostką, eksperymentem, teraz stało się tak koniecznością, jak i substytutem, który pomaga przetrwać, kiedy życie kulturalne i społeczne zamarło. Nawet najdoskonalsza technologia nie zastąpi na dłuższą metę żywego kontaktu ze sztuką, wspólnotowego charakteru i ulotności przeżycia, jednak do tej protezy trzeba się będzie przyzwyczaić.

Kultura dostępna online, bez barier czasowych, geograficznych, z egalitarnym charakterem uczestnictwa i oferty artystycznej, będzie stanowić dodatkowy krwiobieg kultury na długo po zniesieniu ograniczeń.

Sektor kulturalny wyjdzie z kryzysu pokiereszowany, wiele organizacji i inicjatyw artystycznych zniknie, a ekonomiczna kondycja społeczeństwa spowoduje czasowy spadek uczestnictwa i konsumpcji dóbr kultury. Doświadczenie jednak uczy, że kultura wyjdzie i z tego kryzysu. Potrzeba ekspresji artystycznej i wola tworzenia silniejsze niż przeciwności losu sprawią, że powstaną nowe dzieła, a artyści twórczo skomentują i przetworzą doświadczenie pandemii, pomagając nam z czasem zrozumieć, oswoić i nadać mu znaczenie.

Olga Brzezińska —  absolwentka Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Menedżerka kultury, prezeska Fundacji Miasto Literatury, dyrektor programowa Festiwalu Miłosza i Dni Tranströmerowskich. Kulturoznawczyni, europeistka, wykładowczyni akademicka. Członkini zespołów przygotowujących strategie dla kultury na poziomie regionalnym, ogólnopolskim i międzynarodowym.

Edukacja

SZKOŁA

Szkoła straci monopol na edukację

Kwarantanna spowodowana pandemią koronawirusa zamknęła przed uczniami i nauczycielami drzwi szkół i wymusiła przejście na edukację zdalną. Kiedy wrócimy, przyjdziemy z doświadczeniem innej edukacji. To osłabi moc przekonania, że procesu uczenia nie da się zmienić i że może go prowadzić tylko szkoła.

Przymuszeni okolicznościami zaczęliśmy się rozglądać za innymi źródłami wiedzy i umiejętności. Choć już wcześniej, obok szkoły, szukaliśmy korepetytorów, teraz ten katalog się znacznie powiększył — nie tylko podręczniki, ale rówieśnicy, MOOCi czy nawet YouTube stały się źródłem wiedzy, a niektórzy futurystycznie sięgają po aplikacje wirtualnych nauczycieli oparte na AI.

Część zauważy, jak bardzo ich nauczyciele im pomagali, część — jak mało. Niektórzy z uczniów i nauczycieli zobaczą, jak efektywna może być samodzielna praca i że czas w szkole nie zawsze jest dobrze wykorzystany.

Z tymi doświadczeniami zostaniemy. Na początku w wielu miejscach wrócimy do tego, jak było. Ale zaczyn, który się wytworzył, zostanie. Przekonanie, że da się uczyć inaczej, utrwali się zarówno po stronie tych, co zarządzają szkołami, uczą, jak i uczniów oraz rodziców. Zostanie również doświadczenie współpracy z organizacjami i firmami, które ruszyły na pomoc i z których produktów oraz usług miliony uczniów i nauczycieli skorzystało w czasie epidemii.

Poszukiwania nowych rozwiązań i korzystanie z nich dało firmom i organizacjom nowe zasoby i otworzyło rynek, który wcześniej był niedofinansowany oraz hermetyczny.

Oczekuję, że po pandemii wrócimy do szkół, które będą stawały się zróżnicowane, do uczniów, którzy zaczną postrzegać szkołę jako jedno z wielu źródeł wiedzy oraz do nauczycieli, którzy doświadczyli innego sposobu pracy.

Na pewno, jeśli dla dużej części osób edukacja była synonimem szkoły, to dla wielu to rozumienie się poszerzy i zobaczą, że edukacja to dużo większy ekosystem. Szkoła straci monopol. Pozostanie pytanie: czy skorzysta na tym większość czy nieliczni?

Marcin Szala —  absolwent Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Edukator, dyrektor akademicki w Akademeia, współredaktor książki: Tutoring. Teoria, praktyka, studia przypadków.

SYSTEM

Stara szkoła z nowymi narzędziami

W dobie kwarantanny, w publicznym systemie edukacji widoczne jest dążenie do jak najszybszego i jak najskuteczniejszego powrotu do tego, co było do tej pory. W związku z tym nowe technologie i wdrażane właśnie narzędzia do pracy on-line są — i będą — używane w stary sposób i do realizacji starych celów.

Przy takim podejściu za „sukces” zostaną uznane nie rozwój i weryfikacja sensowności podejmowanych działań, ale raczej jak najszybsze przełożenie dotychczasowych sposobów funkcjonowania na platformy on-line i dotarcie z lekcjami do jak największej liczby uczniów. To takie wlewanie młodego wina do starych naczyń. Presja, jakiej poddani są nauczyciele, również nie sprzyja namysłowi i innowacji, lecz raczej jak najprostszemu odtworzeniu stanu sprzed epidemii.

Z uwagi na wszechobecny chaos i napięcie jest spora szansa, że gdy znów otworzą się drzwi szkolnych budynków, wiele osób odetchnie z ulgą, że mogą wrócić do dawnego życia. Jeśli tak się stanie, będzie to zmarnowana okazja do przyjrzenia się fundamentalnym pytaniom: czemu ma służyć edukacja? W jaki sposób możemy ją realizować skutecznie i wydajnie?

Edukatorzy, którzy zadadzą sobie dzisiaj fundamentalne pytania o sensie szkoły zaczną tworzyć wyspy innowacji, podczas gdy ogromna większość systemu ugrzęźnie w złudnym poczuciu, że ważna, paradygmatyczna zmiana już nastąpiła.

Najsilniejszą motywację mają teraz małe alternatywne projekty i placówki, dla których znalezienie adekwatnej odpowiedzi na potrzeby ich klientów jest kwestią przetrwania. Część tych organizacji upadnie, ale inne wyjdą z kryzysu wzbogacone o nieznane wcześniej rozwiązania. Z uwagi na małą skalę żadna z nich nie stanie się jednak źródłem systemowej zmiany.

Przewiduję, że publiczny system edukacji wyjdzie z pandemii koronawirusa ze wzmocnionym przekonaniem o ważności własnej roli w życiu społeczeństwa. Jednocześnie, pojawi się myląca narracja głosząca, że wydarzył się ważki krok do przodu w postaci wdrożenia technologii e-learningu. Narzędzia te będą jednak używane do realizacji starych celów, co w rezultacie opóźni wprowadzanie realnych i potrzebnych zmian w polskiej szkole. W ten sposób drogi szkół systemowych i alternatywnych będą się rozchodziły jeszcze szybciej.

Tamya Olszańska —  absolwentka Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Psycholog, trener i facylitator. Pionierka edukacji demokratycznej w Polsce.

Służba Zdrowia

TELEMEDYCYNA

Sztuczna inteligencja i boty odbarczą służbę zdrowia

Służba zdrowia wyruszyła w krętą, wyboistą i nieoznaczoną drogę spersonalizowanej telemedycyny opartej na sztucznej inteligencji, z której nie ma odwrotu.

Ludzkość zamieszkująca Ziemię od milionów lat, w ciągu kilkunastu dni dokonała znaczącego postępu w elementarnym dbaniu o swoje zdrowie. Masowo nauczyliśmy się prostych metod zapobiegania przenoszenia zakażeń poprzez mycie rąk i bardziej świadome wchodzenie w interakcje w sklepie, restauracji, taksówce, metrze, a także szpitalnej poczekalni. Przebiło się też do szerszej świadomości, że pobyt w szpitalu sam w sobie niesie zagrożenie zakażenia.

W tych warunkach pojawienie się rozwiązań technologicznych jest potrzebne i nieuniknione. Już część opieki medycznej zagościła w procesorach i algorytmach sztucznej inteligencji. Chat-boty zapewniają wielokrotnie większą dostępność do wiedzy medycznej, przy jednoczesnym ograniczeniu niebezpieczeństw związanych z fizyczną wizytą.

Z tej drogi nie da się już zawrócić. Dzięki zdalnym konsultacjom zapewnimy sobie większe bezpieczeństwo — również, gdy pandemia minie.

Nie chcąc wchodzić w niepotrzebne interakcje międzyludzkie w poczekalni, już korzystamy z dokładnie wyznaczonych godzin i miejsc wykonania badań diagnostycznych i leczenia.

Od dziś, chętniej niż w szpitalu, zaczniemy leczyć się w domu, gdzie nie tylko mamy zapewnione wygodne łóżko, ale i zindywidualizowaną opiekę. Ograniczymy bezpośredni kontakt ze służbą zdrowia jedynie do tych obszarów, gdzie jest on konieczny.

Dzięki temu zasoby w szpitalach będą mniej obciążone, przepływ cennej wiedzy i informacji od lekarzy do pacjentów sprawniejszy i cała organizacja służby zdrowia zyska nowy wymiar profesjonalizmu.

Marcin Maruszewski —  absolwent Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Lekarz, kardiochirurg, doktor nauk medycznych. Współzałożyciel CompassMedica (ekspertowe systemy wspomagania decyzji w medycynie). Ekspert NCBiR, FNP, Horizon 2020 MSCA/EF oraz MFiPR (InnovationCoach). Wcześniej dyrektor Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie.

INNOWACJE

Nowe leki i sprzęt medyczny będą pojawiały się szybciej

Jak byśmy nie patrzyli na COVID-19, jest on dla medycyny impulsem do szybszego rozwoju, która dzięki temu otrzymała dostęp do nowej aparatury i wielkiej liczby królików doświadczalnych — nas wszystkich. Świat po pandemii, to będzie inny świat również dla tej dziedziny nauki.

W czasach przed pandemią tworzenie leków, szczepionek czy urządzeń medycznych ciągnęło się latami. W ostatniej dekadzie mówiło się nawet, że na horyzoncie nie widać żadnych ciekawych przełomów w terapii. Firmy farmaceutyczne wycofywały się z rozpoczętych badań nad lekami np. na chorobę Alzheimera. Organizacje międzynarodowe — w dobrej wierze — spowalniały procesy rejestracji nowych wyrobów, bo to wydawało się bezpieczniejsze dla chorych. W dobie pandemii natomiast znacznie częściej stosuje się „szybką ścieżkę” wdrażania odkryć medycznych, bo to może być jedyna droga do wygrania z wirusem.

Zaledwie kilka tygodni temu rozpoczął się wyścig, w którym w tej chwili bezprecedensowo prowadzi się ponad 200 badań (wg. clinicaltrial.gov, 28.03.20) w kierunku wykrycia leku i szczepionki na COVID-19. W czasach przed pandemią produkty stosowane w lecznictwie musiały posiadać atesty, być zgodne z normami, czy przejść certyfikację. W tym momencie w wielu miejscach w Polsce, ale też i na świecie, stosuje się drukowane 3D przyłbice, maski wielorazowego użytku, czy nawet (o zgrozo dla EMA, czy FDA!) drukowane elementy do respiratorów.

Trzy miesiące temu w Niemczech było 25 tysięcy łóżek respiratorowych, już za parę dni ta liczba zostanie podwojona. Na potęgę szpitale są doposażane w mały sprzęt diagnostyczny (termometry, pulsoksymetry, ciśnieniomierze), którego zawsze brakowało. Jeżeli już jesteśmy przy urządzeniach medycznych — przed koronawirusem ich projektowaniem i produkcją zajmowały się firmy posiadające odpowiednie doświadczenie i certyfikaty.

W tym momencie do produkcji respiratorów przygotowuje się fabryka Tesli, czy znany z konstruowania designerskich odkurzaczy James Dyson.

Posłowie: w Polsce, paradoksalnie, ten czas będzie nie tylko zmianą ewolucyjną. Myślenie o systemie służby zdrowia będzie prawdopodobnie musiało też przejść regres — na nowo do łask wrócą oddziały zakaźne, laboratoria diagnostyczne czy medycyna tropikalna.

Paweł Soluch —  absolwent Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Przedsiębiorca, neuropsycholog, konsultant Kliniki Neurochirurgii WUM, założyciel firmy med-techowej NeuroDevice. Interesuje się nowymi technologiami w medycynie i służbie zdrowia oraz podejściem patient-centredcare.

Leki

BIOTECHNOLOGIA

Pojawi się mnóstwo absurdalnych projektów naukowych

W przeciągu 12–15 miesięcy powstanie gotowa szczepionka na SARS-CoV-2. Może być ona wprowadzona w Polsce poprzez tzw. procedurę scentralizowaną, wspólną dla wszystkich krajów Unii. Wtedy opinię na temat preparatu opracowuje Europejska Agencja Leków (EuropeanMedicinesAgency — EMA) i na jej podstawie Komisja Europejska wydaje pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w całej UE. Równolegle, wiele leków stosowanych w leczeniu innych chorób będzie przebadanych u pacjentów z COVID-19 i znajdą się kompozycje łagodzące objawy choroby i poprawiające stan chorych.

Sporo badań klinicznych nowych leków na inne niż przeciwwirusowe wskazania ma opóźnienia z powodu epidemii, więc przesuną się w czasie rejestracje nowych terapii innych chorób.

Szczególnie ucierpią pacjenci z chorobami rzadkimi, na które nie ma dostępnych terapii lub stosowane leki nie są skuteczne.

Pojawi się w Polsce mnóstwo projektów rozwoju nowych leków przeciwwirusowych, testów molekularnych wykrywających wirusy, programów analizy potencjalnych mutacji wirusów w kierunku takich, które mogą potencjalnie zagrażać zdrowiu i życiu człowieka itp. Część z nich nie będzie rzetelnie ocenianych i uzyskają finansowanie dzięki atrakcyjności tematu i obiecująco brzmiącym tytule. Powstanie w związku z tym nowa grupa projektów, która dołączy do wcześniejszych „osiągnięć” tej kategorii, takich jak preparaty komórek macierzystych z rogów jelenia, czy też nowe leki przeciwnowotworowe bazujące na wyciągu z dżdżownic rażonych prądem. Absurdy finansowane ze środków publicznych.

Chwilowo wzrośnie świadomość dróg przenoszenia chorób i podstawowych zasad higieny związanych choćby z myciem rąk, ale przed kolejną falą epidemii lub przed następnym sezonem grypowym, te nawyki zdążą osłabnąć. Dopiero po kilku poważniejszych epizodach epidemiologicznych Polacy utrwalą sobie zasady właściwego postępowania i oswoją się z życiem w nowej normalności.

Karolina Dzwonek —  absolwentka Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Doktorbiologii molekularnej, manager projektów rozwoju nowych leków.

Miasta

Fala bezdomności i powrotów do rodziców

W miarę jak koronawirus usuwa zasłony pozorów z obecnego systemu polityczno-ekonomicznego, coraz trudniej będzie przykryć jego prowizorki. Dlatego dla wielu Polaków i Polek dominujące dziś pytanie to nie jak długo będziemy musieli zostać w domu, ale czy — kiedy już z niego wyjdziemy po kwarantannie — będziemy mogli do niego wrócić.

Badania sytuacji mieszkaniowej Polaków od lat pokazują dwa problemy: ciasnotę i przeludnienie (które czynią obecną kwarantannę bardziej uciążliwą) oraz niepewność. Znaczną część polskiej klasy średniej od bezdomności dzielą 2–3 niespłacone raty kredytu lub tyleż niezapłaconych prywatnemu właścicielowi czynszów. W sytuacji spodziewanej redukcji zarobków i miejsc pracy, wizja ta okazuje się nieznośnie bliska. Obecne programy pomocowe rządu nie podchodzą do tego problemu poważnie, proponując co najwyżej odroczenie, a nie anulowanie długu — tak jakby kilka miesięcy później miał wydarzyć się cud ekonomiczny.

Jeśli rząd nie zaproponuje poważnej polityki mieszkaniowej na czas kryzysu, po kwarantannie możemy spodziewać się smutnej fali wyprowadzek i eksmisji — i to pomimo tego, że ceny wynajmu również tymczasowo spadną.

Nowa bezdomność będzie częściowo ukryta, gdyż wiele młodych dorosłych wprowadzi się z powrotem do rodziców. Tym samym wskaźniki przeludnienia w mieszkaniach znów skoczą (co jest zresztą niebezpieczne epidemiologicznie i utrudnia promowaną obecnie pracę zdalną).

Ponieważ kredytobiorcy i wynajmujący mieszkania w dużych miastach to często przyjezdni, przymusowy powrót do rodziców może również oznaczać odcięcie od rynku pracy lub stałe już przestawienie się na pracę zdalną. W dłuższej perspektywie może to spowodować powrót mieszkańców do mniejszych miast — trend, który mógłby być pozytywny, jeśli zachęcać by do niego marchewką przemyślanych polityk regionalnych, a nie traumatyzującym kijem eksmisji.

Joanna Kusiak —  absolwentka Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Socjolożka i badaczka miast z (opustoszałego obecnie) Uniwersytetu w Cambridge.

Góry

Rozkwit w Tatrach

Ze środowiskowego punktu widzenia obecna sytuacja okazuje się dobra. Jeśli spojrzeć na satelitarne mapy zanieczyszczeń, to łatwo zauważyć, że poziom emisji CO2 jest dużo mniejszy. Coś, co wydawało się nierealne, czyli ograniczenie emisji, nagle stało się faktem. Pomijając oczywiście bardzo smutne okoliczności — przyroda z pewnością odetchnie od ludzi.

Tatry stały się swego rodzaju poligonem badawczym — będziemy mogli obserwować, jak zwierzęta reagują na ten darowany im spokój i nieobecność ludzi. Wiosna to ważny czas dla tatrzańskiej fauny — gody, uzupełnianie tkanki tłuszczowej po zimie.

Przewidujemy duży sukces rozrodczy w nadchodzącym roku oraz, u gatunków, które są zmuszone do koegzystencji z człowiekiem (np. kozice), odnotujemy mniejszą ilość hormonu stresu.

Już dziś głuszce i cietrzewie dosyć często tokują w sąsiedztwie szlaków, więc na pewno te kuraki będą się cieszyły większym spokojem. Obserwujemy też więcej tropów przecinających szlaki, co oznacza, że zwierzęta przemieszczają się swobodniej. Dużo też łatwiej będzie polować drapieżnikom, bo „zwiększyła się” przestrzeń w związku z nieobecnością ludzi.

Mimo tych pozytywów, sam Tatrzański Park Narodowy będzie się zmagał z kryzysem, ponieważ jest to jednostka, której 80% przychodów pochodzi z turystyki. A spodziewamy się, że liczba turystów odwiedzających Tatry po COVID-19 spadnie, choćby z powodu trudnej sytuacji materialnej, w jakiej znajdą się nasi rodacy. W ostatnim roku liczba wejść do TPN sięgała 4 mln. W tym roku tak z pewnością nie będzie. Do tej pory ok. 10% turystów przyjeżdżało z zagranicy, więc i tu pewnie odnotujemy znaczny spadek. To istotne, ponieważ wpływy z biletów wstępu czy innej działalności na terenie Tatr, wspierają budżet utrzymujący infrastrukturę — a szczególnie szlaki, które ze względu na zwykle ogromną liczbę turystów i gwałtowne zjawiska pogodowe, wymagają systematycznego nadzoru i remontów. Ta praca może się teraz okazać niezwykle trudna.

Patrzę jednak daleko do przodu i wiem, że będzie dobrze. A tymczasem: głowa do GÓRY. Tatry poczekają.

Szymon Ziobrowski – absolwent Leadership Academy for Poland —  apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie, dyrektor Tatrzańskiego Parku Narodowego (TPN), przedsiębiorca, współzałożyciel Stowarzyszenia im. Stanisława Wyspiańskiego.

Media

ZAUFANIE

Od dawna nie było w mediach krajowych tak spójnego przekazu na ważny, globalny temat, jak w przypadku koronawirusa, co jest dowodem na ich niesłabnącą siłę w Polsce. Wraz z rozwojem sytuacji obserwujemy jednak pojawienie się cenzury i propagandy sukcesu w informacjach na temat kryzysu. Teraz stoimy przed zwrotnicą, która zdeterminuje przyszłość mediów w Polsce.

Cenzura zaczęła się od zakazu wypowiadania się w mediach personelu medycznego na temat sytuacji w szpitalach. A rządowa propaganda sukcesu o tym, że Polska władza radzi sobie świetnie z kryzysem, skrzętnie pomija oddolne inicjatywy obywateli, które mają niebagatelny wpływ na polepszenie sytuacji. Są to momenty, kiedy rzeczywistość prezentowana w mediach, przechodzi silne zderzenie z tą, która otacza nas na co dzień. Wcześniejsze manipulacje i szerzenie kłamstw na przykład o kryzysie uchodźczym było relatywnie łatwe w Polsce, ponieważ naszego kraju kryzys de facto nie dotyczył. Teraz o wiele trudniej będzie mediom odzyskać zaufanie obywateli jeśli będą kłamać na tematy, których odbiorcy sami będą na co dzień doświadczać.

Utrzymany przez dłuższy czas taki sposób manipulowania treściami doprowadzi do stanu, w którym „nikt nic nie rozumie, ale każdy wie najlepiej”. To działanie popularny chociażby w krajach bałkańskich.

„Ośmiornice medialne” służą do kreowania alternatywnej rzeczywistości, która ma utrzymać odbiorcę w stanie kompletnego zagubienia i braku zaufania do jakichkolwiek mediów, co prowadzi do informacyjnego obłędu i utraty wiary w prawdziwość nawet potwierdzonych informacji. Istnieje realne ryzyko, iż w Polsce takie mechanizmy rozwiną się w ramach obecnego kryzysu.

Alternatywny scenariusz mogą stworzyć rzetelne publikacje pozytywnych treści na temat ludzkiej solidarności i sprawnej samoorganizacji w czasach kryzysu. Takie materiały, których już jest wiele, mogą wzmocnić zaufanie do mediów i szerzyć konstruktywną postawę samoorganizowania się w świecie, który niejako będziemy układać na nowo.

Natalia Zaba – absolwentka Leadership Academy for Poland —  apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Dziennikarka, autorka filmu dokumentalnego The Game, ekspertka ds. Bałkanów, obecnie współpracująca z Al Jazeera Balkans, KRIK, The Global Initiative Against Transnational Organized Crime.

REKLAMA

Znaleźliśmy się na dziwnej antywojnie. Toczymy walkę, która ma na celu ochronę ludzkiego życia i zdrowia. To powoduje, że — inaczej niż na wojnie — postrzeganie ludzkiego życia jako wartości bardzo wzrasta. Chcemy działać na rzecz innych, pomagać, troszczyć się, doceniamy to, co drobne, codzienne, zwykłe. Marki właśnie zdały sobie sprawę, że komunikacja, jaką budowały w czasach przed COVID-19, w całości jest nieaktualna i musi się zmienić.

Wiele marek ograniczy teraz swoją komunikację, a te, które ją utrzymają, spróbują odwołać się do emocji, które dzisiaj ludzie przeżywają w swoich domach i wykorzystać je w prostej, zwykłej, ludzkiej „rozmowie” ze swoimi klientami.

Aby taka rozmowa była wiarygodna, firmy włączą się w realne działania na rzecz rozwiązywania konkretnych problemów, z którymi przyjdzie nam się mierzyć. Dużo lepiej wypadną tutaj te, które społeczne działanie wpisały już w swoje DNA i prowadziły prawdziwy CSR zanim nastał kryzys. Inne spróbują zrobić to teraz, rozumiejąc, że tego właśnie oczekuje konsument w czasach, gdy wartość ludzkiego życia ceni się bardziej. Jest szansa, że tego rodzaju odpowiedzialne zachowania biznesu będą nie tylko bardziej widoczne, ale zostaną z nami na dłużej, bo wzmocnią te firmy, które w niepewnych czasach zdecydują się na działania prospołeczne.

Taka zmiana ma szansę być ożywcza także dla kreatywności branży komunikacyjnej. Zachowania świadczące o realnej trosce o dobro wspólne komunikuje się w inny sposób, z większą wrażliwością i delikatnością. W trudnych czasach, gdy wiele firm ograniczy swoje budżety marketingowe, poczucie uczestniczenia w ważnych społecznie działaniach może być paliwem, pomagającym utrzymać zespoły, które jeszcze niedawno utrzymywano tylko dzięki wysokim pensjom. To prawdziwe wyzwanie dla branży, która nieczęsto stawiała wartości w centrum.

Tu także wygrają ci, którzy zrozumieją, że dzisiaj biznes opiera się — dużo bardziej niż jeszcze przed chwilą — na wartościach. Zbudowane w trudnej rzeczywistości biznesowe relacje mogą przynieść nie tylko wzmocnienie tych, którzy zrobią to szybciej, ale także nadać komunikacji marketingowej bardziej ludzki wymiar.

Julian Dworak —  absolwent Leadership Academy for Poland —  apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Dyrektor Klubu Producentów Reklamowych SAR.

PRASA

Kryzys nadejdzie po latach chudych — nadzieja w cyfryzacji

Wydawcy prasowi w Polsce weszli w okres pandemii mocno ekonomicznie poturbowani. Przed branżą stanęło wyzwanie utrzymania płynności finansowej wobec możliwej zapaści na rynku reklamowym i globalnego kryzysu gospodarczego.

Niektóre tytuły połączą się z innymi, inne zrezygnują z poszczególnych dni wydawniczych lub całkiem wstrzymają wydania papierowe, część zniknie z rynku.

Wspólnym wyzwaniem stanie się przyspieszona transformacja cyfrowa w warunkach ograniczonych zasobów. Tylko część wydawców wykorzysta kilkukrotny wzrost ruchu w serwisach internetowych i sprzedaży cyfrowych wydań i poradzi sobie z szybkim dostosowaniem swojej oferty, zadbaniem o długofalową relację z odbiorcami opartą o modele subskrypcyjne i partnerstwa e-commerce.

Apele do czytelników o ratowanie prasy nie przyniosą efektów, jeśli będą służyć wyłącznie rozwiązaniu problemów wydawców, bez wyjścia naprzeciw zmieniającym się potrzebom czytelników. Wyzwaniem newsroomów będzie zapewnienie jakościowego, unikalnego dziennikarstwa cyfrowego, dedykowanych treści dla precyzyjnie określonych odbiorców, poradnictwa, dziennikarstwa śledczego i specjalistycznego. Najwolniej z przemodelowaniem swoich struktur na wzór firm technologicznych będą radziły sobie duże redakcje. Będą musiały szybko wprowadzać do zespołów umiejętności spoza branży. Najsilniejsze z kryzysu wyjdą wyraziste mediowe marki, które przekonają do siebie nowych odbiorców i to nie tylko newsami.

Czeka nas czas poważnych rozmów z jednej strony o prywatności w sieci i zasadności zbierania danych, a z drugiej o wielkich możliwościach wykorzystania modeli predykcyjnych czy AI. Wydawcy będą bardziej skłonni do renegocjacji relacji z wielkimi platformami. Facebook i Google będą dalej fundować granty, by wspierać tworzenie i sprzedaż treści oraz oswajać wydawców z „membership economy”. Testem siły branży będzie wdrażanie w 2020 roku europejskiej dyrektywy o prawach pokrewnych.

W latach po COVID-19 rynek pracy w mediach będzie bardzo trudny dla pracownika, ale środowisko zjednoczy się na trudne czasy, a zawód dziennikarza zyska na prestiżu. Tradycyjne media odegrają kluczową rolę w asystowaniu społeczeństwu w czasie pandemii, nadchodzącego gospodarczego kryzysu, odbudowy gospodarki i walki z dezinformacją. Te zasługi będą szczególnie wielkie w tytułach lokalnych, które jednak wyjątkowo będą potrzebować pomocy państwa i lokalnych społeczności.

Marcin Kowalczyk —  absolwent Leadership Academy for Poland —  apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. VP, Head of Subscription Solutions w Deep.BI, poprzednio Dyrektor Generalny ds. Komercyjnych i Head of Digital w Gremi Media („Rzeczpospolita”, „Parkiet”). Ekspert rynku mediów specjalizujący się w strategiach monetyzacji treści i „membership economy”.

Rozwój

WIEDZA

Świat do jakiego zaczynamy się przystosowywać za sprawą pandemii, może na stałe zadomowić w naszej percepcji internet jako pełnoprawną, alternatywną przestrzeń do budowania międzynarodowych wydarzeń szybciej, taniej i o szerszym zasięgu.

To już się dzieje. Pod koniec lutego w Bazylei miała się odbyć konferencja nt. innowacji na kilka tysięcy osób. Organizatorzy, jako jedni z pierwszych, przenieśli ją całkowicie do internetu. 23 marca współtworzyłam Boma COVID-19 Global Summit– światową konferencję na temat wyzwań związanych z koronawirusem z udziałem ponad 60 ekspertów z całego świata. Wydarzenie odbyło się całkowicie online, za darmo i trwało bez przerwy 24 godziny, nadawane kolejno z wirtualnych studiów w kilkunastu krajach na pięciu kontynentach, w tym w Polsce. Konferencja była „lekka”, czyli tania do zmontowania, powszechna i powstała szybko. Również w marcu, moi koledzy z Estonii stworzyli internetowe wydarzenie „Hack the Crisis” — maraton pomysłów na walkę z koronawirusem. Inicjatywę wsparł rząd Estonii, a formułę adaptuje już kilka innych krajów, w tym Polska.

W podobny sposób tradycyjne konferencje będą przyszłości poszerzać dostęp do swoich wydarzeń w tak zaawansowany sposób, że oglądanie ich online już nie będzie “biletem drugiej kategorii”.

Te wszystkie zmiany, jakie zachodzą na naszych oczach, zapowiadają rozwój technologii pozwalających na budowanie wysokiej jakości wirtualnych studiów konferencyjnych „prosto z naszego domowego salonu”, jak również nowatorskich narzędzi networkingowych. Czeka nas zatem światowa rewolucja w wydarzeniach publicznych, która będzie miała bezpośredni wpływ na to, jak będą wyglądały tego typu przedsięwzięcia w Polsce.

Zuzanna Lewandowska —  absolwentka Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Managerka, partnerka w Boma Poland, części Boma Global. Wcześniej szefowa relacji międzynarodowych w „Przekroju” i współzałożycielka platformy edukacyjnej The Kings Foundation.

KOMPETENCJE

Czas po izolacji okaże się najtrudniejszy. To, co kiedyś można było zaplanować, przewidzieć i dla czego można było zaprojektować proces z przekonaniem, że zakończy się sukcesem i okaże wartościowy dla jego uczestników, nie będzie już działało tak, jak wcześniej. Dlatego radzenie sobie z nieprzewidywalnością stanie się najważniejszym zasobem każdego, na kim spoczywa odpowiedzialność za innych.

Rozkwit w świecie, którego jeszcze nie znamy, wymaga kompetencji, które zwykliśmy nazywać miękkimi. Dziś, w warunkach skrajnie niepewnych, można by je przechrzcić na umiejętności przetrwania.

Bo teraz to one są potrzebne do odbudowania motywacji i morale w zespołach zmniejszonych na skutek zwolnień, z procesami nieprzystającymi do zmienionej rzeczywistości.

W niepewnym świecie po COVID-19 najbardziej potrzebne będzie myślenie krytyczne, zdolność skupienia uwagi i klarowność umysłu, by podejmować trudne decyzje i łagodzić napięcie. Niezbędne będą umiejętności nawiązywania kontaktu z drugim człowiekiem i osiągania porozumienia mimo różnic — zwłaszcza, gdy po głębokich zmianach wiele relacji trzeba będzie budować od nowa. To te dawniej miękkie, dzisiaj niezbędne kompetencje, pomogą dostrzec nowe możliwości, zapewnią świeże pomysły i pozwolą przystąpić z nadzieją i energią do pracy.

Tych zdolności nie uczą w szkołach, ani w większości domów. Nie można ich nabyć szybko czytając książkę ani biorąc udział w jednorazowych szkoleniach. Wzrośnie więc zapotrzebowanie na profesjonalistów, którzy wspierają innych w praktykach rozwojowych: trenerów komunikacji, nauczycieli praktyk kontemplacyjnych, coachów, trenerów sportowych. Będą bardziej potrzebni niż kiedykolwiek, zmieniając kategorię swoich usług z nice to have w musthave, bo nowe czasy będą wymagały nowych zdolności.

Zuzanna Ziomecka —  absolwentka Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Redaktorka i trenerka. Wiceprezeska Polskiego Instytutu Mindfulness, dyrektor wykonawcza Advanced Leadership Program w Center for Leadership oraz dyrektor programów w WellComeInstitute.

Technologie

START-UPY

Koniec szału na sharing economy

Standardowy cykl życia większości startupów opiera się na znalezieniu właściwej niszy rynkowej (product-market fit), a następnie szybkim skalowaniu biznesu (wzroście sprzedaży, a także organizacji) tak, aby na tym rynku zająć jak najlepszą pozycję, zanim pojawi się konkurencja. Aby to zrobić, potrzeba kapitału. Tego kapitału na rynku ostatnimi laty nie brakowało. Tylko w Polsce agendy publiczne wpompowały weń kilka miliardów złotych, a ostatni rok był rekordowym rokiem inwestycji, które rok do roku wzrosły ośmiokrotnie, osiągając w 2019 poziom 1,26 mld złotych.

Pandemia COVID-19 sprawi, że wszystkie startupy będą musiały rewidować założenia. Olbrzymie znaczenie ma branża i przyjęty model biznesowy.

Firmy dostarczające rozwiązania bazujące na modelu online: digitalhealth (w szczególności telemedycyna), ecommerce, zdalnej pracy (remotework), edukacji, rozrywki online (gaming, entertainment) mają się dobrze i mogą liczyć na zastrzyk gotówki, jeśli go będą potrzebować. Takie firmy teraz szybko urosną.

Po drugiej stronie medalu są wszystkie rozwiązania z zakresu sharingeconomy, polegające na użyczeniu posiadanego dobra (np. samochodu — Uber, mieszkania — Airbnb, hulajnogi — Lime itp.), rozwiązania branży turystycznej, podróży, platformy (marketplaces) łączące dostawców usług offline z klientami. Te już teraz bardzo mocno tracą i w czasach post pandemicznych prawdopodobnie nie odzyskają swojej pozycji.

W skali makro ten trend jest widoczny na przykładzie największych technologicznych spółek. Amazon (e-commerce) i Netflix (online entertainment) są notowane na poziomie zbliżonym do tego sprzed dwóch miesięcy, natomiast Uber czy Expedia (travel) na poziomie 30–40% niższym.

Przetrwają te firmy, które najszybciej i najlepiej zaadaptują się do bieżącej sytuacji. Startuperzy, którzy przejdą ten ciężki czas próby, staną się mocnymi liderami i menadżerami, a ich firmy się rozwiną. Ci, którzy upadną, otrzymają bolesną, ale także bardzo cenną lekcję, pozwalającą im podjąć następną próbę z większymi szansami na sukces.

Grzegorz Borowski — absolwent Leadership Academy for Poland (apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie),  prezes i założyciel Infoshare, firmy skupionej na inspirowaniu, kształceniu oraz łączeniu specjalistów, firm technologicznych oraz startupów. Organizator największej konferencji technologicznej w Europie Centralnej.

PŁATNOŚCI ONLINE

Początek końca papierowych pieniędzy

Ostatnia dekada to powolny okres przejściowy pomiędzy pieniądzem papierowym, a elektronicznym. Europa wraz z Azją przewodzą wprowadzaniu płatności zbliżeniowych i elektronicznych, zwłaszcza tych opartych o urządzenia mobilne. Mimo to, wciąż istniała grupa konserwatywnych konsumentów, którzy nie tylko nie płacili telefonem komórkowym, ale byli zupełnie nieświadomi potencjału zbliżeniowego ukrytego w plastikach, których chętnie używali w bankomatach tylko do wypłacania gotówki. Dlatego usunięcie papierowych pieniędzy z naszego społeczeństwa nie było jeszcze możliwe. Do teraz.

COVID-19 zmusił ludzi do poszukiwania alternatyw, zakwestionował sposób, w jaki wykonujemy nawet podstawowe codzienne czynności — kontakt z drugą osobą, mycie rąk, a także sposób, w jaki płacimy.

Ludzie zdali sobie sprawę, że w dobie walki o higienę i unikania kontaktu za wszelką cenę, obcowanie z papierem, który przeszedł przez dziesiątki rąk, może być co najmniej ryzykowne.

Dzięki wszechobecnej akceptacji płatności bezgotówkowych, promocji ze strony dużych detalistów i wsparcia ze strony instytucji rządowych, konsumenci odwracają się od papierowych pieniędzy. Osoby tradycyjnie przywiązane do gotówki zaczynają coraz częściej sięgać po kartę zbliżeniową, co pozwala im unikać niepotrzebnego ryzyka przeniesienia wirusa poprzez papierowy pieniądz.

Ale jest też kolejny czynnik, który może spowodować znaczne przyspieszenie wyparcia papierowego pieniądza. COVID-19 zagraża w równym stopniu zdrowiu publicznemu, co globalnej gospodarce i finansom publicznym. Jego głęboki wpływ na globalny PKB będzie widoczny w pełni, gdy wejdziemy w okres sprawozdań za I kwartał, a perspektywa na kolejne kwartały jest jeszcze bardziej ponura. Będzie to więc czas ratowania życia, ale także ratowania miejsc pracy i porządku finansowego jaki znamy. Rządy będą dążyć do obniżenia kosztów, podobnie będzie z dużymi detalistami. Gotówka natomiast jest droga. Bardzo droga — wg NBP roczny koszt obsługi papierowego pieniądza w Polsce szacowany jest na 17 mld PLN, co stanowi około 1% PKB. Żeby spojrzeć na to z perspektywy — to blisko 20% rocznego budżetu polskiego systemu opieki zdrowotnej. Nie wspominając już o roli, jaką odgrywa gotówka w utrzymaniu szarej strefy. Jeśli dodać do tego rosnące wolumeny handlu internetowego (#zostańwdomu, zakupy online), gdzie króluje pieniądz elektroniczny, bardzo wyraźnie widać początek końca papieru w naszych portfelach.

Tomasz Wardziak —  absolwent Leadership Academy for Poland — apolitycznej i bezstronnej inicjatywy edukacyjnej na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie. Doświadczony praktyk rynku płatności cyfrowych. Od 15 lat związany z branżą płatności, pracował dla Mastercard, First Data or Citi.

*Leadership Academy for Poland to apolityczna i bezstronna inicjatywa edukacyjna na rzecz rozwoju dobrego przywództwa w Polsce i na świecie.

AUTORZY: Grzegorz Borowski, Olga Brzezińska, Julian Dworak, Karolina Dzwonek, Anna Gromada, Katarzyna Jagiełło, Krzysztof Kępa, Marcin Kowalczyk, Joanna Kusiak, Andrzej Kuśmierz, Zuzanna Lewandowska, Marcin Maruszewski, Draginja Nadaždin, Michał Nowakowski, Tamya Olszańska, Zuzanna Rudzińska-Bluszcz, Róża Rzeplińska, Paweł Soluch, Agata Stafiej-Bartosik, Marcin Szala, Alek Tarkowski, Joanna Talewicz-Kwiatkowska, Tomasz Wardziak, Anna Wilczyńska, Szymon Ziobrowski, Zuzanna Ziomecka, Natalia Żaba.

Wydarzeniem dnia na Wall Street było z pewnością wyczekiwanie na dane z rynku pracy Stanów Zjednoczonych. Z publikacji raportu Biura Statystyk Rynku Pracy wynika, że w marcu zmiana zatrudnienia w sektorze pozarolniczym wyniosła ponad -700 tys. etatów, a stopa bezrobocia wzrosła do 4,4 proc. To jednak nie przeraziło inwestorów, którzy najprawdopodobniej spodziewali się słabego odczyt. W piątek amerykańskie indeksy giełdowe znajdują się zatem blisko wczorajszego zamknięcia.

W notowaniach wciąż wyróżniają się spółki, które mogą liczyć na państwową pomoc, jak spółki energetyczne czy linie lotnicze. Exxon Mobil zyskuje dziś prawie 3,7 proc., a Chevron Corporation 2,75 proc. O spotkaniu z przedstawicielami branży mówił wczoraj prezydent USA Donald Trump. Do spotkania ma dojść dziś. Tymczasem Boeing drożeje o 1,3 proc., a United Airlines o prawie 5 proc.

Gwiazdą dzisiejszej sesji w indeksie Nasdaq 100 jest Tesla. Spółka drożeje o ponad 10 proc. Jeszcze w czwartek Tesla poinformowała, że produkcja i dostawy sportowego pojazdu użytkowego (Model Y) znacznie wyprzedziły harmonogram, ponieważ firma dostarczyła większą liczbę pojazdów w pierwszym kwartale. Dostawy zostały zrealizowane mimo wybuchu epidemii koronawirusa w Stanach Zjednoczonych.

Producent samochodów elektrycznych powiedział, że produkcja Modelu Y rozpoczęła się w styczniu, a dostawy rozpoczęły się w marcu, a więc znacznie przed terminem. Co bardzo istotne wybuch epidemii w pierwszych trzech miesiącach roku w dużej mierze nie wpłynął na produkcję i dostawę firmy, ponieważ Tesla zaczęła dopiero tymczasowo zawieszać produkcję w fabryce zlokalizowanej w zatoce San Francisco 24 marca.

Wchodząc w szczegóły, Tesla dostarczyła 88 400 pojazdów w pierwszym kwartale, co jest liczbą zbliżoną do oczekiwań na poziomie 89 000, co bardzo uspokoiło rynek i inwestorów. Flagowy pojazd marki, Model 3, został dostarczony w 76 000 sztuk w ciągu kwartału, a zatem stanowi on 86% sprzedaży.

Departament Zarządzania Aktywami

Copernicus Capital TFI S.A.
Marcin Bogusz
Zarządzający Funduszami

COVID-19 wciąż się rozprzestrzenia z Nowym Jorkiem będącym epicentrum kryzysu. Perspektywy przedłużenia lockdownu w czołowych krajach Europy i USA wzmacniają niepewność o ścieżkę wzrostu gospodarczego. Ekspansja monetarna poprawiła płynność na rynkach, ale rajdy ryzyka są bardziej przerywnikiem niż zapowiedzą trwalszego odbicia. Podtrzymujemy defensywne nastawienie, mając też na uwadze, że najgorsze w danych dopiero nadejdzie.

Przyszły tydzień: wnioski o zasiłek, nastroje konsumentów z USA, Sentix z Eurolandu, RPP, RBA, rynek pracy z Kanady, zebranie OPEC+

USA

Fed opublikuje minutki (śr) z posiedzenia z 15 marca, kiedy zdecydowano o obniżce stopy procentowej do 0-0,25 proc. Opis dyskusji raczej nie dostarczy rewelacji, biorąc pod uwagę jak wiele od tamtego czasu zaszło na rynkach finansowych i ile dodatkowych programów uruchomił Fed. Wnioski o zasiłek dla bezrobotnych (czw) kolejny raz będą źródłem rekordowych statystyk, gdyż lockdown w kolejnych stanach powiększy grono zwolnionych z pracy. Indeks nastrojów konsumentów (czw) dostarczy pierwszych informacji, jak gospodarstwa domowe odnajdują się w obliczu załamania rynku pracy, ale też pozwoli ocenić efekty wdrożonych pakietów fiskalnych.

Strefa euro

W strefie euro możemy być świadkami nowego historycznego minimum indeksu nastrojów Sentix (pon). Powszechny lockdown i gwałtowny paraliż gospodarczy będą potęgować pesymizm inwestorów. Lutowe dane z niemieckiego przemysłu (pon, wt) już wskażą na zaburzenia wywołane zatrzymaniem produkcji w Chinach, choć prawdziwe tąpnięcie przyjdzie dopiero z kolejnym raportem. Jesteśmy ostrożnie pesymistyczni w stosunku do krótkoterminowych perspektyw EUR. Jakkolwiek zachowuje ona status waluty defensywnej wobec bardziej ryzykownych walut, tak duża wrażliwość na kondycję globalnego handlu oraz wciąż niepokojące doniesienia o rozwoju epidemii w strefie euro będą ograniczać potencjał wzrostowy.

Wielka Brytania

Większość danych publikowanych w przyszłym tygodniu z brytyjskiej gospodarki (PKB, produkcja przemysłowa, bilans handlowy – wszystkie czwartek) jest przestarzałą i w obecnych warunkach będzie ignorowana przez rynek. Indeks PMI dla sektora budowlanego (pon) może przyciągnąć więcej uwagi, gdzie załamanie aktywności biznesowej może wykroczyć panikę poza minima osiągnięte po referendum ws. brexitu. Sądzimy, że funt jest za silny w obliczu skali rozwoju epidemii COVID-19 w Wielkiej Brytanii. W kolejnych dniach ryzyka przeważają na korzyść powrotu przeceny.

Polska

Oczekujemy, że na najbliższym posiedzeniu (śr) Rada Polityki Pieniężnej utrzyma stopę referencyjną na 1 proc. Nie spodziewamy się, aby po ostatnim cięciu stopy referencyjnej o 50 pb NBP miał dokonywać dalszych obniżek stóp procentowych, mając na uwadze obawy większości członków RPP o negatywne efekty niskich stóp procentowych. W przypadku złotego nie widzimy obecnie warunków dla wyraźnego oddalenia się od 4,60 za euro.
JPY pozostaje preferowana przez nas bezpieczną przystanią, nieco silniejszą od USD, co powinno ustawiać szersze pole do spadków USD/JPY.

Australia

W Australii komunikat po posiedzeniu RBA (wt) prawdopodobnie potwierdzi, że stopy procentowe osiągnęły swoje dno, bank jest niechętny wprowadzeniu ujemnego oprocentowania i ciężar wsparcia gospodarki jest przerzucony na rząd. Widzimy wyższe ryzyko dalszego opadania AUD pod wpływem globalnej awersji do ryzyka i przy podwyższonych ryzykach związanych ze spadkiem popytu w Azji na eksport z Australii. Powyższe tyczy się też NZD.

Kanada

Z raportem z rynku pracy Kanady (czw) wiążą się te same wypaczenia, co w USA (data zbierania danych przed kluczowym nakazem wstrzymania działalności firm), ale według dostępnych danych już 44 proc. gospodarstw domowych informuje o utracie pracy. Rynek jest przygotowany na pogarszające się dane. Więcej wskazówek dla dalszego kierunku dla CAD (ale też NOK i RUB) może dostarczyć poniedziałkowe zebranie OPEC+, na którym mogą zapaść decyzje dotyczące ograniczenia wydobycia. Podchodzimy sceptycznie do szans na porozumienie (m.in. Rosja nie zgodzi się na redukcje bez udziału USA), co podnosi ryzyko osłabienia walut naftowych.

Konrad Białas
Dom Maklerski TMS Brokers S.A.

Epidemia koronawirusa przerwała optymistyczny początek roku w polskim przemyśle motoryzacyjnym. Według danych GUS w okresie styczeń – luty 2020 r. produkcja sprzedana przemysłu motoryzacyjnego wzrosła o 2,3% r/r, co zapowiadało kolejny rekordowy rok.

Jednak już w połowie marca fabryki pojazdów w Europie stanęły, a z deklaracji większości producentów wynika, że przestoje potrwają co najmniej do połowy kwietnia. Główną przyczyną jest drastyczny spadek popytu, problemy z łańcuchem dostaw (brak komponentów z Chin) oraz konieczność zapewnienia bezpieczeństwa pracownikom fabryk. W ślad za producentami aut, produkcję zawieszają lub ograniczają również główni dostawcy części motoryzacyjnych w Europie, w tym także w Polsce.

Niepokój budzi zwłaszcza rozwój sytuacji na amerykańskim rynku motoryzacyjnym. USA są głównym pozaunijnym odbiorcą aut produkowanych w krajach członkowskich UE – ich udział w eksporcie unijnej produkcji motoryzacyjnej w 2019 r. wyniósł 7,5%, przy czym był znacznie wyższy dla Niemiec, Włoch czy Wielkiej Brytanii, w przypadku której USA odpowiadały za blisko ¼ sprzedaży eksportowej. Warto zaznaczyć, że kraje te należą do największych odbiorów komponentów produkowanych w Polsce.

Tymczasem większość fabryk motoryzacyjnych w Chinach wznowiła produkcję. Powinno to przywrócić stabilność dostaw komponentów, ale wzrost sprzedaży aut na tym największym globalnym rynku raczej nie poprawi sytuacji europejskich producentów. Według danych Eurostatu do Chin trafia bowiem 5,1% unijnego eksportu produkcji motoryzacyjnej. Wyższy udział Państwo Środka ma w eksporcie Niemiec (11,4%) czy Wielkiej Brytanii (8,0%).

Poprzez prognozowane znaczące pogorszenie kondycji gospodarczej zarówno przedsiębiorstwa, jak i gospodarstwa domowe mogą wstrzymywać się z zakupem nowych aut, także po ustaniu epidemii. Efekt ten będzie wzmacniała niepewność dotycząca ewentualnej drugiej fali zakażeń. Oznacza to, że sektor motoryzacyjny będzie należał do tych gałęzi przemysłu, które czeka powolna odbudowa wolumenów produkcji.

Dla krajowych poddostawców komponentów sprzedaż zagraniczna stanowi około ¾ przychodów, ale nawet krajowa produkcja jest determinowana przez globalny łańcuch dostaw. Choć kondycja finansowa krajowych poddostawców przed wybuchem epidemii była dobra, to każdy dodatkowy tydzień postoju europejskich fabryk będzie wyzwaniem dla zachowania płynności finansowej. Z ostatnich kryzysów gospodarczych polski przemysł motoryzacyjny wychodził zwycięsko, głównie dzięki niższym kosztom produkcji. Obecna sytuacja spotęguje presję na marże, poszukiwanie optymalizacji kosztowej oraz prawdopodobnie zmieni globalny łańcuch dostaw. W długim terminie zwycięska historia dla części przedsiębiorstw może się powtórzyć.

Autor komentarza: Martyna Dziubak, Dyrektor ds. sektora motoryzacji i TSL, Santander Bank Polska

Nazywanie jest elementarną potrzebą psychiczną człowieka – wspomaga rozwój zarówno codziennego życia oraz (jakkolwiek nie zabrzmi to patetycznie) cywilizacji. Sama nazwa jest pojęciem wieloznacznym, umiejscowionym w logice, psychologii, filozofii, a także językoznawstwie. Dla potrzeb nazewnictwa marketingowego dodatkowo wykorzystać można wiedzę z następujących dziedzin: semiotyka, onomastyka, leksykologia, semantyka, pragmatyka językoznawcza, etymologia, stylistyka, logika, retoryka, słowotwórstwo, fonetyka oraz psycholingwistyka. Nazywanie polega na inicjowaniu oraz utrwalaniu symbolicznych związków pomiędzy poszczególnymi słowami a tym, do czego mają się odnosić w rzeczywistości pozajęzykowej. Mówiąc o czymś automatycznie mamy w głowie wyobrażenia i skojarzenia związane z tym przedmiotem, abstrakcyjną usługą czy też firmą.

Nazwy firm, produktów czy usług należy interpretować jak mikrokomunikat, od którego rozpoczyna się działalność reklamowa oraz promocyjna, a także kontakt z klientami czy dostawcami. Sama nazwa jest podstawowym elementem oraz warunkiem zaistnienia efektywnej promocji – informuje ona o obecności firmy, produktu czy usługi na rynku, stanowi obietnicę zaistnienia określonych korzyści dla klienta, kusi go i zachęca, obiecuje i złożoną obietnicę spełnia. Pomagają w tym na pewno dwie funkcje nazwy: perswazyjna oraz pragmatyczna. Funkcja perswazyjna to zazwyczaj komunikat typu „kup”, „skorzystaj”, „zamów”. Nazwa służy w tym przypadku do tego, aby potencjalny klient zauważył firmę, zapamiętał jej tożsamość, tworząc w swojej głowie skojarzenia temu słowu czy słowom towarzyszące. Perswazyjne oddziaływanie nazwy okazuje się skuteczne nie wtedy, gdy klient zwróci uwagę na ofertę, ale kiedy z niej skorzysta. Dlatego też ta funkcja ściśle łączy się z funkcją pragmatyczną, która zakłada dekodowanie przez odbiorcę treści zawartych w nazwie, zgodnie z intencją nadawcy. Odnalezienie w słowie ukrytych znaczeń nie tylko przynosi satysfakcję, ale jest też często odbierane przez ludzi jako ukłon w stronę ich mądrości, obycia i doświadczenia życiowego. Odczytanie niewidocznych na pierwszy rzut oka znaczeń sprawia, że odbiorca czuje, iż firma podchodzi do niego z dużą estymą.

Reakcja człowieka na dany komunikat w postaci nazwy zależy również od formy jej przekazania przez nadawcę. Atrakcyjna nazwa pomaga wzbudzić zainteresowanie, a także zainicjować sam proces zakupu. Profesor Bralczyk wskazuje na dwie istotne cechy, które powinni brać pod uwagę specjaliści zajmujący się namingiem. Po pierwsze – nazwa rzadko działa od razu, wpisana jest w nią konieczność powtarzalności i reprodukcji. Podobnie jak idealna reklama prasowa, telewizyjna czy radiowa, przy pierwszym usłyszeniu bądź zobaczeniu nazwa dostarcza informacji, które przy następnych kontaktach winny ją czynić bardziej wiarygodną i skuteczną. Po drugie – działanie nazwy nie kończy się w momencie skorzystania z oferty, czyli przeobrażenia odbiorcy w klienta. Nazwa ma zbudować w głowach ludzi solidne skojarzenia, które będzie przywoływać zawsze wtedy, gdy pojawi się przed oczami odbiorcy.

Jak wyglądać powinna efektywna nazwa?

Właściwa nazwa jest dla przedsiębiorstwa niczym wieloletnia strategia – trzeba ją stworzyć ze strzępków informacji, dogłębnie zbadać, przetestować, a koniec końców utożsamić się z nią. Nazwy muszą mieć długie życie, dlatego też bardzo ważne jest właściwe podejście do ich projektowania. Nazwa, która pozwoli nam odnieść sukces powinna być jedyna w swoim rodzaju, niepowtarzalna, łatwa do zapamiętania, przeliterowania oraz wymówienia. Ważne jest także zorientowanie na przyszłość. Sama nazwa będzie służyła bowiem firmie najprawdopodobniej przez wiele lat. Powinna więc pozwalać na łatwe tworzenie rozszerzeń marki w przyszłości. Istotna i ważna jest jeszcze jedna cecha, o której podczas pracy nad słowem zdarza się projektantom zapomnieć – nazwa powinna również dobrze prezentować się wizualnie, dzięki czemu będzie można ją łatwo i zgrabnie przedstawić w logotypie, a także w całej komunikacji wizualnej firmy czy np. na opakowaniu.

Nie ulega wątpliwości, że odpowiednie nazwanie firmy nie jest zadaniem prostym. Biorąc pod uwagę wieloletnią praktykę oraz doświadczenie, proces ten dzielę na kilka etapów. Etap pierwszy to stworzenie maksymalnej liczby propozycji, rozważenie setek wyrazów oraz nie zawsze pasujących do siebie połączeń pomiędzy nimi. Po zawężeniu ilości pomysłów przechodzę do analizy wykreowanych słów bądź istniejących w słowniku wyrazów, które w nazwie mają się (w całości lub w części) znaleźć. Następnie sprawdzam ich konotacje w językach obcych, przede wszystkim na rynkach, na których mają funkcjonować. Czwarty etap to sprawdzenie nazwy w międzynarodowych bazach Urzędu Patentowego, dzięki czemu mam pewność, że propozycja jest niepowtarzalna a korzystanie z niej nie będzie wiązało się z żadnymi problemami w przyszłości.

Nazwa skrojona na miarę

W większości przypadków adresatami nazwy są ludzie charakteryzujący się różnym poziomem wykształcenia, inteligencji oraz doświadczenia życiowego. Oczywiście istnieją produkty lub usługi, które są dedykowane ściśle określonej grupie docelowej, jednakże – biorąc np. pod uwagę asortyment rynku FMCG – nie powinno się tworzyć nazw niezrozumiałych dla przeciętnego odbiorcy i skierowanych wyłącznie do osób dobrze wykształconych czy też znających języki obce. Biorąc pod uwagę powyższe, nazwa powinna być projektowana i dobierana z wielką rozwagą, szczególnie wówczas, gdy firma wraz ze swoimi produktami czy usługami zamierza przekraczać granice geograficzne bądź kulturowe. Ponieważ nazwa jest bardzo ważną częścią strategii produktu oraz centralnym elementem osobowości marki, tylko poważne podejście do procesu jej projektowania pozwala firmie, produktowi czy usłudze odnieść sukces na rynku.

Krzysztof Koczorowski – właściciel, dyrektor kreatywny Studia Brandingowego KARAT-e / www.karat-e.pl. Od kilkunastu lat zajmuje się projektowaniem marek. Na swoim koncie ma ponad 150 nazw, które stworzył na potrzeby powstających firm, wprowadzanych na rynek produktów oraz usług. Opracował i wdrożył kilkadziesiąt strategii komunikacyjnych zarówno dla międzynarodowych korporacji, jak i firm rodzinnych. Absolwent programu MBA oraz studiów podyplomowych: Innowacyjne zarządzanie marką, Projektowanie usług, Psychologia w biznesie.

Bank Millennium wprowadził możliwość zdalnego otwarcia konta osobistego z wykorzystaniem potwierdzenia tożsamości klienta na podstawie zdjęć dowodu osobistego i twarzy.  

– W obecnej trudnej sytuacji związanej z koronawirusem udostępniliśmy rozwiązanie, które umożliwia założenie konta w pełni zdalnie, a tym samym zarządzanie finansami bez opuszczania domu. Proces jest bardzo prosty i bezpieczny. Wystarczy wejść za pośrednictwem telefonu na stronę banku, nie trzeba mieć zainstalowanej aplikacji mobilnej. Podczas wypełniania wniosku należy zrobić kilka zdjęć dowodu i twarzy, nie jest konieczna wideorozmowa z pracownikiem – mówi Antonio Pinto, Członek Zarządu Banku Millennium.

Aby otworzyć konto za pomocą selfie w Banku Millennium, wystarczy wybrać na stronie banku opcję Załóż Konto, a przy wypełnianiu wniosku o konto opcję online. Po wpisaniu podstawowych danych zostaniemy poproszeni o wykonanie kilku zdjęć. Konieczne jest zrobienie zdjęć awersu i rewersu dowodu osobistego oraz trzech ujęć twarzy – w pozycji frontalnej, pochylonej i z zamkniętymi oczami.

Kompletny wniosek oraz umowę klient akceptuje przy użyciu 6-cyfrowego kodu, który otrzymuje z banku w SMS. Bank, wykorzystując biometrię, sprawdza zgodność pomiędzy zdjęciem klienta a zdjęciem dowodu. Weryfikuje poprawność danych klienta i w ciągu kilkunastu minut od  złożenia wniosku przez klienta przesyła za pośrednictwem SMS informację o aktywacji rachunku wraz z Millekodem potrzebnym do uruchomienia bankowości elektronicznej. Klient otrzymuje też wiadomość z instrukcją, jak się zalogować do serwisu internetowego i jak aktywować aplikację mobilną.

Bank umożliwia również stworzenie w aplikacji mobilnej wirtualnego odpowiednika karty do konta, jeszcze przed jej fizycznym dostarczeniem do klienta. Pozwala mu to płacić zbliżeniowo nową kartą przy użyciu telefonu, bez czekania na kartę plastikową, czyli praktycznie od momentu aktywacji Konta 360°.

Klienci są zachęcani przez bank do bezpiecznego bankowania bez wychodzenia z domu. Bank przypomina, że większość czynności bankowych, nie tylko przelewy, płatności, zakładanie lokat, spłacanie zobowiązań, ale także zmiany numeru dowodu osobistego oraz wiele innych – można wykonać na komputerze lub telefonie we własnym domu. Aplikacja mobilna Banku Millennium i system internetowy Millenet dostępne są codziennie, 24 godziny na dobę.

Osoby, które mają trudności z obsługą konta zdalnie, mogą skorzystać z pomocy doradcy online w ramach usługi współdzielenia ekranu z doradcą bankowym. Umożliwia ona bezpośrednie wsparcie klienta wewnątrz serwisu internetowego Millenet. W serwisie został umieszczony specjalny przycisk „Ekspert online”, po którego naciśnięciu i wpisaniu specjalnego kodu, można udostępnić doradcy bierny widok aktualnie wyświetlanego ekranu Millenetu i otrzymać natychmiastową i precyzyjną pomoc.

Co trzecia firma w Polsce nie wdrożyła pracy zdalnej lub zrobiła to częściowo. W tym 13% w ogóle nie miało takiej możliwości, a 22% z nich zaproponowała rozwiązanie tylko dla wybranych. Dlaczego niektóre firmy nie wprowadzają pracy zdalnej? Na jakie bariery natrafiają?

Jak wynika z badania przeprowadzonego wśród 2500 przedstawicieli firm w marcu br. przez firmę rekrutacyjną i outsourcingową Devire – dotychczas tylko 21% pracodawców oferowało pełną możliwość pracy zdalnej. Przy czym blisko połowa przedsiębiorstw pracowała zdalnie, ale tylko częściowo.

Jak komentuje Michał Młynarczyk, Prezes Devire i członek zarządu Polskiego Forum HR – Dotychczas praca zdalna była „dobrem luksusowym”, dostępnym w nielicznych branżach takich jak: IT, consulting czy w usługach dla biznesu. Większość z pracodawców, którzy dotąd byli zamknięci na takie rozwiązania musiała szybko zmienić swoje podejście nie tylko wdrażając nowe narzędzia, ale całkowicie przestawiając się na pracę z domu.

Koronawirus wymusił postęp technologiczny

Blisko 7. na 10. firm, które dotychczas nie oferowały możliwości pracy zdalnej, zdecydowało się na taki krok po wybuchu pandemii COVID-19 (deklaruje w badaniu 67% przedsiębiorców).

Z danych Devire wynika więc, że trzykrotnie zwiększyła się liczba firm, które przeszły na pracę zdalną.

Wśród branż najbardziej dostosowanych do obecnej sytuacji znalazły się: Nieruchomości oraz IT i telekomunikacja. Tutaj blisko 9. na 10. firm deklaruje, że dało możliwość pracy zdalnej swoim pracownikom.

W najgorszej sytuacji są: Handel, Administracja publiczna, Transport, spedycja i logistyka, a także Motoryzacja i lotnictwo, gdzie w sposób oczywisty, w wielu przypadkach praca z domu jest niemożliwa.

Dlaczego firmy nie wprowadzają pracy zdalnej? Główne bariery

Główną barierą, która uniemożliwia firmom wprowadzenie pracy zdalnej jest charakter wykonywanych obowiązków – 83%.

Wprowadzona przez polski rząd specustawa reguluje obowiązki pracodawcy i pracownika dotyczące pracy zdalnej. Wśród nich jest konieczność zapewnienia odpowiedniego sprzętu pracownikowi, ale jak wynika z badania – aż w co trzeciej firmie zabrakło sprzętu elektronicznego (np. laptopów) dla wszystkich pracowników.

– Wcześniejsze decyzje o inwestowaniu w sprzętu mobilny, w wielu firmach były uzależnione od kosztów. Laptop jest przeciętnie 20% droższy niż komputer stacjonarny, co oznacza oszczędność dla firmy rzędu 500 zł. To z kolei uniemożliwiło firmom późniejsze przejście całej firmy na pracę zdalną – podkreśla Michał Młynarczyk z Devire.

Trzecią najczęściej wskazywaną barierą jest decyzja zarządu, który nie wierzy, że praca zdalna może funkcjonować sprawnie. Wskazało tak 10% respondentów w odpowiedziach „Inne”.

Badanie zostało przeprowadzone metodą CAWI w marcu 2020 roku na bazie 2500 respondentów. Udział w badaniu wzięło: 38% managerów, 20% dyrektorów i CEO, 33% specjalistów, 9% na innych stanowiskach.

To nie jest Prima Aprilis. Ministerstwo Cyfryzacji 1 kwietnia 2020 r. wystosowało w mediach społecznościowych komunikat o wprowadzeniu z tą datą obowiązku korzystania z rządowej aplikacji przez osoby poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zarażenia wirusem COVID-19. Zamieszczony na stronie ministerstwa pełen komunikat potwierdza, że obowiązek ten dotyczy objętych 14-dniową kwarantanną osób, które miały kontakt z zarażonymi lub podejrzewanymi o zakażenie koronawirusem, a także osób wjeżdżających do Polski. To kolejne z wprowadzonych koronawirusową specustawą obostrzeń, za których naruszenie grozi wysoka kara.

Ponieważ komunikat został opublikowany 1 kwietnia, istniało podejrzenie, że to primaaprilisowy żart. Jest to jednak prawda. Obowiązek wprowadziła podpisana przez Prezydenta Ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. 2020, poz. 567). O tym, że jest to żart zasugerowało nieświadomie samo Ministerstwo Cyfryzacji, powołując błędnie w swoim komunikacie jako podstawę wprowadzenia tego obowiązku art. 7e ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Niekorzystanie z aplikacji jako wykroczenie, kara do 30 000 zł – to nie żart

Zgodnie z treścią art. 7e właściwej ustawy, obowiązek taki faktycznie został wprowadzony, a jego nieprzestrzeganie traktowane będzie jako wykroczenie, sankcjonowane grzywną lub naganą. Zgodnie bowiem z art. 116 § 1 pkt 1 Kodeksu wykroczeń: „Kto wiedząc o tym, że jest chory na gruźlicę, chorobę weneryczną lub inną chorobę zakaźną albo podejrzany o tę chorobę nie przestrzega nakazów lub zakazów zawartych w przepisach o zapobieganiu tym chorobom lub o ich zwalczaniu albo nie przestrzega wskazań lub zarządzeń leczniczych wydanych na podstawie tych przepisów przez organy służby zdrowia, podlega karze grzywny albo karze nagany” (Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114, ze zm.).

Należy pamiętać, że na mocy art. 15zzzn Ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2020, poz. 568), za naruszenie obowiązków związanych z walką z koronawirusem grozi, dodatkowo, kara administracyjna w wysokości do 30 000 zł.

Uruchomienie aplikacji i procedury

Aplikację ministerstwo udostępniło już 19 marca 2020 r. Do 1 kwietnia była dobrowolnym narzędziem do potwierdzenia miejsca pobytu osoby poddanej kwarantannie i podstawowej oceny jej stanu zdrowia. Aplikacja umożliwiać ma także bezpośrednie zgłoszenie zagrożenia, czy ułatwić niesamodzielnym osobom zaopatrzenie w najpotrzebniejsze artykuły.

A całą procedurę uruchamia objęcie kwarantanną podejrzanego o zakażenie koronawirusem. Najpierw składa on deklarację o miejscu odbywania kwarantanny, jak i zobowiązany jest podać swój numer telefonu. Po czasie niezbędnym na dotarcie tych danych do rządowej bazy danych, system wygeneruje SMS z informacją o obowiązku zainstalowania i użytkowania aplikacji. Pobrane z App Store lub Google Play oprogramowanie „Kwarantanna domowa”, po zainstalowaniu na urządzeniu mobilnym, tj. smartfon, komputer, czy tablet, uruchamia się poprzez rejestrację za pośrednictwem numeru telefonu i kodu uzyskanego SMS-em.

Obowiązkowe selfie w 20 minut

Po pozytywnej weryfikacji użytkownika, nastąpi aktywacja systemu. Aplikacja prześle, jako pierwsze zadanie, do objętego kwarantanną żądanie zrobienia sobie zdjęcia prezentującego wygląd twarzy, zwane potocznie „selfie”. Później system przesyłać będzie, co pewien czas, kolejne żądania wykonania następnych „selfie”, mających służyć odpowiednim służbom do oceny stanu podejrzanego o zakażenie COVID-19. Co ważne, z wykonaniem zadania nie można się ociągać. Na zrobienie zdjęcia ma się tylko 20 minut. Po tym czasie służby mogą podjąć konieczne działania sprawdzenia, czy „nieposłuszny” użytkownik nie łamie zasad odbywania kwarantanny, złożyć wizytę w mieszkaniu lub wszcząć jego poszukiwania. O wymówki trudno, bo Ministerstwo Cyfryzacji poucza, że użytkownicy muszą dbać o to, by przenośne urządzenia z zainstalowaną aplikacją były zawsze naładowane i niewyciszone. Aplikacja korzysta z geolokalizacji oraz funkcji rozpoznawania twarzy, dlatego nie ma możliwości przesłania zdjęcia kogoś innego, jak i z innej lokalizacji niż miejsce odbywania kwarantanny.

Kogo obowiązek nie dotyczy?

Przepis ust. 2 art. 7e zawiera wskazanie, kto z osób poddanych kwarantannie nie musi realizować ustawowego obowiązku pobrania, zainstalowania i korzystania z aplikacji. To osoby z dysfunkcją wzroku, a więc niewidzące lub niedowidzące, a także osoby które złożyły oświadczenie, że nie są abonentem ani użytkownikiem sieci telekomunikacyjnej lub nie posiadają urządzenia mobilnego umożliwiającego zainstalowanie tej aplikacji. Oświadczenie można złożyć telefonicznie lub wypełniony druk przekazać policji. To odpowiedź na pytania, jakie pojawiły się od razu po opublikowaniu komunikatu przez Ministerstwo Cyfryzacji o to, co mają zrobić osoby, które nie mają smartfonów, czy laptopów, a korzystają jedynie z klasycznych telefonów stacjonarnych, czy telefonów komórkowych pozbawionych funkcji smartfonu, takich jak instalacje interaktywnych aplikacji.

Składanie fałszywych zeznań

Poddani kwarantannie, którzy w łatwy sposób będą chcieli się wymigać od obowiązku korzystania i przesyłania informacji za pośrednictwem rządowej aplikacji, powołując się na posiadanie Nokii 3210 muszą pamiętać, że oświadczenie o nieposiadaniu urządzenia mobilnego umożliwiającego zainstalowanie tego oprogramowania, czy też o niekorzystaniu z sieci telekomunikacyjnej, składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. A za to można już trafić za kratki. Zgodnie z art. 233 Kodeksu karnego (Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553, ze zm.), za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Okolicznością łagodzącą jest sytuacja, gdy fałszywe oświadczenie zeznający składa w obawie przed poniesieniem odpowiedzialności karnej przez siebie lub swoich bliskich, wówczas grozi mu „jedynie” od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.

Oświadczenie, o którym mowa, można złożyć policji lub państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu dla miejsca odbywania kwarantanny. Może być złożone telefonicznie lub za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej.

Najlepiej zaopatrzyć się w prawnika

Tarcza Antykryzysowa ma kosztować budżet państwa 212 mld zł. Oczywiście cel poniesienia tego kosztu jest szczytny, niemniej ktoś te 212 mld będzie musiał potem państwu zwrócić. Trudno szacować czy, i o ile wzrosną opłaty, podatki, składki ZUS i inne obciążające obywateli, a zwłaszcza przedsiębiorców ciężary, po tym, jak opadnie kurz po koronawirusowej pandemii. Patrząc jednak na już przyjęte rozwiązania legislacyjne, sięgające 30 000 zł kary mogą być jedną z takich dróg zasilenia kasy Skarbu Państwa. Nieprzesłanie „selfie” to tylko jedno z wielu przykładów. Antykoronawirusowe specustawy przewidują ich znacznie więcej, np. za nieuzasadnione chodzenie po ulicy, złamanie czasowego ograniczenia lub zakazu obrotu i używania określonych przedmiotów lub produktów spożywczych, czy też naruszenie ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej, jak i niedostosowanie warunków pracy w przedsiębiorstwach. To zwłaszcza przedsiębiorcy powinni już teraz zacząć czynić starania o zabezpieczenie majątku swoich firm, jak i samych siebie, przed ewentualnymi roszczeniami powstałymi na tle tworzonych naprędce specustaw.

Autor: radca prawny Robert Nogacki, Kancelaria Prawna Skarbiec specjalizuje się w ochronie majątku, doradztwie strategicznym dla przedsiębiorców oraz zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi.

Koronawirus wpływa na życie nas wszystkich – i to wpływa nie tylko na życie codzienne, lecz także zawodowe. Często nie jesteśmy pewni, jakie prawa nam przysługują i o jakie zasiłki możemy się starać. Tymczasem nowa ustawa z 7 marca 2020 r. gwarantuje niektórym pracownikom m.in. dodatkowe zasiłki na opiekę nad dzieckiem.

Panująca pandemia zachorowań na COVID-19 zmusiła firmy do zmiany ich normalnego trybu pracy. Wiele firm wprowadziło tzw. home office, czyli pracę z domu, czy nowe zasady obowiązujące w firmie. Za zmianami w formie pracy poszły również zmiany dotyczące prawa pracy. A nowe regulacje prawne mogą budzić niepewność związaną z pracą i prawem pracownika. Warto zatem wiedzieć, o jakie zasiłki możemy obecnie się starać i jak postępować, gdy jesteśmy zmuszeni do nieobecności w pracy.

Jakie świadczenia przysługują pracownikowi w czasie pandemii COVID-19?

Podstawowym świadczeniem, o które może ubiegać się pracownik, jest wynagrodzenie bądź zasiłek chorobowy. Przysługuje on osobie chorej lub tej, której Państwowy Inspektorat Sanitarny wydał nakaz poddania się kwarantannie lub izolacji. Decyzja taka zostaje wydana, kiedy dany pracownik jest zarażony, chory na chorobę zakaźną albo ma podejrzenie zarażenia.

Decyzja o nakazie kwarantanny może również zostać wydana, gdy pracownik miał styczność ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego – np. gdy miał kontakt z osobą chorą lub wrócił z kraju, w którym panuje epidemia. Należy jednak podkreślić, że jeśli dobrowolnie poddamy się kwarantannie – tj. jeśli nie zostanie nam wydana decyzja właściwego inspektoratu sanitarnego lub nie jesteśmy współlokatorem osoby będącej na kwarantannie.– nie możemy starać się o zasiłek chorobowy – powiedział Marcin Mika, Director Growth & Client Success z ADP Polska

Drugim świadczeniem, które możemy uzyskać, jest zasiłek opiekuńczy. Może się o niego ubiegać każdy,  kto musi opiekować się chorym dzieckiem lub członkiem rodziny w sytuacji, gdy została wydana decyzja o objęciu ich kwarantanną. Dodatkowo zasiłek ten przysługuje każdemu, kto musi opiekować się dzieckiem do 8 roku życia, podczas gdy zamknięte są szkoły, żłobki, przedszkola czy kluby dziecięce.

Możliwe jest również uzyskanie dodatkowego zasiłku. Możemy się o niego starać, gdy musimy sprawować opiekę nad dzieckiem w wieku do 8 lat. Co ważne, nie wlicza się on do limitu zwykłego zasiłku opiekuńczego, który został omówiony powyżej. Przysługuje on obojgu rodzicom w wymiarze 14 dni,  jednak nie mogą oni korzystać z niego w tym samym czasie (dla przykładu – najpierw jeden rodzic może wziąć 7 dni zasiłku, a następnie drugi pozostałe 7 dni). Zasiłek ten nie jest uzależniony od liczby dzieci, które wymagają opieki. Podstawą wypłaty zasiłku jest oświadczenie, którego wzór został opublikowany przez ZUS.

Warto również dodać, że w projekcie tarczy antykryzysowej można znaleźć rozszerzenie uprawnienia związanego z dodatkowym zasiłkiem opiekuńczym o kolejne 14 dni oraz o skorzystanie z 14 dni zasiłku dodatkowego na dzieci oraz dorosłych niepełnosprawnych na skutek zamknięcia instytucji nimi się opiekującymi. Kolejne wydłużenia okresów będą mogły być dokonywane na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów

Jeśli testy potwierdzą zarażenie koronawirusem i pracownik dostanie nakaz poddania się kwarantannie, ma pełne prawo domagać się od pracodawcy wynagrodzenia i zasiłku chorobowego. Należy również pamiętać, że decyzja o kwarantannie jest obecnie wydawana także w sytuacji, gdy mogliśmy mieć styczność z wirusem i istnieje ryzyko zarażenia. Dodatkowo ustawa, której przepisy obowiązują od 8 marca br., wprowadza również możliwość pracy zdalnej. Na nią jednak pracodawca, o ile nie jesteśmy chorzy, nie musi się zgodzić – mówi Marcin Mika.

Jaka jest sytuacja pracowników, którzy mają dzieci powyżej 8 roku życia?

Wedle prawa i nowej ustawy, pracownikom, których dzieci mają więcej niż 8 lat, nie przysługuje dodatkowy zasiłek opiekuńczy ani zwolnienie z pracy czy inne świadczenie ZUS. Możemy jednak starać się o pracę zdalną, ale pracodawca nie ma obowiązku nam jej przyznać. W takiej sytuacji można wziąć urlop wypoczynkowy. Należy jednak podkreślić, że pracownicy, których dzieci przekroczyły 8 rok życia, mogą uzyskać zasiłek na ogólnych, dotychczas obowiązujących zasadach, wyłącznie w sytuacji, gdy dziecko jest chore.

Usprawiedliwienie nieobecności w pracy

W sytuacji, gdy nasze zdrowie jest zagrożone, oczywiste jest, że nie będziemy mogli stawić się w pracy (również w pracy zdalnej). Powinniśmy jednak powiadomić pracodawcę o naszej nieobecności – podać jej przyczynę i (o ile to możliwe) przewidywany okres nieobecności. Maksymalnie mamy na to dwa dni. Możemy zadzwonić do szefa lub wysłać do niego e-mail. W sytuacji, gdy dana osoba jest poważnie chora i nie ma możliwości zawiadomienia pracodawcy, można przekazać wytłumaczenie nieobecności po powrocie do zdrowia.

Do poświadczenia naszej absencji niezbędne są jednak dokumenty, które ją usprawiedliwią. Wystarczy zaświadczenie lekarskie, decyzja właściwego państwowego inspektoratu sanitarnego (jeśli nieobecność jest spowodowana kwarantanną) czy oświadczenie pracownika (w sytuacji, gdy musi on opiekować się dzieckiem do 8 roku życia).

Przy usprawiedliwianiu nieobecności w pracy musimy kierować się przede wszystkim regulaminem wewnętrznym, ustalanym przez pracodawcę, o ile taki istnieje. Jednak poza nim dysponujemy także rozporządzeniami Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1996 roku. Najważniejsze jest jednak aby pamiętać, że o swojej nieobecności powinniśmy jak najszybciej powiadomić pracodawcę. Im szybciej to zrobimy, tym lepiej dla nas i dla funkcjonowania całej firmy – powiedział Marcin Mika.

• Wallace, wcześniej COO w Silicon Valley Bank, został szefem rady dyrektorów Revolut USA
• Ron Oliveria, wcześniej 30 lat sprawujący funkcje kierownicze w wiodących amerykańskich instytucjach finansowych, został CEO Revolut USA
• Nominacje nastąpiły tydzień po oficjalnym wejściu Revolut na rynek amerykański, gdzie fintech pozyskał już dziesiątki tysięcy klientów

Revolut ogłosił że do kierownictwa spółki w USA dołączyli nowy szef rady dyrektorów i CEO. Bruce Wallace, wcześniej COO i szef usług globalnych w Silicon Valley Bank, otrzymał nominację na szefa rady dyrektorów Revolut USA. Wallace pełnił do tej pory funkcję niewykonawczego członka rady dyrektorów i szefa komitetu ryzyka i zgodności w Revolut Ltd., teraz będzie łączył obydwie funkcje.

W Silicon Valley Bank Bruce Wallace kierował rozwojem produktów, operacjami i technologicznym wsparciem ekspansji banku na nowe rynki. Zanim dołączył do Silicon Valley Bank, Wallace pracował 20 lat w Wells Fargo, kierują funkcjami biznesowymi takimi jak ryzyko i zapobieganie fraudom w bankowości detalicznej, płatności i zarządzanie skarbem.

“Cieszę się, z możliwości dołączenia do zespołu Revolut. W ciągu zaledwie 4 lat Revolut pozyskał ponad 10 milionów klientów w Europie rozwiązując ich realne problemy finansowe. Teraz, mamy okazję zrobić to samo dla klientów w Stanach Zjednoczonych” – powiedział Bruce Wallace, szef rady dyrektorów Revolut USA.

Ron Oliveria, który przez 30 lat sprawował funkcje kierownicze w wiodących amerykańskich instytucjach finansowych, otrzymał nominację na prezesa Revolut USA. Oliveira wcześniej był prezesem Avidbank z Doliny Krzemowej, gdzie nadzorował m.in. produkty kredytowe. Zanim dołączył do Avidbank, sprawował funkcje kierownicze w m.in. Heritage Oaks Community Bank oraz Union Bank of California.

“To najlepszy z możliwych momentów by dołączyć do światowej klasy fintechu jakim jest Revolut. Firma ma wyjątkową propozycję rynkową dla amerykańskich konsumentów, którzy chcą teraz zwiększyć kontrolę nad swoimi wydatkami, oszczędnościami oraz wspierać swoich bliskich poprzez błyskawiczne tanie przelewy z przewalutowaniem po kursie międzybankowym” – powiedział Ron Oliveria, prezes Revolut USA.

Revolut ogłosił niedawno oficjalnie wejście z ofertą na rynek amerykański. Obsługuje obecnie dziesiątki tysięcy klientów w USA. Fintech zamierza stać się finansową super aplikacją, która pozwala użytkownikom z poziomu telefonu zarządzać wszystkimi codziennymi potrzebami finansowymi, takimi jak płatności, wymiana walut, polecenie zapłaty, analiza i kontrola wydatków, regularne oszczędzanie, inwestowanie i dzielenie się z innymi (indywidualna działalność dobroczynna).

Od założenia w 2015 roku, Revolut pozyskał ponad 10 milionów klientów oraz finansowanie od inwestorów w kwocie ponad 800 milionów dolarów. Revolut ma siedzibę w Londynie. W Stanach Zjednoczonych zatrudnia obecnie 65 pracowników, w biurach w Nowym Jorku i San Francisco.

FCA Poland SA przekaże polskim służbom walczącym z epidemią 14 samochodów z floty demonstracyjnej. Auta trafią do wybranych instytucji krajowych i wolontariuszy, gdzie będą służyły do celów administracyjno-zaopatrzeniowych.

FCA Poland włącza się w działania wspierające walkę z wirusem COVID-19. Spółka przekaże łącznie 14 samochodów ze swojego parku demonstracyjnego na okres najbliższych tygodni. Auta te uzupełnią tabor pojazdów wspierających działania prowadzone na poziomie centralnym, wojewódzkim i powiatowym przez Państwową Straż Pożarną (PSP), lokalnym przez Ochotniczą Straż Pożarną (OSP) oraz inne podmioty, służąc do celów kwatermistrzowskich i administracyjno-zaopatrzeniowych, jak transport niezbędnych artykułów sanitarnych, kombinezonów, maseczek, rękawic (PSP i OSP) czy posiłków dla służb medycznych (ZHP, Fundacja).

Flotę tworzą modele: szybka Alfa Romeo Giulia, sprawne Fiaty Tipo S-Design i crossover 500X Sport, a także pojemne transportery Fiorino Cargo i Talento Furgon. Uzupełnią je docierające w najodleglejsze miejsca Jeepy Renegade, w tym również w wersji terenowej Trailhawk, oraz modele Compass, Wrangler w wersjach Rubicon i Unlimited i topowy Grand Cherokee.

„Do codziennych zadań naszej firmy należy spełnianie potrzeb klientów w zakresie mobilności, więc tym bardziej chcemy je realizować w stosunku do służb krajowych, które walczą dziś o zdrowie i bezpieczeństwo Polaków – mówi Rafał Grzanecki, dyrektor marketingu FCA Poland – W naszym parku prasowym dysponujemy szeroką gamą aut miejskich, dostawczych i SUV-ów, które w znacznym stopniu mogą usprawnić działania policji, straży pożarnej czy ratowników medycznych”.

Pierwsze samochody zostały przekazane w ostatnich dniach marca, kolejne wydania odbywają się jeszcze w tym tygodniu.

Samochody marek Alfa Romeo, Fiat, Jeep i Fiat Professional trafiają do następujących instytucji: Fundacja Anikar, Hufiec ZHP Wola, Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej (PSP) m.st. Warszawy, Komenda Wojewódzka PSP Mazowsze w Warszawie, Komeda Powiatowa PSP w Sokołowie Podlaskim, Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) Nowy Dwór Mazowiecki, OSP Białołęka, OSP Marki, OSP Stara Miłosna, OSP Dziekanów Polski, OSP Skolimów.

Kwestia prawidłowego ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości często jest przedmiotem sporów pomiędzy podatnikami a fiskusem. Różne opodatkowanie w zależności od rodzaju i przeznaczenia nieruchomości sprawia, że podatnicy nie zawsze są pewni co do prawidłowości przyjętego przez nich podejścia. Ma to znaczenie zwłaszcza w przypadku hal magazynowych oraz produkcyjnych, a także galerii handlowych. Prawidłowe określenie podstawy opodatkowania w tych miejscach może przyczynić się do ograniczenia ryzyka podatkowego, a także dużych oszczędności, z uwagi na fakt, że w większości przypadków obiekty te są własnością osób prawnych, które zobowiązane są do samoobliczenia podatku.

Zakres opodatkowania

Punktem wyjściowym jest ustalenie zakresu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Jest to podatek majątkowy, a opodatkowaniu podlegają grunty, budynki oraz ich części, jak również budowle oraz ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Opodatkowaniu zasadniczo nie podlegają lasy i użytki rolne z wyjątkiem tych zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego przy kwalifikacji gruntu albo budynku na potrzeby podatku od nieruchomości decydujące znaczenie ma to, co zostało ujawnione w ewidencji gruntów i budynków, a nie sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości. W ocenie NSA organ podatkowy nie może w sposób dowolny ustalać przeznaczenia nieruchomości czy gruntów, a jest związany ewidencją (wyrok NSA z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. II FSK 2519/17). Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 29 sierpnia 2019 r., sygn. II FSK 1919/17, wskazując dodatkowo, że dane dotyczące powierzchni lokali ujawnione w ewidencji gruntów i budynków są bezwzględnie wiążące dla organów i nie mogą one w sposób swobodny ustalać powierzchni użytkowej garażu podlegającej opodatkowaniu. Muszą natomiast bazować na dokumentach, a kwestionowanie ustaleń może mieć miejsce jedynie w oparciu o inny dokument.

Podstawa opodatkowania

Jeżeli podatnik wie, co będzie podlegało podatkowi od nieruchomości, musi ustalić podstawę opodatkowania, którą stanowi dla gruntów – powierzchnia, dla budynków i ich części – powierzchnia użytkowa, a dla budowli lub ich części – wartość będąca podstawą do obliczenia amortyzacji w danym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku, gdy od budowli nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych, podstawę opodatkowania stanowi ich wartość rynkowa, określona przez podatnika.

W zależności od wysokości pomieszczeń w budynku podstawa może być różnie kalkulowana. W przypadku, gdy wysokość mieści się w przedziale od 1,4 m do 2,2 m, podatnik płaci połowę podatku od tej powierzchni użytkowej, a jeżeli wysokość nie przekracza 1,4 m wtedy podatnik może pominąć tę powierzchnię przy wyliczaniu podatku.

Jeżeli podatnik nie określi wartości budowli lub poda wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej wtedy organ podatkowy może powołać biegłego celem ustalenia wartości budowli.

Podatek od nieruchomości a Prawo budowlane

Kluczowe definicje w podatku od nieruchomości – budynek i budowla odwołują się do prawa budowlanego. Dlatego na potrzeby tego podatku Prawo budowlane ma bardzo duże znaczenie i nie może być bagatelizowane.

Zgodnie z ustawą – Prawo budowlane poprzez budynek należy rozumieć obiekt budowlany, trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, posiadający fundamenty i dach. Pozostałe obiekty budowlane niebędące budynkiem ani obiektem małej architektury to budowle.

Doskonałym przykładem pokazującym, jak bardzo Prawo budowlane wpływa na podatek od nieruchomości, jest wyrok NSA z dnia 5 lipca 2019 r., sygn. II FSK 2569/17, w którym NSA orzekł, że tak długo, jak budynek spełnia wszystkie warunki wyżej wspomnianej definicji z Prawa budowlanego, tak długo podlega podatkowi od nieruchomości, bez względu na poziom jego dewastacji, utratę okien czy brak schodów. Powyższe podejście świadczy o bezwzględnym przestrzeganiu definicji Prawa budowlanego przez organy podatkowe i sądy administracyjne w zakresie podatku od nieruchomości.

Parking a bryła budynku

Problemem, przed którym staje część przedsiębiorców, jest klasyfikacja parkingu znajdującego się w bryle jako budynku. Temat dotyczy przykładowo parkingów znajdujących się w galeriach handlowych (np. w podziemiach), stanowiących jeden budynek. Takie parkingi często nie posiadają zewnętrznych ani wewnętrznych przegród, a oparte są jedynie na filarach, więc wydawać by się mogło, że w takim przypadku nie spełniają definicji budynku z Prawa budowlanego. Niestety takiej opinii nie podzielają sądy administracyjne. Przykładowo WSA w Gdańsku w wyroku z 19 września 2017 r., sygn. I SA/Gd 820/17, wskazał, że co prawda sam parking nie posiada trwałych przegród wydzielających go z przestrzeni, niemniej tak długo, jak znajduje się on w bryle budynku, można wyznaczyć granice, jakie zajmuje, poprzez odniesienie się do granic wyznaczonych przez pozostałe kondygnacje. W przypadku braku możliwości pomiaru po granicach wyznaczonych przez inne kondygnacje należy dokonać go po suficie. Stanowisko to potwierdził NSA w wyroku z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt II FSK 529/18.

Wyrok NSA wydaje się kończyć pojawiający się raz na jakiś czas spór w zakresie kwalifikacji parkingów pod galeriami handlowymi. Zarówno organy podatkowe, jak i sądy administracyjne są zdania, że powierzchnia takich parkingów powinna być traktowana jak powierzchnia budynków na potrzeby podatku od nieruchomości.

Autor: radca prawny Robert Nogacki, Kancelaria Prawna Skarbiec specjalizuje się w ochronie majątku, doradztwie strategicznym dla przedsiębiorców oraz zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi.

Koronawirus przyspieszy zmiany, które miały nadejść dopiero za kilka lat. Jak wynika z raportu firmy EY (dawniej Ernst & Young), COVID-19 podkręci tempo cyfryzacji i automatyzacji. Wyniki Global Capital Confidence Barometer nie pozostawiają złudzeń: co trzecia firma już teraz wie, że zdynamizuje proces cyfrowej transformacji. Dla 36% menadżerów z 45 krajów priorytetem będzie intensywna automatyzacja. Zdaniem autorów badania, szybsza digitalizacja to najlepsza tarcza antykryzysowa.

Trzech na czterech (73%) szefów firm jest przekonanych, że koronawirus i pandemia, jaką wywołała globalna zaraza, poważnie wpłynie na światową gospodarkę. Jak wynika z Global Capital Confidence Barometer, w tej chwili przedsiębiorstwa spotykają się głównie z dwoma problemami. Pierwszym jest zachowanie stabilności w łańcuchu dostaw, drugim – wyraźny spadek konsumpcji.

Pierwsze zaburzenia w logistyce pojawiły się jeszcze w styczniu i były skorelowane z sytuacją w Chinach. To głównie rezonowało na przemysł. Jednak gdy koronawirus pojawił się w innych miejscach globu, postępował jego wpływ na kolejne gałęzie gospodarki. Znalazło to odzwierciedlenie w zyskach, a te już teraz, w co drugiej firmie są na poziomie tych z roku 2018. Jednak są i takie przedsiębiorstwa, które notują znacznie niższe dochody niż miały 24 miesiące temu. Tak jakby ktoś wygumkował firmom wzrosty z ostatnich dwóch lat. Dlatego niemal wszystkie przedsiębiorstwa (95%) przygotowują się do tego, że lada moment będą zmuszone obniżać swoją marżę.

– Globalna pandemia COVID-19 wywołała szok i paraliż na całym świecie. To zjawisko, jakiego współczesny świat nie widział, a skutki tego, odczują na swojej skórze zarówno pojedyncze branże, jak i cała gospodarka. Skala „zniszczeń”, jakie wyrządza koronawirus, wciąż rośnie. Dopiero za jakiś czas będziemy w stanie ocenić, z czym przyjdzie nam się zmierzyć. – zauważa Prezes BPSC Rafał Orawski, jednocześnie dodając – Jednak to nie znaczy, że nie można minimalizować potencjalnego ryzyka. Teraz jest najlepszy moment na poszukiwanie rozwiązań, które pomogą szybko wyjść na prostą, gdy minie kryzys. – kwituje szef BPSC.

Tarcza antykryzysowa

Ze wspomnianego już wcześniej badania EY (dawniej Ernst & Young) płyną ciekawe wnioski. Ponad jedna trzecia (36%) firm przyspiesza inwestycje w automatyzację, podobny odsetek (31%) planuje zrobić to samo z cyfrową transformacją.

– Nagły i nieoczekiwany charakter pandemii pokazał kierownictwu przedsiębiorstw, że zaawansowane IT jest naprawdę pomocne, a budowanie zwinności i odporności dzięki technologii to coś więcej niż slogany. – wyjaśnia Rafał Orawski i dodaje – Nasze doświadczenia, jak również naszych klientów pokazują, że automatyzacja bardzo szybko przynosi mierzalne efekty. Pomaga oszczędzić czas, zasoby i poprawia produktywność. – kończy Prezes BPSC, producenta systemów ERP.

Jak wynika z raportu MGI: A future that works: Automation, employment, and productivity, robotyzacja może znacznie zwiększyć efektywność firm oraz spowodować wzrost globalnej produktywności nawet o 1,4 % rocznie. To sporo, gdyż warto pamiętać, że jak wynika ze statystyk WHO, niemal jedna trzecia świata jest zmuszona do pozostania w domu, bądź ma poważne utrudnienia w normalnym funkcjonowaniu.

Kiedy zaświeci słońce?

43% ankietowanych spodziewa się, że powrót do normalności możliwy będzie najwcześniej w trzecim kwartale tego roku. Jednak ponad połowa (54%) jest przekonana, że spowolnienie będzie odczuwalne jeszcze w 2021 roku.

– Podczas kryzysu nie będzie „zwycięzców”, ale niektóre sektory odczują pandemię bardziej niż inne. To jak duże szkody wyrządzi spodziewana recesja, w znacznej mierze będzie zależało od zdolności do szybkiej i zwinnej odbudowy mocy i przywrócenia stanu sprzed pandemii. Używając języka sportowego, jeżeli przedsiębiorstwo będzie w stanie szybko przejść z obrony do ataku, koszty będą dużo mniejsze. – tłumaczy Rafał Orawski.

Jednak dziś, tak długo jak epidemiolodzy nie znajdą skutecznej metody na zwalczanie niebezpiecznego wirusa, społeczeństwo musi zostać w domu. Jak twierdzi WHO, ograniczenie aktywności każdej jednostki i izolacja społeczna to najskuteczniejsze sposoby na skuteczną walkę z COVID-19. To niesprzyjające dla funkcjonowania człowieka środowisko, może okazać się żyzną glebą dla rozwoju innowacji w przemyśle, który przyparty do muru, będzie zmuszony do wdrożeń nowych rozwiązań, które pozwolą na automatyzację procesu produkcji i czy nam się to podoba, czy nie – zmniejszenie roli człowieka. Jak podaje The Guardian – koronawirus podzieli biznes na dwa obozy: zwycięzców i przegranych. O przydziale do danej grupy nie decyduje ślepy los, lecz inwestycja w innowacje i otwartość na zmiany.

Od zeszłego tygodnia media zalewane są liczbą wniosków o zasiłek dla bezrobotnych w USA. Brakuje jednak podstawowej informacji, jaki procent tych wniosków to zasługa ułatwień w dostępie do zasiłków, a jaki utraty pracy.

Wyskok ropy naftowej

Wczoraj poznaliśmy dane z USA na temat zapasów gazu. Były one znacząco różne od zapasów ropy. Gwałtowny spadek nie przeszedł bez echa na rynku. Tylko w momencie publikacji ropa podskoczyła gwałtownie w górę. Przez chwilę kosztowała 35 dolarów, jednakże szybko wróciła w okolice 31 dolarów, co i tak było około 4 groszowym zyskiem. Dzisiaj, po drobnej korekcie w nocy, czarne złoto idzie dalej w górę osiągając poziom 32 dolarów. Ruch ten przełożył się, jak to często bywa, również na rubla, który kosztuje już 5,5 grosza a nie 5,3 grosza, jak wczoraj.

Rynek usług zanika

Wprowadzone restrykcje powodują, że wiele branż usługowych nie jest w stanie pracować. Jaki ma to wpływ na realną gospodarkę, jeszcze nie wiadomo, ale widzimy indeksy koniunktury w usługach i te nie pozostawiają złudzeń. Wynik PMI na poziomie 26,4 punktów dla strefy euro to coś, co się niemal nie zdarza. We Włoszech ten parametr wynosi zaledwie 17,4 punktów. Przypomnijmy, że badanie to pokazuje nastawienie menedżerów odpowiedzialnych za zamówienia. Jeżeli liczba optymistów jest równa pesymistom wynik wynosi 50 punktów. Te rezultaty pokazują gwałtowną przewagę negatywnych prognoz.

Wzrost liczby wniosków o zasiłek w USA

Poznaliśmy kolejne dane, które wyrwane z kontekstu mogą budzić trwogę. W USA złożono 6,6 mln wniosków o zasiłek dla bezrobotnych. W tydzień. To mniej więcej tyle, ile w standardowych warunkach składanych było w pół roku. Brzmi to bardzo źle, a sytuacja owszem jest poważna, jest tylko jedno “ale”. Plan pomocowy pozwala większej liczbie obywateli i na dłużej ubiegać się o zasiłek. W rezultacie wnioski składają osoby, które nie pracowały, ale nie podlegały prawu do zasiłku. Najlepszym dowodem na to, że sytuacja wcale nie jest taka zła jest reakcja dolara, który zyskiwał po tych informacjach.

Dzisiaj w kalendarzu danych makroekonomicznych warto zwrócić uwagę na:

14:30 – USA – sytuacja na rynku pracy,

16:00 – USA – raport ISM dla usług.

Maciej Przygórzewski – główny analityk w Internetowykantor.pl

Jeszcze w IV kwartale 2019 r. 61 proc. Polaków deklarowało, że chciałoby pracować zdalnie, poza biurem. Home office, który jeszcze nie tak dawno uznawany był za benefit firmy, teraz stał się naszą codziennością. Praca z domu nie oznacza jednak zmniejszenia zakresu obowiązków, a wymaga dostosowania powierzonych zadań do nowych okoliczności i dostępnych narzędzi. O tym, jak profesjonalnie przeprowadzić biznesowe spotkanie online mówi Radosław Szafrański, członek zarządu w firmie rekrutacyjnej Michael Page.

Do niedawna telekonferencje największą popularnością cieszyły się w branżach IT, SSC, czy FMCG, gdzie często nawet finałowy etap rekrutacji odbywał się wirtualnie. Teraz organizowanie spotkań online jest już standardem, a wręcz koniecznością dla niemal wszystkich firm na całym świecie. Przeprowadzając wideo spotkanie ważne jest, aby stosować się do zasad, które pozwolą nam profesjonalnie poprowadzić rozmowę, aby była ona tak samo albo jeszcze bardziej efektywna niż „na żywo”. Jak to zrobić?

Przepis na profesjonalne spotkanie

1. Zaplanuj i zorganizuj. Przed każdym spotkaniem online, poinformuj wcześniej rozmówców o tym, jakie narzędzia wykorzystacie, aby się skontaktować oraz jakie rozwiązania będą im potrzebne do tego, aby płynnie się porozumieć. Jeśli planujesz wideokonferencję, daj znać o tym uczestnikom, aby nie byli zaskoczeni koniecznością włączenia kamerki. Jeszcze przed spotkaniem upewnij się również, że każdy rozmówca ma dostęp do odpowiednich programów i narzędzi, z których będziecie korzystać oraz, że potrafi się nimi posługiwać. Pamiętaj o tym, że osoba, która jest organizatorem spotkania często również udostępnia pliki i dokumenty, pokazując je np. na ekranie swojego monitora. W związku z tym, zadbaj o to, aby wcześniej uporządkować pulpit. Warto również zapisać wszystkie dokumenty w jednym folderze i udostępnić je uczestnikom przed spotkaniem.
2. Ustal agendę czasową. Przed każdą wideorozmową istotne jest wcześniejsze sporządzenie agendy czasowej. Określenie przewidywanej długości spotkania pomoże jego uczestnikom w odpowiednim przygotowaniu się do rozmowy i pozwoli optymalnie wykorzystać czas na poruszenie konkretnych zagadnień. Warto zarezerwować sobie dodatkowy margines czasowy, aby nie ulegać presji i mieć pewność, że w razie nieplanowanego przedłużenia wideokonferencji, nasz plan dnia nie ulegnie rozbiciu. Kluczem do efektywnej wideorozmowy jest zadbanie o to, aby liczba uczestników odpowiadała rzeczywistym potrzebom spotkania.

–  Zbyt duże grono odbiorców może wywołać chaos w rozmowie, w wyniku którego ciężko będzie dojść do porozumienia, a ograniczenie liczby uczestników do niezbędnego minimum pomoże zapanować nad przebiegiem spotkania i zoptymalizuje czas jego trwania – dodaje Radosław Szafrański z Michael Page.

3. Wyznacz cel wideo spotkania. Aby konferencja online przebiegła w sposób zaplanowany i każde zagadnienie zostało omówione, należy ustalić konkretny cel, dla którego uczestnicy się zdzwonili, aby spotkanie nie wyszło poza określone ramy.
4. Podsumowanie spotkania. Po przeprowadzonej rozmowie warto podsumować spotkanie, aby wszelkie ustalenia nie umknęły jego uczestnikom. Jeśli jesteś organizatorem spotkania, poproś swojego współpracownika, aby notował wszelkie ustalenia, gdyż skupiając się na prowadzeniu telekonferencji i udostępnianiu materiałów, może zabraknąć Ci czasu na sporządzanie notatek.

Wystrzegaj się…

1. Nieprofesjonalnego podejście do spotkania

– Podstawowym błędem podczas spotkania online jest niepoważne podejście uczestników do rozmowy i panująca atmosfera rozluźnienia. Fakt, że rozmowa prowadzona jest z domu nie zwalnia uczestników z profesjonalnego podejścia i szacunku do współrozmówców. Ważna jest nasza prezencja przed uczestnikami oraz odpowiedni, schludny i elegancki ubiór, który obowiązywałby nas również podczas spotkania na żywo – komentuje Radosław Szafrański

2. Wyłącz inne komunikatory. Warto zwrócić uwagę, aby podczas udostępniania odbiorcom swojego ekranu, wyświetlał on jedynie niezbędne treści. Wszelkie włączone inne komunikatory, kanały social media, zakładki w wyszukiwarce, które tematycznie odbiegają od toku rozmowy mogą zakłócać komunikację i zostać odebrane jako przejaw nieprofesjonalizmu.
3. Znajdź alternatywne rozwiązanie. Brak połączenia z Internetem albo słaby zasięg mogą skutecznie uniemożliwić nam przeprowadzenie spotkania online. Warto zabezpieczyć się przed taką ewentualnością i mieć plan zapasowy w postaci np. dodatkowego routera albo innego narzędzia (komunikatora), które pozwoli skontaktować się z uczestnikami. Poinformuj rozmówców
   o alternatywnym rozwiązaniu, aby również byli gotowi na uruchomienie dodatkowego narzędzia.

– Obserwowany od kilku lat postęp technologiczny sprawia, że komunikatory internetowe są nie tylko alternatywą dla standardowych spotkań biznesowych, ale ich przyszłością. Umożliwiają one codzienną i niezakłóconą pracę zespołów rozproszonych, których członkowie pracują z wielu miejsc na świecie, dlatego możemy spodziewać się, że wideokonferencje będą stopniowo wypierać bezpośrednie rozmowy służbowe, zwłaszcza te międzynarodowe – podsumowuje Radosław Szafrański z Michael Page.

Z rynków ulatnia się entuzjazm podsycany wczoraj rajdem cen ropy naftowej, gdyż doniesienia o przekroczeniu jednego miliona zakażeń koronawirusem przywracają obawy o szkody ekonomiczne i podkopują apetyt na ryzyko. Dziś dzień z raportem z rynku pracy USA, który wyjątkowo będzie kompletnie bez znaczenia.

W ostatnich 24 godzinach różne milionowe wartości zdominowały szum informacyjny przekładający się na rynkowe nastroje. Informacją dnia jest przekroczenie progu jednego miliona zakażonych koronawirusem na świecie, co przypomina inwestorom, że jeszcze daleko do opanowania wirusa i dlatego wszelkie zrywy optymizmu na rynkach należy traktować tylko jako przerywniki w ponurym otoczeniu. Pozostajemy w defensywnym nastawieniu, oczekując podtrzymania presji na aktywach ryzykownych (akcje, surowce, waluty surowcowe i rynków wschodzących). Wśród walut G10 widzimy lepsze perspektywy dla JPY i USD, wraca natomiast słabość EUR. W przypadku złotego nie widzimy obecnie warunków dla wyraźnego oddalenia się od 4,60 za euro.

Wczoraj figurą dnia było 10 milionów nowych wniosków o zasiłek dla bezrobotnych w USA po dwóch tygodniach zaostrzania przepisów pozostawania Amerykanów w domach i wstrzymaniu działalności firm. W poprzednim tygodniu przybyło 6,65 mln nowych zasiłków po 3,3 mln tydzień wcześniej. To szokujące dane, które z jednej strony podkreślają charakter rynku pracy w USA (możliwość zwolnienia pracownika z dnia na dzień), ale też są konsekwencją wyborów politycznych. Lockdown jest konieczny, by powstrzymać rozprzestrzenianie się wirusa. Ponadto trzecia faza pakietu fiskalnego za 2,2 bln USD niejako zachęca pracowników do pójścia na bezrobocie. Pakiet oferuje do 600 USD tygodniowo przez 4 miesiące, co odpowiada płacy 15 USD/h. Dla wielu Amerykanów to atrakcyjna oferta. Nie zmienia to faktu, że przejściowo dane z rynku pracy będą wyglądać okropnie, a raporty o wnioskach o zasiłek sugerują, że bezrobocie w marcu mogło skoczyć do 10 proc. z 3,5 proc. w lutym. Ale w dzisiejszym raporcie NFP jeszcze tego wzrostu nie zobaczymy (prog. 3,8 proc.), z uwagi na wcześniejszy okres przeprowadzania ankiet przez Departament Pracy (drugi tydzień marca). Spodziewany spadek zatrudnienia w sektorze pozarolniczym (konsensus: -100 tys.) bierze się w większym stopniu z wahań sezonowych i odreagowana silnego wzrostu miejsc pracy w lutym (273 tys.). Rynek najprawdopodobniej zignoruje wypaczone dane – inwestorzy wiedzą, że sytuacja w gospodarce jest zła i nie potrzebują do tego konkretnych liczb.

Pośrednim powodem wczorajszego entuzjazmu na rynkach był wystrzał cen ropy naftowej – w kulminacyjnym momencie cena WTI rosłą o 33 proc., co jednak odpowiada tylko 7 dolarom na baryłce. Zaczęło się od sygnalizowania przez Chiny gotowości do skupu taniego surowca dla strategicznych rezerw, ale później euforię podsycił prezydent USA Donald Trump, który zasugerował, że przekona Arabię Saudyjską Rosję do obniżenia produkcji o 10-15 mln baryłek. Arabia Saudyjska szybko zapowiedziała nadzwyczajne posiedzenie OPEC+ (6 kwietnia), by przedyskutować „uczciwe porozumienie”. Bylibyśmy jednak ostrożni z wyciąganiem daleko idących wniosków z deklaracji Trumpa. Gdyby tak łatwo było o zgodę Arabii Saudyjskiej i Rosji, doszłoby do niego miesiąc temu, co by ograniczyło niekorzystny dla każdego producenta spadek cen. Restart negocjacji jest dobrą wiadomością, ale nie przełoży się na rychłe zatrzymanie wzrostu globalnych zapasów. Nawet jeśli OPEC przedstawi ofertę cięcia wydobycia, Rosja nie przystanie od ograniczenia, jeśli USA nie zobowiążą się do podobnych redukcji. Wczorajszy rajd cen był podsycany domykaniem pozycji spekulacyjnych, ale bez szybkich rozstrzygnięć politycznych pozostawia ceny na powrót podatne na spadki.

Konrad Białas, Dom Maklerski TMS Brokers S.A.

MEDCAMP S.A., Spółka notowana na rynku NewConnect, otrzymała informację od swojej spółki portfelowej genXone S.A. o przygotowaniu projektu polegającego na sekwencjonowaniu genomów koronawirusów SARS CoV-2 pozyskanych z próbek od pozytywnych pacjentów z wykorzystaniem technologii NANOPORE. Realizowane przez genXone S.A. badania mogą okazać się bardzo istotne w walce z pandemią koronawirusa, a ich wyniki mogą być wykorzystane w opracowaniu szczepionki na koronawirusa SARS – CoV-2.

MEDCAMP S.A. poinformował, że spółka zależna genXone S.A. przekazała mu informację o tym, iż przygotowała projekt polegający na sekwencjonowaniu genomów koronawirusów SARS CoV-2 pozyskanych z próbek od pozytywnych pacjentów z wykorzystaniem technologii NANOPORE, czyli sekwencjonowania NGS w czasie rzeczywistym. Dzięki realizacji tego przedsięwzięcia możliwe będzie śledzenie poszczególnych skupisk zainfekowanych pacjentów poprzez grupowanie ich w klastry wyznaczone na podstawie podobieństwa sekwencji nukleotydowej genomów SARS-CoV-2, monitorowanie źródeł zakażenia, a także opracowanie charakterystyki potencjalnych ścieżek transmisji. Zdaniem genXone S.A. badania te mogą okazać się kluczowe w walce z pandemią koronawirusa, a ich wyniki mogą być wykorzystane w opracowaniu szczepionki na koronawirusa SARS – CoV-2. MEDCAMP S.A. zamierza współfinansować wdrożenie projektu, bowiem dostrzega w nim bardzo wysoki potencjał rozwoju.

„Jesteśmy bardzo zadowoleni, że nasza spółka portfelowa genXone przygotowała bardzo interesujący i ważny w obecnych czasach projekt. GenXone posiada zaplecze naukowe i technologiczne, aby prowadzić innowacyjne przedsięwzięcia, dlatego bardzo liczymy na ten projekt. Prowadzone badania mogą przyczynić się do walki z pandemią koronawirusa, a ich wyniki posłużyć do opracowania szczepionki.” – komentuje Cezary Ziarkowski, Prezes Zarządu Spółki MEDCAMP S.A.

MEDCAMP S.A. w ostatnim czasie otrzymał informację od spółki portfelowej genXone S.A o wpisaniu przez Ministerstwo Zdrowia Laboratorium Diagnostyki Molekularnej genXone S.A. z siedzibą w Złotnikach na listę laboratoriów obwodowych wykonujących badania w kierunku wirusa SARS CoV-2. Dzięki temu genXone S.A. ma możliwość wsparcia publicznej służby zdrowia w zakresie wykonywania badań diagnostycznych w kierunku SARS CoV-2 finansowanych ze środków NFZ. Podmiot ten niezwłocznie rozpoczął przyjmowanie próbek do badań od szpitali we współpracy ze swoim partnerem strategicznym i zarazem największą siecią laboratoriów diagnostycznych w Polsce – Diagnostyka Sp z o.o. Aktualna przepustowość laboratorium genXone S.A. wynosi ok. 100 próbek na dobę, ale Spółka ma możliwość jej zwiększenia w ciągu tygodnia do ok. 300 próbek na dobę. Zarząd MEDCAMP S.A. bardzo dobrze ocenia rozwój spółki portfelowej genXone S.A.

Działająca w branży biotechnologicznej genXone S.A. rozpoczęła, jako pierwszy prywatny podmiot w Polsce, działania w zakresie wykonywania badań genetycznych w kierunku wykrywania koronawirusa SARS-Cov-2 (COVID-19). GenXone S.A. wykonuje badania we współpracy ze swoim strategicznym partnerem – spółką Diagnostyka Sp. z o.o., która jest obecnie największą siecią laboratoriów diagnostycznych w Polsce. Spółka genXone S.A. zamierza zadebiutować na rynku NewConnect w pierwszej połowie 2020 r.

W dniu 16 oraz 17 marca 2020 r. genXone S.A. i Diagnostyka Sp. z o.o. zawarły aneksy do umowy o współpracy pomiędzy tymi spółkami, zgodnie z którymi Diagnostyka Sp. z o.o. zobowiązała się wprowadzić do swojej oferty testy genXone wykrywające obecność SARS-Cov-2 (COVID-19) przy użyciu metody Real Time RT-PCR. Po rozpoczęciu epidemii koronawirusa na świecie genXone S.A. opracowała i wdrożyła w swoim laboratorium wszystkie niezbędne procedury konieczne do przeprowadzania testów wykrywających obecność SARS-Cov-2 (COVID-19), zgodne ze standardami i wytycznymi WHO. GenXone S.A. posiada potencjał diagnostyczny, naukowo-badawczy i organizacyjny do przeprowadzenia testów wykrywających obecność SARS-Cov-2 (COVID-19).

MEDCAMP S.A. podpisał także w ostatnim czasie z TOROX EKO Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych porozumienie inwestycyjne, na mocy którego zwiększy swoje zaangażowanie w genXone S.A. z 15,9% do ponad 50% w kapitale zakładowym. Medcamp S.A. nabędzie akcje po cenie nie niższej niż 6,90 zł za jedną akcję.

W akcjonariacie MEDCAMP S.A. ujawniła się też notowana na rynku NewConnect spółka JR HOLDING ASI S.A., która posiada 2.620.000 akcji Spółki stanowiących 10,02% udziału w kapitale zakładowym oraz w ogólnej liczbie głosów na WZA.

LMC – właściciel aplikacji Praca za Rogiem – zapytał jej użytkowników o to, jak zmieniła się ich sytuacja zawodowa w związku z rozprzestrzenianiem się COVID-19.

2/3 aktywnych zawodowo respondentów dostrzega wpływ epidemii na swoją pracę. Dla 40% z nich wiąże się ona ze spadkiem poziomu wynagrodzenia. Najbardziej dramatyczny efekt – zwolnienie lub kompletny brak zleceń – deklaruje 5% badanych. 57% wszystkich ankietowanych szuka pracy, a 25% zatrudnionych z wysokim prawdopodobieństwem przewiduje jej utratę w najbliższym czasie.

Czy Twoja praca zmieniła się?

Czy Twoje wynagrodzenie uległo zmianie?

Czy sądzisz, że w najbliższym czasie możesz stracić pracę?

Jak jeszcze zmienia się nasz rynek, styl i zakres pracy? Co szósty respondent zapytany o to, jaką zmianę w ramach swojego zatrudnienia odczuwa najsilniej, wskazał mniejszą liczbę zamówień / spadek popytu. Niemal co dziesiąty wymienił zmianę pracy z biurowej na zdalną, a 6% badanych zadeklarowało konieczność przejścia na płatny urlop. W gronie respondentów znaleźli się również tacy, dla których czas epidemii zdecydowanie zwiększył ich dotychczasowe obciążenie pracą. Więcej zamówień czy na przykład dyżurów deklaruje 9% populacji. Jednak zmiana ta przełożyła się na wzrost wynagrodzenia dla jedynie co siódmego z nich (1,4%).

Co więcej, jak wynika z badania, nieco ponad 25% ankietowanych z wysokim prawdopodobieństwem przewiduje utratę pracy. Najgorsze nastroje panują w sektorze usług – tu prawie co trzeci pracownik (31,5%) twierdzi, że w najbliższym czasie prawdopodobnie zostanie zwolniony.

– Wszyscy gołym okiem dostrzegamy gwałtowne zmiany na rynku pracy, jednak dopiero przeprowadzone badanie pozwoliło nam je skwantyfikować. Z naszej ankiety online wynika, że w efekcie rozprzestrzeniania się koronawirusa wiele osób zostało zmuszonych do poszukiwania nowej pracy, co – równolegle ze zmniejszeniem liczby ofert – pozwala nam przewidywać znaczący wzrost podaży pracy w najbliższym czasie. Na dziś trudno jest szacować na jak długo. Na bieżąco monitorujemy jednak sytuację i planujemy kolejne edycje naszego badania, by móc mówić o trendach i dostarczać uczestnikom tego rynku wiarygodne dane – mówi Bartosz Jakubowski, Marketing Manager w LMC Polska.

Badanie zostało zrealizowane przez LMC Polska w dniach 23-26 marca 2020 za pośrednictwem ankiety online. Wzięło w nim udział 11 tys. respondentów – użytkowników aplikacji Praca za Rogiem. LMC planuje kolejne odsłony badania, co pozwoli obserwować trendy na rynku pracy oraz wyciągać kolejne wnioski na temat zmian na rynku pracownika i pracodawcy w związku z epidemią COVID-19.

***

O LMC

LMC jest liderem rynku rekrutacji oraz wiodącym dostawcą rozwiązań rekrutacyjnych dla pracodawców i kandydatów w Czechach. Współpracuje z ponad 22 tys. firm w Europie. Za jego pośrednictwem pracę znalazło już ponad 5 milionów osób.

LMC należy do sieci Alma Career – europejskiego lidera rynku rekrutacji i właściciela portali z ofertami pracy w  Chorwacji, Czechach, Estonii, Finlandii, Łotwie, Polsce, Serbii, Bośni, na Węgrzech, Słowacji oraz na Litwie.

Firma powstała w 1996 roku w Czechach. Obecnie jej usługi są dostępne również w Finlandii i na Słowacji, a od 2018 roku swoją działalność rozwija także w Polsce.

Już na początku marca polskie firmy dotkliwie odczuły skutki pandemii koronawirusa. W co trzeciej widoczny był spadek sprzedaży i produkcji. Blisko 38 proc. przyznało, że jest zmuszonych z tego powodu podnieść koszty prowadzenia działalności, a 28 proc. zauważyło spadek płynności finansowej. Co więcej, 1/3 firm obawia się, że rozprzestrzeniająca się pandemia będzie im szkodzić również przez kolejne trzy miesiące. Jak te informacje przekładają się na zwykłego Kowalskiego i z jakimi trudnościami zmagają się niepełnosprawni?

Zgodnie z najnowszymi statystykami WHO liczba zarażonych koronawirusem SARS -CoV-2 na całym świecie wzrosła już do ponad 954 tys. osób w 148 krajach, a liczba zgonów sięga ponad 48 tys.

W Polsce potwierdzono ponad 2600 przypadków i 45 ofiar śmiertelnych, lecz Ministerstwo Zdrowia i rząd spodziewają się, że do końca tygodnia liczba zakażonych będzie już czterocyfrowa. Aby zahamować rozprzestrzenianie się wirusa, 12 marca zamknięte zostały m.in. szkoły i placówki oświatowe, teatry, muzea i kina. Odwołano wszystkie imprezy masowe, a od niedzieli Polska zamknęła granice dla obcokrajowców, wstrzymany został również międzynarodowy i krajowy ruch lotniczy i kolejowy. Od środy 25 marca 2020r. wychodzenie z domu jest ograniczone do absolutnego minimum.

Od 1 kwietnia do odwołania każda osoba do 18 roku życia z domu wyjdzie tylko pod opieką dorosłego opiekuna, a parki, bulwary, czy plaże będą zamknięte. Za złamanie zakazów grozi kara od 5 do nawet 30 tys. zł. Oprócz tego zmieniono zasady robienia zakupów w sklepach stacjonarnych i zawieszono działalność salonów fryzjerskich, kosmetycznych i tatuaży.

Globalna pandemia już w tej chwili mocno odbija się na gospodarce. Pikują światowe giełdy, a ograniczenia w przepływie osób i towarów przyczyniły się do spadków produkcji i nowych zamówień. Niemal z dnia na dzień ucierpiało wiele branż, z których najdotkliwiej m.in. transport, turystyka czy gastronomia.

Ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego: rząd wprowadza nowe ograniczenia.

10 marca rząd wprowadził stan zagrożenia epidemicznego. Na 10 dni zamknięto Polskie granice, każda osoba wracająca do Polski musi poddać się obowiązkowej 14-dniowej kwarantannie. Na 14 dni zamknięto bary, restauracje i kawiarnie. Zakazane są zgromadzenia powyżej 50 osób. Od 16 marca lekcje w polskich szkołach się nie odbywają. Zamknięto również przedszkola i żłobki.

Od 25 marca wychodzenie z domu zostało ograniczone do minimum. Wprowadzono zakaz korzystania z placu zabaw, bulwarów, parków czy lasów. Kara za nieuzasadnione gromadzenie się może skutkować mandatem w wysokości nawet do 5 tys. Zł. Wprowadzono także nowe zasady przejazdów komunikacją publiczną. Od tej pory pasażerowie będą mogli korzystać z co drugiego miejsca siedzącego. Wychodzenie z domu ograniczono do wyjść w maksymalnie 2 osoby do sklepu po zakupy spożywcze czy apteki a także w celu pomocy osobie potrzebującej, na przykład zawiezienie jedzenia lub leków.

W związku z sytuacją związaną z występowaniem koronawirusa, może wystąpić problem z umówieniem wizyty u lekarza rodzinnego w przychodni. Poradnie działające w ramach Podstawowej Opieki Zdrowotnej oraz Nocnej i Świątecznej Opieki Zdrowotnej otrzymały zalecenia od Głównego Inspektora Sanitarnego, aby każdemu pacjentowi sugerować tzw. teleporady, czyli konsultacje przez telefon. O przesuwanie terminów wizyt zaapelowali również fizjoterapeuci. Krajowa Izba Fizjoterapeutów opublikowała 13 marca komunikat nr 1 Zespołu Kryzysowego, w którym zwraca się do wszystkich świadczących usługi rehabilitacyjne (z wyłączeniem świadczeń całodobowych), niezależnie od źródła finansowania (prywatne, refundowane) o przesunięcie terminów wizyt pacjentów, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi stanu epidemicznego.

Jak podkreśla Krajowa Izba Fizjoterapeutów, fizjoterapię należy zapewnić tyl ko pacjentom, dla których jej przerwanie łączy się z zagrożeniem życia lub poważnym, nieodwracalnym uszczerbkiem na zdrowiu.

Kto potrzebuje rehabilitacji?

Wiele schorzeń w dzisiejszych czasach jest spowodowanych nie tylko ciężką pracą fizyczną, lecz także tą „siedzącą”, w biurze. Często nie zdajemy sobie sprawy z tego, że przyjęta podczas pracy postawa wpływa na nasze zdrowie i kondycję kręgosłupa. Rehabilitacja ma na celu przywrócenie pełnej sprawności fizycznej.

Rehabilitacja obecnie przeżywa dynamiczny rozwój. Korzystają z niej nie tylko ludzie, którzy doznali urazu, lecz także osoby ze schorzeniami neurologicznymi oraz sportowcy, chcący zapobiec kontuzjom. Rehabilitację już po II wojnie światowej uznano za integralną, trzecią obok diagnozowania i leczenia, fazę procesu terapeutycznego. Rehabilitacja to kompleksowe działania, które mają na celu przywrócenie pełnej lub optymalnej sprawności fizycznej i psychicznej oraz poprawienie jakości życia osób niepełnosprawnych lub po urazach. Jest to nieodłączna część procesu terapeutycznego. Podczas rehabilitacji pobudzane są naturalne mechanizmy regeneracji organizmu. Często rozpoczyna się ją już w okresie leczenia, a skorzystać z niej może każdy. Jest ona ściśle związana z rekonwalescencją zawodową i społeczną, dlatego jest to proces ciągły, który zakończyć się może dopiero po osiągnięciu i utrzymaniu pożądanej sprawności. Wszystkie etapy rehabilitacji mogą być realizowane tylko przez odpowiednio przygotowaną grupę specjalistów. Układają oni indywidualny program, według którego przeprowadzana jest potem terapia.

Głównym jej celem, również w przypadku dzieci, jest odtworzenie utraconych motorycznych funkcji ciała bądź pobudzenie tych niewykształconych.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), rehabilitacja polega na kompleksowych zabiegach wobec osób niepełnosprawnych psychicznie i fizycznie, które służą przywróceniu pełnej lub możliwej do osiągnięcia sprawności fizycznej oraz psychicznej, zdolności do pracy i do brania czynnego udziału w życiu społecznym.

W ostatnim czasie dzieje się dużo ze względu na epidemię. Od czwartku zajęć nie ma, turnus rehabilitacyjny też odwołany . Z wynikami EEG i badaniami RTG kręgosłupa nie możemy skonsultować przez tą epidemię… Ćwiczymy w domu, wiadomo to nie tak samo jak z fizjoterapeutą, logopedą poćwiczyć, ale ciągłość rehabilitacji musi być zachowana. Niestety mieliśmy mieć 14 godzin zajęć w tygodniu, a obecna sytuacja nie pozwala na to. Od razu odwołaliśmy zajęcia jak szkoły zamknęli. Ćwiczę z Wikusią w domu cały czas, tylko że teraz więcej razy – relacjonuje mama niepełnosprawnej Wiktorii Insadowskiej z Kijaszkowa w województwie kujawsko-pomorskim, której córka zmaga się z wrodzoną przepukliną oponowo-rdzeniową oraz wodogłowiem.

Kochani wirus pokrzyżował nam plany. Wszelkie turnusy i terapie odwołane. Mamy swoją własną kwarantannę ponieważ w przypadku Krzysia wirus może być bardzo groźny! Siedzimy w domku, nie spotykamy się z nikim. Musimy codziennie ćwiczyć choć po trochę bo akurat teraz Krzyś potrzebuje intensywnie rehabilitacji z powodu skoku wzrostowego. Rozciągamy się codziennie żeby nie doszło do przykurczu mieliśmy, w tym kierunku umówione wizyty te marcowe odwołane- na razie wizyta z kwietnia pod Krakowem nie jest odwołana i liczmy, że do tego czasu uspokoi się bo musimy mieć konsultacje żeby podjąć decyzję odnośnie zastrzyków z botuliny czy innej metody leczenia. Oprócz tego trenujemy samodzielność ubieranie i jedzenie. Dużo dźwięków zabawy z elementami terapii. Trenujemy chód po nierównym terenie. Mamy nowe ortezy, dzięki którym Krzyś każdego dnia po kilka godzin uczy się na nowo chodzić– informuje mama niepełnosprawnego Krzysia z Wrocławia, której synek zmaga się z dziecięcym Mózgowym Porażeniem i padaczką.

Niestety jesteśmy z Juleczką same, mamy przymusową kwarantannę, ponieważ córka jest w grupie bardzo wysokiego ryzyka przez wzgląd na mózgowe porażenie dziecięce i encefalopatię niedotleniową o podłożu immunologicznym. Odwołane są zajęcia z nauczycielką i z rehabilitantką. Dobrze, że mam zrobione małe zapasy jedzenia dla Julki na jakieś 3 tygodnie. Bardzo się boję o swoją córeczkę. Julcia jest bardzo podatna na wszelkie zarazki i wirusy. Nasza codzienność nagle się zmieniła, nie pędzimy na rehabilitacje, nikt do nas nie przychodzi, nawet rehabilitant Julci i nauczycielka. Co dalej… trudno powiedzieć, ale najważniejsze żebyśmy wszyscy byli zdrowi – opisuje mama Julki z Łodzi.

To bardzo trudny czas dla wszystkich. Najdotkliwiej kwarantannę odczuwają osoby starsze, niepełnosprawne, także dzieci. Rodzice i opiekunowie podopiecznych naszej Fundacji robią wszystko, aby zapewnić swoim pociechom nie tylko jedzenie i dostęp do środków okołomedycznych, ale także rozwój psychoruchowy poprzez codzienne żmudne ćwiczenia. Wszystko po to, aby nie zrobić kroku w tył w kosztownych i czasochłonnych rehabilitacjach. Musimy nagłośnić zbiórki i zrobić wszystko aby po okresie kwarantanny mogli z powrotem powrócić na turnusy i ćwiczenia ze zdwojoną siłą i nadrobić to, co zabrała im pandemia i związane z nią ograniczenia. Można wesprzeć naszych Podopiecznych na różne sposoby. Jednym z nim jest oddanie 1% podatku. W zeszłym roku środki zebrane z rozliczenia 1% przeszły nasze najśmielsze oczekiwanie i były dużym finansowym zastrzykiem dla Podopiecznych.” – mówi prezes Fundacji Rycerze i Księżniczki Anna Krawczyk.

Na co możemy sobie pozwolić podczas pandemii?

Najpierw jednak warto przypomnieć, że koronawirus SARS-CoV-2 przenosi się poprzez kontakt z wydzielinami zainfekowanej osoby tj. drogą kropelkową, a zatem np. podczas mówienia, kichanie i kaszel oraz inne wydzieliny, jak na przykład kał i mocz. Główny Inspektor Sanitarny wskazuje, że aktualnie dostępne dane wskazują na to, że wirus może przetrwać kilka godzin na powierzchniach. Wirusa można pozbyć się ze środowiska, podobnie jak w przypadku większości mikroorganizmów, za pomocą zwykłych środków dezynfekcyjnych stosowanych w gospodarstwie domowym. Z rąk pozbędziemy się go dokładnie myjąc je mydłem pod bieżącą ciepłą wodą.

Należy zachować ostrożność i podejmować wszelkie działania prewencyjne aby zminimalizować możliwość zarażenia się wirusem. Oficjalne zalecenia są takie, by unikać spotkań z ludźmi, trzymać się od nich najbliżej na 1,5metra i nie dotykać niczego, a szczególnie tego, co jest dotykane najczęściej, czyli klamek, poręczy, uchwytów. Zaleca się używanie rękawiczek jednorazowych i maseczek. Wśród społeczeństwa i mediów trwa ogólnopolska #zostajewdomu.

„Wprowadzamy zakaz wychodzenia z domu. Ma ono być ograniczone do absolutnego minimum, takiego jak wyjście po zakupy żywnościowe, wyprowadzenie psa, wizyta w aptece lub u lekarza, czy wyjście do pracy. Będzie można przemieszczać się w celu pomocy starszym lub innym osobom w potrzebie.”- mówi minister zdrowia Łukasz Szumowski.

Jesteśmy zaniepokojeni i musimy wdrożyć kolejne ograniczenia. Robimy to dla ocalenia życia wielu Polaków i ograniczenia fali epidemii”- ogłosił premier Mateusz Morawiecki.

Grupa Selena tradycyjnie produkuje artykuły chemii budowlanej, które sprzedaje na cały świat. Jednak w tych nadzwyczajnych warunkach grupa zespołu badawczo-rozwojowego stwierdziła, że firma może dostarczyć na rynek w trybie pilnym artykuły do dezynfekcji rąk, których jak wiadomo bardzo brakuje. Formuła została opracowana w ciągu praktycznie jednego dnia. Jest zgodna ze standardami Światowej Organizacji Zdrowia. W trybie pilnym wystąpiono do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych o pozwolenie. Pracownicy urzędu zadziałali błyskawicznie – wydali decyzję w ciągu kilku dni.

– Od dzisiaj produkujemy żel do dezynfekcji rąk, który będzie dostępny już od poniedziałku. Jeśli chodzi o działania o charakterze czysto pomocowym, to adresujemy je przede wszystkim do służby zdrowia z Dolnego Śląska. Zdajemy sobie sprawę z tego, że szczególnie tam brakuje środków i jest podwyższone zużycie związane z obecną sytuacją – powiedział serwisowi eNewsroom Krzysztof Domarecki, prezes zarządu Grupy Selena. – Natomiast oprócz tego, ponieważ tradycyjnie zaopatrujemy budowlańców czy budowniczych i w Polsce i poza granicami – to żel będziemy dostarczać przez nasz kanał dystrybucji na budowy w Polsce, tak aby również one mogły funkcjonować. Pamiętajmy, że musimy dbać też o gospodarkę. Przyznam, że jestem zbudowany innowacyjnością i szybkością działania moich kolegów – zarówno z produkcji, działu badawczo-rozwojowego, jak i z działu zakupów. W Polsce jak wiadomo brakuje etanolu do tych celów – zresztą jak wszędzie w Europie. Surowce ściągaliśmy głównie z Francji, Holandii, z Włoch i z Niemiec. Opakowania częściowo są produkowane w Polsce, częściowo ściągnęliśmy je samolotem z Chin. Dokonaliśmy przezbrojenia linii produkcyjnych na zupełnie nowe opakowanie i na zupełnie nowy produkt. W ten sposób w ciągu dwóch i pół tygodnia – przy bardzo szybkich działaniach, a jednocześnie dobrze skoordynowanych – udało się przygotować produkcję. W tej chwili produkujemy pierwszą partię – to jest około 100 tysięcy opakowań. Trafi ona na rynek, z czego 10 tysięcy opakowań po 500ml adresujemy do służby zdrowia. Przy czym na rynek oczywiście działamy w klasycznie komercyjny sposób – aczkolwiek przy minimalnej marży, bo tu chodzi o to by zaopatrzyć budowy – a nie żeby zarabiać. Natomiast jeśli chodzi o placówki służby zdrowia, żel przekazujemy całkowicie nieodpłatnie – zapewnia Domarecki.

TYTAN HEALTH – Dezynfekujący Żel Do Rąk będzie produkowany przez jeden z zakładów Grupy Selena – spółkę Libra, która mieści się w Dzierżoniowie na terenie Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

Nie każdy przedsiębiorca może skorzystać z dodatkowych rozwiązań dotyczących czasu pracy w okresie stanu zagrożenia epidemicznego oraz stanu epidemii. Chodzi o zmianę systemu lub rozkładu czasu pracy pracowników oraz zlecenie pracy w godzinach nadliczbowych.

Te bardzo wygodne i elastyczne narzędzia swobodnego kształtowania czasu pracy są dostępne dla ograniczonej grupy przedsiębiorstw.

Kto może skorzystać?

Ustawa pozwala na elastyczne kształtowanie czasu pracy czterem grupom przedsiębiorstw:

• prowadzącym działalność zapewniającą funkcjonowanie systemów i obiektów infrastruktury krytycznej, a więc kluczowych dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służących zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców w zakresie zaopatrzenia w energię, surowce energetyczne i paliwa, sieci teleinformatycznych, zaopatrzenia w wodę, systemów transportowych, produkcji, składowania, przechowywania i stosowania substancji chemicznych i promieniotwórczych,
• nie będącym wprawdzie częścią infrastruktury krytycznej, ale będącym podwykonawcą lub dostawcą kluczowym dla zachowania ciągłości infrastruktury krytycznej,
• zapewniającym funkcjonowanie stacji paliw płynnych oraz stacji gazu ziemnego,
• podmioty, którym Prezes Rady Ministrów w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 wydał polecenie w trybie art. 11 ust. 2 ustawy o COVID-19, na przykład transport do wykonania.

Dodatkowe warunki

Ustawa w zakresie tych szczególnych rozwiązań wprowadza dodatkowo zasadę „wszystkie ręce na pokład”. W konsekwencji pracodawca korzystający z zawartych w niej rozwiązań jest zobowiązany odmówić udzielenia pracownikom urlopu wypoczynkowego, urlopu bezpłatnego, a także każdego innego urlopu, przesunąć termin urlopów już ustalonych, a w przypadku pracowników już korzystający z wolnego – odwołać ich i wezwać do pracy.
Na pracodawcy spoczywa także obowiązek zapewnienia pracownikowi zakwaterowania i wyżywienia, jeżeli jest to niezbędne do wykonania jego obowiązków pracowniczych. Wartość takich świadczeń nie podlega wliczeniu do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Podsumowanie

Rozwiązania dostępne dla kluczowych z punktu widzenia funkcjonowania państwa przedsiębiorstw są jednymi z najdalej ingerujących w prawa pracowników w zakresie czasu pracy. Pracodawca może wybierać spośród różnych systemów i rozkładów czasu pracy, dostosowując je do swoich potrzeb, bez potrzeby przechodzenia przez formalności, które są potrzebne w normalnych warunkach i które nadal muszą stosować inni pracodawcy (m.in. zmienić regulamin pracy, uzgodnić zmiany z organizacją związkową).

Karolina Kołakowska, adwokat w Kancelarii Brzezińska Narolski Adwokaci (http://bnadwokaci.pl/). Ekspert z zakresu indywidualnego i zbiorowego prawa pracy oraz ochrony danych osobowych, trener i szkoleniowiec.

Ustawa wprowadzająca tzw. Tarczę Antykryzysową daje pracodawcom narzędzie do modyfikacji czasu pracy i zawarcia porozumienia o stosowaniu mniej korzystnych warunków zatrudnienia pracowników niż te wynikające z umów o pracę. Możliwość wykorzystania obu rozwiązań uzależniona jest od spełnienia tych samych kryteriów.

Kto może skorzystać?

Pracodawca, który chce modyfikować czas pracy lub zawrzeć porozumienie w sprawie mniej korzystnych warunków zatrudnienia musi łącznie spełniać następujące warunki:

• w następstwie wystąpienia COVID-19 wystąpił u niego spadek obrotów – należy wykazać związek pomiędzy niższymi obrotami a sytuacją epidemiczną w kraju. Spadek obrotów spowodowany innymi przyczynami (np. trwające od dłuższego czasu obniżenie zainteresowania usługami pracodawcy) nie będzie kwalifikował do skorzystania z tych rozwiązań;
• nie zalega z regulowaniem zobowiązań podatkowych, składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FGŚP, Fundusz Pracy lub Fundusz Solidarnościowy do końca trzeciego kwartału 2019 r. Od tej zasady przewidziany jest wyjątek: dotyczy on przedsiębiorców, którzy porozumieli się z organami, co do spłaty zobowiązań.

Spadek obrotu rozumiany jest jako spadek sprzedaży towarów lub usług w ujęciu ilościowym lub wartościowym, czyli:

• nie mniej niż o 15% – w takim wypadku jest to stosunek łącznych obrotów w ciągu dowolnie wskazanych 2 kolejnych miesięcy kalendarzowych w 2020 r. w porównaniu do łącznych obrotów z analogicznych 2 kolejnych miesięcy kalendarzowych roku poprzedniego, czyli na przykład luty i marzec 2019 i 2020, przy czym miesiąc w rozumieniu tych przepisów to także 30 kolejnych dni kalendarzowych, a więc okres porównawczy może się zacząć w innym dniu niż pierwszy dzień miesiąca, lub
• nie mniej niż 25% – w takim wypadku jest to stosunek obrotów z dowolnie wskazanego miesiąca kalendarzowego po 1 stycznia 2020 r. w porównaniu do obrotów z miesiąca poprzedniego. Również w tym wypadku za miesiąc uznaje się 30 kolejnych dni, a więc okres porównawczy może zacząć się innego dnia niż pierwszy dzień miesiąca.

Pracodawca może wykazać spadek obrotu w obu powyższych ujęciach lub tylko w jednym z nich, na przykład wtedy, gdy porównanie 2019 i 2020 r. nie wykazałoby wymaganego spadku, ale porównanie dwóch miesięcy z 2020 r. już tak.

Zmiany w organizacji czasu pracy: krótszy odpoczynek i równoważny system czasu pracy

Ustawa zakłada dwie możliwości. Po pierwsze można ograniczyć nieprzerwany odpoczynek. W normalnych warunkach pracownikowi przysługuje 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego i 35 godzin odpoczynku tygodniowego. Pracodawca, który spełnia powyższe kryteria może tak organizować pracę, że w rezultacie dobowy odpoczynek może być skrócony do 8 godzin, a tygodniowy – do 32 (w nich zawarty jest też odpoczynek dobowy – 8-godzinny). Krótszy odpoczynek musi jednak zostać zrekompensowany – brakujące godziny do tradycyjnych 11 godzin muszą zostać „zwrócone” pracownikowi w okresie nie dłuższym niż 8 tygodni.

Po drugie, dopuszczalne jest zawarcie porozumienia, w którym pracodawca wspólnie z reprezentacją pracowników zdecydują o stosowaniu równoważnego systemu czasu pracy, z wymiarem czasu pracy przedłużonym do 12 godzin na dobę. Tak, jak w klasycznym równoważnym systemie czasu pracy, tu również przedłużony dobowy wymiar czasu pracy jest równoważony krótszym wymiarem w inne dni albo dniami wolnymi od pracy. Okres rozliczeniowy może wynosić nawet 12 miesięcy.

Porozumienie o stosowaniu mniej korzystnych warunków zatrudnienia

Możliwość zawarcia porozumienia o stosowaniu mniej korzystnych warunków zatrudnienia nie jest rozwiązaniem nowym w polskim prawie – przewiduje go także art. 23^1a Kodeksu pracy. Ustawa w tej szczególnej sytuacji pozwala na zawarcie porozumienia o stosowaniu mniej korzystnych warunków zatrudnienia niż wynikające z umów o pracę zawartych z tymi pracownikami. Porozumienie określa zakres zmian oraz czas ich obowiązywania. W wyniku zawarcia takiego porozumienia może na przykład zostać obniżone wynagrodzenie pracowników (ale nigdy nie poniżej wynagrodzenia minimalnego), czy wymiar czasu pracy. Jeśli umowy o pracę przewidują szczególny rodzaj uprawnień, na przykład w zakresie premii, można je również zawiesić w drodze tego porozumienia.

Tryb zawarcia porozumień

Oba porozumienia – w zakresie stosowania równoważnego czasu pracy oraz w sprawie stosowania mniej korzystnych warunków zatrudnienia, są zawierane z reprezentacją pracowników. Jeśli u pracodawcy działają organizacje związkowe, pracodawca zawiera porozumienie z organizacjami reprezentatywnymi lub jeśli działa tylko jedna organizacja – z tą organizacją.

Pracodawcy nieobjęci działalnością związków zawodowych zawierają porozumienie z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w takim trybie, jak zazwyczaj są u niego wybierani (np.: w drodze głosowania internetowego, głosowania do urn). Biorąc pod uwagę, że przeprowadzenie wyborów może być teraz trudne (ze względu na nieobecność pracowników, przestój, pracę zdalną), ustawa pozwala na zawarcie porozumienia z przedstawicielami pracowników, którzy byli wcześniej wybrani w innym celu, na przykład ustalenia tzw. ruchomego czasu pracy. Przepisy nie rozstrzygają, co w sytuacji, gdy przeprowadzenie wyborów jest utrudnione, a przedstawiciele pracowników nie byli dotychczas wybierani. Z uwagi na fakt, że nie przewidziano innej możliwości odstąpienia od wyborów, pracodawca który chce zawrzeć porozumienie będzie musiał doprowadzić do wyłonienia przedstawicieli pracowników. Kopia porozumienia musi zostać przekazana przez pracodawcę do okręgowego inspektora pracy w terminie 5 dni roboczych od dnia jego zawarcia.

Podsumowanie

Rozwiązania w zakresie czasu pracy będą przydatne w szczególności u tych pracodawców, u których ze względu na wysoką absencję brakuje rąk do pracy – dzięki nim mniejsza grupa pracowników będzie pracować dłużej. Rozwiązanie to może być też korzystne w okresie nadrabiania strat, gdy konieczna będzie wytężona praca. Stosowanie mniej korzystnych warunków zatrudnienia niż wynikające z umów o pracę to z kolei sposób na oszczędności. W obu wypadkach jednak, najpierw musi zaistnieć spadek obrotów, ponieważ narzędzia te służą do usuwania skutków problemów, a nie do prewencji.

Karolina Kołakowska, adwokat w Kancelarii Brzezińska Narolski Adwokaci (http://bnadwokaci.pl/). Ekspert z zakresu indywidualnego i zbiorowego prawa pracy oraz ochrony danych osobowych, trener i szkoleniowiec.

Epidemia koronawirusa w poważny sposób wpłynęła na sytuację cudzoziemców, którzy mieszkają i pracują w naszym kraju. Wielu z nich – zwłaszcza obywatele Ukrainy, w ostatnich tygodniach masowo opuszczało Polskę w obawie przed utratą możliwości legalnego  pobytu na terenie Polski i   utratą możliwości legalnego wykonywania pracy. Tarcza Antykryzysowa rozwiązuje większość z tych problemów.

Oto jakie rozwiązania dla cudzoziemców znajdują się w tzw. Tarczy Antykryzysowej, czyli ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID- 19 i innych chorób zakaźnych

1. Automatyczne przedłużenie terminów na złożenie wniosków o:

• udzielenie zezwoleń pobytowych (pobyt stały, czasowy, wnioski składane przez tzw. jednostki przyjmujące – na pobyt czasowy cudzoziemców w celu wykonywania pracy w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa oraz w celu mobilności długoterminowej);
• przedłużenie wizy;
• zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE;
• przedłużenie pobytu w ramach ruchu bezwizowego.

W przypadku, kiedy termin na złożenie powyższych wniosków (ostatni dzień legalnego pobytu) wypadnie w czasie stanu zagrożenia epidemicznego lub w czasie stanu epidemii, ogłoszonego w związku z zakażeniem wirusem SARS-CoV-2, przedłuża się on do upływu 30 dnia po dniu odwołania tego ze stanów, który obowiązywał ostatni.

Jeśli wniosek zostanie złożony we wskazanym wyżej – przedłużonym – terminie, pobyt w okresie między ostatnim dniem legalnego pobytu na podstawie uprzednio wydanego zezwolenia, a rozpoznaniem wniosku będzie uznawany za legalny.

2. Automatyczne przedłużenie terminów:

• ważności wizy krajowej i ważności pobytu na podstawie tej wizy,
• okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy

– do upływu 30 dnia po dniu odwołania tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni.

Przedłużenie ważności wizy nie będzie wymagało nowej naklejki wizowej, ani wydania nowej karty pobytu w przypadku zezwoleń na pobyt czasowy, celem uniknięcia osobistego stawiennictwa w urzędzie.

Przedłużenie terminów ma związek z ustawowym wymogiem osobistego stawiennictwa cudzoziemca w urzędzie wojewódzkim. Ponieważ ograniczenia w przyjmowaniu interesantów uniemożliwiają spełnienie tego wymogu, ustawa wychodzi cudzoziemcom naprzeciw i automatycznie przedłuża terminy na złożenie wniosków. Czy jednak okres 30 dni po odwołaniu stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego będzie wystarczający na dokonanie formalności dla osób, których legalny pobyt zakończy się w czasie trwania epidemii? Czy czeka nas paraliż urzędów wojewódzkich? Czas pokaże.
Nowa ustawa przewiduje również rozwiązania związane z przedłużaniem ważności zezwoleń na wykonywanie pracy przez cudzoziemców na terenie RP. Proponowane przepisy mają zapobiec perturbacjom na rynku pracy, w sektorach, gdzie tak jak np. w branży budowlanej, zatrudnia się duży odsetek cudzoziemców.

3. Automatyczne przedłużenie terminów ważności:

• zezwoleń na pracę;
• decyzji o przedłużeniu zezwolenia na pracę
• decyzji o przedłużenia zezwolenia na pracę sezonową

– do upływu 30 dnia po dniu odwołania tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni.

Jednocześnie termin na złożenie wniosku o przedłużenie zezwoleń na pracę zostaje przedłużony do upływu 30 dnia po dniu odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

4. Automatyczne przedłużenie okresu świadczenia pracy przez cudzoziemców na podstawie oświadczenia o zamiarze powierzenia pracy cudzoziemcowi i wpisie oświadczenia do ewidencji.

Jeśli okres świadczenia pracy objęty oświadczeniem zakończyłby się w czasie trwania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, cudzoziemcy (obywatele Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji i Ukrainy) mogą świadczyć pracę w okresach nieobjętych oświadczeniem, na rzecz podmiotu, który to oświadczenie złożył, do upływu 30 dnia po dniu odwołania tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni.

Ustawa nie przewiduje jednak żadnych udogodnień w zakresie możliwości zmiany pracodawcy przez cudzoziemca, przy uniknięciu standardowej – długiej procedury. Może to być cios dla produkcji rolnej, która w okresie wiosenno-letnim będzie potrzebowała pracowników, a nie może liczyć na przyjazd nowych osób z zagranicy.

5. Automatyczne przedłużenie terminów na opuszczenie RP:

• po odmowie udzielenia/przedłużenia wizy lub pobytu;
• po cofnięciu zezwolenia na pobyt lub cofnięcia wizy;
• po odmowie nadania statusu uchodźcy;
• ustalonego w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (dobrowolne opuszczenie RP).

Jeśli termin na opuszczenie RP wypada w okresie trwania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu, epidemii ulega przedłużeniu do upływu 30 dnia po dniu odwołania tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni.
Rozwiązania dotyczące cudzoziemców w ramach tzw. Tarczy Antykryzysowej należy ocenić jako pozytywny krok w celu zatrzymania cudzoziemców na terytorium RP i umożliwienia im świadczenia pracy.  Należy bowiem pamiętać, że cudzoziemcy zasilają szeregi pracowników w wielu sektorach gospodarki, takich jak budownictwo, produkcja przemysłowa czy produkcja rolna.

Małgorzata Cieśla, aplikant adwokacki w Kancelarii Brzezińska Narolski Adwokaci (http://bnadwokaci.pl/). Specjalizuje się w obsłudze korporacyjnej, rozwiązywaniu sporów w procesie budowlanym oraz w windykacji należności i postępowaniu egzekucyjnym.

Pakiet antykryzysowy wprowadza trzy istotne zmiany w zakresie wykonywania umów w sprawie zamówień publicznych. Teraz strony umowy są zobowiązane do wzajemnego informowania o wystąpieniu okoliczności mogących mieć negatywny wpływ na wykonanie umowy. Pojawiła się  możliwość zmiany umowy, kiedy okoliczności związane z COVID-19  mogą wpłynąć na należyte wykonanie umowy. Zapisy Tarczy Antykryzysowej ułatwią zamawiającemu podjęcie decyzji o odstąpieniu od naliczania lub dochodzenia kar umownych i odszkodowań za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy.

Obowiązek wzajemnego informowania

Pierwsza zmiana, to obowiązek wzajemnego informowania przez strony umowy o wystąpieniu okoliczności mogących mieć negatywny wpływ na wykonanie umowy.

Każda ze stron jest obowiązana niezwłocznie zawiadomić drugą stronę, jeśli okoliczności związane z wystąpieniem COVID – 19 mają lub mogą mieć niekorzystny wpływ na należyte wykonania umowy oraz wskazać jaki to może być wpływ (np. niemożność dochowania terminu wykonania umowy). Ustawa nie wymaga dla takiego zawiadomienia szczególnej formy, ale dla pewności warto zachować formę pisemną lub tzw. formę dokumentową tj. np. wiadomość mailową. W zawiadomieniu należy także wskazać wpływ zaistniałej sytuacji na zasadność lub wysokość kar umownych lub odszkodowań należnych w przypadku nienależytego wykonania umowy (np. zasadność odstąpienia od naliczania takich kar lub zasadność ich miarkowania).

Do zawiadomienia należy dołączyć informacje, oświadczenia (swoje lub osób trzecich) lub inne dokumenty, które potwierdzają taki niekorzystny wpływ, np. decyzje GIS o objęciu pracowników kwarantanną, dokumenty potwierdzające zwiększoną absencję chorobową pracowników, oświadczenia potwierdzające niemożliwość dostarczenia niezbędnych komponentów, materiałów lub usług itp. Dobór tych dokumentów powinien być dokonany tak, by w sposób obiektywny pozwalały potwierdzić istnienie faktycznego i rzeczywistego wpływu COVID-19 na niemożność należytego wykonania konkretnej umowy.

Strona umowy, która otrzymała zawiadomienie ma obowiązek w terminie 14 dni udzielić odpowiedzi zawierającej jej stanowisko wraz z uzasadnieniem, tj.:

• czy przyznaje, że wskazane w zawiadomieniu okoliczności wystąpiły czy też temu zaprzecza i dlaczego,
• czy przyznaje, że wskazane w zawiadomieniu okoliczności mają lub mogą mieć wpływ na należyte wykonanie umowy, a jeśli temu zaprzecza to dlaczego;
• czy okoliczności wskazane w zawiadomieniu  uzasadniają odstąpienie od naliczania kar umownych i  odszkodowań  lub ich miarkowanie czy też nie i dlaczego.

Jeśli dokumenty dołączone do zawiadomienia są niewystarczające do zajęcia stanowiska strona, która otrzymała zawiadomienie może (ale nie musi), zażądać przedstawienia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów potwierdzających wpływ okoliczności związanych z COVID -19 na należyte wykonanie umowy. Termin do udzielenia odpowiedzi liczy się wówczas od chwili otrzymania dodatkowych dokumentów.

Zmiana umowy ze względu na COVID-19

Druga zmiana dotyczy wprowadzenia nowej możliwości zmiany umowy  o wykonanie zamówienia publicznego w sytuacji  gdy okoliczności związane z COVID-19  mogą wpłynąć lub wpływają na należyte wykonanie umowy.  Zakres i rodzaj zmian w umowie nie jest ograniczony, jedynie przykładowo ustawa wskazuje na możliwość:

• zmiany terminu wykonania umowy lub jej części;
• czasowego zawieszenia wykonania umowy lub jej części;
• zmiany sposobu wykonywania dostaw, usług lub robót budowlanych;
• zmiany zakresu świadczenia wykonawcy (zwiększenie lub zmniejszenie) wraz ze zmianą wynagrodzenia wykonawcy, o ile wzrost wynagrodzenia spowodowany każdą kolejną zmianą nie przekroczy 50% wartości pierwotnej umowy.

W przypadku zmiany umowy wykonawcy  z zamawiającym analogiczne (nie mniej korzystne) zmiany powinny zostać dokonane także w umowach wykonawcy z podwykonawcami.

Odstąpienie od naliczania lub dochodzenia kar umownych i odszkodowań

Trzecia zmiana ułatwia zamawiającemu podjęcie decyzji o odstąpieniu od naliczania lub dochodzenia kar umownych i odszkodowań za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy  poprzez wprowadzenie zasady, że decyzje takie – jeśli są wynikiem okoliczności związanych z COVID-19 – nie stanowią naruszenia dyscypliny finansów publicznych ani przestępstwa z art. 296 kodeksu karnego.

Podkreślić jednak należy, że decyzja o odstąpieniu od naliczania kar pozostawiona jest zamawiającemu – ustawa w żaden sposób nie nakazuje takich działań zamawiającemu. Oznacza to, że ustawa nie wprowadza żadnej istotnej zmiany w istniejącym stanie prawnym w zakresie naliczania kar umownych. Dotychczas bowiem naliczenie kar umownych było zasadne jedynie w sytuacji, gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania wynikało z okoliczności zawinionych przez wykonawcę. W przypadku, gdy niewykonanie umowy wynikałoby z okoliczności zewnętrznych, w tym w siły wyższej, pandemii lub innych okoliczności niezależnych od wykonawcy, brak byłoby podstaw do naliczenia kar umownych, więc zamawiający także bez nowych przepisów mógł bezpiecznie od naliczenia takiej kary odstąpić. Wprowadzone w ramach Tarczy Antykryzysowej regulacje ułatwiają jedynie podjęcie takiej decyzji zamawiającemu, nie przewidują jednak zapowiadanego w mediach automatycznego zwalniania z naliczania kar umownych za opóźnienia przy realizacji umów w sprawach zamówień publicznych. Realną ochronę wykonawcy dałby jedynie zapis nakładający na zamawiających obowiązek odstąpienia od naliczenia kary umownej w przypadku, gdy niewykonanie kontraktu zostało spowodowane skutkami COVID-19.

Dorota Brzezińska-Grabarczyk, adwokat, partner w Kancelarii Brzezińska Narolski Adwokaci. Specjalizuje się w rozwiązywaniu sporów sądowych z zakresu prawa pracy, prawa spółek, nieuczciwej konkurencji oraz w sprawach budowlanych. Ekspert w dziedzinie projektów inwestycyjnych.