Coraz większa grupa Polaków zalega z płatnościami wobec kilku firm i instytucji jednocześnie. Według danych BIG InfoMonitor już niemal co piąta osoba z przeterminowanymi zobowiązaniami ma co najmniej trzech wierzycieli. Łącznie tzw. multidłużnicy odpowiadają za 17,5 mld zł zaległości pozakredytowych, czyli około 40 proc. tej części zadłużenia konsumentów.
Polscy konsumenci mają obecnie do spłaty ponad 37 mld zł zaległości kredytowych oraz 44 mld zł zaległych zobowiązań pozakredytowych. Do tej drugiej kategorii należą m.in. niezapłacone rachunki za media, telefon i internet, czynsze, ubezpieczenia, mandaty i koszty sądowe, a także alimenty czy pożyczki pozabankowe.
Największym problemem pozostaje jednak sytuacja osób, które zalegają wobec wielu podmiotów równocześnie. W Polsce jest już 347,5 tys. konsumentów mających zobowiązania wobec co najmniej trzech wierzycieli.
Multidłużnicy odpowiadają za 17,5 mld zł zaległości
Z danych BIG InfoMonitor wynika, że osoby posiadające zobowiązania wobec trzech lub większej liczby wierzycieli mają łącznie 17,5 mld zł zaległego zadłużenia pozakredytowego. To blisko 40 proc. wszystkich zaległości konsumentów wpisanych do Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor.
– Obserwujemy wyraźne pogłębianie się zjawiska spirali zadłużenia w Polsce, które przestaje być problemem marginalnym. Już co piąty konsument zalega z płatnościami wobec kilku podmiotów jednocześnie, co wskazuje na rosnące trudności w utrzymaniu równowagi finansowej – podkreśla dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor.
Jak zaznacza, szczególnie niepokojąca jest koncentracja zaległości w tej grupie. W skrajnych przypadkach liczba wierzycieli sięga kilkudziesięciu, co może oznaczać całkowitą utratę kontroli nad bieżącymi zobowiązaniami.
Najwięcej multidłużników mieszka na Śląsku i Mazowszu
Wśród osób posiadających zaległości wobec co najmniej trzech wierzycieli dominują mężczyźni. Jest ich ponad 230 tys., a ich łączne zadłużenie wynosi 12,6 mld zł. To ponad trzykrotnie więcej niż w przypadku kobiet.
Najwięcej multidłużników mieszka w województwie śląskim, gdzie ich liczba sięga około 46 tys. Kolejne miejsca zajmują Mazowsze z 45,5 tys. osób, Dolny Śląsk z 35,8 tys. oraz Wielkopolska, gdzie takich konsumentów jest około 34 tys.
Wysokie liczby odnotowano również w województwach pomorskim, łódzkim i kujawsko-pomorskim. W pozostałych regionach liczba osób posiadających zobowiązania wobec minimum trzech wierzycieli nie przekracza 20 tys.
Największa grupa to osoby w wieku 35–44 lata
Multidłużnicy występują we wszystkich grupach wiekowych, także wśród osób niepełnoletnich. Najliczniejszą grupę stanowią jednak konsumenci w wieku od 35 do 44 lat.
W tej grupie znajduje się ponad 112 tys. osób mających zaległości wobec co najmniej trzech podmiotów. Łączna wartość ich zobowiązań przekracza 5,3 mld zł.
Rekordzista ma 29 wierzycieli
Najbardziej skrajny przypadek dotyczy mężczyzny w wieku od 45 do 54 lat z województwa małopolskiego. Ma on zaległości wobec 29 wierzycieli. Jego zobowiązania obejmują przede wszystkim nieopłacone rachunki wobec operatorów telekomunikacyjnych i dostawców telewizji, a także grzywny, nawiązki oraz koszty sądowe.
Drugie miejsce zajmuje mężczyzna w wieku od 25 do 34 lat z województwa opolskiego, który ma 28 wierzycieli. W jego przypadku zaległości dotyczą firm windykacyjnych, telekomów, firm pożyczkowych, sądów oraz alimentów.
Trzeci najbardziej zadłużony przypadek dotyczy kobiety w wieku od 25 do 34 lat z Dolnego Śląska. Ma ona zaległości wobec 24 podmiotów. Na jej długi składają się m.in. kary za jazdę bez biletu, składki ubezpieczeniowe, rachunki za telefon i internet, koszty sądowe oraz niespłacone pożyczki krótkoterminowe.
– Skrajne przypadki multidłużników pokazują wyraźną utratę kontroli nad finansami. Część tych osób już wcześniej figurowała w rejestrze BIG, co było sygnałem ostrzegawczym. Mimo to kolejne podmioty decydowały się na współpracę – wskazuje Paweł Szarkowski, prezes BIG InfoMonitor.
Firmy coraz częściej sprawdzają wiarygodność klientów
Według BIG InfoMonitor w ubiegłym roku banki i przedsiębiorcy sprawdzili w Rejestrze Dłużników 9,2 mln osób. Oznacza to, że weryfikacji poddano około co trzeciego dorosłego Polaka.
Zdaniem Pawła Szarkowskiego raporty dotyczące wiarygodności płatniczej mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Pozwalają firmom szybciej ocenić, czy klient miał w przeszłości problemy z terminowym regulowaniem zobowiązań.
– Z perspektywy rynku i instytucji finansowych oznacza to konieczność konsekwentnego wzmacniania wczesnej identyfikacji ryzyka oraz działań prewencyjnych. Jednocześnie nie można stracić z pola widzenia wymiaru społecznego – wielozadłużenie bardzo mocno wpływa na dobrostan psychiczny i stabilność życiową konsumentów – podsumowuje prezes BIG InfoMonitor.
Rosnąca liczba osób zadłużonych wobec wielu wierzycieli pokazuje, że problem przestaje dotyczyć wyłącznie pojedynczych, nieterminowych rachunków. W przypadku multidłużników długi często obejmują jednocześnie kredyty, pożyczki, opłaty mieszkaniowe, telekomunikacyjne i zobowiązania publicznoprawne, co znacząco utrudnia odzyskanie finansowej równowagi.
