Tegorocznymi laureatami Nagrody Banku Szwecji im. A. Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych za badania nad bankami i kryzysami finansowymi zostali: Ben S. Bernanke, Douglas W. Diamond i Philip H. Dybvig.
Komentarze ekspertek i ekspertów centrum informacyjnego Tygodnia Noblowskiego Centrum Współpracy i Dialogu UW:
– Dzisiejsi laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych pokazali, że niezależnie od tego, jak uregulujemy sektor bankowy, zawsze istnieje ryzyko ulokowania pieniędzy w banku, który może się okazać kłopotliwy i w związku z tym wywoływane zostanie zjawisko „run na bank”, czyli wypłacania gotówki na masową skalę. Laureaci wykazali również, jak regulować banki, aby zminimalizować ryzyko takich zjawisk. Badania te otworzyły ścieżkę tzw. polityki makroostrożnościowej, czyli miejsca dla regulatora. Naukowcy prowadzili badania nad „run na banki”, które miały miejsce w XIX wieku, korzystając z ówczesnych danych i doświadczeń, a także z późniejszych wydarzeń. W tych badaniach wyciągnęli wnioski dla współczesności, aby ograniczyć ryzyko negatywnych zjawisk – prof. dr hab. Joanna Tyrowicz, Wydział Zarządzania UW.
– Zjawisko, o którym wspomnieliśmy – „runy na banki” – może doprowadzić do niewypłacalności zarówno pojedynczych, nawet dużych banków, jak i całego sektora finansowego oraz być jednym z powodów powstawania kryzysów finansowych. Kryzysy te przenoszą się później na realną strefę gospodarki, prowadzą do wzrostu bezrobocia, spadku dochodu narodowego i stanowią jeden z mechanizmów, które przyczyniają się do wielkich katastrof. Można bez wahania stwierdzić, że dzisiejsza Nagroda Nobla w obszarze ekonomii została przyznana w dużej mierze za badania, które służą wyjaśnieniu przyczyn kryzysów finansowych oraz zjawisk, które mogą negatywnie dotknąć całe społeczeństwa. Dlatego jest ona bardzo istotna również z punktu widzenia polityki gospodarczej – dr hab. Michał Brzeziński, prof. ucz., Katedra Ekonomii Politycznej, Wydział Nauk Ekonomicznych UW.
Nagroda Banku Szwecji im. A. Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych
W swoim testamencie Alfred Nobel nie wymienił nauk ekonomicznych jako dziedziny, w której miano nagradzać związane z nią osoby. Wyróżnienie powstało z inicjatywy Banku Szwecji i zbiegło się z trzechsetną rocznicą jego założenia. Od 1969 roku wyróżnienie przyznaje się rokrocznie. Pierwszymi zwycięzcami zostali Ragnar Frisch i Jan Tinbergen za „wkład w opracowanie modeli dynamicznych i ich zastosowanie do analizy gospodarczej”. Frisch jest uznawany za twórcę systemu rachunkowości narodowej, który odegrał znaczącą rolę w procesach planowania gospodarczego w Norwegii, natomiast Tinbergen to pionier w zakresie ekonometrii oraz stosowania metod statystycznych i matematyki w ekonomii.
