Sposób ustalania opłat egzekucyjnych przedstawiony w projekcie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji spowoduje ich wzrost z 5 proc. do 10 proc. Maksymalna zaś wysokość opłat egzekucyjnych nie może przekroczyć 40.000,00 zł.
– W proponowanym kształcie sposób ustalania opłat egzekucyjnych oderwany jest od realnych nakładów pracy oraz poniesionych przez organ egzekucyjny kosztów. To wbrew zaleceniom Trybunału Konstytucyjnego, aby koszty egzekucyjne nie stanowiły dodatkowej sankcji, tylko zwrot ponoszonych przez organ egzekucyjny kosztów – mówi Jakub Rolczyński, ekspert Rady Podatkowej z kancelarii KNDP. Taka zmiana premiuje większych dłużników i pogarsza sytuację mniejszych. Grozi także dzieleniem postępowań, by koszty były wyższe. W przypadku dobrowolnej zapłaty, gdy organ nie poniesie większych kosztów niż koszty upomnienia, dłużnik będzie zobowiązany ponieść koszty w wysokości dotychczasowej (5%).
Niebezpieczne jest wprowadzenie regulacji dotyczącej sposobu ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, po umorzeniu poprzedniego. To rozwiązanie naganne z punktu widzenia zobowiązanego. Przepis dotyczy możliwości ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w przypadku gdy poprzednie postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu braku majątku pozwalającego na zaspokojenie obowiązku. Podstawę wszczęcia kolejnego postępowania egzekucyjnego stanowić będzie poprzedni tytuł wykonawczy, w stosunku do którego zobowiązany nie będzie już uprawniony do zgłoszenia zarzutów w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W konsekwencji wierzyciel nie wystawi nowego tytułu wykonawczego, a organ egzekucyjny prowadzić będzie postępowanie na podstawie poprzednio wydanego tytułu wykonawczego zaaktualizowanego wyłącznie w zakresie odsetek od dochodzonej zaległości.
Uchylenie przepisu dotyczącego zaokrąglania należności pieniężnych będzie zbyt daleko idącym utrudnieniem dla przedsiębiorców, którzy niejednokrotnie będąc dłużnikami zajętych wierzytelności będą musieli dokonywać wyliczenia należności pieniężnej „co do grosza”.
Praktyką organów egzekucyjnych jest prowadzenie jednego postępowania administracyjnego na podstawie wielu tytułów egzekucyjnych. Jeden tytuł egzekucyjny stanowić może podstawę prowadzenia wyłącznie jednego postępowania egzekucyjnego. Powinno to być jednoznacznie wskazane, aby nie budziło wątpliwości organów egzekucyjnych oraz wierzyciela publicznoprawnego.
Projekt ustawy zawiera też nieprecyzyjne określenie terminu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia kosztów upomnienia.
– Konsekwencją nowych przepisów będzie o wiele częstsze umarzanie postępowań egzekucyjnych, aby możliwe stało się dochodzenie należności publicznoprawnych od osób ponoszących odpowiedzialność jako osoby trzecie, nawet jeśli dłużnik ma majątek, ale wystarczyłby on tylko na zapłatę części zaległości. Trudno to zrozumieć, najpierw należy ściągnąć od bezpośredniego dłużnika co tylko się da, zanim rozpoczniemy egzekucję osób trzecich, ich odpowiedzialność jest bowiem akcesoryjna – wskazuje Andrzej Nikończyk Przewodniczący Rady Podatkowej Konfederacji Lewiatan.
Dobrym rozwiązaniem jest natomiast wprowadzenie katalogu okoliczności, których wystąpienie może spowodować, iż wierzyciel publicznoprawny, będzie mógł pomimo wymagalności obowiązku odstąpić od wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Proponowana instytucja oparta jest na uznaniu administracyjnym, nie budzi to jednak wątpliwości, że stanowić będzie kolejną możliwość na dobrowolne wykonanie obowiązku publicznoprawnego przez zobowiązanego. Wprowadzenie jako jednej z przesłanek „szczególnie uzasadnionego przypadku” jest zbyt mało precyzyjnym sformułowaniem i powinno zostać doprecyzowane (np. w odniesieniu do sytuacji majątkowej zobowiązanego, faktu realnego prowadzenia działalności itp.).
