Przewagę zdobędą nie firmy, które jako pierwsze kupią narzędzia AI, lecz te, które jako pierwsze nauczą się wykorzystywać je w codziennych decyzjach operacyjnych. Czy wdrożenie rozwiązań AI jest wyłącznie inwestycją w nową technologię, czy również momentem budowania doświadczeń organizacji, które za kilka lat będą miały równie dużą wartość jak samo rozwiązanie? O tym, dlaczego rozwój technologii opartych na AI wymaga nowego spojrzenia na kompetencje menedżerskie i operacyjne, odpowiada w komentarzu poniżej dr Katarzyna Marczuk, CEO Aleet, spółki technologicznej, twórcy rozwiązań do zarządzania transportem w oparciu o AI.
Technologia zmienia się zdecydowanie szybciej niż organizacje uczą się wykorzystywać jej potencjał. Dotyczy to niemal wszystkich rozwiązań opartych na algorytmach sztucznej inteligencji. Znacznie łatwiej jest podjąć decyzję o zakupie narzędzia AI niż uświadomić tym, którzy dokonują jego implementacji, jakich kompetencji wymaga wdrożenie i jakie pozwala rozwinąć.
Technologia jako strategia a nie projekt
Przyzwyczailiśmy się do postrzegania implementacji technologicznych przede wszystkim jako projektów. Rozmawiamy o harmonogramach, integracjach systemów czy zwrocie z inwestycji. Dotykamy też zmiany, która obejmuje sposób podejmowania decyzji, zarządzanie procesami operacyjnymi oraz wykorzystywanie danych w organizacjach. Oznacza to konieczność pracy w środowisku wykorzystującym coraz większe strumienie danych, rozumienia zależności pomiędzy procesami biznesowymi a operacyjnymi oraz umiejętności oceny wartości rekomendacji dostarczanych w danym systemie. Rozwiązania wykorzystujące sztuczną inteligencję nie są więc tylko projektem technologicznym, a stają się elementem strategii biznesowej. Natomiast znacznie rzadziej zastanawiamy się nad tym, jakie kompetencje powstają przy okazji ich wdrażania i jak zmieniają one sposób funkcjonowania organizacji i jej kultury pracy. Z perspektywy przedsiębiorstw może to być jedna z najistotniejszych wartości obecnej transformacji technologicznej. W tym kontekście warto zwrócić uwagę, że technologie wdrażane dzisiaj, takie jak cyfrowy bliźniak floty, będą za kilka lat rozwiązaniami powszechnie dostępnymi, a przewagę zdobędą niekoniecznie firmy, które jako pierwsze kupią narzędzie AI, ale te, które jako pierwsze nauczą się wykorzystywać je w codziennych decyzjach operacyjnych.
Wyraźnie widać to w przypadku cyfrowych bliźniaków floty, opartych na AI. Ich potencjał nie sprowadza się wyłącznie do możliwości szybkiej integracji i przetwarzania danych. Zmieniają one sposób zarządzania organizacją. Pozwalają analizować skutki określonych decyzji jeszcze przed ich podjęciem, modelować scenariusze operacyjne i wspierać procesy w czasie rzeczywistym. Jednakże technologia pozostaje tu wyłącznie narzędziem i ostateczna odpowiedzialność za jej wykorzystanie oraz decyzje nadal pozostają po stronie człowieka. Niestety, to właśnie dlatego też wdrożenia nowych rozwiązań bardzo często postrzegane są jako dodatkowy obowiązek operacyjny. Tymczasem stają się one procesem budowania i rozwoju dodatkowych kompetencji ludzi odpowiedzialnych za wykorzystanie nowego potencjału. Przy czym kompetencji tych nie należy sprowadzać wyłącznie do znajomości konkretnego rozwiązania technologicznego. Chodzi tutaj o umiejętności rozumienia procesów biznesowych funkcjonujących w środowisku wspieranym przez AI, np. porównywanie scenariuszy operacyjnych, ocena jakości rekomendacji systemu oraz rozumienie kompromisów między kosztami, wykorzystaniem floty i SLA (Service Level Agreement).
Bądź pierwszy na rynku
Zmiana ta znajduje swoje odzwierciedlenie w najnowszych raportach dotyczących kompetencji na rynku pracy. Z raportu World Economic Forum „The Future of Jobs Report 2025”[1] wynika, że 63 proc. pracodawców wskazuje niedobór kompetencji jako główną barierę utrudniającą transformację organizacji w perspektywie lat 2025-2030. Wśród najszybciej rosnących kompetencji wymieniane są m.in. analityczne myślenie, praca z AI i Big Data oraz technologiczna biegłość (technological literacy). Warto zauważyć, że raport nie ogranicza się do kompetencji technologicznych. Wśród najbardziej pożądanych umiejętności znajdują się również elastyczność działania, kreatywne myślenie oraz uczenie się przez całe życie. Pokazuje to wyraźnie, że zmiana kompetencyjna zachodząca obecnie w organizacjach ma charakter znacznie szerszy niż jedynie rozwój kompetencji cyfrowych. Podobne wnioski płyną z raportu OECD „AI and Skills”[2], który zwraca uwagę na rosnące znaczenie kompetencji komplementarnych wobec sztucznej inteligencji. Obejmują one m.in. krytyczne myślenie, rozwiązywanie problemów, podejmowanie decyzji oraz zdolność do efektywnego wykorzystywania nowych technologii w środowisku pracy. Interesujących obserwacji dostarcza również raport OECD „Artificial Intelligence and the Changing Demand for Skills in the Labour Market”[3], wskazujący na wzrost znaczenia kompetencji poznawczych, pozwalających łączyć rozumienie procesów biznesowych z umiejętnością wykorzystania nowych rozwiązań technologicznych. A te można zdobyć, będąc otwartym na potencjał, który wnoszą ze sobą implementacje innowacyjnych rozwiązań.
Warto więc spojrzeć na obecne wdrożenia nowych technologii z szerszej perspektywy.
Przewagę zyskają bowiem ci, którzy jako pierwsi zdobędą kompetencje do zarządzania procesami operacyjnymi wspieranymi przez AI. Za kilka lat dostęp do rozwiązań wchodzących dziś na rynek nie będzie już wyróżnikiem, ale kompetencje zdobyte podczas ich wdrażania pozwolą pracownikom lepiej odnaleźć się w środowisku coraz silniej wspieranym przez AI, niezależnie od stanowiska i wieku.
[1] https://reports.weforum.org/docs/WEF_Future_of_Jobs_Report_2025.pdf
[2] https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2026/06/ai-and-skills_8dbed5fe/f843b352-en.pdf
[3] https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2024/04/artificial-intelligence-and-the-changing-demand-for-skills-in-the-labour-market_861a23ea/88684e36-en.pdf
