Zasady anonimizacji danych, archiwizacja materiałów prasowych ze stron internetowych, ochrona danych na nagraniach z udziałem dzieci oraz większy umiar w ujawnianiu informacji o osobach niepełniących funkcji publicznych — to przykładowe obszary, które mogłyby zostać uregulowane w branżowym kodeksie postępowania RODO dla mediów.
Urząd Ochrony Danych Osobowych zachęca środowiska dziennikarskie i medialne do podjęcia prac nad takim dokumentem. Zdaniem UODO wspólne standardy mogłyby ułatwić redakcjom godzenie prawa do informacji z prawem do prywatności osób, których dane pojawiają się w materiałach prasowych.
Media korzystają z wyjątku dziennikarskiego, ale nie są poza RODO
Media, przygotowując i publikując materiały prasowe, korzystają z tzw. wyjątku dziennikarskiego przewidzianego w art. 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Nie oznacza to jednak całkowitego wyłączenia redakcji spod zasad ochrony danych osobowych.
Redakcje nadal pozostają administratorami danych osobowych i powinny stosować procedury pozwalające chronić informacje dotyczące osób prywatnych. Szczególna ostrożność jest wymagana w przypadku dzieci, ofiar przestępstw, osób starszych, osób w trudnej sytuacji życiowej oraz osób, które nie pełnią funkcji publicznych.
Znaczenie mają nie tylko przepisy RODO, ale również regulacje prawa prasowego i cywilnego. To właśnie dlatego, zdaniem UODO, branżowy kodeks powinien zawierać praktyczne rozwiązania, najlepiej poparte przykładami oraz odwołaniami do orzecznictwa sądów polskich i europejskich.
Potrzebne są wspólne standardy dla redakcji
Obecnie redakcje stosują różne praktyki dotyczące przetwarzania danych osobowych. Nie zawsze gwarantują one odpowiedni poziom ochrony prywatności osób, których dotyczą publikacje. Problem może pojawiać się szczególnie wtedy, gdy materiał zawiera szczegółowe informacje pozwalające zidentyfikować osobę, mimo że nie podano jej imienia i nazwiska.
Kodeks postępowania mógłby pomóc redakcjom ocenić, kiedy konieczna jest anonimizacja danych, jak długo należy przechowywać nagrania, zdjęcia i inne materiały robocze oraz jak zabezpieczać nośniki zawierające dane osobowe.
Wspólne zasady mogłyby także określić sposób postępowania z materiałami, na których zarejestrowano osoby małoletnie, ofiary przestępstw lub inne osoby wymagające szczególnej ochrony. Chodzi m.in. o nagrania wideo, zdjęcia, wypowiedzi, dane lokalizacyjne, wizerunek, głos czy szczegóły sytuacji rodzinnej lub zdrowotnej.
Anonimizacja, archiwizacja i prawo do prywatności
Jednym z najważniejszych tematów, które mogłyby zostać uregulowane w kodeksie, jest anonimizacja danych. W praktyce medialnej często pojawia się pytanie, jak opisać sprawę w sposób rzetelny i interesujący dla opinii publicznej, a jednocześnie nie ujawnić nadmiarowych informacji o osobach prywatnych.
Problem dotyczy nie tylko nazwisk. Do identyfikacji osoby mogą prowadzić również inne szczegóły, takie jak miejscowość, wiek, szkoła, miejsce pracy, relacje rodzinne, stan zdrowia czy okoliczności zdarzenia. Nawet pozornie neutralne informacje, zestawione razem, mogą pozwolić na rozpoznanie konkretnej osoby.
Drugim istotnym obszarem jest archiwizacja materiałów prasowych dostępnych na stronach internetowych. Publikacje internetowe często pozostają dostępne przez wiele lat, również wtedy, gdy opisana sprawa straciła aktualność albo gdy dalsze ujawnianie danych może nadmiernie ingerować w prywatność osoby.
Kodeks mógłby wskazywać, jak redakcje powinny podchodzić do aktualizacji, anonimizacji lub ograniczania widoczności archiwalnych treści, a także jak rozpatrywać wnioski osób domagających się ochrony swojej prywatności.
Szczególna ochrona dzieci i osób wrażliwych
UODO zwraca uwagę, że szczególnego namysłu wymagają materiały dotyczące dzieci. W ich przypadku ryzyko naruszenia prywatności jest większe, ponieważ skutki publikacji mogą być długotrwałe i trudne do przewidzenia.
Dotyczy to zarówno nagrań telewizyjnych i internetowych, jak i zdjęć, relacji z wydarzeń, materiałów interwencyjnych czy publikacji opisujących problemy rodzinne, szkolne lub zdrowotne. Nawet jeśli publikacja jest uzasadniona interesem społecznym, redakcja powinna ocenić, czy wszystkie ujawnione informacje są rzeczywiście potrzebne.
Podobna ostrożność powinna dotyczyć osób starszych, ofiar przestępstw oraz osób znajdujących się w kryzysie. W takich przypadkach nadmierne ujawnienie danych może prowadzić do wtórnej wiktymizacji, stygmatyzacji albo naruszenia godności osoby.
UODO: nie chodzi o ograniczanie mediów
Temat kodeksu postępowania dla mediów pojawił się podczas konferencji UODO „Dane osobowe na antenie – standardy i granice ochrony”, która odbyła się 19 listopada 2025 roku. Dyskutowano wówczas m.in. o zakresie ujawnianych informacji, archiwizacji danych, prawie do bycia zapomnianym oraz zabezpieczeniu nośników danych.
Agnieszka Grzelak, zastępczyni Prezesa UODO, podkreślała, że celem nie jest ograniczanie działalności mediów, ale bardziej świadome korzystanie z danych osobowych.
„Urząd Ochrony Danych Osobowych podkreśla konieczność dobrania adekwatnych środków bezpieczeństwa do ryzyka, jakie występuje w mediach. Należy się np. zastanowić, czy wszystkie informacje zawarte w przekazie są absolutnie konieczne. W przypadku dzieci czy osób starszych – należy to przemyśleć w dwójnasób” — wskazała Agnieszka Grzelak.
Kodeks powinien powstać przy udziale branży
Prezes UODO zachęca środowiska dziennikarskie i medialne do podjęcia inicjatywy zmierzającej do opracowania branżowego kodeksu postępowania. Zgodnie z założeniami RODO taki dokument powinien powstać przy aktywnym udziale podmiotów reprezentujących branżę, ponieważ to one najlepiej znają praktyczne uwarunkowania pracy redakcji.
Rola Prezesa UODO polegałaby na wsparciu tej inicjatywy, a następnie ocenie i zatwierdzeniu przygotowanego projektu. Zatwierdzony kodeks mógłby stać się ważnym narzędziem ułatwiającym redakcjom stosowanie prawa w codziennej pracy.
