W 2026 roku mija pierwszy pełny czteroletni okres rozliczania estońskiego CIT dla firm, które wybrały ten model w 2022 roku. Jeśli podatnik nie złoży rezygnacji i nadal spełnia warunki ustawowe, opodatkowanie ryczałtem od dochodów spółek przedłuży się automatycznie na kolejne cztery lata podatkowe. To ważny moment na przegląd rozliczeń, zwłaszcza że Ministerstwo Finansów zapowiada zmiany uszczelniające przepisy od 2027 r.
Estoński CIT, czyli ryczałt od dochodów spółek, pozwala odroczyć zapłatę podatku dochodowego do momentu wypłaty zysku wspólnikom. W praktyce oznacza to, że dopóki środki zostają w firmie i są przeznaczane na jej rozwój, spółka nie płaci bieżącego CIT od wypracowanego zysku. Podatek pojawia się dopiero przy jego dystrybucji, czyli np. wypłacie dywidendy właścicielom.
Zakończenie pierwszego czteroletniego okresu opodatkowania estońskim CIT to nie tylko moment, w którym model ten może automatycznie przedłużyć się na kolejne cztery lata podatkowe. Po tym okresie, co do zasady, wygasa obowiązek zapłaty podatku z korekty wstępnej, czyli rozliczenia różnic podatkowo-rachunkowych powstałych przy wejściu w estoński CIT.
– Dla wielu spółek kontynuacja estońskiego CIT nadal może być korzystna, zwłaszcza jeśli zyski pozostają w firmie i są reinwestowane. Przed rozpoczęciem kolejnego czteroletniego okresu warto sprawdzić, czy spółka nadal spełnia warunki ustawowe, prawidłowo rozlicza transakcje ze wspólnikami i podmiotami powiązanymi oraz czy ewentualne wyjście z systemu nie wywoła dodatkowych obowiązków podatkowych – mówi Joanna Łuksza, kierownik Zespołu Ekspertów Księgowych w IFIRMA.PL
Kto może korzystać z estońskiego CIT?
Z ryczałtu mogą korzystać wybrane spółki będące podatnikami CIT, m.in. spółki z o.o., proste spółki akcyjne, spółki akcyjne oraz spółki komandytowe i komandytowo-akcyjne, o ile spełniają warunki ustawowe.
Udziałowcami, akcjonariuszami albo wspólnikami spółki korzystającej z estońskiego CIT mogą być wyłącznie osoby fizyczne. Spółka nie powinna też posiadać udziałów, akcji ani praw uczestnictwa w innych podmiotach. Dodatkowo spółka musi spełniać warunek zatrudnienia – co do zasady – zatrudniać co najmniej 3 osoby niebędące udziałowcami, akcjonariuszami ani wspólnikami, z uwzględnieniem wyjątków dla małych podatników i podmiotów rozpoczynających działalność.
Znaczenie ma także struktura przychodów. Spółka nie powinna opierać działalności głównie na przychodach pasywnych, np. z odsetek, wierzytelności, pożyczek, praw autorskich czy transakcji z podmiotami powiązanymi. Podmioty powiązane to m.in. wspólnik, jego firma, członek rodziny lub inny podmiot mający wpływ na spółkę.
Estoński CIT może być również rozwiązaniem dla przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, którzy planują przekształcenie w spółkę z o.o. W takim przypadku kluczowe jest jednak prawidłowe przeprowadzenie całego procesu, ponieważ sposób przekształcenia może wpływać na możliwość wejścia w ryczałt i termin skorzystania z tej formy opodatkowania.
Klasyczny CIT a estoński CIT – najważniejsza różnica
W klasycznym CIT spółka płaci podatek od dochodu na bieżąco, niezależnie od tego, czy zysk zostanie wypłacony wspólnikom, czy pozostanie w firmie. W estońskim CIT opodatkowanie jest przesunięte w czasie – podatek pojawia się zasadniczo dopiero przy wypłacie zysku albo przy innych zdarzeniach opodatkowanych, takich jak ukryte zyski czy wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą.
Różnica dotyczy nie tylko momentu zapłaty podatku, lecz także efektywnego obciążenia zysku wypłacanego wspólnikom – przy założeniu, że mamy do czynienia ze standardową dywidendą, a nie np. ukrytym zyskiem. Co do zasady w estońskim CIT efektywne opodatkowanie wypłaconego zysku wynosi 20% dla małych podatników (przychody ze sprzedaży wraz z VAT w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyły równowartości 2 mln euro, czyli 8 517 000 zł.) oraz 25% dla pozostałych podatników, ponieważ PIT od dywidendy można pomniejszyć o część podatku zapłaconego przez spółkę.
| Obszar | Klasyczny CIT | Estoński CIT |
| Moment zapłaty podatku | na bieżąco, od dochodu spółki | zasadniczo przy wypłacie zysku |
| Nominalna stawka podatku na poziomie spółki – mali podatnicy | 9% CIT + PIT od dywidendy | 10% ryczałtu + pomniejszony PIT od dywidendy |
| Nominalna stawka podatku na poziomie spółki – pozostali podatnicy | 19% CIT + PIT od dywidendy | 20% ryczałtu + pomniejszony PIT od dywidendy |
| Efektywne łączne opodatkowanie spółki i wspólnika przy wypłacie zysku | zwykle ok. 26,29% lub 34,39% | zwykle 20% lub 25% |
| Ulgi podatkowe | możliwość korzystania z wybranych ulg, np. B+R lub na ekspansję | co do zasady brak rozliczania większości ulg od podstawy opodatkowania w okresie stosowania ryczałtu |
| Rozliczanie kosztów podatkowych | wymagane | uproszczone, bez klasycznego ustalania KUP |
– Przy zysku w wysokości 1 mln zł mały podatnik w klasycznym CIT zapłaci najpierw 9% CIT, a następnie wspólnik zapłaci PIT od dywidendy. Łączne obciążenie może wynieść ok. 262,9 tys. zł. Co do zasady w estońskim CIT, przy wypłacie całego zysku, łączny podatek wyniesie 200 tys. zł. W przypadku pozostałych podatników różnica także może być istotna. Przy 1 mln zł zysku klasyczne opodatkowanie CIT i dywidendy może oznaczać łącznie ok. 343,9 tys. zł podatku, podczas gdy w estońskim CIT efektywne obciążenie wynosi co do zasady 250 tys. zł – wyjaśnia Joanna Łuksza.
Na co zwracają uwagę organy podatkowe przy estońskim CIT?
W estońskim CIT organy podatkowe nie koncentrują się na klasycznym ustalaniu kosztów uzyskania przychodów tak jak w tradycyjnym CIT. Mogą natomiast badać, czy dany wydatek nie stanowi ukrytego zysku albo wydatku niezwiązanego z działalnością gospodarczą.
Najczęstsze obszary ryzyka to prywatne korzystanie z majątku spółki, pożyczki dla wspólników, finansowanie prywatnych wydatków właścicieli oraz faktury wystawiane spółce przez wspólników lub podmioty z nimi powiązane. Szczególnej uwagi wymagają też usługi niematerialne, takie jak doradztwo, zarządzanie, marketing czy obsługa prawna, jeśli są świadczone przez podmioty powiązane.
– Największym błędem jest traktowanie estońskiego CIT jako systemu bez podatku. To raczej system z odroczonym podatkiem. Jeśli jednak środki są przekazywane wspólnikom w formach innych niż standardowa dywidenda, np. poprzez pożyczki, usługi czy finansowanie prywatnych wydatków, ryzyko zakwestionowania takich rozliczeń przez organy podatkowe istotnie rośnie – dodaje ekspertka IFIRMA.PL.
Zmiany od 2027 roku mogą zwiększyć znaczenie przeglądu rozliczeń
Ministerstwo Finansów pracuje nad zmianami, które mają doprecyzować i uszczelnić przepisy dotyczące estońskiego CIT. Projekt obejmuje m.in. rozszerzenie katalogu ukrytych zysków, wprowadzenie definicji wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą, zmiany dotyczące dystrybucji zysku po zakończeniu opodatkowania ryczałtem oraz ograniczenie możliwości wyboru estońskiego CIT w trakcie roku podatkowego. Jednocześnie przewidziano rozwiązania porządkujące i łagodzące w wybranych obszarach, m.in. formalności przy wejściu w ryczałt i warunku zatrudnienia.
Projekt nowych przepisów pozostaje na etapie prac rządowych. Kierunek zmian pokazuje jednak, że rozliczenia ze wspólnikami i podmiotami powiązanymi będą wymagały jeszcze większej ostrożności.
