13 zmian, 3 obszary ryzyka i 4 realne szanse na uproszczenia. Najnowszy Polski Barometr TMF Group (Q3 2025) analizuje, jak kasowy PIT, KSeF, reforma PIP, podwyżki CIT oraz rozszerzenie systemu SENT wpłyną na rentowność, płynność finansową i procesy księgowo-podatkowe firm działających w Polsce.

POZYTYWNE I NEUTRALNE DLA PROWADZENIA BIZNESU W POLSCE ZMIANY LUB ZAPOWIEDZI ZMIAN

Więcej firm skorzysta z kasowego rozliczenia podatku

W sierpniu 2025 roku na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano propozycję nowelizacji ustawy o kasowym PIT. Propozycja zmian zakłada, aby już od stycznia 2026 r. podnieść limit przychodów uprawniających do rozliczania podatku w systemie kasowym z 1 mln zł do 2 mln zł. Dzięki temu znacznie większa liczba mikro i małych przedsiębiorców będzie mogła rozliczać się z fiskusem dopiero po faktycznym otrzymaniu zapłaty, a nie w momencie wystawienia faktury.

Kasowy PIT, obowiązujący od 2025 r., cieszy się rosnącym zainteresowaniem – pozwala zachować płynność finansową i ograniczyć ryzyko podatku od niezapłaconych faktur. Wzrost limitu jest więc naturalnym krokiem w stronę większej elastyczności dla biznesu, szczególnie w sektorach usługowych i handlowych, gdzie zatory płatnicze wciąż są realnym problemem.

„To jedna z nielicznych zmian, które faktycznie poprawią komfort rozliczeń najmniejszych firm. Podwojenie limitu to sygnał, że ustawodawca zaczyna rozumieć realia płynnościowe mikroprzedsiębiorstw. Dla wielu firm to nie tylko ulga administracyjna, ale też szansa na bezpieczniejsze planowanie podatków.” – Magdalena Grzegroczyk, ekspert TMF Group.

KSeF – rewolucja, która uporządkuje rozliczenia podatkowe

W sierpniu 2025 roku Prezydent podpisał ustawę o Krajowym Systemie e-Faktur (KSeF). Od lutego 2026 r. w życie wejdzie obowiązek korzystania z Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) – narzędzia, które całkowicie zmieni sposób dokumentowania sprzedaży w Polsce. Duże firmy zostaną objęte nowym systemem od lutego 2026 r., pozostałe od kwietnia, a najmniejsze – od stycznia 2027 r.

KSeF wprowadza jednolity standard fakturowania w czasie rzeczywistym, dzięki czemu organy skarbowe będą mogły szybciej wykrywać nadużycia i uszczelniać system VAT. Dla przedsiębiorców oznacza to nie tylko automatyzację obiegu dokumentów, ale także redukcję ryzyka błędów i opóźnień w księgowości. Nowością będzie m.in. tryb „offline24”, który umożliwi przesłanie faktury następnego dnia roboczego – co stanowi ukłon w stronę firm działających poza dużymi miastami.

W dalszej części Barometru wskazujemy również na stanowiące wyzwania dla biznesu aspekty tej zmiany.

„KSeF to krok milowy w cyfryzacji relacji między biznesem a państwem. Po latach testów Polska dołącza do grupy państw, które skutecznie ograniczyły lukę VAT dzięki e-fakturowaniu. Dla firm to szansa na uproszczenie procesów, automatyzację księgowości i większe bezpieczeństwo podatkowe. To projekt, który – przy odpowiednim wdrożeniu – może realnie poprawić jakość otoczenia biznesowego.” – Mikołaj Ślusarek, ekspert TMF Group.

Reforma Państwowej Inspekcji Pracy: więcej przejrzystości i cyfryzacji w nadzorze nad rynkiem pracy

Ogłoszona we wrześniu 2025 roku, a planowana na 2026 rok reforma Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), ma całkowicie zmienić sposób nadzoru nad przestrzeganiem prawa pracy w Polsce. Inspektorzy otrzymają nowe kompetencje, m.in. możliwość przekształcania umów cywilnoprawnych w etaty, prowadzenia zdalnych kontroli, żądania dokumentów w formie elektronicznej czy przesłuchiwania świadków online.

Nowe regulacje mają zwiększyć skuteczność nadzoru i ograniczyć szarą strefę na rynku pracy. Cyfryzacja procedur kontrolnych pozwoli na szybsze rozstrzyganie spraw i lepsze wykorzystanie danych, a wyższe kary – do 60 tys. zł – mają odstraszać nieuczciwych pracodawców.

W dalszej części Barometru wskazujemy również na stanowiące wyzwania dla biznesu aspekty tej zmiany.

„To kierunek, który może uporządkować rynek pracy i wzmocnić uczciwych przedsiębiorców. Cyfrowe kontrole i możliwość weryfikacji umów w trybie administracyjnym to skuteczne narzędzia, które ograniczą patologie. Firmy działające zgodnie z prawem nie mają się czego obawiać – zyskają przewagę konkurencyjną i większe zaufanie ze strony pracowników.” –Anna Jendo, ekspert TMF Group.

Nowy pomysł na ulgę inwestycyjną: bezpieczeństwo jako priorytet podatkowy

We wrześniu 2025 r. Krajowa Izba Doradców Podatkowych przesłała do Ministerstwa Finansów projekt nowej ulgi podatkowej – tzw. ulgi na bezpieczeństwo. Propozycja obejmuje zarówno przedsiębiorców, jak i osoby fizyczne, umożliwiając odliczenie nawet 200 proc. poniesionych wydatków na poprawę bezpieczeństwa – operacyjnego, infrastrukturalnego i cyfrowego.

Dla spółek projekt zakłada możliwość przenoszenia niewykorzystanych kwot ulgi przez okres sześciu lat. Eksperci wskazują, że rozwiązanie wpisuje się w aktualny kontekst geopolityczny i rosnące znaczenie inwestycji w cyberbezpieczeństwo oraz odporność infrastruktury biznesowej.

„To ulga z potencjałem – łączy interes państwa i biznesu. W obecnych realiach, gdy bezpieczeństwo cyfrowe i infrastrukturalne stało się elementem stabilności gospodarczej, takie zachęty podatkowe są potrzebne. Kluczowe będzie jednak, by projekt nie ugrzązł w biurokracji i faktycznie zachęcał do inwestycji.” – Magdalena Grzegorczyk, ekspert TMF Group.

Dobra zmiana dla eksporterów poza Unię Europejską

1 sierpnia 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok dotyczący wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (WDT), które ostatecznie zostały wywiezione poza Unię Europejską. Trybunał uznał, że zwolnienie z VAT przysługuje także wtedy, gdy dostawca nie wiedział o faktycznym eksporcie poza UE, o ile spełnione są materialne warunki transakcji (czyli fakt wywozu).

To orzeczenie ma duże znaczenie dla polskich eksporterów, którzy często borykają się z sankcjami za błędy formalne mimo rzeczywistego wywozu towarów. TSUE jasno wskazał, że priorytet mają przesłanki materialne – czyli fakt wywozu – a nie drobne uchybienia w dokumentacji.

„To długo oczekiwany sygnał rozsądku. Trybunał potwierdził, że fiskus nie może karać firm za brak dokumentów celnych, jeśli towar faktycznie opuścił Unię. Wyrok wzmocni bezpieczeństwo eksporterów, szczególnie w sytuacjach, gdy komunikacja z odbiorcą jest utrudniona, a ten nie sygnalizuje zmiany miejsca transportu towarów. To pozytywne orzeczenie, które może odegrać znaczącą rolę w ograniczeniu ryzyka sporów z organami podatkowymi” – Mikołaj Ślusarek, ekspert TMF Group.

Połączenia spółek – neutralność podatkowa pod lupą fiskusa

Od września 2025 roku, wraz z nowelizacją ustawy o CIT, wprowadzono przepis, zgodnie z którym połączenie spółek kapitałowych – przeprowadzane bez przyznania udziałów lub akcji spółki przejmującej – jest zwolnione z podatku dochodowego, o ile jeden wspólnik posiada wszystkie udziały lub akcje w łączących się spółkach lub wspólnicy posiadają udziały lub akcje w tej samej proporcji.

To długo oczekiwana klarowność w obszarze, który przez lata budził spory między przedsiębiorcami a fiskusem. Resort zapowiada, że nowe wytyczne zapewnią jednolitą praktykę organów podatkowych i mniejszą liczbę postępowań interpretacyjnych.

„Doprecyzowanie zasad neutralności podatkowej to sygnał stabilizacji dla biznesu. Firmy planujące fuzje czy przejęcia wreszcie mają jasność, jak fiskus ocenia ich działania. To może pobudzić aktywność inwestycyjną i konsolidację rynku, zwłaszcza w sektorach, które potrzebują kapitału i większej skali.” – Mikołaj Ślusarek, ekspert TMF Group.

CIT i Ordynacja podatkowa – zasada domniemania niewinności

We wrześniu 2025 r. Senacka Komisja Budżetu i Finansów Publicznych zarekomendowała przyjęcie nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT), która znosi obowiązek składania przez spółki holdingowe oświadczenia o zamiarze skorzystania ze zwolnienia z CIT przy sprzedaży udziałów lub akcji.

Zmiana ta jest elementem rządowego pakietu deregulacyjnego i ma na celu ograniczenie zbędnych obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw. Ministerstwo Finansów uzasadnia, że dotychczasowy wymóg był nadmiernie restrykcyjny i nie przynosił realnych korzyści administracji skarbowej.

Komisja poparła również zmiany w Ordynacji podatkowej, które wprowadzają zasadę domniemania niewinności w postępowaniach podatkowych wszczynanych z urzędu. Oznacza to, że w przypadku nierozstrzygalnych wątpliwości co do stanu faktycznego, decyzja powinna być wydana na korzyść podatnika, a ciężar dowodu spoczywa na organach skarbowych. Przewidziano jednak trzy wyjątki od tej zasady: gdy w postępowaniu uczestniczą strony o sprzecznych interesach, gdy przepisy wymagają od strony wykazania określonych faktów lub gdy sprzeciwia się temu ważny interes publiczny, w tym interes państwa.

„To fundamentalna zmiana filozofii prawa podatkowego. Domniemanie niewinności przenosi punkt ciężkości z podejrzliwości wobec podatnika na odpowiedzialność organów. Dla biznesu to sygnał, że wreszcie zaczynamy traktować przedsiębiorcę jak partnera, a nie potencjalnego oszusta.” – Mikołaj Ślusarek, ekspert TMF Group

WYMAGAJĄCE DLA PROWADZENIA BIZNESU W POLSCE ZMIANY LUB ZAPOWIEDZI ZMIAN

System kaucyjny – wyzwanie dla biznesu i logistyki

1 października 2025 r. w Polsce ruszył długo zapowiadany system kaucyjny obejmujący m.in. plastikowe butelki, puszki i szklane opakowania po napojach. Ministerstwo Finansów wydało pod koniec sierpnia objaśnienia podatkowe dotyczące zasad rozliczania VAT w transakcjach związanych z systemem, ale wciąż brakuje jasności w kwestiach podatków dochodowych oraz rekompensat dla sklepów i producentów.

Nowe obowiązki administracyjne – w tym ewidencja kaucji, raportowanie w JPK i rozliczanie nadwyżek zwrotów – budzą obawy szczególnie wśród detalistów i mniejszych sieci handlowych. Branża handlowa i FMCG alarmuje, że system może generować znaczne koszty operacyjne i wymaga inwestycji w infrastrukturę zwrotną.

„Wdrożenie systemu kaucyjnego to ogromne wyzwanie logistyczne i podatkowe. Sama idea jest słuszna, ale termin jej realizacji – zaledwie kilka miesięcy po publikacji objaśnień – jest bardzo ryzykowny. W praktyce firmy muszą działać w warunkach niepewności interpretacyjnej, a to zawsze zwiększa koszty i ryzyko błędów.” – Mikołaj Ślusarek, ekspert TMF Group.

Rząd tnie ulgi dla branży IT – IP Box tylko dla firm zatrudniających pracowników

Nowelizacja przepisów podatkowych z 16 września 2025 r. zakłada ograniczenie możliwości korzystania z preferencji podatkowych, w tym popularnej ulgi IP Box. Obecnie z preferencyjnej stawki podatku 5 proc. mogą korzystać przedsiębiorcy osiągający dochody z praw własności intelektualnej, m.in. z autorskich programów komputerowych.

Nowe regulacje uzależnią jednak korzystanie z ulgi od zatrudniania co najmniej trzech osób fizycznych niepowiązanych z podatnikiem. W praktyce oznacza to, że z ulgi wypadnie znaczna część programistów prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą – dotąd jednych z głównych beneficjentów IP Box.

„Z jednej strony rząd próbuje ukrócić nadużycia, z drugiej – uderza w przedsiębiorców, którzy realnie tworzą wartość dodaną w sektorze IT. Taka zmiana może zniechęcić do legalnej działalności i osłabić konkurencyjność Polski jako rynku technologicznego. Efekt uboczny walki z patologiami może być kosztowny dla całej branży.” – Magdalena Grzegorczyk, ekspert TMF Group.

Weto prezydenta wobec zmian w ordynacji podatkowej

Z końcem sierpnia 2025 r. prezydent zawetował ustawę nowelizującą Kodeks karny skarbowy i Ordynację podatkową – jeden z kluczowych elementów rządowego pakietu deregulacyjnego. Rząd chciał wprowadzić bardziej proporcjonalne kary za wykroczenia i przestępstwa skarbowe, zwłaszcza za drobne uchybienia, które dziś mogą prowadzić do dotkliwych sankcji.

Zmiany miały dotyczyć m.in. obniżenia kar za nieterminowe składanie informacji podatkowych, takich jak zgłoszenia pojazdów wykorzystywanych wyłącznie do działalności gospodarczej w VAT oraz uproszczenia procedur wobec przedsiębiorców, którzy popełniają błędy nieumyślnie. Ministerstwo Finansów przekonywało, że celem nie była bezkarność, lecz „racjonalizacja stopniowania kar” – zgodna z zasadą proporcjonalności i bez wpływu na dochody budżetu państwa.

Weto prezydenta zaskoczyło środowisko biznesowe, które liczyło na kontynuację procesu deregulacji i ograniczenie obciążeń administracyjnych. Dla wielu firm oznacza to, że przez kolejne miesiące utrzymany zostanie stan obecny – restrykcyjny i nie zawsze dostosowany do realiów gospodarczych.

„To decyzja, która rozczarowuje przedsiębiorców. Planowane zmiany nie oznaczały przyzwolenia na nadużycia, lecz miały porządkować przepisy i zmniejszać biurokratyczne ryzyko błędu. Biznes oczekiwał raczej usprawnień, a nie zaostrzenia reżimu odpowiedzialności. Weto prezydenta to krok wstecz w kierunku uproszczenia systemu podatkowego.” – Magdalena Grzegorczyk, ekspert TMF Group.

Podwyższenie CIT dla banków i instytucji finansowych

W drugiej połowie sierpnia 2025 r. w wykazie prac legislacyjnych rządu pojawił się projekt ustawy zakładający istotne zmiany w opodatkowaniu sektora finansowego. Od 2026 r. stawka CIT dla banków, instytucji kredytowych i SKOK-ów ma wzrosnąć z 19 proc. do 30 proc. W kolejnych latach planowane są stopniowe obniżki – do 26 proc. w 2027 r. i 23 proc. w 2028 r. Jednocześnie rząd planuje obniżyć stawkę podatku bankowego od aktywów o 10 proc. w 2027 r. i o 20 proc. w 2028 r.

Ministerstwo Finansów tłumaczy podwyżkę koniecznością pozyskania dodatkowych środków budżetowych w związku z rosnącymi wydatkami na obronność. Niestabilna sytuacja geopolityczna w Europie Wschodniej sprawia, że państwo musi zwiększać rezerwy finansowe i modernizować armię. Jednak środowisko bankowe ostrzega, że skutkiem może być ograniczenie rentowności sektora i zmniejszenie zdolności kredytowej wobec gospodarki.

Według wstępnych szacunków analityków, wzrost stawki CIT w 2026 r. może kosztować sektor bankowy dodatkowo kilka miliardów złotych rocznie. Choć w dłuższej perspektywie przewidziano redukcję obciążeń, rynek obawia się efektu domina – wyższych opłat dla klientów i spowolnienia inwestycji w usługi finansowe.

„To ruch, który uderzy w sektor finansowy, ale rząd tłumaczy go bezpieczeństwem narodowym. W krótkim okresie banki mogą przerzucić część kosztów na klientów – poprzez wyższe opłaty lub marże kredytowe. W dłuższej perspektywie może to jednak ograniczyć inwestycje sektora i zdolność do finansowania gospodarki. Wzrost obciążeń fiskalnych nie powinien być jedynym narzędziem łatania budżetu.”- Magdalena Grzegorczyk, ekspert TMF Group.

Reforma Państwowej Inspekcji Pracy: ryzyko paraliżu i niepewność dla pracodawców

Zapowiedziana we wrześniu 2025 roku, reforma Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), która ma wejść w życie w 2026 roku, budzi coraz większe obawy wśród przedsiębiorców. Inspektorzy zyskają możliwość przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę w drodze decyzji administracyjnej – i to z natychmiastowym skutkiem. Dla wielu firm oznacza to ryzyko wyższych kosztów ZUS, podatków i sporów o formę zatrudnienia.

Zwiększenie kar finansowych (z 30 do 60 tys. zł), rozszerzenie kompetencji kontrolnych i możliwość przeprowadzania zdalnych przesłuchań mogą prowadzić do nadmiernej ingerencji państwa w wewnętrzne procesy przedsiębiorstw. Dodatkowo brak precyzyjnych kryteriów oceny, kiedy umowa cywilnoprawna powinna zostać uznana za etat, rodzi ryzyko uznaniowości decyzji.

„Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy są daleko idące. Niezbędne jest, aby przepisy prawne były tak sformułowane, aby z jednej strony skutecznie chroniły interesy pracowników, a z drugiej minimalizowały ryzyko nadużyć i zapewniały stabilność prawną firm. Przemyślane podejście do tego zagadnienia pozwoli na stworzenie zdrowego i sprawiedliwego środowiska pracy, w którym zarówno pracownicy, jak i pracodawcy będą czuli się bezpiecznie i pewnie. Tylko poprzez takie zrównoważenie możemy osiągnąć cel, jakim jest harmonijny rozwój rynku pracy, z korzyścią dla wszystkich zaangażowanych stron.” – Anna Jendo ekspert TMF Group.

KSeF – cyfrowa rewolucja, która może uderzyć w przedsiębiorców

Choć Krajowy System e-Faktur (KSeF) ma w założeniu uprościć i scyfryzować rozliczenia, o czym pisaliśmy w pozytywnych aspektach tej zmiany, w praktyce wielu przedsiębiorców obawia się jego wdrożenia. Warto podkreślić, że od 1 lutego 2026 r. wszyscy polscy przedsiębiorcy będą zobowiązani do odbierania faktur w KseF, niezależnie od tego czy będą te faktury w KseF wystawiać. To oznacza konieczność kosztownych inwestycji w systemy ERP, szkolenia pracowników i testy integracji z KSeF-em.

Wielu doradców ostrzega, że mimo tzw. okresu przejściowego, wiele firm nie zdąży przygotować swoich procesów do wymogów systemu. Problemem są też niejasne procedury i ograniczenia techniczne – np. awarie łączności czy niepewność, jak KSeF poradzi sobie z masowym obrotem dokumentów w dużych korporacjach.

„KSeF to projekt potrzebny, ale tempo jego wdrożenia jest zbyt szybkie. Dla dużych firm to miesiące intensywnych prac wdrożeniowych, a dla małych – poważny stres organizacyjny. Ryzyko błędów, kar i przeciążeń systemu w pierwszych miesiącach jest realne. W teorii mamy rewolucję cyfrową, w praktyce – ryzyko paraliżu fakturowania, jeśli coś pójdzie nie tak.” – Mikołaj Ślusarek, ekspert TMF Group.

Uszczelnienie estońskiego CIT z powodu niejasności interpretacyjnych

Estoński CIT, z którego korzysta dziś ponad 20 tysięcy firm, ma zostać uszczelniony. Ministerstwo Finansów zapowiedziało zmiany w definicji tzw. ukrytych zysków – czyli świadczeń wypłacanych wspólnikom w sposób pośredni. Nowe przepisy obejmą m.in. opłaty za najem, usługi doradcze, licencje i inne transakcje z podmiotami powiązanymi.

Resort planuje także opodatkować każdą dystrybucję zysku po wyjściu z systemu oraz doprecyzować pojęcie wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą. Jedynym korzystnym elementem projektu ma być złagodzenie wymogów formalnych przy podpisywaniu sprawozdań finansowych.

„Estoński CIT miał być prostym, prorozwojowym systemem, ale kolejne modyfikacje czynią go coraz mniej przewidywalnym. Poszerzenie katalogu ukrytych zysków oznacza ryzyko sporów z fiskusem o interpretacje, a to zniechęca do korzystania z rozwiązania, które miało być zachętą dla firm inwestujących w rozwój.” – Magdalena Grzegorczyk, ekspert TMF Group.

Niezrozumiała „rewolucja” w Systemie Elektronicznego Nadzoru Transportu (SENT)

We wrześniu 2025 r. Ministerstwo Finansów i Gospodarki ogłosiło rozporządzenie rozszerzające zakres monitorowania towarów wrażliwych w systemie SENT. Celem tego systemu jest zapobieganie wyłudzeniom podatku VAT i nieuczciwej konkurencji poprzez śledzenie przepływu tych towarów od momentu ich wysyłki do momentu odbioru. Elektroniczny nadzór transportu, dotąd obejmujący paliwa, alkohol, wyroby tytoniowe i chemikalia, od 2026 r. ma również objąć beton oraz wyroby z branży obuwniczej i odzieżowej, co rozszerza zakres monitorowanych towarów.

Nowe przepisy oznaczają, że przedsiębiorcy z tych sektorów będą zobowiązani do potwierdzania odbioru towarów w systemie, a brak potwierdzenia może skutkować karą finansową. Dla wielu firm – szczególnie z sektora MŚP – oznacza to dodatkowe obowiązki administracyjne i konieczność inwestycji w systemy cyfrowe.

„Rozszerzenie systemu SENT można rozumieć jako próbę dalszego uszczelnienia obrotu towarami, ale w praktyce zwiększy to biurokrację i koszty. Dla branży budowlanej czy odzieżowej, które dotąd nie były objęte tym reżimem, to spore wyzwanie organizacyjne. Efekt? Więcej kontroli, więcej raportowania i mniejsze marginesy czasowe.” – Magdalena Grzegorczyk, ekspert TMF Group.