Poziom błędu w wydatkach z budżetu UE spadł do 3,6%, ale Trybunał po raz szósty z rzędu wydał opinię negatywną o wydatkach Unii. W najnowszym sprawozdaniu rocznym kontrolerzy ostrzegają także przed narastającym ryzykiem wynikającym z rosnącego zadłużenia UE, które może przekroczyć 900 mld euro do 2027 roku.
Według Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (ETO) sprawozdanie finansowe UE za 2024 rok przedstawia rzetelny obraz sytuacji, jednak w części wydatków wciąż występują nieprawidłowości. Szacowany poziom błędu w wydatkach wyniósł 3,6%, wobec 5,6% w 2023 roku, co oznacza poprawę, ale nadal przekracza próg istotności wynoszący 2%.
– Choć spadek poziomu błędu stanowi krok naprzód, w unijnych wydatkach wciąż występuje zbyt wiele nieprawidłowości – powiedział Tony Murphy, prezes Europejskiego Trybunału Obrachunkowego. – Utrzymują się uchybienia w strukturach nadzoru i rozliczalności. W miarę jak kształtowany jest budżet UE po 2027 roku, należy zadbać o stabilność i przejrzystość przyszłych finansów Wspólnoty.
Błędy i nieprawidłowości w wydatkach UE
ETO po raz szósty z rzędu wydał opinię negatywną o wydatkach Unii, uznając, że poziom błędu jest „rozległy i przekracza próg istotności”. Największy odsetek błędów dotyczy wydatków w ramach polityki spójności, gdzie poziom błędu sięgnął 5,7% (wobec 9,3% rok wcześniej).
Do najczęstszych nieprawidłowości należą:
- finansowanie niekwalifikowalnych projektów i kosztów,
- naruszenia przepisów dotyczących zamówień publicznych,
- błędy w projektach finansowanych poza UE.
Mechanizm Odbudowy po pandemii pod lupą
Kontrolerzy wydali opinię z zastrzeżeniem w odniesieniu do Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) – głównego filaru unijnego pakietu Next Generation EU.
W 2024 roku państwom członkowskim wypłacono 59,9 mld euro z RRF, z czego sześć płatności nie spełniało wymogów formalnych. W jednym przypadku Trybunał nie był w stanie potwierdzić spełnienia tzw. kamieni milowych dotyczących reform sądownictwa, ponieważ postępowanie w tej sprawie toczy się przed Trybunałem Sprawiedliwości UE.
ETO zwrócił też uwagę na problemy z wiarygodnością danych przekazywanych przez państwa członkowskie, a także na niedoskonałości w projektowaniu i ocenie celów RRF.
Rosnące ryzyko dla przyszłych budżetów UE
Trybunał ostrzega, że zadłużenie Unii wynikające z finansowania programu odbudowy może przekroczyć 900 mld euro do 2027 roku – prawie dziesięciokrotnie więcej niż w 2020 r.
Koszty obsługi długu również rosną:
- w obecnym okresie budżetowym odsetki mogą wynieść ponad 30 mld euro (ponad dwukrotnie więcej niż pierwotnie planowano),
- w latach 2028–2034 mogą sięgnąć nawet 74 mld euro.
ETO apeluje o ostrożność przy planowaniu nowego budżetu po 2027 roku, podkreślając konieczność wzmocnienia kontroli, pomiaru efektów i przejrzystości w wykorzystaniu środków unijnych.
Czym jest poziom błędu
Szacowany poziom błędu nie oznacza nadużyć finansowych, lecz procent środków wydanych niezgodnie z przepisami unijnymi lub krajowymi. W 2024 roku kontrolerzy zgłosili 19 przypadków podejrzenia nadużyć finansowych do odpowiednich organów UE.
