Choć Polska szybko nadrabia dystans gospodarczy do najbogatszych krajów Unii Europejskiej, pod względem usamodzielniania się młodych pozostaje w niechlubnej europejskiej czołówce. Eksperci portalu GetHome.pl sprawdzili, jak nasz kraj wypada na tle pozostałych państw UE oraz gdzie sytuacja młodych na rynku mieszkaniowym poprawia się, a gdzie się pogarsza.
– Wprawdzie Polska nie należy do najbogatszych krajów UE, ale nadrabia dystans szybciej niż większość Europy i coraz wyraźniej puka do drzwi gospodarczej elity. Tym bardziej trudno jest się pogodzić, że dla znacznej części młodych Polek i Polaków zakup mieszkania lub rynkowy najem wciąż pozostają poza zasięgiem finansowym – mówi Marek Wielgo, ekspert portalu GetHome.pl.
Jego zdaniem świadczy o tym bardzo wysoki odsetek „gniazdowników”, jak nazywani są młodzi dorośli w wieku od 25 do 34 lat, którzy mimo ukończenia studiów i znalezienia pracy wciąż mieszkają pod jednym dachem z rodzicami. Według najnowszych danych Eurostatu, w 2025 r. odsetek „gniazdowników” w naszym kraju wynosił 51 proc., czyli znacznie powyżej średniej UE, która wynosi nieco ponad 30 proc.
Wprawdzie członkostwo w UE przyniosło poprawę sytuacji mieszkaniowej w wielu aspektach, np. zdecydowanie poprawił się w naszym kraju standard mieszkań, są one większe i lepiej wyposażone. Jednak dla wielu młodych Polek i Polaków, którzy marzą o usamodzielnieniu się, może się to wydać marną pociechą. Bariera od lat pozostaje podobna: ceny zakupu i najmu mieszkań rosną szybciej niż możliwości finansowe wielu młodych gospodarstw domowych. Dodatkowym problemem są wysokie wymagania banków wobec kredytobiorców oraz późniejsze niż kiedyś osiąganie stabilizacji zawodowej i dochodowej.
Marek Wielgo przyznaje, że nie tylko nasz kraj boryka się z tym problemem. Z najnowszych danych Eurostatu wynika, że wyższy niż u nas udział młodych pozostających w domu rodzinnym występuje tylko w Chorwacji (ok. 62 proc.), Grecji (ok. 56 proc.) i na Słowacji (ok. 54 proc.). Niewiele niższy niż w Polsce jest on we Włoszech i Hiszpanii. Oznacza to, że pod względem skali „gniazdownictwa” Polska znajduje się obecnie w ścisłej czołówce Unii.
Należy jednak zauważyć, że w większości krajów Eurostat odnotował poprawę sytuacji młodych. W naszym regionie Europy taka poprawa miała miejsce w ciągu ostatnich pięciu lat m.in. na Litwie, w Czechach, Rumunii, Bułgarii, na Węgrzech i Łotwie. Szczególnie imponujący jest przykład Litwy, gdzie odsetek „gniazdowników” spadł z 27,8 proc. do 16,2 proc., a także Czech, gdzie obniżył się z 28,2 proc. do 22,3 proc. Na tym tle Polska wyróżnia się negatywnie, bo udział młodych mieszkających z rodzicami wzrósł z 47,5 proc. do 51 proc.
Są też jednak kraje Europy Zachodniej, w których sytuacja młodych wyraźnie się pogorszyła. Największy wzrost odsetka „gniazdowników” Eurostat odnotował w Irlandii (z 30,5 proc. do 38,4 proc.), na Cyprze (z 36,4 proc. do 42,9 proc.) oraz w Belgii (z 22,1 proc. do 25,1 proc.). Wzrost wystąpił także w Niemczech i Holandii. Może to świadczyć o narastających problemach z dostępnością mieszkań również w części najzamożniejszych państw UE
Od lat krajami, w których młodzi najszybciej „wyfruwają” z rodzinnego gniazda, są Dania, Finlandia i Szwecja. Tam odsetek „gniazdowników” nie przekracza 8 proc., a w Danii i Finlandii utrzymuje się nawet w okolicach 4 proc. To wyniki ponad dziesięciokrotnie lepsze niż w Polsce.
– O ile w krajach południowej i północnej Europy poziom „gniazdownictwa” jest w dużej mierze determinowany przez uwarunkowania kulturowe, to w Polsce kluczowe znaczenie mają czynniki ekonomiczne – komentuje Marek Wielgo.
Wysoki odsetek „gniazdowników” nie jest wyłącznie problemem krajów biedniejszych od Polski. W grupie państw z najwyższym udziałem młodych mieszkających z rodzicami znajdują się zarówno kraje Europy Południowej, takie jak Grecja, Włochy czy Hiszpania, jak i Polska. Z kolei w wielu państwach Europy Środkowo-Wschodniej, które jeszcze kilkanaście lat temu miały podobne problemy mieszkaniowe, wskaźnik ten wyraźnie się obniżył.
– Sam wzrost gospodarczy nie gwarantuje poprawy sytuacji mieszkaniowej młodych, jeśli ceny mieszkań i koszty najmu rosną szybciej niż ich możliwości finansowe – przyznaje ekspert portalu GetHome.pl.
Jego zdaniem odsetek młodych mieszkających z rodzicami nie jest idealną miarą sytuacji na rynku mieszkaniowym, bo wpływają na niego także czynniki kulturowe i społeczne. Jeśli jednak wskaźnik ten rośnie równolegle z pogarszającą się dostępnością mieszkań i kredytów hipotecznych, może być traktowany jako jeden z najbardziej wymownych sygnałów problemów z usamodzielnianiem się młodych dorosłych.
Lekkim optymizmem może napawać fakt, że 2025 r. przyniósł poprawę sytuacji „gniazdowników” w naszym kraju. Według Eurostatu, ich odsetek skurczył się w porównaniu z 2024 r. z ok. 54 proc. do 51 proc., czyli o blisko 3 pkt proc.
Zbiegło się to z wyraźną poprawą warunków zakupu mieszkań, w tym ze wzrostem zdolności kredytowej (w przypadku singli o ok. 18% r/r) oraz poprawą relacji cen mieszkań do wynagrodzeń. W większości największych metropolii przeciętne wynagrodzenia rosły szybciej niż ceny nowych mieszkań, co poprawiło możliwości osób planujących zakup mieszkania.
– Trudno oczekiwać szybkiego spadku liczby „gniazdowników”, bo problemy mieszkaniowe narastały przez lata. Jednak dane z 2025 r. pokazują, że poprawa dostępności kredytów i stabilizacja cen mieszkań mogą stopniowo ułatwiać młodym start w samodzielne życie. Kluczowe będzie to, czy ten trend utrzyma się również w kolejnych latach. Bez trwałej poprawy relacji cen mieszkań do dochodów oraz stabilnych warunków kredytowych skala „gniazdownictwa” w Polsce pozostanie jedną z najwyższych w Unii Europejskiej – niezależnie od tempa wzrostu gospodarczego – podsumowuje Marek Wielgo.
