Czerwiec, a zwłaszcza lipiec, należą – według danych historycznych – do najspokojniejszych miesięcy na rynkach akcji. W latach 2014–2024 indeks zmienności VIX osiągał w lipcu średnią wartość 15,75 punktu, czyli o 26,6 proc. mniej niż w październiku, który zwykle jest najbardziej zmiennym miesiącem roku. Choć jest to interesujące zjawisko sezonowe, eksperci podkreślają, że dla inwestorów długoterminowych najlepszą strategią pozostaje ignorowanie krótkoterminowych wahań. W inwestowaniu pasywnym znacznie ważniejsze jest konsekwentne trzymanie się przyjętej strategii niż reagowanie na chwilowe ruchy rynku.
Historyczne dane potwierdzają, że początek lata jest na rynkach finansowych spokojniejszy niż pozostała część roku. W latach 2014–2024 średnia wartość indeksu VIX wyniosła 16,64 punktu w czerwcu i 15,75 punktu w lipcu – były to dwie najniższe średnie miesięczne wartości w całym roku. Dla porównania, średnia wartość VIX od sierpnia do października wynosiła 18,51 punktu, a w okresie od listopada do marca – 18,66 punktu. Październik, z średnim poziomem 19,94 punktu, był najbardziej zmiennym miesiącem analizowanego okresu.
Tabela: Średnie miesięczne wartości indeksu VIX w latach 2014–2024
| Rok | Sty | Luty | Mar | Kwi | Maj | Cze | Lip | Sier | Wrz | Paź | List | Gru |
| 2014 | 13,2 | 14,3 | 14,6 | 13,4 | 12,2 | 12,0 | 12,3 | 15,7 | 15,0 | 14,8 | 13,3 | 14,4 |
| 2015 | 17,1 | 16,5 | 15,6 | 13,5 | 13,2 | 13,9 | 13,9 | 24,4 | 22,2 | 15,9 | 15,3 | 15,8 |
| 2016 | 20,2 | 20,6 | 16,5 | 15,3 | 14,1 | 16,6 | 14,6 | 12,5 | 13,0 | 16,1 | 14,9 | 12,8 |
| 2017 | 11,6 | 12,5 | 11,8 | 11,0 | 10,7 | 10,7 | 10,3 | 11,4 | 10,1 | 10,4 | 11,1 | 9,8 |
| 2018 | 13,5 | 29,1 | 19,7 | 17,2 | 13,8 | 13,2 | 12,8 | 14,2 | 12,2 | 21,3 | 20,8 | 28,4 |
| 2019 | 18,4 | 15,7 | 13,7 | 13,3 | 15,8 | 15,8 | 14,1 | 17,3 | 15,5 | 14,6 | 12,8 | 13,3 |
| 2020 * | 15,6 | 40,1 | 57,1 | 41,2 | 28,1 | 30,4 | 24,5 | 26,x0 | 26,4 | 38,0 | 24,2 | 22,8 |
| 2021 | 23,7 | 22,4 | 20,5 | 17,9 | 18,6 | 16,2 | 17,1 | 16,8 | 19,0 | 18,6 | 18,9 | 19,3 |
| 2022 | 23,7 | 27,6 | 26,7 | 24,2 | 28,8 | 27,2 | 24,6 | 22,9 | 26,2 | 29,8 | 23,9 | 20,6 |
| 2023 | 21,7 | 20,1 | 19,4 | 17,2 | 17,2 | 14,3 | 13,6 | 15,7 | 17,6 | 19,8 | 15,5 | 12,9 |
| 2024 | 13,8 | 14,5 | 14,9 | 15,9 | 13,5 | 12,8 | 15,5 | 20,7 | 16,7 | 20,0 | 14,8 | 14,8 |
| Średnia | 17,5 | 21,2 | 21,0 | 18,2 | 16,9 | 16,6 | 15,8 | 18,0 | 17,6 | 19,9 | 16,9 | 16,8 |
Źródło: CBOE VIX_History.csv (dzienne dane indeksu VIX). Rok 2020 stanowi statystyczny wyjątek ze względu na pandemię COVID-19.
– Latem aktywność na rynkach finansowych zwykle wyraźnie spada. Wielu inwestorów instytucjonalnych przebywa na urlopach, trwa przerwa między sezonami publikacji wyników finansowych, a kalendarz ważnych wydarzeń makroekonomicznych jest zazwyczaj mniej intensywny. Mniejsza liczba transakcji i nowych impulsów sprawia, że zmienność na giełdach jest statystycznie niższa niż w pozostałych miesiącach roku – wyjaśnia Linda Gáliková z Finax.
Regularność i długoterminowe podejście są ważniejsze niż sezonowość
Co ciekawe, w 7 z 11 analizowanych lat (2014, 2015, 2017, 2018, 2019, 2021 i 2023) to właśnie lipiec był miesiącem o najniższej zmienności. W 2024 roku najspokojniejszym miesiącem okazał się czerwiec, natomiast wyjątkami były lata 2016, 2020 i 2022. Eksperci podkreślają jednak, że nawet jeśli miesiące letnie są statystycznie spokojniejsze, sezonowość nie powinna być podstawą do prób wyznaczania najlepszego momentu na wejście lub wyjście z rynku.
– Dla większości osób regularnie inwestujących z myślą o długim terminie krótkoterminowe wahania mają niewielkie znaczenie. Historycznie rynki akcji przynosiły średnioroczne stopy zwrotu na poziomie około 8–10 proc. Znacznie większy wpływ na końcowy wynik inwestycji mają systematyczność i czas spędzony na rynku niż trafne przewidzenie kilku spokojniejszych lub bardziej zmiennych miesięcy – dodaje Linda Gáliková.
Dla osób aktywniej śledzących sytuację na rynkach spokojniejszy okres letni może być dobrą okazją do zwiększenia już posiadanych pozycji lub podniesienia wysokości regularnych wpłat. Nie oznacza to jednak próby wykorzystania sezonowych zależności do wyczucia rynku, lecz konsekwentne budowanie portfela inwestycyjnego.
Sezonowość ma swoje wyjątki
Historia pokazuje również, że sezonowość nie jest regułą bez wyjątków. Pandemia COVID-19 w 2020 roku wywindowała indeks VIX do poziomów, które całkowicie zaburzyły typowe sezonowe zależności. Podobnie w 2022 roku wysoka inflacja i gwałtowne podwyżki stóp procentowych spowodowały wyjątkowo dużą zmienność również w miesiącach letnich. Pokazuje to, że nadzwyczajne wydarzenia makroekonomiczne mogą całkowicie zdominować sezonowe efekty.
Dlatego eksperci zalecają, by nie przywiązywać nadmiernej wagi do krótkoterminowych wahań. Historyczne statystyki są ciekawą wskazówką, jednak z perspektywy inwestora długoterminowego najważniejsze pozostaje regularne inwestowanie, konsekwentna realizacja przyjętej strategii oraz unikanie decyzji podejmowanych pod wpływem emocji – zarówno podczas spadków, jak i wzrostów rynku.
